Jaardocument maatschappelijke verantwoording 2016

Transcriptie

1

2 Jaardocument maatschappelijke verantwoording 2016 Voorwoord Raad van Bestuur 3 1 Uitgangspunten van de verslaggeving 4 2 Profiel van de organisatie Algemene identificatiegegevens Structuur van Livio Kerngegevens 8 3. Verslag van de Raad van Toezicht Samenstelling Onafhankelijkheid Deskundigheid Commissies Klankbord en Toezicht Verslag van de Raad van Bestuur Normen voor goed bestuur Raad van Bestuur Bedrijfsvoering Markt & Communicatie Cliëntenraad Ondernemingsraad Uitvoering beleid en resultaten verslagjaar Algemeen kwaliteitsbeleid Kwaliteitsbeleid ten aanzien van cliënten Klachten Kwaliteit ten aanzien van medewerkers Facilitair Bedrijf Financieel beleid Jaarrekening Geconsolideerde jaarrekening Geconsolideerde balans per 31 december Geconsolideerde resultatenrekening over Geconsolideerd kasstroomoverzicht over Grondslagen van waardering en resultaatbepaling 63 Jaardocument 2016 Livio 1

3 5.1.5 Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december Mutatieoverzicht materiële vaste activa Mutatieoverzicht financiële vaste activa Overzicht langlopende schulden ultimo Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Enkelvoudige balans per 31 december Enkelvoudige resultatenrekening over Toelichting op de enkelvoudige balans Enkelvoudig mutatieoverzicht materiële vaste activa Enkelvoudig mutatieoverzicht financiële vaste activa Enkelvoudig overzicht langlopende schulden ultimo Toelichting op de enkelvoudige resultatenrekening over Ondertekening door bestuurders en toezichthouders (origineel getekend) Overige gegevens Statutaire regeling resultaatbestemming Nevenvestigingen Controleverklaring van de onafhankelijk accountant 105 Bijlage bij het jaardocument 111 Lijst met afkortingen 111 Jaardocument 2016 Livio 2

4 Voorwoord Raad van Bestuur Voor u ligt het jaarverslag van Een jaar waarin allen verder hebben gewerkt aan het vorm geven van de het nieuwe Livio. Stap voor stap krijgt dit nieuwe Livio vorm, waarbij in 2016 met name veel is geïnvesteerd in het uitwerken van onze aangescherpte visie op goede zorg, gericht op activering en ondersteuning van de eigen (regie) mogelijkheden van onze cliënten, afronding van de reorganisatie van 2015~2016, vorming van professionele teams met meer autonomie, stapsgewijze vervanging van de ictinfrastructuur en zijn we gestart met de vervangende nieuwbouw van ons verpleeghuis in Haaksbergen. We zijn ook trots op de ontwikkeling van ons specifieke zorgaanbod voor de bewoners binnen ons werkgebied met een migratieachtergrond. Devio heeft zich uitstekend ontwikkeld en vervult een belangrijke maatschappelijke verantwoordelijkheid om passende zorg te bieden voor deze burgers. In 2017 zal Devio haar aanbod verruimen met geclusterde woonvoorzieningen in combinatie met intensieve zorg. Naast onze primaire verantwoordelijkheid om passende zorg te bieden, zijn we ook actief om in samenwerking met de gemeente Enschede meer mogelijkheden te bieden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en hebben wij de verduurzaming van ons bezit met name gericht op terugdringen van energie gebruik en co 2 uitstoot verder vormgegeven. Er is in 2016 weer veel geïnvesteerd, maar dus ook gevraagd van onze medewerkers, vrijwilligers en andere betrokkenen. We mogen trots zijn op het vele werk wat zij in 2016 hebben verzet. Zij verdienen meer waardering voor dit vele werk dan zij krijgen. Zorgelijk blijft de nog steeds aanhoudende weinig genuanceerde berichtgeving in de media, uitvergroting van incidenten binnen de politiek en de daarmee samenhangende regelzucht en de ondermijning van het (publieke) vertrouwen in de zorg, wat zo belangrijk is als dierbaren aan onze zorg worden toevertrouwd. De kloof tussen de beleidsmakers, nog steeds handelend vanuit de systeemwereld met het perspectief dat zorg een voorspelbaar volledig beheersbaar proces is, wat met behulp van checklists, processchema s, budgetplafonds en strakke minutieuze richtlijnen vorm kan worden gegeven en de leefwereld van onze cliënten en medewerkers die is gebaseerd op leefruimte, professionaliteit, flexibiliteit en gezamenlijke verantwoordelijkheid, lijkt niet kleiner te worden. Voor Livio een belangrijke taak om deze verschillen in perspectief te overbruggen, middels een continue dialoog tussen onze cliënten en medewerkers en tussen het bestuur van Livio en politiek, zorgverzekeraars en media. Ook in 2017 zullen wij weer zoveel mogelijk investeren in het vorm geven van onze maatschappelijke opgave. De geboden financiële ruimte is klein, echter ik heb het volste vertrouwen dat wij de deze ruimte verantwoord kunnen inzetten om cliënten goed zorg en continuïteit te bieden. Enschede, april 2017 G.C. van de Logt, RA Voorzitter Raad van Bestuur Livio Jaardocument 2016 Livio 3

