INVLOED VAN BROMMERS EN SCOOTERS OP LUCHTKWALITEIT FIETSPADEN

Transcriptie

1 INVLOED VAN BROMMERS EN SCOOTERS OP LUCHTKWALITEIT FIETSPADEN Moniek Zuurbier en Jolanda Willems Adviseurs Leefomgeving en Gezondheid GGD en Gelderland en Overijssel 7 maart 2017

2 Inhoud van de presentatie Rol van de GGD Aanleiding van GGD brommeronderzoek Opzet en resultaten Conclusie en discussie Aanbevelingen 4 oktober 2016 Testsessie Gelderse Gezondheidswijzer

3 GGD adviseert over gezonde leefomgeving GGD adviseert lokale overheid o.a. over gezonde leefomgeving (Wet Publieke Gezondheid en straks ook Omgevingswet) GGD beantwoordt vragen van burgers Samenwerking met gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en kennisinstellingen Thema s o.a.: luchtkwaliteit, geluid, veehouderij, asbest, binnenmilieu, groen, hitte 4 oktober 2016 Testsessie Gelderse Gezondheidswijzer

4 Activiteiten GGD: Monitoren van gezondheid, incl. hinder Ontwikkeling nieuwe instrumenten Onderzoek, o.a. binnen de Academische Werkplaats Milieu en Gezondheid Samenwerking met o.a. RIVM en universiteiten 4 oktober 2016 Testsessie Gelderse Gezondheidswijzer

5 5 Aanleiding onderzoek Luchtverontreiniging veroorzaakt acute en chronische gezondheidseffecten In enkele voorgaande onderzoeken leken brommers en scooters bron van luchtvervuiling Aantal brommers en scooters enorm toegenomen Uitlaat dichterbij fietsers dan uitlaat van ander wegverkeer. Fietsers ademen meer lucht in door hun activiteit. Wat betekent dit voor de luchtvervuiling op fietspaden?

6 6 Zuurbier et al, 2010

7 7

8 8 Onderzoeksvragen Hoeveel dragen brommers en scooters bij aan luchtverontreiniging op fietspaden meetonderzoek Hoeveel last hebben longpatiënten van luchtvervuiling tijdens het fietsen vragenlijstonderzoek

9 Meetonderzoek 9 Metingen op 19 locaties in Amsterdam, Arnhem, Harderwijk en Nijmegen, september 2016 Fietspad, fietsstrook, verkeerslicht, fietssnelweg Metingen van ultrafijnstof (per sec), fijnstof (per sec) en roet (per min). Geen benzeen kunnen meten. Registratie langsrijdend verkeer

10 10 Enkele meetlocaties

11 11 Bijzonderheden metingen Aantal brommers per meetlocatie tussen de 9 en 210 Overig verkeer: geen tot zeer veel (file) Tweetakt herkenning na spoedcursus RDW 17 tot 30% tweetakt

12 Resultaten meetonderzoek (1) 12

13 13

14 14 Analyses Regressieanalyses van alle metingen samen Locatie meegenomen als variabele (class variable) 2- en 4-takt brommers aparte variabelen Overig verkeer samengenomen en ook apart geanalyseerd

15 15 Resultaten regressie-analyse 2-takt brommer 4-takt brommer Alle locaties (9.789;14.433) (2.238;4.688) Alle locaties, behalve tunnel (9.676;14.164) (2.322;4.689) Tunnel (79.314; ) (4.317;19.834)

16 Bijdrage aan ultrafijnstofconcentratie op fietspad 16 Berekend met aantal brommers (2- en 4-takt) per uur uit de metingen (geen brommertellingen beschikbaar) Regressie-coëfficiënt per 2- en 4-takt (andere dan hiervoor vertoond, want berekend met langere reactietijd om ook staart van piek mee te nemen) Mediane concentratie ultrafijnstof Bijdrage is 2 tot 23% van ultrafijnstofconcentratie In tunnel is dat 43% (één meting) 4-takt: Helft van bijdrage, door hogere aantal

17 17 Resultaten meetonderzoek Brommers/scooters veroorzaken grote pieken ultrafijnstof Op enkele fietspaden meer dan 20% van luchtvervuiling door brommers/scooters, in tunnel zelfs ruim 40% Tweetakt drie keer vuiler dan viertakt Helft van bijdrage door viertakt, want aantal veel groter Effect afstand: niet kunnen onderzoeken Ander verkeer: niet kunnen onderzoeken. Wel apart hoge pieken geanalyseerd: grotendeels van brommers. Ook invloed op fijnstof. Op roet hier niet aangetoond

18 18 Vragenlijstonderzoek Vragenlijst per aan Longpanel (1400 mensen met longziekte) van Longfonds November 2016 Niet vermeld dat het om onderzoek naar luchtvervuiling of brommers gaat Respons 60% (n=847)

19 Resultaten vragenlijstonderzoek (1) 19 Totaal ingevulde vragenlijst: 847 (60%) 618 personen (75%) van deze mensen fietst hiervan ervaart bijna de helft (46%, 290 personen) meer last op de fiets van benauwdheid dan thuis 46% van mensen die klachten ervaren (130 personen) mijden sommige fietsroutes vanwege de luchtkwaliteit

20 20 Resultaten vragenlijstonderzoek (2) anders parfum roken inspanning mist of kou brommer op rijbaan brommer op fietspad bus vrachtauto auto's

21 21 Discussie Geen benzeen gemeten Bijdrage van brommers aan luchtvervuiling is erg afhankelijk van het aantal brommers dat geteld is tijdens metingen. Momentopname. Deels buiten spits. Effect van afstand niet kunnen bepalen. Uit andere studies blijkt dat groot effect te hebben. Miljoen longpatiënten in Nederland. Longpanel leden wellicht meer last van hun luchtwegen. Gezondheidseffecten van ultrafijnstof mede afhankelijk van samenstelling, dat is niet onderzocht.

22 22 Conclusies Brommers en scooters grote bron van luchtvervuiling op fietspaden. Tot 23% in dit onderzoek, op plekken met meer brommers zal dat hoger zijn. Geen benzeen gemeten. Tweetakt vervuilender, maar viertakt helft van bijdrage, dus alleen tweetakt weghalen lost lang niet alles op Er zijn 1 miljoen longpatiënten in Nederland. Veel longpatiënten fietsen minder en mijden bepaalde fietsroutes als gevolg van luchtvervuiling van o.a. brommers en scooters

23 23 Aanbevelingen Fietsen is gezond, maar kan nog gezonder: Overschakelen naar e-scooters en e-bikes Strengere emissie-eisen Milieuzone brommers/scooters (Snel)fietsroutes brommervrij Snorfietsen naar rijbaan

24 24 Met medewerking van: Anoek Besselink, Robbert Verkooijen, Saskia van der Zee, Chris Zwerver (GGD en Gelderland en Amsterdam) Gerard Hoek en Iris Schaap (Universiteit Utrecht) Gemeenten Amsterdam, Arnhem, Harderwijk en Nijmegen en Provincie Gelderland Longfonds Rijksdienst Wegverkeer Amsterdam Dit project is mogelijk gemaakt door de Academische Werkplaats Milieu en Gezondheid en betrokken GGD en, gemeenten en provincie

25 25 Rapport: