DRR-Team. Marktkansen Bhutan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DRR-Team. Marktkansen Bhutan"

Transcriptie

1 DRR-Team Marktkansen Bhutan

2

3 Marktkansen Bhutan Notitie 19 September 2016 Authors: Matthijs Kok (HKV Consultants / Delft University of Technology) Meindert Van (Deltares) Nicolette Koopman (Ministry of Foreign Affairs) September 2016

4

5 Scoping mission Bhutan September 2016 Inleiding Bhutan ligt in de Himalaya en is ingeklemd tussen China en India. Het land is qua oppervlakte ongeveer net zo groot als Nederland, maar heeft maar circa inwoners, zie figuur 1. Figure 1 Geographical location of Bhutan (map provided by Kuenzang Choden) In juni 2016 is een DRR scoping mission uitgevoerd naan aanleiding van een vraag daarnaar van de Bhutanese regering. De overstromingsproblematiek in Bhutan en een verslag van de missie en adviezen staan beschreven in het scoping missie rapport [1]. Deze notitie is aanvullend op deze rapportage en betreft de marktkansen die naar aanleiding van de missie voor Nederland worden gezien. Marktkansen Bhutan is een relatief gesloten land. Het land kiest er bewust voor om beleidsmatig niet op financiën te sturen, maar op nationaal geluk. Het kiest er ook voor dat er weinig verandering optreedt in het landschap. Zo is bosbouw maar op enkele plekken mogelijk, en worden de huidige bossen maximaal gehandhaafd. Mijnbouw is ook nauwelijks toegestaan. En er is beleid om alleen toeristen met geld en respect voor de cultuur naar het land te halen, zodat de Bhudistische signatuur gehandhaafd blijft. De economie heeft daarmee eigenlijk alleen water als een natuurlijke hulpbron. De helft van het bruto nationaal product komt dan ook uit de export van Waterkracht naar India. Het land importeert daarentegen bijna alle benodigdheden uit India. Zowel voedsel als bouwmaterialen. Ook de uitvoering van grote projecten wordt door Indiase aannemers gedaan met Indiase werknemers. Naar China is de grens zo goed als dicht. Het land ligt strategisch tussen China en India en ontvangt relatief veel steun van India en Japan. Twee grote Waterkracht projecten worden op dit moment door India gefinancierd. Daarvoor is ook binnen het waterkracht project de eerste verkeerstunnel van ruim 1 km lengte door een berg aangelegd. Momenteel 1

6 Scoping mission Bhutan September 2016 wordt de geproduceerde stroom ook voor circa 90% aan India geëxporteerd. Japan draagt bij aan het oplossen van land-slide situaties door het vastleggen van berghellingen en van het verlagen van het waterpeil in meren die in het noorden aanwezig zijn of zijn ontstaan door natuurlijke of land-slide dammen. Bhutan lijkt makkelijk steun te (willen) accepteren. Vanuit andere landen is vooral Noorwegen is actief op het gebied van Waterkracht. De waterkracht projecten worden niet met een (stuw)dam gedaan, maar met een aftapping van de rivier naar pijpleidingen die door de berg heen worden geboord. Aan het eind van de leidingen en na een groot verval worden ook de generatoren in de berg aangelegd. De rivier wordt als het ware via een by-pass door de berg geleid en zo wordt er stroom uit gewonnen waarna het weer terug gaat in dezelfde rivier stroomafwaards. Deze bouwwijze heeft als voordeel dat de bestaande situatie zoveel mogelijk identiek blijft, dat wil zegen er is geen stuwmeer en dam nodig. Ook de overstromingsrisico s blijven daardoor klein, omdat er geen gevaar is dat grote dammen kunnen doorbreken of overtoppen door land-slides in stuwmeren. Nadeel is dat de effectiviteit en continuïteit van stroomopwekking minder is, omdat in Bhutan de meeste regen (tot 8000 mm regenval/jaar) in een half jaar valt (zomerperiode). In Nederland of Europa staat Bhutan niet op een lijst van prioriteitslanden voor economische steun. De scoping missie laat zien dat er een overstromingsproblematiek is. Nederland is specialist in veiligheid tegen overstromen. Maar door de dunne bevolking en lage waarde van de economie is er in Bhutan weinig noodzaak om hoge veiligheidsniveaus tegen overstroming te halen. Wel heeft Bhutan behoefte aan praktijkkennis over het maken van Flood Hazard maps, over het maken van strategische plannen op het gebied van overstromingsrisico s en over het meanderen van rivieren in relatie tot beheer en onderhoud. Deze kennis is zeker aanwezig bij meerdere bedrijven, maar de marktkracht van Bhutan is gering waardoor het voor deze bedrijven nauwelijks interessant is deze markt verder te ontwikkelen. Er ligt daarentegen wel kansen voor universiteiten om samenwerking te organiseren en zo mogelijk ook pilot projecten, gekoppeld aan het ontwikkelen van nieuwe kennis. De directe marktkansen in Bhutan liggen daarom meer in de richting van Waterkracht, omdat daar de enige economische waarde en -ontwikkeling zit. Nederland heeft weinig ervaring met grote waterkracht projecten, maar zou wel kennis hebben om kleinschaliger waterkracht projecten te maken. Kennis van kleine dammen/dijken, van waterkwantiteitvoorspellingen en -management en van ecologie zou daarbij ingebracht kunnen worden. De grootste concurrentie komt daarbij dan van de kennis uit India met bijbehorende tarieven. Daarom zou (co) financiering uit andere bronnen, zoals de wereldbank of andere fondsen waarschijnlijk nodig zijn om dit soort van projecten te kunnen uitvoeren. [1]. DRR, Scoping mission Bhutan, final report, 19 October