5 1 Uitgangspunten van de verslaggeving Dit jaardocument bestaat uit drie delen. Het eerste deel (hoofdstuk 1 tot en met 4) bevat het directieverslag, waarin de uitgangspunten van de werkwijze van de Raad van Bestuur en Raad van Toezicht worden weergegeven. Tevens wordt ingegaan op het beleid van Livio ten aanzien van de primaire processen en ondersteunende diensten kwaliteit, P&O, Facilitair Bedrijf, financiën en Markt & Communicatie. Voorts is in dit gedeelte de rapportage van de medezeggenschap (Ondernemingsraad en Centrale Cliëntenraad) opgenomen. Het tweede deel (hoofdstuk 5) bevat de financiële jaarrekening van Livio. Tot slot van dit document is een lijst van gebruikte afkortingen vermeld. Met het opstellen van dit document wordt voldaan aan alle wettelijke verplichtingen rondom informatieverstrekking. Daarnaast laat Livio zien dat zij transparantie over haar gevoerde beleid wenst uit te stralen. Het jaardocument wordt na vaststelling door de Raad van Bestuur goedgekeurd door de Raad van Toezicht, waarna het op de website wordt gepubliceerd. Daarmee is het voor elke belangstellende toegankelijk. Jaardocument 2016 Livio 4

6 2 Profiel van de organisatie 2.1 Algemene identificatiegegevens Naam van de organisatie: Stichting Livio t/m mei 2016: Adres: Boulevard 1945 nr. 460 Postcode en plaats: 7511 AL Enschede vanaf juni 2016: Adres: Bleekhofstraat 300 Postcode en plaats: 7543 EC Enschede Telefoonnummer: Postadres: Postbus 448 Postcode en plaats: 7500 AK Enschede Identificatienummers NZa: voor Enschede en Haaksbergen, zorgkantoorregio Twente voor Berkelland, zorgkantoorregio Arnhem Nummers Kamer van Koophandel: Stichting Livio: Stichting Livio Beheer: Stichting Livio Winkel: Livio Thuishulp B.V.: Livio Holding B.V.: adres: Website: Jaardocument 2016 Livio 5

7 2.2 Structuur van Livio Juridische structuur In 2016 zag de organisatie er in schema als volgt uit: Stichting Livio Stichting Livio Beheer Stichting Livio Winkel Livio Holding B.V. Livio Thuishulp B.V. Organogram Stichting Livio en juridische eenheden Stichting Livio Beheer: het bevorderen van de zorg voor ouderen door het zonder winstoogmerk exploiteren van zorgwoningen. Stichting Livio Winkel: het verzorgen van dienstverlening en de levering van goederen en materialen ten behoeve van de bevolking op het terrein van de volksgezondheid en andere terreinen waardoor de gezondheid en de zelfstandigheid van de consument maximaal wordt bevorderd. Livio Holding B.V.: het deelnemen, voeren van beheer, verlenen van diensten, en zo voort aan andere ondernemingen die werkzaam zijn op het gebied van de zorg. Livio Thuishulp B.V: In deze BV vinden geen activiteiten plaats. Organisatorische structuur inclusief medezeggenschapstructuur De leiding van Stichting Livio berust bij de Raad van Bestuur, de heer Van de Logt. De werkmaatschappijen worden aangestuurd door de stichting en daarmee door de Raad van Bestuur van Livio. Van de hierboven genoemde rechtspersonen is er slechts één actief naar buiten toe, te weten Stichting Livio. De overigen hebben vooral administratieve en/of fiscale functies. Het toezicht op de stichting en haar onderliggende rechtspersonen vindt plaats vanuit de Raad van Toezicht van Stichting Livio. Jaardocument 2016 Livio 6

