Handleiding Risicoprofiel Evenementen

Transcriptie

1 Handleiding Risicoprofiel Evenementen 7 juni 2012 Versie 1.0

2 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE INLEIDING LEESWIJZER EVENEMENTENVEILIGHEID INTRODUCTIE DE RISICOANALYSE WAARSCHIJNLIJKHEID IMPACT FYSIEKE VEILIGHEID SOCIAAL PSYCHOLOGISCHE IMPACT IMPACT AANTASTING OPENBAAR BESTUUR IMPACT VERSTORING VAN HET DAGELIJKS LEVEN HET RISICODIAGRAM DE CAPACITEITENANALYSE HET TABBLAD CAPACITEITENANALYSE DE CAPACITEITENDIAGRAMMEN HET VERVOLG OP HET RISICOPROFIEL Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 2

3 1. Inleiding 1.1. Leeswijzer Dit document beschrijft het instrument Risicoprofiel Evenement en het gebruik hiervan. Het is bedoeld als leidraad voor eenieder die, in het kader van een vergunningaanvraag voor een aandachts- (B) of risicovol (C) evenement, betrokken is bij het vaststellen van het risicoprofiel van dit evenement. In dit hoofdstuk wordt het instrument in zijn context gepositioneerd. Het gebruik van het Risicoprofiel Evenement wordt in de volgende hoofdstukken uiteengezet Evenementenveiligheid Over het algemeen verlopen evenementen ordelijk en rustig, maar het kan soms ook ernstig mis gaan. Ter bevordering van de veiligheid van evenementen heeft het Veiligheidsberaad opdracht gegeven voor het ontwikkelen van een landelijke Handreiking Evenementenveiligheid. Deze handreiking is inmiddels door het Veiligheidsberaad vastgesteld. In de handreiking worden handvatten geboden voor het adviseren van gemeenten bij het bepalen van de behandelaanpak van evenementen en het adviseren van het bevoegd gezag over risicovolle situaties bij evenementen. De Handreiking Evenementenveiligheid 1 bestaat uit: Een Procesmodel Evenementenveiligheid (deel I); De beschrijving van elke processtap uit dit procesmodel (deel II); Een uitwerking voor de gemeente als regievoerder en de burgemeester als bestuurlijk verantwoordelijke bij alle evenementen waarvoor vergunning is vereist (deel III); Een beschrijving van het (Internet) hulpmiddel Evenementen Assistent (deel IV), ter ondersteuning van de interactie tussen evenementenmakers, het bevoegd gezag en de adviesdiensten van het bevoegd gezag; Het Risicoprofiel Evenement (deel V), waarmee gemeente en adviesdiensten mogelijke risico s en daaraan gekoppelde capaciteiten ter bestrijding van deze risico s kunnen vaststellen. Deze handleiding vervangt hoofdstuk 2 van het document Risicoprofiel Evenement, deel V van de Handreiking Evenementenveiligheid. Het Risicoprofiel Evenement is opgebouwd uit twee delen: de risicoanalyse en de capaciteitsanalyse. Risico- en capaciteitsanalyse tezamen vormen dus het risicoprofiel. Het ondersteunt de (integrale) beeld-, oordeels- en besluitvorming over incidentscenario s bij het evenement en de daarop af te stemmen maatregelen en voorzieningen (capaciteiten). Het primaire doel van dit instrument is het bijdragen aan het Integraal veiligheidsadvies en in een latere fase aan het opstellen van het integraal operationeel plan. 1 De handreiking is gepubliceerd op de website van het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid, in het dossier Evenement en veiligheid, Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 3

4 Bij het ontwerp van het Risicoprofiel Evenement zijn de incidenttypen gecategoriseerd tegen de achtergrond van de Handreiking Regionaal Risicoprofiel en de te behalen maatregelen en voorzieningen (capaciteiten) zijn gecategoriseerd tegen de achtergrond van het Referentiekader Regionaal Crisisplan. Uitgangspunten bij het gebruik van het risicoprofiel evenement zijn: Het evenement is op basis van de risicoscan geclassificeerd als risicovol evenement; De vergunningverlener last een adviesfase in en nodigt relevante partijen uit; De partijen beschikken over relevante gegevens voor het inschatten van risico s; De partijen zijn bekend met de werkwijze op basis van de Handreiking Evenementenveiligheid; De partijen zijn geïnstrueerd in het gebruik van het risicoprofiel evenement. 2. Introductie Het hulpmiddel begint met een tabblad Introductie. Hierop worden een aantal relevante basisgegevens opgenomen, zoals de aanduiding en plaats van het evenement en de gegevens van de deelnemers die het risicoprofiel opstellen. Het Risicoprofiel Evenement betreft een dynamisch document. Op basis van een groeiende informatiepositie, voortschrijdend inzicht en (eventueel) meerdere sessies krijgt het risicoprofiel gestalte. Hierom wordt ook de versie van het profiel op dit blad vermeld. Hieronder een voorbeeld van het tabblad Introductie : Voorbeeld van het tabblad Introductie Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 4

