Maart Brancheschets Bouw

Transcriptie

1 Maart 2010 Brancheschets Bouw

2 Brancheschets Bouw Afdeling Arbeidsmarktinformatie Redactie: Rob de Munnik, Marijke Oosterhuis en Niek Veeken Landelijk Bedrijfsadviseur voor de Bouw Erik van As, tel Structuur van de sector Bouw De sector Bouwnijverheid omvat (SBI 1993) de deelsectoren: bouwrijp maken van terreinen; algemene burgerlijke en utiliteitsbouw (B&U);grond- weg en waterbouw(gww); bouwinstallatie; afwerken van gebouwen; hieronder vallen onder meer stukadoors, schilders en glaszetters; verhuur van bouw- en sloopmachines met bedienend personeel. Bron CBS; zie link CBS-site voor de SBI-code 2. Bedrijven en banen in de Bouw Tabel 1 Aantal bedrijven naar deelsector 2009 Deelsector Aantal bedrijven Aandeel percentage Bouwrijp maken van terreinen % B&U en GWW % Bouwinstallatie % Afwerken van gebouwen % Verhuur e.d % Totaal Bouw % Bron:CBS Statline, gegevens januari 2009 Afbeelding 1 Verdeling bedrijven Bouw % 3% 33% 50% 13% Bouwrijp maken van terreinen Bouwinstallatie Verhuur e.d. B&U en GWW Afwerken van gebouwen Bron:CBS Statline, gegevens januari

3 In de bouw zijn ruim bedrijven actief. Uit bovenstaande grafiek valt af te lezen dat de helft tot de eigenlijke bouw (Burgerlijke & Utiliteitsbouw/Grond Weg en Waterbouw) behoort. Maar er zijn ook veel vestigingen in de kleinschalige afwerkbranche. De installatiesector wordt ook tot de bouwsector gerekend. Tabel 2 Aantal banen naar deelsector 2008 Deelsector Aantal banen Bouwrijp maken van terreinen B&U en GWW Bouwinstallatie Afwerken van gebouwen Verhuur e.d. Totaal Bouw Bron CBS Statline; gegevens december 2008 Aandeel percentage % % % % % % Afbeelding 2 Verdeling banen Bouw % 2% 3% 31% 51% Bouwrijp maken van terreinen Bouwinstallatie Verhuur e.d. B&U en GWW Afwerken van gebouwen Bron CBS Statline; gegevens december 2008 Net als voor de helft van het aantal bedrijven is de Burgerlijke en Utiliteitsbouw/ GWW ook goed voor de helft van het aantal banen binnen de bouw. De Bouwinstallatie is goed voor 31% van het totaal aantal banen binnen de bouw. Als er naar banen en bedrijven wordt gekeken, blijkt er gemiddeld nog geen 3,5 baan per bedrijf te zijn. Dit verschilt echter per deelsector. In de bouwinstallatie zijn zo n 8,4 banen per bedrijf. De afwerking daarintegen heeft amper 1,3 baan per bedrijf. 3

4 3. De beroepsbevolking in de bouw naar geslacht, leeftijd en opleiding Tabel 3 Geslacht Mannen Vrouwen Leeftijd jaar jaar jaar Beroepsbevolking Bouw naar kenmerken Bouw (%) Alle sectoren (%) 92% 57% 8% 43% 26% 22% 52% 54% 22% 24% Onderwijsniveau Lager onderwijs Middelbaar onderwijs Hoger onderwijs 38% 24% 51% 44% 11% 32% Bron: ROA; De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2014 (2009) Bovenstaand overzicht geeft aan dat de bouw in sterke mate een mannenwereld is. Qua leeftijd wijkt de bouw af, omdat er meer jongeren en minder ouderen werken dan gemiddeld. In het opleidingsniveau ligt een sterke nadruk op de middelbare opleidingen. Daarbij heeft het lager onderwijs ook een bovengemiddeld aandeel en is er een zeer sterke ondervertegenwoordiging van hogere opleidingen. 4. Opleidingen en beroepen in de bouw In tabel 4 worden de opleidingen weergegeven die gangbaar zijn in de bouw en in tabel 5 de meest voorkomende beroepen. De opleidingen in tabel 4 zijn opleidingen die frequent worden gevolgd voor een baan in de bouw, echter het aantal baanopeningen en de instroom schoolverlaters hebben niet alleen betrekking op de bouwsector maar op alle sectoren. Tabel 4 Opleidingen in de bouwsector MBO bouw VMBO bouw Basisonderwijs MBO elektrotechniek VMBO theoretische leerweg MBO installatietechniek MBO werktuigbouw HAVO/VWO VMBO elektrotechniek Aandeel Opleidingen in de Bouwsector Verwachte baanopeningen tot 2014 Bron: ROA (2009) De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2014 Verwachte instroom schoolverlaters tot 2014 Knelpunten persooneelsvoorziening in 2014 Arbeidsmarktperspectief 17% groot goed 10% groot goed 8% geen slecht 8% enige goed 6% groot goed 4% vrijwel geen matig 3% groot goed 3% enige goed 3% vrijwel geen redelijk Voor de twee grootste opleidingen in de bouw, MBO bouw en VMBO bouw, worden in 2014 grote knelpunten verwacht in de personeelsvoorziening. De arbeidsmarktperspectieven voor schoolverlaters van deze opleidingen zijn dan ook goed. 4