8 Daarnaast gelden de volgende besturingsuitgangspunten: het toezicht wordt uitgeoefend door een Raad van Toezicht, bestaande uit minimaal 5 en maximaal 9 natuurlijke personen; Livio werkt met twee managementlagen: de Raad van Bestuur en het management team. Daarnaast zijn er Coach/Managers die de teams ondersteunen bij de operationele uitvoering. Afhankelijk van de ontwikkelingsfase van de teams functioneerden de Coach/Managers situationeel in een coachende of managende rol ten opzichte van de teams. De verantwoordelijkheden zullen bij het verder professionaliseren van de teams steeds meer bij de teams worden neergelegd. voor de basisfuncties geldt een indeling naar werksoort. In 2016 is hier een verandering in aangebracht. Van 1 januari tot 1 juni functioneerden er drie Resultaat Verantwoordelijke Eenheden (RVE s) te weten Thuiszorg, Wonen & Zorg en Zorg & Verblijf (waarin begrepen de Kleinschalige woonvormen en Lichamelijk Gehandicapten). Vanaf 1 juni zijn de RVE s Wonen & Zorg en Thuiszorg samengevoegd tot één RVE ZorgThuis. De ondersteunende diensten bestaan uit: Financiële, Economische en Administratieve Zaken; Facilitaire Zaken; Personeel & Organisatie; Kwaliteit; Markt & Communicatie. voor de gehele Livio-organisatie fungeert één Ondernemingsraad. De bestuurder is in de overlegvergadering gesprekspartner van de Ondernemingsraad; ten behoeve van de cliënten zijn er per locatie eigen Cliëntenraden. Dat zijn er in totaal 14. Deze raden voeren rechtstreeks overleg met het management van de betreffende organisatie-eenheid of locatie. Voor de Thuiszorg en de afdeling Lichamelijk Gehandicapten (LG) is er een afzonderlijke Cliëntenraad. Bedoelde 14 Cliëntenraden komen via een vertegenwoordiging bijeen in de Centrale Cliëntenraad (CCR). De CCR - voorgezeten door een onafhankelijk extern voorzitter - fungeert als gesprekspartner met de bestuurder van Livio; de interne controle werd in 2016 op het niveau van werkmaatschappij uitgevoerd. De externe accountant is PricewaterhouseCoopers. Livio participeert in: Hulpmiddelencentrum Noord Oost Nederland HCNON BV Naar verwachting zal de liquidatie van de BV is in 2017 worden afgerond. Stichting Keuken De Boeskool De liquidatie van De Boeskool is in 2016 afgerond. IZIT.NL BV Deze Vennootschap heeft activiteiten op het gebied van informatie-uitwisseling tussen zorgaanbieders in het gebied Twente / Oost Achterhoek. Hiermee verband houdend is er het project ICT en Zorg in Twente (IZIT) waaraan Livio deelneemt. Stichting Wijkgilde Een stichting- in 2014 opgericht door RJ safety&security en Livio - die zich ten doel stelt om een bijdrage te leveren aan het bevorderen van de (arbeids)participatie van de inwoners van Enschede. Dit alles in het kader van Maatschappelijke Verantwoord Ondernemen. ZorgSchakelEnschede Sinds 2015 is Livio een samenwerking aangegaan met drie college zorgaanbieders, te weten: Ariens Zorgpalet (inmiddels na fusie met Bruggerbosch: Liberein), De Posten en Manna. Samenwerking streeft een doelmatige organisatie na waarbij personele (over)capaciteit van de vier betrokken Jaardocument 2016 Livio 7