5 3. De risicoanalyse De methode waarvan gebruikt wordt gemaakt om de risico s te inventariseren en analyseren is de Methodiek Nationale Risicobeoordeling 2. Voor wat betreft de impact van elk incidenttype wordt uitgegaan van doden, gewonden of zieken, lichamelijk lijden, sociaal psychologische impact (angst/woede) en aantasting van het openbaar bestuur. Bij de meeste termen op de tabbladen is een korte, verklarende tekst opgenomen. Deze tekst wordt weergegeven nadat er op de betreffende term of tekst met de muis wordt geklikt. In de huidige versie van het Risicoprofiel Evenementen is de impact voor wat betreft economische en ecologische veiligheid niet opgenomen Waarschijnlijkheid Op het tabblad Waarschijnlijkheid staan in de linker kolom de op dit moment bekende mogelijke crisis- en incidenttypen opgesomd. Dit betreft geen uitputtende lijst. Er is altijd ruimte om crisis- en incidenttypen toe te laten voegen. Het is ook niet verplicht om ieder voorkomend type van een waarschijnlijkheid te voorzien. De tweede kolom op dit tabblad geeft de mate van waarschijnlijkheid dat het incidentscenario zich voordoet weer. De mate van waarschijnlijkheid wordt vastgelegd door met de schuifbalk een waarde aan te geven. Onder waarschijnlijkheid wordt verstaan: de kans dat een incident (kort) voor, tijdens of (kort) na een evenement zal plaatsvinden. Bij het beoordelen van de waarschijnlijkheid wordt uitgegaan van zes waarschijnlijkheidsklassen: Niet van toepassing; Zeer onwaarschijnlijk: geen concrete aanwijzingen en gebeurtenis wordt niet voorstelbaar geacht; Onwaarschijnlijk: geen concrete aanwijzingen, maar gebeurtenis wordt enigszins voorstelbaar geacht; Mogelijk: geen concrete aanwijzingen, maar gebeurtenis is voorstelbaar; Waarschijnlijk: de gebeurtenis wordt zeer voorstelbaar geacht; Zeer waarschijnlijk: concrete aanwijzingen dat de gebeurtenis geëffectueerd zal worden. Is een incidenttype absoluut niet relevant voor het evenement, dan kan dit worden genegeerd. In gevallen dat een incidenttype wel relevant is voor het evenement, maar het uiterst onwaarschijnlijk is dat het daadwerkelijk voorkomt, wordt de schuif op de laagste waarde onder Zeer onwaarschijnlijk geplaatst. 2 Zie het document Werken met scenario s risicobeoordeling en capaciteiten in de strategie nationale veiligheid op Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 5

6 De derde kolom, Opmerkingen, is bedoeld om discussiepunten, suggesties voor maatregelen, uitbreidingen, et cetera meteen vast te leggen. Hieronder een voorbeeld van een ingevuld tabblad Waarschijnlijkheid : Voorbeeld van een ingevuld tabblad Waarschijnlijkheid 3.2. Impact fysieke veiligheid Op het tabblad Impact fysiek worden in de eerste twee kolommen de mogelijke crisis- en incidenttypen met de bijbehorende, eerder toegekende waarschijnlijkheid, weergegeven. Voor het toekennen van impactcriteria geldt: Als het zich voordoet, wat zijn dan de (mogelijke) gevolgen? Per incidenttype wordt in dit tabblad aangegeven wat het mogelijk aantal doden, gewonden/zieken en mensen die lichamelijk lijden ondergaan, is. De waarden voor de fysieke impactcriteria zijn te selecteren door op het invulveld te klikken en een waarde uit de tabel te selecteren. Zoals in de inleiding vermeld zijn de waarden van de tabellen overgenomen uit de Handreiking Regionaal Risicoprofiel. Om het gebruik van dit hulpmiddel voor iedereen meer toegankelijk te maken, is ervoor gekozen om in de tabellen natuurlijke taal te gebruiken in plaats van de A t/m E codering uit de genoemde handreiking. De eventuele opmerkingen, die eerder bij het inschatten van de waarschijnlijkheid zijn opgenomen, worden in de laatste kolom weergegeven. Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 6