Bruto Nationaal Geluk

Bruto Nationaal Geluk BAS BRUGGEMAN EURASIA LEARNING INSTITUTE Bruto Nationaal Geluk In Bhutan is economie niet belangrijk Foto: Arian Zwegers, Flicker.com In Nederland kiezen veel scholieren economie als examenvak. Want daar

Nadere informatie

bevolkingscijfers van 1 januari 2000 tot 31 december 2010

bevolkingscijfers van 1 januari 2000 tot 31 december 2010 bevolkingscijfers van 1 januari 2000 tot 31 december 2010 Totale bevolking op 01/01/2000 Mannen 37.332 Vrouwen 38.984 Totaal 76.316 inwoners 01/01/2000 Man Vrouw totaal oppervlakte inw per km² 19.045 20.226

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

Een kaart wordt op schaal getekend. Dat is een verkleining van de werkelijkheid.

Een kaart wordt op schaal getekend. Dat is een verkleining van de werkelijkheid. VAN KLEIN NAAR GROOT België is verdeeld in meerdere kleine plaatsen. Er zijn gehuchten, dorpen, deelgemeenten, gemeenten, steden, provincies en gewesten. België behoort tot werelddeel Europa. Op een provinciekaart

Nadere informatie

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 67 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Energie opslag. Potentiële energie van water HUMSTERLAND ENERGIE. October 29, 2018 Opgesteld door: Walther L. Walraven

Energie opslag. Potentiële energie van water HUMSTERLAND ENERGIE. October 29, 2018 Opgesteld door: Walther L. Walraven Energie opslag Potentiële energie van water HUMSTERLAND ENERGIE WWW.HUMSTERLANDENERGIE.NL October 29, 2018 Opgesteld door: Walther L. Walraven Energie opslag Potentiële energie van water Natuurkundige

Nadere informatie

KANSDOSSIER LANDBOUWMACHINES Australië. September 2015

KANSDOSSIER LANDBOUWMACHINES Australië. September 2015 KANSDOSSIER LANDBOUWMACHINES Australië September 2015 Disclaimer Dit rapport is opgesteld door de Economische Afdeling van het. Het is tot stand gekomen door persoonlijke contacten met overheidsinstanties

Nadere informatie

MYANMAR. Op blote voeten door het gouden land

MYANMAR. Op blote voeten door het gouden land MYANMAR Op blote voeten door het gouden land Inhoud Inleiding Myanmar en EU? Enkele feiten en cijfers Demografie en economie Geschiedenis Politieke situatie Kort reisverslag met foto s (ca. 30) Myanmar

Nadere informatie

Zakendoen met China via Hong Kong

Zakendoen met China via Hong Kong Zakendoen met China via Strategische Overwegingen en Praktijkvoorbeelden Bart Horsten 3 mei 2011 Steenweg op Mol 129 B-2360 Oud-Turnhout Belgium Tel: +32 (0)14 720275 Fax: +32 (0)14 720299 www.horsten.be