9 zorgaanbieders het hoofd kan worden geboden en gezamenlijk een frontoffice kan worden ingericht binnen MST. Langs deze weg kan kennisontwikkeling, kennisonderhoud, ketenzorg en kwaliteitsverbetering met betrekking tot zorgtaken beter worden geborgd. Hiermee wordt aangesloten op de eisen vanuit de zorgverzekeraar. Primair wordt de samenwerking gezocht op het gebied van GRZ, specialistische verpleging, nachtzorg en spoedopvang. Devio Sinds 2015 is Devio onder Livio gaan werken. Devio is ontstaan vanuit de groeiende vraag naar zorg waarbij rekening wordt gehouden met de multiculturele levensbeschouwing, cultuur en taal van de cliënt. Toelatingen Livio heeft twee wettelijke toelatingen als instelling voor verblijf met behandeling: verpleeghuis De Cromhoff in Enschede en verpleeghuis Het Wiedenbroek in Haaksbergen en negen toelatingen als instelling voor verblijf zonder behandeling: woonzorgcentrum De Bleekhof in Enschede; woonzorgcentrum Broekheurnerborch in Enschede; woonzorgcentrum Broekheurnerstede in Enschede; woonzorgcentrum De Hatteler in Enschede; woonzorgcentrum Lippink s hof in Enschede; woonzorgcentrum De Meergaarden in Eibergen; woonzorgcentrum Het Meijersveld in Neede; woonzorgcentrum Het Saalmerink in Haaksbergen; woonzorgcentrum Twekkelerveld in Enschede; Daarnaast heeft Livio een toelating als instelling voor lichamelijk gehandicapten (veelal aangeduid als LG). Livio heeft toelatingen voor persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding, behandeling en verblijf. 2.3 Kerngegevens Kernactiviteiten en nadere typering Livio is een organisatie die werkzaam is op het terrein van zorg, wonen en gezondheid. In hoofdzaak betreft dit zorg aan huis (verzorging, verpleging en begeleiding bij klanten thuis) en verpleeghuiszorg en reguliere zorg in meer beschermde woonvormen, alsmede de zorg voor lichamelijk gehandicapten. Ook de uitleen van verpleegartikelen alsmede voedingsvoorlichting en dieetadvisering behoren tot de kernactiviteiten van Livio. Productie, personeel en opbrengsten Onderstaand de kwantitatieve gegevens omtrent productie, capaciteit, personeel en opbrengsten in 2016 en het voorgaande jaar. In dit overzicht zijn de gegevens opgenomen van VVT (Verpleging, Verzorging & Thuiszorg), GHZ-LG (Gehandicaptenzorg Lichamelijk Gehandicapten) ZVW (Zorgverzekeringsweg), WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) alsmede van een aantal subsidieregelingen die in 2016 voor een deel van de voormalige AWBZ-zorg van toepassing waren (Subsidie Extramurale behandeling, Subsidie Kortdurend Eerstelijns Verblijf en Subsidie Begeleid Wonen). Jaardocument 2016 Livio 8

10 Kerngegevens eenheid Aantallen intramurale klanten per 31 december Aantal klanten verblijf incl. behandeling klanten Aantal klanten verblijf excl. behandeling klanten Aantal feitelijke intramurale plaatsen plaatsen Aantallen meerbedskamers en appartementen verblijf met behandeling Aantal eenpersoonskamers kamers Aantal tweepersoonskamers kamers Aantal driepersoonskamers kamers 4 8 Aantallen extramurale klanten per 31 december Aantal klanten exclusief diëtetiek en dagactiviteiten klanten Aantal klanten diëtetiek klanten Aantal klanten dagactiviteiten klanten Aantallen klanten totaal in het jaar Thuiszorg klanten Intramuraal Zorg en verblijf klanten Dagactiviteiten klanten Productieaantallen Aantal extramurale uren Wlz uren Aantal extramurale uren Subs.extramurale behandelilng uren Aantal extramurale uren ZVW uren Aantal extramurale uren WMO uren Aantal intramurale dagen Wlz V&V excl.behandeling dagen Aantal intramurale dagen Subs.Eerstelijns Verblijf dagen Aantal intramurale dagen Subs.Begeleid Wonen dagen Aantal intramurale dagen Wlz V&V incl.behandeling dagen Aantal intramurale dagen ZVW GRZ dagen Aantal intramurale dagen Wlz GHZ (LG) dagen Aantal dagdelen dagactiviteiten Wlz dagdelen Aantal dagdelen dagactiviteiten WMO dagdelen Medewerkers en vrijwilligers Aantal personeelsleden in loondienst medewerkers Aantal fte's ingezet in het jaar fte Aantal vrijwilligers vrijwilligers Opbrengstgegevens Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprest.wlz Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprest.zvw Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprest.wmo Opbrengsten uit DBC-zorgproducten Opbrengsten overige zorgprestaties Overige bedrijfsopbrengsten Totale opbrengsten Jaardocument 2016 Livio 9

11 Werkgebied In 2016 bestond het feitelijk werkgebied van Livio uit de gemeenten Enschede, Haaksbergen en Berkelland. Deze gemeentes vallen binnen de zorgkantoorregio s Twente en Arnhem. Het werkgebied van Livio is conform haar strategische doelstellingen bepaald op heel Twente en de Oost Achterhoek. Kaart werkgebied gemeenten in Twente en Oost Achterhoek Overzicht locaties De Livio locaties zijn goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Hiertoe maakt Livio jaarlijks afspraken met de plaatselijke overheid en aanbieders van het openbaar vervoer. Er zijn voldoende parkeerplaatsen en invalidenparkeervoorzieningen bij iedere locatie voorhanden. Jaardocument 2016 Livio 10

