Gisteren, vandaag en morgen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gisteren, vandaag en morgen"

Transcriptie

1 Gisteren, vandaag en morgen De ontwikkeling van organische analyses in Het Waterlaboratorium Cees Bijsterbosch Het Waterlaboratorium Labanalyse, 1 oktober 2013 Plaats hier uw logo via: beeld => diamodel => sheet 1

2 Inhoud van deze presentatie Het Waterlaboratorium Gisteren De start van het Waterlaboratorium Vandaag Hoe werken we nu? Morgen Lopende projecten en ontwikkelingsplannen?

3 Het Waterlaboratorium In 2003 ontstaan door de fusie van de laboratoria van: - Gemeentewaterleidingen Amsterdam - Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord-Holland - Duinwaterbedrijf Zuid-Holland - Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland Anno 2012 ca. 100 FTE (ca.120 personen) verdeeld over de afdelingen Chemie, Biologie, Advies, Logistiek en Ondersteuning Per 1 januari 2014 mogelijke fusie met het laboratorium van Waterproef waardoor het eerste waterketen laboratorium in Nederland ontstaat! Wateranalyse van bron (Rijn, Maas, IJsselmeer) tot tap en voor derden. Voor meer informatie:

4 De erfenis en de eerste jaren De laatste jaren binnen de oude laboratoria geen tot weinig investeringen Verschuiving binnen werkpakket naar meer polaire stoffen Druk vanuit de moeders om goedkoper te werken: efficiënter werken snelle en slimmere methodes multicomponenten Investeren in nieuwe apparatuur!

5 Investeringen UPLC-MS en GCMS-3Q Multicomponentmethodes UPLC-MS: (polaire) bestrijdingsmiddelen, aangevuld met geneesmiddelen en hormonen GC-MS-3Q: NP bestrijdingsmiddelen, trifosfaten, chloorbenzenen, OCB-PCB en PAK In totaal zijn hiermee 4x HPLC, 3x GCMS 2x GC-ECD systemen vervangen.

6 Start van het traject (GC-3QMS) NEN-EN-ISO/IEC Intern overleg - configuratie (grootvolume injectie) - borging van het traject d.m.v. evaluatie- en acceptatietesten: De keuze wordt voornamelijk gemaakt op basis van de prestaties van het apparaat. In principe wordt voor HWL het beste apparaat gekozen, voor nu en mogelijkheden voor de toekomst. De a.g. (aantoonbaarheidsgrens) is van grote invloed op de keuze!

7 Traject Selectie leveranciers - Evaluatietest op basis van geleverde standaarden en monsters met addities Na keuze leverancier - Acceptatietesten van het geselecteerde systeem zowel bij leverancier als op de uiteindelijke locatie op het systeem wat voor ons is bestemd. (FAT en SAT)

8 Acceptatietest componenten en beoordelingscriteria Triethylfosfaat Dichloorvos Triisobutylfosfaat Tributylfosfaat Desisopropylatrazine Simazine Pirimicarb Fenpropimorf Criteria voor de analyseresultaten: - Lineariteit van de kalibratielijnen > 0,995 - Terugvinding additie op: laagste niveau (l= 0,005 µg/l) geen criterium midden niveau (m= 0,05 µg/l) %. hoog niveau (h= 0,2 µg/l) %. - Metingen FAT vs. SAT idem - Spreiding triplo s <10% cis-chlorfenvinphos trans-chlorfenvinphos Carbamazepine Hexazinon

9 De keuzes van HWL UPLC-MSMS Waters XEVO GC-MS3Q Interscience TSQ-Quantum

10 Wat betekent het op dit moment dit in de praktijk? Aantal doelen bereikt - Snellere en efficiëntere analysemethodes zowel op UPLC-MS, GC-MS3Q - Aantal analyses gevalideerd - Vervanging van oude apparatuur: analyses de komende jaren gewaarborgd

11 Directe voordelen bij de GCMS-3Q 2000ml (250ml pentaan) 50 ml (5 ml pentaan) Tot 10x snellere voorbewerking analyse van chloorbenzenen, OCB/PCB en PAK

12

13

14 Nadelen Kwetsbaar - Meerdere systemen naar 1 nieuw systeem overgezet, UPLC-MS of een GC-MS3Q Bezettingsgraad neemt toe waardoor de beschikbare tijd voor methodeontwikkeling meer en meer beperkt wordt. Oplossing: 2 e systeem aanschaffen

15 De keuzes van HWL UPLC-MSMS Waters XEVO TSQ-8000 Interscience ( )

16 Waar zijn wij verder mee bezig? Methodeontwikkeling hormonen en zoetstoffen (UPLC-MS) Omzetten van andere analyses naar UPLC-MS en GC-MS-3Q Uitbreiding bestaande analyses met nieuwe stoffen (ca. 200) Validatie Automatisering

17 Online automatische voorbewerking TriPlus Robotic Sample Handler De keuze wordt voornamelijk gemaakt op basis van de prestaties van het apparaat. In principe wordt voor HWL het beste apparaat gekozen, voor nu en mogelijkheden voor de toekomst. De a.g. is van grote invloed op de keuze!