Nadere informatie

De Islamitische wereld

De Islamitische wereld AK H 6.1 Een cultuurgebied De Islamitische wereld A) De islamietische wereld is een cultuurgebied > gebaseerd op: overheersende cultuur geschiedenis ligging islamietische > voorbeeld: overheersende cultuur

Nadere informatie

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief M201208 Ondernemerschap in in perspectief Ondernemerschap in vergeleken met en de rest van Ro Braaksma Nicolette Tiggeloove Zoetermeer, februari 2012 Ondernemerschap in in perspectief In zijn er meer nieuwe

Nadere informatie

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Zuidoost-Azië Opgave 5 Stuwdammen in Myanmar Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 1 en de atlas. De provincie Kachin in het noorden van Myanmar is geschikt

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

IJsseldijk Zwolle-Olst Masterclass

IJsseldijk Zwolle-Olst Masterclass IJsseldijk Zwolle-Olst Masterclass Prof. dr. ir. Matthijs Kok hoogleraar Waterveiligheid 14 mei 2018 Inhoud 1. Inleiding 2. Risico van overstromingen 3. Wat is acceptabel? 4. IJsseldijken; wat is er aan

Nadere informatie

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade Chris Oxlade Chris Oxlade Anita Ganeri Anita Ganeri Boeken in deze serie e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 e-book: 978-94-6175-822-4 gebonden versie: 978-94-6175-285-7 e-book:

Nadere informatie

Naam: INDIA EN ARMOEDE

Naam: INDIA EN ARMOEDE Naam: INDIA EN ARMOEDE In India is het verschil tussen arme en rijke mensen erg groot. Een klein deel van de Indiërs is heel rijk. Maar de meeste mensen zijn er erg arm. Ze werken hard voor weinig geld

Nadere informatie

2 3 4 5 6 7 8 9 10 12,999,976 km 9,136,765 km 1,276,765 km 499,892 km 245,066 km 112,907 km 36,765 km 24,159 km 7899 km 2408 km 76 km 12 14 16 3 6 11 1 12 7 1 2 5 4 3 9 10 8 18 20 21 22 23 24 25 26 28

Nadere informatie

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12,999,976 km 9,136,765 km 1,276,765 km 499,892 km 245,066 km 112,907 km 36,765 km 24,159 km 7899 km 2408 km 76 km 12 14 16 1 12 7 3 1 6 2 5 4 3 11 9 10 8 18 20 21 22 23 24 26 28 30

Nadere informatie

Voor afmetingen waarvoor geen bewerkingsprijs staat vermeld gelden de prijzen op aanvraag

Voor afmetingen waarvoor geen bewerkingsprijs staat vermeld gelden de prijzen op aanvraag 19 x 13 x 19 x 1,5 mm 0,57 314,00 324,00 344,00 364,00 20 x 15 x 20 x 1,5 mm 0,61 314,00 324,00 344,00 364,00 25 x 15 x 25x 2 mm 0,96 227,00 237,00 257,00 277,00 10 x 20 x 10 x 2 mm 0,56 227,00 237,00

Nadere informatie

België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa

België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa Farmacijfers - december 2015 België : een strategisch belangrijke biofarmaceutische hub in Europa Verantwoordelijke uitgever: Catherine Rutten, pharma.be, de Algemene Vereniging van de Geneesmiddelenindustrie

Nadere informatie

Beleidsplan / Beloningsbeleid Stichting Dekat di Hati

Beleidsplan / Beloningsbeleid Stichting Dekat di Hati Beleidsplan / Beloningsbeleid 2017-2021 Stichting Dekat di Hati www.dekatdihati.nl Middelburg, 12-februari 2017 Inhoudsopgave 1. Inleiding -cultuur -de economische situatie -het onderwijs 2. Visie / Missie

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2009 tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen en gevolgen voor de haven Havendebat, 2 november 2017, Coby van der Linde

Alternatieve energiebronnen en gevolgen voor de haven Havendebat, 2 november 2017, Coby van der Linde Alternatieve energiebronnen en gevolgen voor de haven Havendebat, 2 november 2017, Coby van der Linde Plan De veranderingen in de internationale oliemarkten Gevolgen voor ARA, rol van energiehub Energietransitie,