12 3. Verslag van de Raad van Toezicht 3.1 Samenstelling In 2016 had de Raad van Toezicht de volgende samenstelling: Naam M/V Leeftijd Eerste benoeming mr F.P.M. Willeme* m Voorzitter sinds 2012 prof. dr. J.H. Zwaveling** Einde zittings-duur Her- Benoemb aar Profiel 2017 neen Openbaar Bestuur Functie - Nevenfuncties Adviespraktijk Contrareg Denekamp - Adviseur advocatenmaatschappen - Docent Nijenrode - Adviseur Festivals Limburg bv - Statutair directeur Megaland Beheer bv (evenemententerrein) - Adviseur Pinkpop c.a. - Voorzitter Top Sport Twente - Voorzitter Wielerevenementen Dinkelland - Lid RvT Regionale Ambulancevoorziening Haaglanden - Voorzitter Rekenkamer Gemeente Ommen - Voorzitter Rekenkamer Gemeente Losser m ᴼ 2021 neen Zorg Voorzitter RvB MMC Eindhoven - lid RvT Zuyd Hogeschool - lid RvT Trombosedienst regio Eindhoven - Bestuurslid Ronald Mc Donaldhuis G.F. Markslag*** m neen Financiën Directeur/Eigenaar Markslag financieel management en advies BV F. Bosveld *** m neen Vastgoed Senior adviseur zorgvastgoed/ adjunctdirecteur afdeling Valuations van DTZ Zadelhoff te Amsterdam mr drs. S. Posthuma**** v neen Juridisch Directeur/Eigenaar GovernCo bv - Lid RvC Woningbouwcorporatie Mijande Wonen - Voorzitter VvE Trompflat (v.a. juli 2015) M.P.A. Woesthuis m neen Ondernemer Directeur/Eigenaar (DGA) TriMM - Voorzitter Stichting FRIS (Twente) - Secretaris Stichting Creatieve Campus Enschede - Voorzitter Singelloop Enschede - Lid RvT Stichting FBK Games - M.i.v voorzitter Stichting Regiobranding Twente - M.i.v bestuur VNO-NCW Twente. * voorzitter RvT, tevens voorzitter van de Remuneratiecommissie (arbeidsvoorwaarden en functioneren) ** vicevoorzitter RvT, tevens lid van de Remuneratiecommissie (arbeidsvoorwaarden en functioneren) *** lid RvT, tevens voorzitter, respectievelijk lid van de Auditcommissie (financiën). Per 31 december is de heer Bosveld zijn tweede zittingstermijn beëindigd. **** lid RvT, benoemd in overleg met en op voordracht van de Centrale Cliëntenraad ᴼ Uit onderzoek is gebleken dat de benoemingsdatum van de heer Zwaveling per abuis op 2012 heeft gestaan. Hierop is een correctie aangebracht. Herbenoeming zal per 1 maart 2017 worden voorgedragen. Ten aanzien van het rooster van aftreden gelden de volgende statutaire uitgangspunten: een zittingsduur van 4 jaren; één maal herbenoembaar; Jaardocument 2016 Livio 11

13 zoveel mogelijk spreiding van de benoemingsjaren. Het moment van aan- en aftreden wordt bij voorkeur bepaald op 31 december. Naast de statutaire uitgangspunten wordt gewerkt conform de Zorgbrede governance code. In verband met het verlopen van de tweede zittingstermijn van één van de leden en het verlopen van de tweede zittingstermijn per december 2017 van de voorzitter is besloten om voor beide vacatures de werving in te zetten met ondersteuning van een extern bureau (Klaus Schmitt). Ter voorbereiding op deze werving is het algemene en specifieke functieprofiel van deze vacatures geactualiseerd. Er hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met sollicitatiecommissies vanuit de RvT onder begeleiding van Klaus Schmitt. Ook werden gesprekken gevoerd met de voorgedragen kandidaten en de OR en CCR die beiden een positief advies afgaven. Benoeming van de twee kandidaten is per 1 maart 2017 gerealiseerd. De RvT is dan ook erg blij om mevrouw Jenneke Welmers en de heer Rob van Holten te kunnen verwelkomen bij de RvT van Livio. 3.2 Onafhankelijkheid Geen van de leden heeft op enigerlei wijze een verbinding met Livio, anders dan uit hoofde van het lidmaatschap van de Raad. De hierboven aangegeven (neven)functies vormen naar het oordeel van de Raad van Toezicht geen belemmering voor het functioneren als lid van de Raad. 3.3 Deskundigheid Voldoende deskundigheid in de Raad van Toezicht en de verdere ontwikkeling daarvan is gewaarborgd door: het bewaken van een breed profiel van de Raad van Toezicht als geheel, waarbij tenminste één lid beschikt over relevante kennis van en ervaring in de zorg; een introductieprogramma voor nieuwe leden waaraan de leden van het Managementteam en de Raad van Bestuur een bijdrage leveren en locaties worden bezocht; een werkbezoek/inhoudelijke themabijeenkomst tweemaal per jaar; de mogelijkheid tot volgen van cursussen of symposia. In 2016 heeft de RvT in haar vergaderingen gesproken over een scholing waarbij wordt ingegaan op de teamrollen en de nieuwe Governance code. 3.4 Commissies De Raad van Toezicht heeft in het kader van een effectieve en efficiënte verdeling van meer specialistische taken twee commissies ingesteld: de Auditcommissie t.b.v. het intern toezicht en de Remuneratiecommissie t.b.v. de werkgeverstaak. De Raad van Toezicht blijft als geheel verantwoordelijk voor de bij de betreffende commissies genoemde deelaspecten. Jaardocument 2016 Livio 12