7 Hieronder een voorbeeld van een ingevuld tabblad Impact fysiek : Voorbeeld van een ingevuld tabblad Impact fysiek 3.3. Sociaal psychologische impact Op het tabblad Impact soc. psych. worden in de eerste twee kolommen de mogelijke crisis- en incidenttypen met de bijbehorende, eerder toegekende waarschijnlijkheid, weergegeven. Voor het toekennen van impactcriteria geldt: Als het zich voordoet, wat zijn dan de (mogelijke) gevolgen? Bij de berekening van de sociaal psychologische impact spelen de volgende indicatoren een rol: Indicatoren Perceptie Onzekerheid met aard/oorzaak risico Onzekerheid mate van dreiging/gevaar Onnatuurlijkheid oorzaak incident Treffen kwetsbare groepen Indicatoren Verwachtingspatroon Verlies vertrouwen in overheid/bedrijven Verlies vertrouwen in hulpdiensten Gevoelde verwijtbaarheid overheid/bedrijven Indicatoren Handelingsperspectief Onbekendheid/onervarenheid zelfredzaamheid Onmogelijkheid beheersing persoonlijke situatie Het is raadzaam om, met inachtneming van bovenstaande indicatoren, de sociaal psychologische impact min of meer op gevoel, maar met consensus, te waarderen. Het inschatten van deze impactcriteria vindt plaats op het niveau van crisistype. Zou dit op het niveau van incidenttype Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 7

8 plaatsvinden, dan suggereert dit (ten onrechte) een bepaalde mate van nauwkeurigheid / objectiviteit. In geval van een bepaalde mate van discussie onder de partijen is het mogelijk de sociaal psychologische impact exact te berekenen. Hiervoor is het hulpmiddel Hulpbladen risicoprofiel bestemd. Zo is er een hulpblad waarmee alle bovengenoemde indicatoren van een waarde kunnen worden voorzien, waarna het resultaat van de berekening automatisch wordt gegenereerd. Hieronder een voorbeeld van een ingevuld hulpblad Sociaal psychologisch : Voorbeeld van een ingevuld hulpblad Sociaal psychologisch In deze versie van het Risicoprofiel Evenementen wordt de gegenereerde waarde niet automatisch doorgevoerd in het tabblad Impact soc. psych. De waarde van het hulpblad zal dus handmatig moeten worden vertaald naar het andere tabblad. De eventuele opmerkingen, die eerder bij het inschatten van de waarschijnlijkheid zijn opgenomen, worden in de laatste kolom weergegeven. Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 8

9 Hieronder een voorbeeld van een ingevuld tabblad Impact soc. psych. : Voorbeeld van een ingevuld tabblad Impact soc. psych Impact aantasting openbaar bestuur Op het tabblad Impact openb. best. worden in de eerste twee kolommen de mogelijke crisis- en incidenttypen met de bijbehorende, eerder toegekende waarschijnlijkheid, weergegeven. Voor het toekennen van impactcriteria geldt: Als het zich voordoet, wat zijn dan de (mogelijke) gevolgen? Bij de berekening van de impact aantasting openbaar bestuur spelen de volgende indicatoren een rol: Indicatoren Wet van pleuris Maatschappelijke relevantie van de gebeurtenis Verwijtbaarheid van de gebeurtenis aan het bestuur (Sociale) mediageniekheid van de gebeurtenis Het is raadzaam om, met inachtneming van bovenstaande indicatoren, de impact aantasting openbaar bestuur min of meer op gevoel, maar met consensus, te waarderen. Het inschatten van deze impactcriteria vindt plaats op het niveau van crisistype. In geval van een bepaalde mate van discussie onder de partijen is het mogelijk de impact aantasting openbaar bestuur exact te berekenen. Hiervoor is het hulpmiddel Hulpbladen risicoprofiel bestemd. Zo is er een hulpblad waarmee alle bovengenoemde indicatoren van een waarde kunnen worden voorzien, waarna het resultaat van de berekening automatisch wordt gegenereerd. 3 Meer informatie over de Wet van Pleuris 2.0 is te vinden op: Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 9