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Introducing strategy

Hoofdstuk 1: Introducing strategy Hoofdstuk 1: Introducing strategy Wat is strategie? Definitie Porter: Concurrentiestrategie = verzameling van verschillende activiteiten kiezen om een unieke waardemix te brengen. Onderscheid tussen operationele

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Zuidoost Brazilië vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Zuidoost Brazilië vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/82629 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa

Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa 5. Stedelijke landschappen 1 2e jaar aardrijkskunde Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa Hoe onderzoek ik de bevolkingsspreiding? (gebaseerd op Geogenie2) Positieve factoren Verklaart de hoge bevolkingsdichtheid

Nadere informatie

Duurzame energie in Japan

Duurzame energie in Japan Duurzame energie in Japan Rob Stroeks (Project Officer, TWA Tokio) - 8-3-2004 Samenvatting Japan heeft van oudsher weinig natuurlijke energiebronnen. De daarmee samenhangende afhankelijkheid van buitenlandse

Nadere informatie

Limburg Waterproof Klimaat, water en landbouw

Limburg Waterproof Klimaat, water en landbouw Limburg Waterproof Klimaat, water en landbouw Provincie Limburg Maastricht, 14 september 216 Joris Schaap, Profiel 214 heden Zelfstandig hydroloog en bodemkundige 28-214 Adviseur water in het landelijk

Nadere informatie

Samenvatting Aardrijkskunde Water hoofdstuk 2

Samenvatting Aardrijkskunde Water hoofdstuk 2 Samenvatting Aardrijkskunde Water hoofdstuk Samenvatting door Jordan 93 woorden 14 december 017 6,1 18 keer beoordeeld Vak Aardrijkskunde Samenvatting Aardrijkskunde Water Hoofdstuk 1 Rivieren in China

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde B1 vwo 2004-II

Eindexamen wiskunde B1 vwo 2004-II Brandstofverbruik Een schip maakt een tocht over een rivier van P naar Q en terug. De afstand tussen P en Q is 42 km. Van P naar Q vaart het schip tegen de stroom in (stroomopwaarts); op de terugreis vaart

Nadere informatie

In deze les werk je in groepen van drie of vier personen. Vul hier de namen van de groepsleden in:

In deze les werk je in groepen van drie of vier personen. Vul hier de namen van de groepsleden in: Congo De Democratische Republiek Congo is nu vaak in het nieuws. Er is een verschrikkelijke burgeroorlog aan de gang. Verschillende groepen in het land vechten met elkaar. De Europese Unie wil misschien

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 19 juni uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 55e druk.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 19 juni uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 55e druk. Examen HAVO 2019 tijdvak 2 woensdag 19 juni 13.30-16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 55e druk. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt.

Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt. Grote klus van : Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt. Laat de opdrachten aftekenen door een juf. Je mag natuurlijk

Nadere informatie

Meeting Bijeenkomst tender Borssele December 2015

Meeting Bijeenkomst tender Borssele December 2015 Meeting Bijeenkomst tender Borssele December 2015 15 October 2014 Bert Wilbrink, Ministry of Economic Affairs - Ministerie van Economische Zaken Welcome - Welkom Content third meeting 15th October: Situation

Nadere informatie

Hoofdstuk 27 Landenrisico

Hoofdstuk 27 Landenrisico Hoofdstuk 7 Landenrisico Open vragen 7. Het IMF verdeelt de wereldeconomie in industrielanden, opkomende industrielanden en ontwikkelingslanden. Binnen de opkomende industrielanden en ontwikkelingslanden

Nadere informatie

3 havo 4 water, 2 t/m 4

3 havo 4 water, 2 t/m 4 3 havo 4 water, 2 t/m 4 Mozambique: soms te veel India: vaak te weinig De blauwe planeet: alles stroomt Welke kringloop heeft de meeste betekenis voor de mens en waarom? De lange kringloop (B) omdat deze

Nadere informatie

Introductie. Helen Read, biologe bij City of London

Introductie. Helen Read, biologe bij City of London Introductie Ancient Tree Forum Helen Read, biologe bij City of London Bundelde alle bestaande kennis over het beheer van veteraanbomen in Veteran trees a guide to good management 1 Wat doen we vandaag?