14 Auditcommissie Intern toezicht Uit de taken van de Raad van Toezicht vloeit voort dat deze verantwoordelijk is voor het interne toezicht op onder andere: de opzet en werking van het interne beheersing- en controlesysteem; de financiële informatieverschaffing; het risicoprofiel verbonden aan de strategie van de organisatie; de naleving van wet- en regelgeving. De toezichthoudende taak op deze deelaspecten is toegewezen aan twee leden van de Raad van Toezicht, deze vormen gezamenlijk de Auditcommissie/commissie Financiën. De Auditcommissie is in 2016 twee keer bijeengeweest ten behoeve van de gebruikelijke jaarcyclus; in deze bijeenkomsten werden de Jaarrekening 2015 en de Begroting 2017 besproken. De bespreking van de Jaarrekening 2015 met de accountant vond deels buiten aanwezigheid van de Raad van Bestuur plaats. De auditcommissie bracht een positief preadvies uit aan de RvT. Onderwerpen die eveneens in de auditcommissie werden besproken in 2016: de jaarlijkse Managementletter van de accountant; voortgang ICT roadmap; bouwplanning en vastgoedontwikkelingen; financieringen. Remuneratiecommissie - Werkgeverstaak Uit de taken van de Raad van Toezicht vloeit voort dat deze met betrekking tot de Raad van Bestuur verantwoordelijk is voor onder andere: benoeming, eventuele schorsing en ontslag; beoordeling en bezoldiging. De taken met betrekking tot deze deelaspecten zijn reglementair toegewezen aan de voorzitter en een lid van de Raad van Toezicht, deze vormen gezamenlijk de Remuneratiecommissie / Commissie arbeidsvoorwaarden en functioneren. Aanvullend hieraan is besloten dat de voorzitter en vicevoorzitter gezamenlijk de Remuneratiecommissie vormen. In 2016 is de Remuneratiecommissie drie keer bijeen geweest; twee keer regulier en één keer in een extra vergadering in verband met te nemen maatregelen bij het vertrek van een MT lid. De Remuneratiecommissie vergaderde in 2016 over: WNT2 Samenstelling MT/vertrek MT lid Vergoeding RvB 360º feedback RvB. De 360º feedback is uitgevoerd met behulp van bureau Kat-Haros. Bij de 360º feedback methode hebben verschillende soorten relaties feedback gegeven over de RvB vanuit hun eigen perspectief. Voorbeelden van feedbackgevers: RvT leden, collega s intern en collega s extern. De feedbackontvanger (RvB) heeft ook een eigen reflectie per competentie aangegeven op dezelfde gedragsvoorbeelden. Op deze wijze kon worden bekeken of er verschillen waren in perceptie tussen het zelfbeeld en de beelden van anderen. 3.5 Klankbord en Toezicht De Raad van Toezicht als geheel houdt toezicht op het beleid van de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken binnen Livio door tenminste zes tevoren vastgestelde vergaderingen per jaar. Jaardocument 2016 Livio 13