10 Hieronder een voorbeeld van een ingevuld hulpblad Aantasting openbaar bestuur : Voorbeeld van een ingevuld hulpblad Aantasting openbaar bestuur In deze versie van het Risicoprofiel Evenementen wordt de gegenereerde waarde niet automatisch doorgevoerd in het tabblad Impact openb. best. De waarde van het hulpblad zal dus handmatig moeten worden vertaald naar het andere tabblad. De eventuele opmerkingen, die eerder bij het inschatten van de waarschijnlijkheid zijn opgenomen, worden in de laatste kolom weergegeven. Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 10

11 Hieronder een voorbeeld van een ingevuld tabblad Impact openb. best. : Voorbeeld van een ingevuld tabblad Impact openb. best Impact verstoring van het dagelijks leven Op het tabblad Impact dag. leven worden in de eerste twee kolommen de mogelijke crisis- en incidenttypen met de bijbehorende, eerder toegekende waarschijnlijkheid, weergegeven. Voor het toekennen van impactcriteria geldt: Als het zich voordoet, wat zijn dan de (mogelijke) gevolgen? Bij de berekening van de impact verstoring van het dagelijks leven spelen de volgende indicatoren een rol: Niet kunnen verblijven en ontmoeten in de publieke ruimte; Geen verkeer in de publieke ruimte mogelijk (lopen, rijden en vervoeren); Geen overdracht van goederen en diensten in de publieke ruimte mogelijk; Geen onderwijs kunnen volgen; Niet naar het werk kunnen gaan; Geen gebruik kunnen maken van maatschappelijke voorzieningen (bv. Sport, cultuur of gezondheidszorg); Verminderde bereikbaarheid door blokkade van wegen en uitval van openbaar vervoer; Niet kunnen doen van noodzakelijke inkopen wegens winkelsluiting. Het is raadzaam om, met inachtneming van bovenstaande indicatoren, de impact verstoring van het dagelijks leven min of meer op gevoel, maar met consensus, te waarderen. Het inschatten van deze impactcriteria vindt plaats op het niveau van crisistype. In geval van een bepaalde mate van discussie onder de partijen is het mogelijk de impact verstoring van het dagelijks leven exact te berekenen. Hiervoor is het hulpmiddel Hulpbladen risicoprofiel Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 11

12 bestemd. Zo is er een hulpblad waarmee aan bovengenoemde indicatoren waarden kunnen worden gerelateerd, waarna het resultaat van de berekening automatisch wordt gegenereerd. Hieronder een voorbeeld van een ingevuld hulpblad Verstoring dagelijks leven : Voorbeeld van een ingevuld hulpblad Verstoring dagelijks leven In deze versie van het Risicoprofiel Evenementen wordt de gegenereerde waarde niet automatisch doorgevoerd in het tabblad Impact dag. leven. De waarde van het hulpblad zal dus handmatig moeten worden vertaald naar het andere tabblad. De eventuele opmerkingen, die eerder bij het inschatten van de waarschijnlijkheid zijn opgenomen, worden in de laatste kolom weergegeven. Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 12

13 Hieronder een voorbeeld van een ingevuld tabblad Impact dag. leven : Voorbeeld van een ingevuld tabblad Impact dag. leven 3.6. Het risicodiagram De ingegeven waarschijnlijkheid en impact van de incidentscenario s worden naar crisistype geaggregeerd weergegeven in het risicodiagram. Het diagram is bedoeld om in één oogopslag te zien wat de ingeschatte risico s en bijbehorende gevolgen zijn. Dit diagram wordt ondermeer gebruikt bij de communicatie met het bestuur. Let op! In de huidige versie van het Risicoprofiel Evenementen is de impact voor wat betreft economische en ecologische veiligheid niet opgenomen. Let erop dat linksonder het diagram beide soorten impactcriteria niet aangevinkt zijn! Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 13

