Recht doen aan privacyverklaringen

Transcriptie

1 Recht doen aan privacyverklaringen Een juridische analyse van privacyverklaringen op internet Eric W. Verfielst Kluwer - Deventer 2012

2 VOORWOORD LUST VAN AFKORTINGEN XIII 1. Inleiding Inleiding Probleemstelling Opzet van het onderzoek Belang van het onderzoek Afbakening 8 2. De informatieplicht en de privacyverklaring Inleiding De infonnatieplicht van de verantwoordelijke Artikelen 33 en 34 Wbp eprivacyrichtlijn Informatieverstrekking en toestemmingsvereiste Verhouding tussen de informatieplicht uit de Wbp en artikel 11.7a Telecommunicatiewet Evaluatiestudies, onderzoeksrapporten en kabinetsstandpunten Recapitulatie De privacyverklaring als instrument ter uitwerking van de informatieplicht De kenbaarheid en de verschijningsvormen van een privacyverklaring De inhoud van een privacyverklaring Verplichtstellen van het gebruik van een privacyverklaring door een belangenorganisatie 52

3 2.4 Handhaving van de informatieplicht Rechtsmiddelen van de betrokkene Samenvatting en conclusies De privacyverklaring als overeenkomst Inleiding De toelaatbaarheid van een overeenkomst die ziet op de verwerking van persoonsgegevens De inhoud van de privacyovereenkomst Wettelijk kader voor elektronisch contracteren De totstandkoming en naleving van de privacyovereenkomst Ontbinding Ontbinding op grond van artikel 6:265 BW Ontbinding wegens het door de verantwoordelijke niet voldoen aan de informatieplicht voorafgaand aan en ten tijde van de totstandkoming van de privacyovereenkomst Ontbinding op grond van het niet bevestigen van de aanvaarding van de betrokkene Ontbinding ten gevolge van het intrekken ondubbelzinnige toestemming Vernietiging en nietigheid van de privacyovereenkomst Vernietiging wegens het door de verantwoordelijke niet voldoen aan de informatieplicht Vernietiging van de privacyovereenkomst op grond van dwaling Vernietiging op grond van artikel 6:248 BW Nietigheid wegens het ontbreken van ondubbelzinnige toesternming Schadevergoeding De privacyverklaring als elektronische algemene privacyvoorwaarden Conclusie Empirisch onderzoek onder online winkels 4.1 Inleiding De keuze voor de online segmenten Verzekeringen, Reizen en Kleding Omvang van de te verstrekken persoonsgegevens 92

4 [X Verstrekking van gevoelige persoonsgegevens De mate van georganiseerdheid en De selectie van de online winkels Vragenlijst Statistische toets Onderzoeksperiode De aanwezigheid, vorm en kenbaarheid van de privacyverklaring 99 De aanwezigheid van de privacyverklaring De vorm van de privacyverklaring De kenbaarheid van de privacyverklaring Mogelijkheid tot opslaan van de privacyverklaring De inhoud van de privacyverklaring: verplichte elementen identiteit en doel van de verwerking Verplicht element: identiteit van de verantwoordelijke Verplicht element: doel van de verwerking De inhoud van de privacyverklaring: passieve informatieplicht De inhoud van de privacyverklaring: nadere informatie als waarborg voor een behoorlijke en zorgvuldige verwerking Inleiding 106 Erkenning van het privacybelang van de betrokkene Verwijzing naar de informatieplicht uit de Wbp 107 Het fysieke en elektronische adres van de verantwoordelijke Verwerking van bijzondere gegevens Verplichte of facultatieve verstrekking van persoonsgegevens Categorieën van ontvangers Bewaartermijnen Beveiligingsmaatregelen College bescherming persoonsgegevens en Functionaris voor de Contactpersonen in verband met de uitoefening van rechten of het hebben van vragen Verstrekking van persoonsgegevens aan derden Gebruik van Betrokkenheid derden bij de totstandkoming van de privacyverklaring Gebondenheid aan gedragscode Akkoordverklaring en toestemming (Rechts)maatregelen Wijziging van de privacyverklaring 120

5 4.11 De privacyverklaring en elektronische algemene voorwaarden 121 Elektronische algemene voorwaarden Identiteit en doel van de verwerking in elektronische algemene voorwaarden of elders op de website Lidmaatschap van een belangenorganisatie Lidmaatschap: Segment Verzekeringen 125 Conclusie met betrekking tot het segment Verzekeringen Lidmaatschap: Segment Reizen Conclusie met betrekking tot het segment Reizen Lidmaatschap: Segment Kleding Conclusie met betrekking tot het segment Kleding Systematische samenvatting en conclusies ten aanzien van het empirisch onderzoek 132 Systematische samenvatting Conclusies met betrekking tot verschillen tussen de segmenten Verzekeringen, Reizen en Kleding Conclusie De privacyverklaring in het licht van transparantie en accountability Inleiding Knelpunten en discussie met betrekking tot het gebruik van de privacyverklaring Transparantie in relatie tot de privacyverklaring De aanwezigheid van de privacyverklaring De naamgeving, traceerbaarheid en de toegankelijkheid van de privacyverklaring De vorm van de privacyverklaring De leesbaarheid en begrijpelijkheid van de privacyverklaring Initiatieven ter bevordering van de transparantie van privacyverklaringen Accountability Conclusies 167

6 XI 6. De privacyverklaring als Inleiding De keuze tussen overheidsregulering en zelfregulering 6.3 De gestandaardiseerde sectorale privacyverklaring als zelfreguleringsinstrument De informatieplicht uit de Wbp: wettelijk geconditioneerde De vorm en inhoud van het zelfreguleringsinstrument privacyverklaring Binding van belanghebbenden aan zelfregulering De rechtspositie van de betrokkene Gebondenheid van branchegenoot die geen lid is van een brancheorganisatie De positie van de Consumentenbond en de overheid Toezicht en handhaving Afronding: aanbevelingen en ambitie 7. Conclusies in kort bestek Inleiding Conclusie ten aanzien van de juridische status van een online privacyverklaring Conclusie ten aanzien van vorm en inhoud van de online privacyverklaring in de praktijk 7.4 Conclusie ten aanzien van het nader sturen op vorm, inhoud en het gebruik van een online privacyverklaring, mede met het oog op ontwikkelingen op EU-niveau Summary 199 Bijlage Al: Overzicht online verzekeraars Bijlage A2: Overzicht online Bijlage A3: Overzicht online kledingwinkels 219 Bijlage B: Vragenlijst empirisch onderzoek 223 Bijlage Cl: Tabellen segment verzekeringen 227 Bijlage C2: Tabellen segment verzekeringen 229 Bijlage C3: Tabellen segment verzekeringen Bijlage D: Tabellen Stichting Centraal Informatie Systeem 235 Bijlage El: Tabellen segment reizen 237 Bijlage E2: Tabellen segment reizen 239 Bijlage E3: Tabellen segment reizen 243

7 XII Bijlage F: Tabellen segment kleding 247 Bijlage G: Web-based financial privacy notice 251 Bijlage H: Model privacyverklaring Kelly et al. 253 Bibliografie 255