5 Tabel 5 Beroepen in de bouw Bouwvakkers Aannemers en installateurs Electromonteurs Boekhouders en secretaresses Architecten en bouwkundig projectleiders Monteurs Weg en waterbouwkundige arbeiders Weg en waterbouwkundige vakkrachten Productiemedewerkers Beroepen in de Bouw Aandeel Verwachte baanopeningen tot 2014 Bron: ROA (2009) De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2014 Knelpunten persooneelsvoorziening in % groot 27% groot 8% vrijwel geen 5% vrijwel geen 4% enige 4% enige 4% enige 3% 100 vrijwel geen 3% enige Voor de twee grootste beroepsgroepen in de bouw, bouwvakkers en aannemers en installateurs (samen 54%), worden in 2014 grote knelpunten verwacht in de personeelsberoepen. Verder concludeert het ROA 1 dat het aandeel van: MBO bouw, MBO elektrotechniek en MBO installatietechniek toeneemt. VMBO bouw, MBO werktuigbouw en HAVO/VWO afneemt. de beroepen van architecten en productiemedewerkers toeneemt. 5. Verwachtingen en prognoses Door UWV Werkbedrijf zijn in 2009 prognoses uitgevoerd. Door de snel veranderende economische ontwikkeling is het zaak de ontwikkeling van de werkgelegenheid en vacatures met enige voorzichtigheid tegemoet te treden. Hieronder is te zien dat het na 2008 slecht gaat met de werkgelegenheid in de bouw. Het aantal banen loopt met meer dan terug. Voor 2010 wordt ook een flink verlies verwacht. 1 Onderzoek De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2014, ROA 5

6 Afbeelding 3 Ontwikkeling banen Bouw (x1000) In afbeelding 4 is te zien dat de ontwikkeling van het aantal vacatures aanvankelijk onder het gemiddelde van alle sectoren ligt. In 2010 neemt het peil toe tot het gemiddelde. Ondanks het hierboven beschreven banenverlies een positieve ontwikkeling. Door de vergrijzing is er vervangingsvraag en heeft de bouw behoefte aan instroom. Afbeelding 4 Ontwikkeling van vacatures Bouw (2005=100) 140% 120% 100% 80% 60% 40% Bouw en bouwinstallatie Totaal 6

7 6. Vacatures in 2009 Uit het UWV-onderzoek Vacatures in Nederland valt af te leiden dat 4% van de vervulde vacatures in Nederland afkomstig is uit de bouwsector. Het gaat om circa vacatures. In afbeelding 5 en 6 staan de bouwsector en het totaal voor alle sectoren weergegeven. Afbeelding 5 Vervulde vacatures naar kenmerken dienstverband Werkervaring gevraagd Geen werkervaring gevraagd Vast Tijdelijk met uitzicht op vast Tijdelijk Korter dan een half jaar Half tot een jaar Langer dan een jaar Korter dan 12 uur uur 32 uur of meer 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bouw Totaal Uit afbeelding 5 blijkt dat: Er meer vacatures zijn waarvoor werkervaring vereist is; Het vaker om vast werk gaat; Het minder dan gemiddeld om werk dat langer duurt dan een jaar; Er in de bouw veel meer fulltime werk is dan gemiddeld. 2 De resultaten van dit onderzoek hebben betrekking op de gehele Nederlandse vacaturemarkt. 7

8 Afbeelding 6 Vervulde vacatures naar persoonskenmerken Man Vrouw Jonger dan 25 jaar jaar jaar 55 jaar en ouder Etnische minderheid Geen etnische minderheid Basisonderwijs VMBO HAVO, VWO MBO HBO, WO Had een baan Nee, zat zonder werk Nee, was schoolverlater Nee, is student Geen werk/ wel uitkering Geen werk/ geen uitkering 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bouw Totaal Uit afbeelding 6 blijkt dat in de bouwsector: Veel meer mannen worden aangenomen; Meer mensen boven de 40 worden aangenomen; Minder etnische minderheden worden aangenomen; Veel meer mensen met VMBO en ook meer MBO wordt aangenomen; Er relatief meer werkenden worden aangenomen. 8

9 7. Vraag en aanbod Tabel 6 December 2009 Medewerker technische dienst elektrotechnisch Bouwtimmerman Installatiemonteur dakwerk, sanitair, verwarming, gas- en waterleiding Opperman bouw Onderhoudsschilder Metselaar Pijpfitter industriële montage Timmerman B&U Onderhoudsmonteur dakwerk, sanitair, verwarming, gas- en waterleiding Schilder/behanger Steigerbouwer Monteur centrale verwarming woningbouw Betonstaalverwerker Sjouwer Asbestverwijderaar Dakdekker Monteur centrale verwarming utiliteitsbouw Tekenaar civiele techniek Wand- en plafondmonteur Opperman grond-, weg- en waterbouw (gww) Top 20 vacatures en NWW <6 maanden Aantal openstaande vacatures NWW < 6 maanden Uit tabel 6 3 blijkt dat er veel vacatures zijn voor beroepen als medewerker technische dienst elektrotechnisch, bouwtimmerman en installatiemonteur dakwerk, sanitair, verwarmin en gas- en waterleiding. Een deel van deze vacatures kan ook uit andere bedrijftakken afkomstig zijn of door de uitzendbureaus worden aangeboden. Er is een omvangrijk aanbod voor bouwtimmerman en onderhoudsschilder. De krapte zit bij beroepen waarvoor in verhouding veel vraag en weinig aanbod is zoals pijpfitter industriele montage, onderhoudsmonteur, sjouwer, asbestverwijderaar en monteur centrale verwarming woningbouw. De ontwikkeling van vraag en aanbod in de bouwberoepen in 2009 laat zien dat er in eerste instantie een stabiele situatie bestond, waarin het aanbod weliswaar hoger was dan de vraag, maar niet opvallend afweek. Vanaf november treedt een kentering op. De vraag loopt terug, terwijl het aanbod oploopt. Voor een deel valt dit samen met het normale seizoenspatroon. Maar het aantrekken in het voorjaar is grotendeels achterwege gebleven dus de werkloosheid komt op een steeds hoger plan te liggen. Vooral het inzakken van de vraag is zorgwekkend en kan de voorbode zijn van een negatieve ontwikkeling. 3 Voor actuele vraag- en aanbodcijfers zie branchemonitorpagina op Intranet. 9

10 Afbeelding 7 Ontwikkeling vacatures en aanbod (UWV) Bouwberoepen Januari Maart Mei Juli September November vacatures nww < 6 mnd 7. Ontwikkeling van WW uitkeringen In de WW is de bouwsector herkenbaar voor zover bedrijven daartoe gerekend worden (CAO). Hieronder is te zien hoe de uitkeringen zich ontwikkelen. Het aantal uitkeringen loopt sterk op eind 2009 doordat meer mensen vanuit de bouw een beroep doen op de WW dan dat er uitstromen naar werk of anderszins. Daardoor neemt de stand (lopende rechten) gestaag toe. Deze ontwikkeling komt overeen met de ontwikkeling van de NWW voor bouwberoepen in afbeelding 7. Afbeelding 8 Ontwikkeling WW Bouw Januari Maart Mei Juli September November 0 nieuw recht beëindigd recht lopend recht 10

11 8. Links Kenniscentrum voor beroepsonderwijs in de bouw. Fundeon verzorgt de opleiding voor uitvoerende bouwberoepen. Het kenniscentrum van o.a. de sectoren schilderen en onderhoud en afbouw en stukadoren. Savantis verzorgt opleidingen. Arbeidsmarktinformatie van Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (KBB's): - trends - rapporten Het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid, verricht in opdracht onderzoeken en brengt adviezen uit. Werkgevers- en belangenvereniging van de bouw. Voortgekomen uit AVBB en NCOB. Informatie over de sector bouw. Informatie over stages en leerbanen. Bemiddelingssite voor de bouw. Loopbaanadvies voor werknemers in de bouw. Doorklikken naar statline voor meer statistische gegevens 11