18 SPE off-line automatische voorbewerking (GILSON)

19 Automatische voorbewerking Validatie De vorige versie van het Waterleidingbesluit geeft aan dat de AG wordt bepaald op herhaalbaarheidscondities lage spreiding binnen de serie, dus lage RG (3xAG) De nieuwe versie van het Waterleidingbesluit (de drinkwaterregeling) verwijst naar de NEN 7777 (2011) welke aangeeft dat de AG (aantoonbaarheidsgrens) wordt bepaald op reproduceerbaarheidcondities in de praktijk steeg de RG (rapportagegrens) van 0,01 naar 0,02 µg/l. Verwachting: Automatisering van de voorbewerking lagere SD lagere AG lagere RG

20 GC-MS screening 0,03 µg/l en 0,001 µg/l

21 Dataverwerking m.b.v. AnalyzerPro AnalyzerPro: automatische identificering van bekende en onbekende componenten op basis van deconvolutie Meer informatie:

22 Standaarden en houdbaarheden

23 Gecertificeerde herleidbare standaarden (RESTEK) Guide 34:2000 ISO 17025:2005 ISO 9001:2008

24 Wisselwerking met microbiologie MALDI-TOF MS (Bruker) Snelle identificering bacteriën

25 Identificatie van stoffen met bioassays Er zijn meer dan 100duizenden chemische stoffen in het milieu geregistreerd Degene met het toxicologische effect zijn het belangrijkst

26 Bioassays Meten van effect op levende organische of meten van effect op biologisch proces

27 Effect gestuurde analyse Monster onderzoeken met bioassays Positief monster fractioneren en opnieuw onderzoeken met bioassays Fracties met toxologisch effect MS TIJDROVEND!

28 Fractionering met inktjet technologie Proces versnellen door fractionering en (QTOF) MS tegelijk uit te voeren Fractionering moet geminiaturiseerd worden (kleine volumestromen op de juiste plek krijgen) Inktjet spotter technologie

29 Fractionering met inktjet spotter technologie Samenwerking met de Vrije Universiteit van Amsterdam

30 Samenvatting Apparatuur is gevoeliger geworden: hoeft niet altijd te leiden naar lagere detectiegrenzen, maar is ook in te zetten voor een eenvoudigere voorbewerking en automatisering. Lagere kosten door o.a. tijdbesparing, disposable glaswerk, minder chemicaliën en chemisch afval. Automatisering van voorbewerking: lagere SD lagere AG en RG? Gecertificeerde standaarden: Lijkt misschien duurder, maar onderhoud is veel eenvoudiger en minder frustrerend voor de analist. Samenwerking met andere labs kunnen de kosten verder drukken. Grenzen tussen microbiologie en chemie bij Het Waterlaboratorium beginnen te vervagen door de MS naar de bacteriën te brengen en bio-assays naar de MS.

31 Dank voor uw aandacht! Vragen?????????

Analyse van de chemische waterkwaliteit. Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute

Analyse van de chemische waterkwaliteit. Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute Analyse van de chemische waterkwaliteit Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute Chemische (drink)water kwaliteit Chemische analyse van water Organische

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood

Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood Sabina Hofmeyer Analytisch Hoofdmedewerker Instrumentele chemie Qlip N.V. 1 oktober 2013 Onze activiteiten zijn gericht op Voedsel

Nadere informatie

Meten en Monitoren. Weet wat je meet. Startsymposium Expertisecentrum PFOS. Virtualisatie project Omegam Eline Klooster.

Meten en Monitoren. Weet wat je meet. Startsymposium Expertisecentrum PFOS. Virtualisatie project Omegam Eline Klooster. Meten en Monitoren Weet wat je meet Inhoud presentatie Omegam Laboratoria Proces ontwikkelen analyse methoden De analyse /PFOA Prestatiekenmerken /PFOA bij Omegam De praktijk : Weet wat je meet Omegam

Nadere informatie

Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse. Overzicht uit te voeren organoleptische bepalingen 2010. Januari 2010 Versie 1.

Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse. Overzicht uit te voeren organoleptische bepalingen 2010. Januari 2010 Versie 1. Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse Overzicht uit te voeren organoleptische bepalingen 2010 Januari 2010 Versie 1.4 Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse Overzicht

Nadere informatie

Validatie van conserveringstermijnen in. Afvalwater. Houdbaarheid van ONB en OPB

Validatie van conserveringstermijnen in. Afvalwater. Houdbaarheid van ONB en OPB Validatie van conserveringstermijnen in Afvalwater Houdbaarheid van ONB en OPB Ons kenmerk Validatie rapport verlenging conserveringstermijnen ONB OPB in afvalwater Datum 31 oktober 2003 Uitvoerders Auteurs

Nadere informatie

Bloedalcoholen bepaling met GC-FID op een apolaire kolom

Bloedalcoholen bepaling met GC-FID op een apolaire kolom Bloedalcoholen bepaling met GC-FID op een apolaire kolom E Olijslager en R Langen Klinisch Farmaceutisch Laboratorium TweeSteden ziekenhuis Dr. Deelenlaan 5, 5042 AD Tiiburg. [email protected] Inleiding

Nadere informatie

Interscience. Innovatie Update. Stand 2B047

Interscience. Innovatie Update. Stand 2B047 Interscience Innovatie Update Analytisch Advies Apparatuur Instrumentmakerij Applicaties Accessoires Detachering Opleidingen Onderhoud en Service tel: 076 5411800 www.interscience.nl Frank Koudijs Een

Nadere informatie

Validatie rapport conserveringstermijnen OCB, PCB en CB in afvalwater. ing. J. Meijer, M. Jonker en diverse analisten OMEGAM Laboratoria BV

Validatie rapport conserveringstermijnen OCB, PCB en CB in afvalwater. ing. J. Meijer, M. Jonker en diverse analisten OMEGAM Laboratoria BV Validatie van conserveringstermijnen in Afvalwater Houdbaarheid van OCB, PCB en CB (chloorbenzenen) Ons kenmerk Validatie rapport conserveringstermijnen OCB, PCB en CB in afvalwater Datum juli 2009 Uitvoerders