14 Hieronder een voorbeeld van een risicodiagram: Voorbeeld van een risicodiagram 4. De capaciteitenanalyse De indeling waarvan gebruikt wordt gemaakt om de vereiste capaciteiten te inventariseren en analyseren is die van het Referentiekader Regionaal Crisisplan. De capaciteiten zijn - in afwijking van de Handreiking Regionaal risicoprofiel - als volgt gecategoriseerd: voorbereidend werk, ordehandhaving, opsporing, bronbestrijding, emissiebestrijding, acute gezondheidszorg, publieke gezondheidszorg, communicatie, publieke zorg en omgevingszorg. Op basis van de risicoanalyse wordt bepaald wie welke capaciteit levert of met andere woorden: welke partij dient welke prestatie te behalen om het risico te beïnvloeden Het tabblad Capaciteitenanalyse Bij alle capaciteiten op het tabblad Capaciteitenanalyse is een korte, verklarende tekst opgenomen. Deze tekst wordt weergegeven nadat er op de betreffende term of tekst met de muis wordt geklikt. Is een partij (mede) verantwoordelijk voor een te leveren capaciteit dan wordt in de desbetreffende cel de impact voor die partij gekozen. De impact categorieën zijn: niet van toepassing (X), capaciteit uit basiszorg (A), beperkte opschaling (B), aanzienlijke opschaling (C), grote opschaling (D) en zeer grote opschaling (E). Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 14

15 Sommige capaciteiten zijn niet aan te klikken bij bepaalde partijen, omdat zij daar niet over (kunnen) beschikken. Denk aan riotcontrol, de inzet van mobiele eenheden, waar slechts de politie over kan beschikken. Na een eerste invulling van de capaciteitenanalyse en eventueel integraal (pre)advies volgt op monodisciplinair niveau een meer gedetailleerde invulling. Dit kan leiden tot een bijgestelde versie van deze capaciteitenanalyse. Bij het invullen van de capaciteitenanalyse wordt iedere cel gevuld! Denk bij de partij Overige operationele diensten ondermeer aan Defensie en de inspectiediensten. De organisator is mogelijk het best in staat om sommige capaciteiten te verzorgen, bijvoorbeeld op het (afgesloten) evenemententerrein. In de vergunning kunnen prestatieafspraken met de organisator worden opgenomen. Hieronder een voorbeeld van een ingevuld tabblad Capaciteitenanalyse : Voorbeeld van een ingevuld tabblad Capaciteitenanalyse 4.2. De capaciteitendiagrammen Na het invullen van relevante capaciteiten en de impact daarvan op relevante partijen op het tabblad Capaciteitenanalyse, worden de resultaten daarvan automatisch geplot in het totale capaciteitsdiagram (tabblad Capaciteit Totaal ), maar ook in de capaciteitsdiagrammen per partij (tabbladen Capaciteit Brandweer, Capaciteit GHOR, Capaciteit Politie, Capaciteit Gemeente, Capaciteit Ov. diensten en Capaciteit Organisator ). In het capaciteitsdiagram voor het totaal wordt de verwachte opschaling voor de deelnemende partijen in één diagram gepresenteerd. Voor het totale capaciteitendiagram geldt dat de relatieve opschaling per partij wordt weergegeven. Het aantal mogelijk in te zetten capaciteiten per partij verschilt onderling. Het is dus niet mogelijk het effect op de bedrijfsvoering van de partijen horizontaal met elkaar te vergelijken. Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 15

16 Hieronder een voorbeeld van een totaal capaciteitendiagram: Voorbeeld van een totaal capaciteitendiagram In de capaciteitendiagrammen van de individuele partijen wordt de verwachte opschaling in absolute zin gepresenteerd. In deze diagrammen wordt de verwachte opschaling gespecificeerd naar de relevante capaciteiten. De individuele diagrammen vormen dus een grafische weergave van wat op het tabblad Capaciteitenanalyse is ingevoerd. Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 16

17 Hieronder een voorbeeld van een capaciteitendiagram Brandweer: Voorbeeld van een capaciteitendiagram voor de brandweer 4.3. Het vervolg op het risicoprofiel Op basis van de risicoanalyse en de bijbehorende capaciteitenanalyse (het risicoprofiel) wordt het integraal operationeel veiligheidsadvies aan de vergunningverlener geformuleerd. In dit advies wordt elk diagram nader toegelicht en onderbouwd. De toelichting gaat in op de maatregelen en voorzieningen die zijn genomen om de risico s te elimineren. Dit raakt het primaire doel van het risicoprofiel: het bereiken dat de risico s van het evenement én de capaciteiten om die risico s te beïnvloeden zijn geïnventariseerd en geanalyseerd, ten behoeve van het integraal operationeel advies. Groenekanseweg 2, 3732 AG De Bilt 17