Nadere informatie

Deelnemers (vlnr): Frans van de Ven Rutger de Graaf Bianca Stalenberg Fransje Hooimeijer Olivier Hoes

Deelnemers (vlnr): Frans van de Ven Rutger de Graaf Bianca Stalenberg Fransje Hooimeijer Olivier Hoes Deelnemers (vlnr): Frans van de Ven Rutger de Graaf Bianca Stalenberg Fransje Hooimeijer Olivier Hoes Bezochte en betrokken Instituten en organisaties Nederlandse Ambassade in Japan National Institute

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

aardrijkskunde vwo 2015-I

aardrijkskunde vwo 2015-I Aarde Opgave 3 Fjorden in Noorwegen Bestudeer de bronnen 1 en 2 die bij deze opgave horen. Gebruik de atlas. Noorwegen ligt vrijwel helemaal in het Scandinavisch Hoogland. Dit is een oud gebergte. In dit

Nadere informatie

Zeespiegelstijging en oplossingen

Zeespiegelstijging en oplossingen Zeespiegelstijging en oplossingen Prof. dr. ir. S.N. (Bas) Jonkman, Waterbouwkunde Onderwerpen Effect zeespiegelstijging op overstromingsrisico s Maatregelen Ontwikkelingen hoogwaterbescherming in Nederland

Nadere informatie

Energie-case: Brazilië vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Energie-case: Brazilië vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/82628 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje Bijlage VWO 213 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje VW-131-a-13-2-b Wereld Opgave 1 Bbp en bevolkingsomvang in Japan, India en de Verenigde Staten Ontwikkeling van het bbp en de bevolkingsomvang in

Nadere informatie

6,2. Werkstuk door een scholier 1726 woorden 7 januari keer beoordeeld. 10 kenmerken over de mate van ontwikkeling van een land:

6,2. Werkstuk door een scholier 1726 woorden 7 januari keer beoordeeld. 10 kenmerken over de mate van ontwikkeling van een land: Werkstuk door een scholier 1726 woorden 7 januari 2003 6,2 191 keer beoordeeld Vak Economie 10 kenmerken over de mate van ontwikkeling van een land: 1. BNP uitgedrukt in US Dollars per inwoners. 2. Geboortecijfer

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting

Programma van Toetsing en Afsluiting Leerweg: TL Klas: 3 Vak: Aardrijkskunde Methode: De Geo Toetsnr 3.1.1 Arm en rijk H1 + Atlasopdrachten Wat moet je voor de toetsing doen? Weet hoe de verschillen ontstaan tussen arm en rijk in NL, VS en

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2003 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2003 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN figuur 1 De kringloop van het water A B LAND ZEE 2p 1 In figuur 1 staat de kringloop van het

Nadere informatie

Aanvullingen bij: Aanvraag om omgevingsvergunning, uitrit aanleggen of veranderen Provinciale wegen, gemeente Súdwest Fryslân Aanvraagnummer:

Aanvullingen bij: Aanvraag om omgevingsvergunning, uitrit aanleggen of veranderen Provinciale wegen, gemeente Súdwest Fryslân Aanvraagnummer: Aanvullingen bij: Aanvraag om omgevingsvergunning, uitrit aanleggen of veranderen Provinciale wegen, gemeente Súdwest Fryslân Aanvraagnummer: 1973431 Aanvullingen ingediend op 12 november 2015 Legenda

Nadere informatie

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal 25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal Land Inwoners: 30.430.267 (België: 10.449.361) Oppervlakte: 147.181 km² (België: 30 528 km²) BNP/capita: $ 2 400 (België: $41 700) Bevolking Levensverwachting bij

Nadere informatie

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-0131-a-15-1-b

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-0131-a-15-1-b Bijlage HAVO 2015 tijdvak 1 aardrijkskunde Bronnenboekje HA-0131-a-15-1-b Wereld Opgave 1 Top 8 economische grootmachten Ranglijst van de economische grootmachten tussen 2015 en 2040 volgens analist David

Nadere informatie

Klimaatakkoord Rijk en UvW

Klimaatakkoord Rijk en UvW Klimaatakkoord Rijk en UvW Politieke en beleidsmatige context (klimaatbeleid) Rafaël Lazaroms 25 mei 2010 1 Inhoud presentatie Voorstellen Internationaal en nationaal klimaatbeleid Positie waterschappen