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

Redesign laboratoriumprocessen

Redesign laboratoriumprocessen Redesign laboratoriumprocessen Van idee naar realisatie Wouter van Delft Vitens Inhoud 1. Vitens bedrijfspresentatie 2. Samenvoegen van drie laboratoria Doelstellingen Realisatie Logistiek procesontwerp

Nadere informatie

Validatie van moleculaire methodes in een drinkwaterlaboratorium. Adrie Atsma

Validatie van moleculaire methodes in een drinkwaterlaboratorium. Adrie Atsma Validatie van moleculaire methodes in een drinkwaterlaboratorium Adrie Atsma Drinkwater laboratorium Nederland Controleren drinkwater van bron tot tap Chemisch Fysiologisch Micro-organismen Controleren

Nadere informatie

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill. Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.com Waarom analyseren we voedingsmiddelen? Eisen van overheidswege

Nadere informatie

REKENVOORBEELDEN. http://www.emis.vito.be Ministerieel besluit van 14 mei 2007 --- Belgisch Staatsblad van 06 juli 2007 1 PRESTATIEKENMERKEN

REKENVOORBEELDEN. http://www.emis.vito.be Ministerieel besluit van 14 mei 2007 --- Belgisch Staatsblad van 06 juli 2007 1 PRESTATIEKENMERKEN 1 PRESTATIEKENMERKEN 1.1 Bepaling van PCB s in olie met GC-MS REKENVOORBEELDEN Bepalingsmethode: verdunning van olie in hexaan, zuivering op gecombineerde zure silica/basische silica, DMSO/hexaan partitie,

Nadere informatie

HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking

HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking Annemieke Kolkman (KWR), Erik Emke (KWR), Gerard Stroomberg (Rijkswaterstaat), Henk Ketelaars (Evides) Bij een

Nadere informatie

Harmonisatie bij de geneesmiddelen analyse, zin of toch onzin?

Harmonisatie bij de geneesmiddelen analyse, zin of toch onzin? Harmonisatie bij de geneesmiddelen analyse, zin of toch onzin? D.J. Touw, N. Boone, KKGT Stichting Kwaliteitsbewaking Klinische Geneesmiddelanalyse en Toxicologie Sectie van de Stichting Kwaliteitsbewaking

Nadere informatie

laboratoriumgebied jaarrekening

laboratoriumgebied jaarrekening REGISTRATIENUMMER 157300 Evaluatie samenwerking op laboratoriumgebied en jaarrekening 2011 Laboratorium, april 2012 Inleiding. Het laboratorium van waterschap Groot Salland verricht vanaf 1 januari 2000

Nadere informatie

TOXICOLOGISCHE SCREENING M.B.V. LC-MS/MS. Yuma Bijleveld (AMC) Tessa Bosch (Maasstad) Marloes van der Meer (AMC) Eugenie Schrama (Maasstad)

TOXICOLOGISCHE SCREENING M.B.V. LC-MS/MS. Yuma Bijleveld (AMC) Tessa Bosch (Maasstad) Marloes van der Meer (AMC) Eugenie Schrama (Maasstad) TOXICOLOGISCHE SCREENING M.B.V. LC-MS/MS Yuma Bijleveld (AMC) Tessa Bosch (Maasstad) Marloes van der Meer (AMC) Eugenie Schrama (Maasstad) Wie overweegt het bepalen van toxicologie m.b.v. LC-MS/MS?? Waarom

Nadere informatie

1 Chloorfenolen Interne standaard: middel: hexaan; met cleanup en derivatisering met azijnzuuranhydride.

1 Chloorfenolen Interne standaard: middel: hexaan; met cleanup en derivatisering met azijnzuuranhydride. Bijlage 6 bij de Regeling milieukwaliteitseisen gevaarlijke stoffen oppervlaktewateren: Informatie over gangbare analysemethoden voor individuele stoffen en stofgroepen waarvoor in bijlage 1 milieukwaliteitseisen

Nadere informatie

SECTIE : Anorganische chemie VALIDATIERAPPORT

SECTIE : Anorganische chemie VALIDATIERAPPORT VALIDATIERAPPORT Analysemethode Techniek Drinkwater - Kwantitatieve bepaling van 21 elementen met ICP-MS (FLVVG-I-MET-196E : met E = element) en Drinkwater Kwantitatieve bepaling van kwik met ICP-MS (FLVVG-I-MET-196Hg)

Nadere informatie

Veilig water, uw en onze zorg

Veilig water, uw en onze zorg Veilig water, uw en onze zorg Risicobeheersing en consumentveiligheid, niet alleen een kwestie van vertrouwen Waarde van WLN: Hygiene en veiligheid 5-6- 2014 16-6-2014 veilig water 1 Veilig drinkwater

Nadere informatie

Ciclosporine A bepaling op de LC-MS/MS

Ciclosporine A bepaling op de LC-MS/MS Ciclosporine A bepaling op de LC-MS/MS Abdel Chahbouni en René Vos Laboratorium Klinische Farmacologie en Apotheek VU medisch centrum De Boelelaan 1117 [email protected] Fig.1 Ciclosporine A Inleiding

Nadere informatie

Gelre-iLab Klinisch Farmaceutisch & Toxicologisch Laboratorium

Gelre-iLab Klinisch Farmaceutisch & Toxicologisch Laboratorium Gelre-iLab Klinisch Farmaceutisch & Toxicologisch Laboratorium Wie zijn wij? Algemeen Gelre ziekenhuizen, bestaande uit de locaties Apeldoorn en Zutphen, is een topklinisch ziekenhuis met ca. 3500 medewerkers,