15 Zoals eerder vermeld onder Deskundigheid wordt twee maal per jaar een werkbezoek/ inhoudelijke themabijeenkomst georganiseerd waarbij ook de klankbordrol van de raad tot uiting komt. Tevens bezoeken de voorzitter en bij toerbeurt de leden van de Raad één keer per jaar een reguliere vergadering van de bestuurder met de Centrale Cliëntenraad en twee keer per jaar een reguliere vergadering van de bestuurder met de Ondernemingsraad. Informatievoorziening De Raad van Bestuur verschaft de Raad van Toezicht tijdig de voor een adequaat functioneren benodigde informatie. In de regel gebeurt dit als voorbereiding, dan wel tijdens de vergadering van de Raad van Toezicht. Indien daarvoor aanleiding is voorziet de Raad van Bestuur de Raad van Toezicht tussentijds van relevante informatie. Ieder kwartaal ontvangt de Raad van Toezicht een integraal samengestelde Managementrapportage, gebaseerd op input vanuit Kwaliteit, Financiën, Personeel en Markt & Communicatie. Door middel van deze rapportage verstrekt de Raad van Bestuur nadere informatie over de belangrijkste ontwikkelingen en risico s op het gebied van kwaliteit, veiligheid en financiën en de voortgang van de realisatie van voorgenomen beleid. Leden van het management team zijn regelmatig op uitnodiging aanwezig geweest bij de RvT vergaderingen om een onderwerp van desbetreffende expertise nader toe te lichten. De Raad van Toezicht wordt door de externe accountant geïnformeerd door middel van een accountantsverslag dat de accountant opstelt naar aanleiding van de jaarcontrole en een interim rapportage naar aanleiding van de interim controle. Tenminste eenmaal per jaar vindt structureel overleg plaats tussen de Raad / de Auditcommissie en de externe accountant. Dit overleg vindt deels buiten aanwezigheid van de Raad van Bestuur plaats. Vergaderingen In de reguliere vergaderingen overlegt de Raad van Toezicht met de Raad van Bestuur over de strategie van de organisatie en de risico s die verbonden zijn aan de activiteiten van Livio. Voorafgaand aan de vergaderingen is er steeds een agendaoverleg tussen de voorzitter van de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur in aanwezigheid van de secretaris van de Raad van Bestuur. Tijdens elke reguliere vergadering staan onderwerpen rondom strategie, verantwoording van de voorliggende periode en zaken rondom Raad van Toezicht zelf. De Raad van Bestuur doet verder verslag door middel van een schriftelijke voortgangsrapportage over de gang van zaken van de organisatie, evenals de financiële stand van zaken. Goedkeuring, besluiten In 2016 is de Raad van Toezicht zes keer regulier bijeen geweest en één keer in een extra vergadering, telkens in aanwezigheid van de Raad van Bestuur. In 2016 werd door de Raad van Toezicht goedkeuring verleend aan: Jaardocument 2015 Begroting 2016 (aanpassing) Begroting 2017 Voortgang ICT roadmap Vergoeding RvT op basis van WNT2 Financiële rapportage Voorliggende onderdelen financiering uit risicoprofielen/financieringsvoorstellen Voorstel herinrichting RvE s en senior beleidsadviseur Voortgang Wiedenbroek/nieuwbouw Aankoop appartementsrecht Wiedenbroek Zelfevaluatie Vertrek Hoofd FEAZ en invulling controllersfunctie/herinrichting regelgeving en contractbeheer Instemming oprichting Zorg Schakel Enschede Jaardocument 2016 Livio 14

16 Aankoop erfpacht Cromhoff Voortzetting bouwagenda/doorrekening planvorming bouw Opheffing licenties ICT voor RvT Bezoldiging/WNT2. Verder werd nog gesproken over: Presentatie wijkgericht werken Informatiebronnen voor de RvT Arbeidsverzuimbeleid Rol en taakverdeling RvT Contracteringen Klokkenluidersregeling (model) Incidenten en calamiteiten Klacht inzake bezoldiging RvT Professioneel organiseren 360º feedback Scholingsvoorstel RvT Afscheid RvT lid Samenwerkingen/externe ontwikkelingen Bouwprioriteiten Overgang van Accezz naar efficiënt werken Contacten met OR en CCR NVTZ bijeenkomsten Concept jaarplanning 2017 Werkbezoek inhoudelijke themabijeenkomst In het voorjaar werd een werkbezoek / inhoudelijke themabijeenkomst georganiseerd. Dit werkbezoek stond in het teken van het conceptgericht werken en werd in de locatie Bleekhof gerealiseerd aangezien dit de pilot locatie was waar het eerste het nieuwe concept is uitgerold. Hier werd kennis overgedragen over het werken met Mijn Plan, Mijn arrangement en Mijn Welbevinden. Evaluatie Voor 2016 werd oorspronkelijk overeengekomen om de evaluatie op dezelfde wijze als voorgaande jaren vorm te geven. Gedurende het jaar is echter besloten om de evaluatie te koppelen aan een training met een extern deskundige. Deze is ten uitvoer gebracht in februari In de vergadering voorafgaand aan de training is, met behulp van een formatformulier het gesprek gevoerd over het functioneren van de RvT. De incompany training maakte gebruik van een AEM-cube analyse waarbij de vaardigheden en kwaliteiten van alle RvT leden en de RvT als totaal in kaart zijn gebracht. Op basis hiervan is gekeken naar de ontwikkelpunten voor de RvT. De training ging naast de teamontwikkeling in op het modern toezichthouderschap op basis van de nieuwe zorgbrede Goververnance code De volgende ontwikkelpunten voor de RvT zijn naar voren gekomen: Beter volgen van de jaarplanning; Indien mogelijk meer themagericht werken met de focus op strategie/toekomst; Financiële zaken meer in de auditcommissie op inhoud bespreken en in preadvies aan de RvT; Bewaken van ruimte en tijd voor ieders inbreng in de vergadering; Werken met een betere rol/taakverdeling welke voor de vergadering op basis van de agendapunten wordt overeengekomen. Jaardocument 2016 Livio 15