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo I

Eindexamen aardrijkskunde vwo I Zuidoost-Azië Opgave 5 Cassaveteelt in Thailand en Vietnam Bestudeer de bronnen 1 en 2 die bij deze opgave horen. Gebruik bron 1. 3p 19 Beredeneer in drie stappen hoe de teelt van cassave snel tot landdegradatie

Nadere informatie

Zero Emission Solutions : facts and figures

Zero Emission Solutions : facts and figures Zero Emission Solutions : facts and figures Gevestigd in Aalst Opgericht in 2009 Zaakvoerder Alex Polfliet 9 ervaren personeelsleden Aangevuld met specifieke freelancers Tientallen energie-audits Voor

Nadere informatie

In 2010 de meest duurzame installateur van Nederland!!

In 2010 de meest duurzame installateur van Nederland!! Een duurzaam rendement, met een duurzaam installatiebedrijf in een duurzame markt Afscheidseminar Jaap Hogeling 8 april 2010 Laurens de Lange Unica Installatiegroep: 2004: Het moet anders Grootste zelfstandige

Nadere informatie

Van Neerslag tot Schade

Van Neerslag tot Schade Van Neerslag tot Schade Opdrachtgevers: STOWA Stichting Leven met Water Provincie Zuid Holland Waterschap Zuiderzeeland Verbond van Verzekeraars Uitvoerenden: HKV, KNMI en UT Doelstelling Het onderzoeken

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 53e druk.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 53e druk. Examen HAVO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 53e druk. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo II

Eindexamen aardrijkskunde vwo II Zuidoost-Azië Opgave 5 Regionale en sociale ongelijkheid in Vietnam Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 1 en een atlaskaart. De regio s die nu het

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2010 - II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2010 - II Beoordelingsmodel Wereld Opgave 1 De global shift 1 maximumscore 2 aandeel van het totale handelsvolume 1 Het aandeel in het totale handelsvolume is (in Azië) toegenomen 1 2 maximumscore 1 Uit het antwoord

Nadere informatie

STARTDOCUMENT. 1. De kracht van samenwerking. 2. Waarom een NWP

STARTDOCUMENT. 1. De kracht van samenwerking. 2. Waarom een NWP STARTDOCUMENT 1. De kracht van samenwerking Deltalinqs Energy Forum, Havenbedrijf Rotterdam, Havenbedrijf Amsterdam, Havenbedrijf Eemsmond, Energy Valley, Stichting Zero Emissie Busvervoer, RAI Platform

Nadere informatie

NATUUR EN MENSEN SAMEN VERDER

NATUUR EN MENSEN SAMEN VERDER NATUUR EN MENSEN SAMEN VERDER LANDGRAAF Grenzeloos samenwerken Bosbeheer Landgraaf wil samenwerken en een belangrijke bijdrage leveren aan de samenleving door maatschappelijk verantwoord te ondernemen.

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

Nigeria. 1. Bevolking en welvaart in Nigeria 2. Voedselvoorziening in Nigeria 3. Nigeria in de wereldeconomie 4. Gezond in Nigeria

Nigeria. 1. Bevolking en welvaart in Nigeria 2. Voedselvoorziening in Nigeria 3. Nigeria in de wereldeconomie 4. Gezond in Nigeria Nigeria 1. Bevolking en welvaart in Nigeria 2. Voedselvoorziening in Nigeria 3. Nigeria in de wereldeconomie 4. Gezond in Nigeria Marèl Smit & Anne Jekel H3T3 1.Bevolking en welvaart in Nigeria Nigeria

Nadere informatie

Introductie case en werken als strategy consultant bij EY Parthenon

Introductie case en werken als strategy consultant bij EY Parthenon Introductie case en werken als strategy consultant bij EY Parthenon Agenda 15:00 15:15 Wie ben ik en wie zijn jullie? 15:15 15:30 Wat deed ik op mijn werk bij EY Parthenon? 15:30 15:40 Inleiding over investeringsfondsen

Nadere informatie

Lesbrief Voor de docent Voor de leerling Inhoud Inleiding De Nigeriaanse olie-industrie in beeld Opdracht 1 Aardolie in Nigeria Niveau