Nadere informatie

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025)

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) NEa, 20-07-2012, versie 1.0 INTRODUCTIE In artikel 34 van de Monitoring en Rapportage Verordening (MRV) is beschreven

Nadere informatie

Evolutie van de klinische biologie, Rol van de klinisch bioloog. JC Libeer, WIV

Evolutie van de klinische biologie, Rol van de klinisch bioloog. JC Libeer, WIV Evolutie van de klinische biologie, Rol van de klinisch bioloog JC Libeer, WIV Feiten: Duitsland De Duitse Labor Ärzte behoren tot de best betaalde medici; in verschillende universiteitsklinieken werden

Nadere informatie

Precisie en juistheid, wat moeten we zelf nog doen anno 2011

Precisie en juistheid, wat moeten we zelf nog doen anno 2011 Precisie en juistheid, wat moeten we zelf nog doen anno 2011 beter goed gejat dan slecht verzonnen Dr. M. (Marco) Treskes, laboratoriumspecialist klinische chemie en hematologie 5-10-2011 1 kwaliteitsborging

Nadere informatie

Validatie van conserveringstermijn van nitriet en nitraat+nitriet in oppervlaktewater en afvalwater Waterschap Groot Salland Oktober 2003

Validatie van conserveringstermijn van nitriet en nitraat+nitriet in oppervlaktewater en afvalwater Waterschap Groot Salland Oktober 2003 Validatie van conserveringstermijn van nitriet en nitraat+nitriet in oppervlaktewater en afvalwater Oktober 2003 Pagina 1 van 8 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 4 3. Beschrijving

Nadere informatie

Multi-residu analyse van geneesmiddelen in afvalwater

Multi-residu analyse van geneesmiddelen in afvalwater Multi-residu analyse van geneesmiddelen in afvalwater Leendert Vergeynst, Herman Van Langenhove, Kristof Demeestere EnVOC ENVIRONMENTAL ORGANIC CHEMISTRY & TECHNOLOGY RESEARCH GROUP ENVOC Vakgroep duurzame

Nadere informatie

Onderzoeksrapport van validatie van conserveringstermijn van totaal en vrij cyanide in grond.

Onderzoeksrapport van validatie van conserveringstermijn van totaal en vrij cyanide in grond. Onderzoeksrapport van validatie van conserveringstermijn van totaal en vrij cyanide in grond. Analytico Milieu B.V. November 2003 INHOUDSOPGAVE 1. SAMENVATTING... 3 2. INLEIDING.. 4 3. BESCHRIJVING PROEFOPZET.

Nadere informatie

Aseptische handelingen op voorraad aandeel van het laboratorium

Aseptische handelingen op voorraad aandeel van het laboratorium Aseptische handelingen op voorraad aandeel van het laboratorium PUOZ labdag 4 december Milly Attema, ziekenhuisapotheker OLVG Liesbeth de Wolf, hoofdanalist OLVG Wat gaan wij vertellen? Situatie en werkwijze

Nadere informatie

Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters

Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters Armand Hermans, LabAutomation, 27-04-2014 [email protected] Wat zie je? Overzicht Qlip Automatisering & robotisering melkonderzoek Automatisering

Nadere informatie

Validatie conserveertermijn EOX in water

Validatie conserveertermijn EOX in water Validatie conserveertermijn EOX in water Dienst Waterbeheer en Riolering Ingenieursbureau Willie van den Berg Eddy Yedema Rapportnummer 03.780225 November 2003 Inhoud 1 Samenvatting 3 2 Inleiding 3 3 Beschrijving

Nadere informatie

RIZA t.a.v. Wout van Hemert Lelystad. Beste Wout,

RIZA t.a.v. Wout van Hemert Lelystad. Beste Wout, DATUM 26 april 2005 CONTACTPERSOON J.Tveter UW BRIEF VAN 11 maart 2005 DOORKIESNUMMER 010 294 35 38 UW KENMERK - E-MAILADRES [email protected] ONS KENMERK - AANTAL BIJLAGEN - INGEKOMEN NR. - Reactie op

Nadere informatie

In 10 jaar van HPLC naar LC-MS/MS met een snelle toxscreen op een Thermo triple quadrupole. Annelies Egas UMC Utrecht

In 10 jaar van HPLC naar LC-MS/MS met een snelle toxscreen op een Thermo triple quadrupole. Annelies Egas UMC Utrecht In 10 jaar van HPLC naar LC-MS/MS met een snelle toxscreen op een Thermo triple quadrupole Annelies Egas UMC Utrecht Ontwikkeling lab apotheek 2006: eerste Triple Quadrupole LC-MS (TSQ Quantum Access)

Nadere informatie

Het lab van de toekomst: een bespiegeling op mensen, middelen en methoden in een commercieel voedingslab. Henk Tolman

Het lab van de toekomst: een bespiegeling op mensen, middelen en methoden in een commercieel voedingslab. Henk Tolman Het lab van de toekomst: een bespiegeling op mensen, middelen en methoden in een commercieel voedingslab Henk Tolman 2 Lab van de toekomst KBBL sinds februari 2014 deel van Eurofins 3 Lab van de toekomst

Nadere informatie

Pesticidenanalyse: methodevertaling van bodem naar appel. Marina Vanhecke Lab 4 U

Pesticidenanalyse: methodevertaling van bodem naar appel. Marina Vanhecke Lab 4 U Pesticidenanalyse: methodevertaling van bodem naar appel Marina Vanhecke Lab 4 U Kerncijfers KHLim 6000 studenten en 700 personeelsleden 4 campussen 6 departementen 30 bacheloropleidingen + 11 masters

Nadere informatie

Rijnmeetprogramma chemie buitengewoon onderzoek met HPLC MS/MS in 2013

Rijnmeetprogramma chemie buitengewoon onderzoek met HPLC MS/MS in 2013 Rijnmeetprogramma chemie buitengewoon onderzoek met HPLC MS/MS in 2013 Rapport Nr. 221 Colofon Uitgegeven door de Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn (ICBR) Kaiserin-Augusta-Anlagen 15,

Nadere informatie

Automatisering: Mens of machine?

Automatisering: Mens of machine? Automatisering: Mens of machine? Eurachem Nederland Symposium 2006 Op weg naar het lab van de toekomst, als leeuw, lam, of lamme leeuw? Wouter van Delft Vitens Laboratorium BV Projectmanager Laboratorium

Nadere informatie

INTERPRETATIEDOCUMENT Vastgesteld door het Accreditatiecollege Bodembeheer

INTERPRETATIEDOCUMENT Vastgesteld door het Accreditatiecollege Bodembeheer INTERPRETATIEDOCUMENT Vastgesteld door het Accreditatiecollege Bodembeheer Van toepassing op : AP04 en AS 3000, versies vastgesteld vóór 01-10-2008, voor zover deze nog mogen worden gehanteerd Versie en

Nadere informatie

De vakbeurs voor professionals in het laboratorium

De vakbeurs voor professionals in het laboratorium De vakbeurs voor professionals in het laboratorium 7-8 OKTOBER 2015 JAARBEURS UTRECHT www.labtechnology.nl Partners: S C DE ONTMOETINGSPLAATS VOOR DE LABORATORIUMWERELD Op 7 en 8 oktober 2015 ontmoeten

Nadere informatie

VALIDATIERAPPORT RAPPORT DE VALIDATION

VALIDATIERAPPORT RAPPORT DE VALIDATION VALIDATIERAPPORT RAPPORT DE VALIDATION Analysemethode Méthode d analyse Techniek Technique Matrix / matrixgroep Matrice / Groupe de matrices Datum laatste aanpassing / Date du dernière adaption MET-FLVVT-096

Nadere informatie

Kwaliteitseisen voor de analysemethoden

Kwaliteitseisen voor de analysemethoden Compendium voor monsterneming en analyse in uitvoering van het Materialendecreet en het Bodemdecreet voor de analysemethoden Versie november 2014 CMA/6/D Inhoud INHOUD 1 Doel en toepassingsgebied 3 2 voor

Nadere informatie

HOGE RESOLUTIE MASSASPECTROMETRIE MET UPLC- QTOF. Erik Olyslager Lab apotheek Gelre ziekenhuizen LCMS gebruikersmiddag Do

HOGE RESOLUTIE MASSASPECTROMETRIE MET UPLC- QTOF. Erik Olyslager Lab apotheek Gelre ziekenhuizen LCMS gebruikersmiddag Do HOGE RESOLUTIE MASSASPECTROMETRIE MET UPLC- QTOF Erik Olyslager Lab apotheek Gelre ziekenhuizen LCMS gebruikersmiddag Do-20-11-2014 WAAROM HRMS IN GELRE Vraag om dopingcontroles uit te voeren bij kamelenraces.

Nadere informatie

SPOTTEN MET BLOED. Ir. Mariëtte T. Ackermans, PhD Analytisch Chemica Laboratorium voor Endocrinologie Academisch Medisch Centrum Amsterdam

SPOTTEN MET BLOED. Ir. Mariëtte T. Ackermans, PhD Analytisch Chemica Laboratorium voor Endocrinologie Academisch Medisch Centrum Amsterdam SPOTTEN MET BLOED Ir. Mariëtte T. Ackermans, PhD Analytisch Chemica Laboratorium voor Endocrinologie Academisch Medisch Centrum Amsterdam Burgers Zoo 17-11-2015 DISCLOSURE (Potentiële) Belangenverstrengeling

Nadere informatie

KHLim. Katholieke Hogeschool Limburg

KHLim. Katholieke Hogeschool Limburg KHLim Katholieke Hogeschool Limburg KHLim 1995, fusie van 9 katholieke hogescholen 6 departementen Media en Design Academie (master) Gezondheidszorg Handelswetenschappen en Bedrijfskunde Industriële Wetenschappen

Nadere informatie

Validatie van de conserveringstermijn van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) in bodem definitief

Validatie van de conserveringstermijn van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) in bodem definitief Validatie van de conserveringstermijn van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) in bodem definitief R001-0464953EBA-D01 Verantwoording Titel Validatie van de conserveringstermijn van polycyclische

Nadere informatie

Algemene uitgangspunten Beroepspraktijkvorming (stages )

Algemene uitgangspunten Beroepspraktijkvorming (stages ) Algemene uitgangspunten Beroepspraktijkvorming (stages ) Om de opleiding Allround laborant of analist positief te kunnen afronden moet je in verschillende leerjaren stage lopen. Deze stages worden in het

Nadere informatie

Tabel 1 van 2. Organische parameters - overig Q chemisch zuurstofverbruik (CZV) mg/l

Tabel 1 van 2. Organische parameters - overig Q chemisch zuurstofverbruik (CZV) mg/l Tabel 1 van 2 Monsterreferenties monster-1 = uw monsterreferentie nr. 1 monster-2 = uw monsterreferentie nr. 2 monster-3 = uw monsterreferentie nr. 3 Opgegeven bemonsteringsdatum : Onbekend Onbekend Onbekend