Lesbrief Voor de docent Voor de leerling Inhoud Inleiding De Nigeriaanse olie-industrie in beeld Opdracht 1 Aardolie in Nigeria Niveau Voor de docent Inhoud In 214 en 215 maakte de olieprijs in de een vrije val: in juli 214 kostte een vat olie nog ruim 1 dollar, in januari 215 nog maar 47 dollar. De prijs is sindsdien wel weer iets gestegen,

Nadere informatie

Werkstuk wizard Hulpvragen

Werkstuk wizard Hulpvragen Hulpvragen Hulpvragen dieren Waarnemen Hoe ziet het dier eruit? Hoe beweegt het dier? Welke geluiden maakt het dier? Hoe voelt het dier aan? Hoe reageert het dier op je? Hoe neemt het dier waar? Leven

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. wiskunde B1 (nieuwe stijl) wiskunde B1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 2 juni 1.0 16.0 uur 20 04 Voor dit examen zijn maximaal 87 punten te behalen; het examen bestaat uit 18

Nadere informatie

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-0131-a-13-2-b

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-0131-a-13-2-b Bijlage HAVO 2013 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje HA-0131-a-13-2-b Wereld Opgave 1 Globalisering in de auto-industrie De top tien van landen waar in 2010 de meeste personenauto s werden geproduceerd

Nadere informatie

Kernboodschap: Waterbeheerders houden rekening met aanhoudende droogte

Kernboodschap: Waterbeheerders houden rekening met aanhoudende droogte Watermanagementcentrum Nederland Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) Droogtebericht 26 april 2011 Nummer 2011-03 Kernboodschap: Waterbeheerders houden rekening met aanhoudende droogte

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo II

Eindexamen economie vwo II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een

Nadere informatie

Stichting Rotaplast Nederland Gelieerd aan Rotaplast International

Stichting Rotaplast Nederland Gelieerd aan Rotaplast International Stichting Rotaplast Nederland Gelieerd aan Rotaplast International Rotaplastmissie Naypyidaw, Myanmar van 22 juli tot 5 aug. 2018 Voor het eerst heeft de Stichting Rotaplast Nederland een missie naar Naypyidaw

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen HAVO 2015 tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje. VW-0131-a-15-2-b

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje. VW-0131-a-15-2-b Bijlage VWO 2015 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje VW-0131-a-15-2-b Wereld Opgave 1 De luchtvaartsector in China Chinese luchtvaartindustrie bijna ready for take off De luchtvaartindustrie wordt gedomineerd

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2009 - I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2009 - I Wereld Opgave Buitenlandse investeringen in China en India Gebruik de bronnen 3 tot en met 6 van het bronnenboekje. De spreiding van de fabrieken en verkooppunten van de meeste multinationale ondernemingen

Nadere informatie

De ligging van Rome De Tiber als aanvoerroute en bedreiging

De ligging van Rome De Tiber als aanvoerroute en bedreiging De ligging van Rome De Tiber als aanvoerroute en bedreiging Rome is gesticht aan de rivier de Tiber. Dit is een traagstromende rivier, althans in de zomer. In tijden van regen kan het waterpeil in de rivier

Nadere informatie

Quickscan benchmark laanboomclusters. December 2014 Wim Nieuwenhuizen, Remco Kranendonk & Erik Hugo

Quickscan benchmark laanboomclusters. December 2014 Wim Nieuwenhuizen, Remco Kranendonk & Erik Hugo Quickscan benchmark laanboomclusters December 2014 Wim Nieuwenhuizen, Remco Kranendonk & Erik Hugo 1 Voorwoord & inhoudsopgave Voor u ligt het resultaat van een quickscan van de vergelijking van het laanboomcluster

Nadere informatie

Een wadi is een rivier die slechts een deel van het jaar water bevat. Je kunt er gemakkelijk grondwater winnen.

Een wadi is een rivier die slechts een deel van het jaar water bevat. Je kunt er gemakkelijk grondwater winnen. Samenvatting door een scholier 912 woorden 19 december 2017 4.8 16 keer beoordeeld Vak Methode Aardrijkskunde De Geo Hoofdstuk 1: 1: het Midden-Oosten Droog Groot deel Midden-Oosten heeft steppeklimaat

Nadere informatie