Nadere informatie

Nieuwe labtechnologie versus wettelijke kaders: een conflict? Hans van der Wart ALcontrol Laboratories

Nieuwe labtechnologie versus wettelijke kaders: een conflict? Hans van der Wart ALcontrol Laboratories Nieuwe labtechnologie versus wettelijke kaders: een conflict? Hans van der Wart ALcontrol Laboratories UK Sludge Testing Labs Adopt Rapid Method for E. Coli This elegant spectroscopic tool can instantaneously

Nadere informatie

LABS contactdag 24 november 2015. Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode

LABS contactdag 24 november 2015. Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode LABS contactdag 24 november 2015 Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode Inhoud presentatie NEN commissie Emissiemetingen en Algemene aspecten Overzicht opmerkingen op de norm Huidige

Nadere informatie

Monitoring van blauwalgen risico s Ron van der Oost

Monitoring van blauwalgen risico s Ron van der Oost Blauwalgen platform, Amsterdam, 14 april 2014 Monitoring van blauwalgen risico s Ron van der Oost Overzicht Risicoanalyse Inter-laboratorium ringtest blauwalgen monitoring Vergelijking monitoring methoden

Nadere informatie

april 2003 Validatie ringonderzoek VGK en VAK in afvalwater

april 2003 Validatie ringonderzoek VGK en VAK in afvalwater april 2003 Validatie ringonderzoek VGK en VAK in afvalwater April 2003 Validatie ringonderzoek VGK en VAK in afvalwater 2002 Kiwa N.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Vianen Kozijnen dé specialist in prefab gevel-elementen. Oene Wassenaar

Vianen Kozijnen dé specialist in prefab gevel-elementen. Oene Wassenaar Vianen Kozijnen dé specialist in prefab gevel-elementen Oene Wassenaar Inhoud Korte schets Vianen Kozijnen Trends in de markt Visie op inrichting bedrijf Achtergrond beslissing investering Aanpak Waar

Nadere informatie

Overzicht. Stabiliteit van Steviol Glycosiden in Diverse 16/01/2012. Inleiding Validatie en terugvinding Analyse. Inleiding.

Overzicht. Stabiliteit van Steviol Glycosiden in Diverse 16/01/2012. Inleiding Validatie en terugvinding Analyse. Inleiding. Stabiliteit van Steviol Glycosiden in Diverse Voedingsmiddelen R. Amery 1, T. Struyf 2, B. Duquenne 3, E. Jooken 1, J. Geuns 2 and B. Meesschaert 1 1 KHBO ; 2 KULeuven ; 3 ILVO Donderdag 16 feb 2012 Overzicht

Nadere informatie

Brug tussen chemische en biologische beoordeling waterkwaliteit

Brug tussen chemische en biologische beoordeling waterkwaliteit Brug tussen chemische en biologische beoordeling waterkwaliteit Bioassays meten de risico s van stoffen voor het ecosysteem in oppervlaktewater 1 Brug tussen chemische en biologische beoordeling waterkwaliteit

Nadere informatie

Specialist. De chemie van geneeskunde. demedisch. Federatiepartner NVKC in beeld. TAAKHERSCHIKKING Vertrouwen speelt een sleutelrol

Specialist. De chemie van geneeskunde. demedisch. Federatiepartner NVKC in beeld. TAAKHERSCHIKKING Vertrouwen speelt een sleutelrol TAAKHERSCHIKKING Vertrouwen speelt een sleutelrol MSB EN VMSD Hoe samenwerking meer oplevert 3 OPLEIDEN IS VOORUITZIEN Investeren in de toekomst demedisch Specialist OKTOBER 2015 UITGAVE VAN DE FEDERATIE

Nadere informatie

Implementatie en validatie ICP-AES, IRIS INTREPID II XDL DUO

Implementatie en validatie ICP-AES, IRIS INTREPID II XDL DUO Ministerie van Verkeer en Waterstaat Implementatie en validatie ICP-AES, IRIS INTREPID II XDL DUO Deel II: Ce, La, Nd, Pr, Sa, Tl, Pb, Cu en W in afvalwater Wietske de Haan Werkdocument: 2004.165X RIZA-IMLA,

Nadere informatie

Veranderende analysemethoden voor TDM (geneesmiddelconcentraties in humane matrices) en klinische en forensische toxicologie

Veranderende analysemethoden voor TDM (geneesmiddelconcentraties in humane matrices) en klinische en forensische toxicologie LAB-Analyse Analyse 30 oktober 2008, De Kuip Rotterdam Veranderende analysemethoden voor TDM (geneesmiddelconcentraties in humane matrices) en klinische en forensische toxicologie Implementatie van de

Nadere informatie

SECTIE : Anorganische chemie VALIDATIERAPPORT

SECTIE : Anorganische chemie VALIDATIERAPPORT VALIDATIERAPPORT Analysemethode Techniek Water Kwantitatieve bepaling van anionen in drinkwater met ionchromatografie (FLVVG-I-MET-217) Ionchromatograaf Matrix / matrixgroep Voor menselijke consumptie

Nadere informatie

Farmaceutische analyse

Farmaceutische analyse Farmaceutische analyse Doel: Deze cursus behandelt de specifieke kennisgebieden van de kwaliteitscontrole die op het farmaceutisch laboratorium voorkomen en niet door de reguliere (analytisch chemische)

Nadere informatie

Medische parasitologie

Medische parasitologie Medische parasitologie De impact van ISO 15189-2012 op de routine diagnostiek Theo Mank Historie 1981: oprichting CCKL Coördinatie Commissie ter bevordering van de kwaliteit van het laboratoriumonderzoek

Nadere informatie

Grijs Water Recuperatie. Rik Daneels

Grijs Water Recuperatie. Rik Daneels Grijs Water Recuperatie Rik Daneels Water in de stad, vandaag Water in de stad, vandaag Vlaanderen: Waterhuishouding lijkt in orde Maar: Grondwaterreserves onder druk!!! Gezamelijke acties vereist Alternatieve

Nadere informatie

Talent4U 2. Lessenserie voor het vmbo. Dopingcontrole. Inhoud. Talent4U. Het klinisch laboratorium

Talent4U 2. Lessenserie voor het vmbo. Dopingcontrole. Inhoud. Talent4U. Het klinisch laboratorium 2 1 Lessenserie voor het vmbo Dopingcontrole Inhoud Introductie... 2 Opdracht 1 Practicum... 3 Opdracht 2 Het echte werk.... 6 Opdracht 3 Teamwork en communicatie.... 7 Opdracht 4 De analist vertelt...

Nadere informatie

Normalisatie van methoden, wat gaat er nou echt veranderen de komende jaren

Normalisatie van methoden, wat gaat er nou echt veranderen de komende jaren Normalisatie van methoden, wat gaat er nou echt veranderen de komende jaren Paul in t Veld, Wetenschappelijk medewerker NVWA Laura Mout, Consultant NEN Inhoud Introductie normalisatie Veranderingen in

Nadere informatie

Tot nu toe. Accreditatie. Accreditatie van Hydrobiologie Status 01-2007. Tot nu toe. scope. Scope van accreditatie. Uit verslag vorig symposium:

Tot nu toe. Accreditatie. Accreditatie van Hydrobiologie Status 01-2007. Tot nu toe. scope. Scope van accreditatie. Uit verslag vorig symposium: Accreditatie Tot nu toe Uit verslag vorig symposium: Symposium Kwaliteitsborging Hydrobiologie 24 april 2007 Ko Baas Uniformiteit van meetgegevens Standaardisatie, harmonisatie Traceerbaar, juistheid,

Nadere informatie

SECTIE : Anorganische chemie VALIDATIERAPPORT. Meststoffen - Kwantitatieve bepaling van EDTA met ionchromatografie (FLVVG-I-MET-111EDTA)

SECTIE : Anorganische chemie VALIDATIERAPPORT. Meststoffen - Kwantitatieve bepaling van EDTA met ionchromatografie (FLVVG-I-MET-111EDTA) VALIDATIERAPPORT Analysemethode Techniek Meststoffen - Kwantitatieve bepaling van EDTA met ionchromatografie (FLVVG-I-MET-111EDTA) Ionchromatografie Matrix / matrixgroep Meststoffen. Specifiek: Meststoffen

Nadere informatie

BEPALING VAN DE MEETONZEKERHEID VOOR KWANTITATIEVE CHEMISCHE ANALYSES

BEPALING VAN DE MEETONZEKERHEID VOOR KWANTITATIEVE CHEMISCHE ANALYSES Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Bestuur Laboratoria Procedure BEPALING VAN DE MEETONZEKERHEID VOOR KWANTITATIEVE CHEMISCHE ANALYSES Datum van toepassing : zie datum goedkeuring

Nadere informatie

Veiligheidsaspecten bij het ontwikkelen van een nieuw laboratorium

Veiligheidsaspecten bij het ontwikkelen van een nieuw laboratorium Veiligheidsaspecten bij het ontwikkelen van een nieuw laboratorium Advies bij ontwerp en bouw van flexibele, veilige, hoogwaardige laboratoria Een goed labgebouw: Kennis ontwikkelen en delen Medewerkers

Nadere informatie

Chemische industrie in Duitsland

Chemische industrie in Duitsland Chemische industrie in Duitsland 1. Actuele situatie van de chemische industrie in Duitsland In vergelijking met het vorige kwartaal steeg de productie in het derde kwartaal van 2012 met 1,5 procent, terwijl

Nadere informatie

Meetonzekerheid: de waarde van het meetresultaat!

Meetonzekerheid: de waarde van het meetresultaat! Meetonzekerheid: de waarde van het meetresultaat! www.nen.nl Als opdrachtgever gebruikt u de meetresultaten voor besluitvorming of beoordeling. Bijvoorbeeld over wel of niet saneren, of er sprake is van

Nadere informatie

Geschikt voor grote monsteraantallen

Geschikt voor grote monsteraantallen ELISA (mg eiwit/kg) immunologische test PCR Flowcytometrische methoden (niet het eiwit zelf maar het DNA wordt gedetecteerd, moleculairbiologische test), DNA kwantitatieve analytische methode Specifieke

Nadere informatie

Dynamische test voor het aantonen van de retentie van chemische reststoffen door de Fontinet membraan microfilter

Dynamische test voor het aantonen van de retentie van chemische reststoffen door de Fontinet membraan microfilter Verspreiding: Beperkt Eindrapport Dynamische test voor het aantonen van de retentie van chemische reststoffen door de Fontinet membraan microfilter Guido Vanermen, Jo Lievens, Kathleen Allaerts, Wilfried

Nadere informatie

Kalibreren van meetapparatuur

Kalibreren van meetapparatuur Kalibreren van meetapparatuur Vanuit de wettelijk verplichte F-gassen regeling bent u als koeltechnisch bedrijf verplicht met gekeurde meetapparatuur te werken. Afgelopen periode heeft STEK geconstateerd

Nadere informatie

Facility sharing laboratoriumruimten. LabForRent 28 juni 2017

Facility sharing laboratoriumruimten. LabForRent 28 juni 2017 Facility sharing laboratoriumruimten LabForRent 28 juni 2017 Advies bij ontwerp en bouw van flexibele, veilige, hoogwaardige laboratoria Een goed labgebouw: Kennis ontwikkelen en delen Medewerkers ervaren

Nadere informatie

De vergelijking van vijf sulfonamide referentiematerialen van RIKILT en Laboratorium VWA/RVV

De vergelijking van vijf sulfonamide referentiematerialen van RIKILT en Laboratorium VWA/RVV Projectnr.: 71.520.03 Borging diergeneesmiddelen RVV Projectleider: J.A. van Rhijn Rapport 2005.002 maart 2005 De vergelijking van vijf sulfonamide referentiematerialen van RIKILT en Laboratorium VWA/RVV

Nadere informatie

Apparatuurontwikkeling voor, in en met de. kliniek

Apparatuurontwikkeling voor, in en met de. kliniek Apparatuurontwikkeling voor, in en met de ZIE 2013 7 maart 2013 Delft Alex Vernooij Jan Jaap Baalbergen Leids Universitair Medisch Centrum kliniek Ontwikkeling apparatuur voor het LUMC Apparatuur voor

Nadere informatie

Hoe kunnen wij gezamenlijk werken aan een veilige Werkomgeving als gelijkwaardige partners met als basis VCA?

Hoe kunnen wij gezamenlijk werken aan een veilige Werkomgeving als gelijkwaardige partners met als basis VCA? Hoe kunnen wij gezamenlijk werken aan een veilige Werkomgeving als gelijkwaardige partners met als basis VCA? Jean-Pierre PARTOENS Profiel Benelux Cegelec is een Internationale Groep die Solutions & Services

Nadere informatie

Welkom. Namens allen

Welkom. Namens allen Welkom Namens allen Informatieavond nieuwe studenten Juni 2015 Programma Gefeliciteerd Voorlichting over de opleiding Benodigde materialen en kosten Lanceerweek op Ameland Communicatie Inleveren documenten,

Nadere informatie

Analyse & Support. Centraal Laboratorium. Bayer Antwerpen Comm.V

Analyse & Support. Centraal Laboratorium. Bayer Antwerpen Comm.V Analyse & Support Centraal Laboratorium Bayer Antwerpen Comm.V Centraal Laboratorium Bayer Antwerpen Comm.V Het Centraal Laboratorium omvat een volledig uitgerust analytisch labo en een labo voor productie-

Nadere informatie

Bepaling meetonzekerheid in ILOW laboratoria

Bepaling meetonzekerheid in ILOW laboratoria Bepaling meetonzekerheid in ILOW laboratoria Jo Klaessens StatAlike Definitief rapport 22-4-10 Inleiding Dit is het overall verslag van de drie workshops Meetonzekerheid ILOW Laboratoria die gehouden zijn

Nadere informatie

Onderzoek naar de vervuilingswaarde van huishoudens

Onderzoek naar de vervuilingswaarde van huishoudens Onderzoek naar de vervuilingswaarde van huishoudens Bepaling zuurstofvraag huishoudelijk afvalwater aan de hand van een meetonderzoek Paul Telkamp, Tauw Rien de Ridder, waterschap Zuiderzeeland 9 oktober

Nadere informatie

HET NEMEN, VERPAKKEN EN CONSERVEREN VAN GRONDMONSTERS

HET NEMEN, VERPAKKEN EN CONSERVEREN VAN GRONDMONSTERS 5 10 Protocol 2010 15 HET NEMEN, VERPAKKEN EN CONSERVEREN VAN GRONDMONSTERS 20 25 30 35 40 45 Versie 2.0, 27-9-2001 Pagina 1 van 8 Inhoud 50 1 PLAATS VAN DIT PROTOCOL IN HET KWALITEITSZORGSYSTEEM...3 1.1

Nadere informatie

Aanbeveling: Ingangscontrole van antistoffen t.b.v. flowcytometrie

Aanbeveling: Ingangscontrole van antistoffen t.b.v. flowcytometrie Aanbeveling: Ingangscontrole van antistoffen t.b.v. flowcytometrie Augustus 2016 Werkgroep NVC ISO 15189 Leden: A. Bloem A. Claessen C. Koelman J. Lambers J. Leuvenink P. de Schouwer V.H.J. van der Velden

Nadere informatie

Kerntaak 1: Voorbereiden van analyses

Kerntaak 1: Voorbereiden van analyses Kerntaak 1: Voorbereiden van analyses Werkproces 1.1: Plannen van de eigen werkzaamheden De laborant overlegt de door hem uit te voeren taken en prioritering hiervan met zijn leidinggevende en collega

Nadere informatie

Meetonzekerheid. Hoe pakken we dit aan? door. Erwin Jongedijk. 2 apr 2019 KKGT discussiedag UMCG meetonzekerheid

Meetonzekerheid. Hoe pakken we dit aan? door. Erwin Jongedijk. 2 apr 2019 KKGT discussiedag UMCG meetonzekerheid Meetonzekerheid Hoe pakken we dit aan? door Erwin Jongedijk 1 Meetonzekerheid ISO15189_2012 Het laboratorium moet de meetonzekerheid vaststellen voor elke meetprocedure in de onderzoeksfase die wordt toegepast

Nadere informatie