17 Bezoldiging De vergoeding voor de Raad van Toezicht is in lijn met de Wet Normering Topinkomens (WNT) gekoppeld aan de bezoldiging van de bestuurder en bedraagt voor de voorzitter 10%, voor leden 15% van de bezoldiging van de bestuurder. Conclusie Terugkijkend op het jaar 2016 spreekt de Raad van Toezicht haar waardering uit voor de wijze waarop invulling is gegeven aan het beleid van Livio in deze tijd met veel veranderingen en grote uitdagingen. Speciale dank spreekt de Raad van Toezicht uit naar medewerkers, vrijwilligers en cliëntenraden voor de mooie resultaten en goede zorg en ondersteuning die is geleverd. Daarnaast bedankt de Raad van Toezicht management en Raad van Bestuur voor de manier waarop zij de aansturing en strategische visie mede vorm hebben gegeven. Jaardocument 2016 Livio 16

18 4. Verslag van de Raad van Bestuur 4.1 Normen voor goed bestuur Livio ziet het afleggen van verantwoording door middel van dit Jaardocument als een moment bij uitstek om informatie te geven over het gevoerde beleid en de werkwijze. Essentieel daarbij zijn transparantie van handelen door de bestuurder en het afleggen van verantwoording aan een brede kring van belanghebbenden. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de invulling daarvan binnen Livio en de bestaande overlegstructuur. Per 1 januari 2017 is de nieuwe Zorgbrede Governancecode van kracht. In 2016 is al gewerkt aan de overgang naar deze nieuwe code. We zien de zorgbrede governance code als een instrument om te werken aan het waarborgen van goede zorg, het realiseren van onze maatschappelijke doelstelling en vooral het maatschappelijk vertrouwen. De nieuwe code is zo opgezet dat deze stimuleert tot reflectie op het gesprek over het functioneren van bestuurders en toezichthouders en hun onderlinge verhouding. De code stelt de goede governance centraal, die de randvoorwaarden moet bieden voor goede zorg aan de client. De code is gebaseerd op zeven principes. Die principes zijn vervolgens uitgewerkt in bepalingen of gedragsregels die de concrete toepassing van het principe beschrijven. De toepassing is niet vrijblijvend, de principes zijn leidend. Livio onderschrijft de principes van de nieuwe code en wenst daar zoveel mogelijk aan te voldoen. De uitvoeringsgevolgen van de code zullen in 2017 verder worden ingevoerd en gerealiseerd. Het bestuur van Livio berust bij een Raad van Bestuur, in 2016 vormde de voorzitter Raad van Bestuur de eenhoofdige Raad van Bestuur. De Raad van Bestuur staat onder toezicht van een Raad van Toezicht. Deze toetst de beleidsvorming en resultaten, zoals gerealiseerd door de bestuurder. De Raad van Toezicht bestond in 2016 uit zes personen. De leden hebben allen een verschillende, voor Livio maatschappelijk relevante, professionele achtergrond. Gezamenlijk voldoen zij aan het gewenste profiel. Geen van de leden van de Raad van Toezicht heeft op enigerlei wijze een verbinding met Livio, anders dan uit hoofde van het lidmaatschap van de Raad. In de paragrafen 3.5 en 4.3 wordt nader ingegaan op de werkwijze van de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur, met name op het interne beheersing- en controlesysteem en op de wijze waarop de communicatie tussen de raden gestalte krijgt. Jaardocument 2016 Livio 17

19 4.2 Raad van Bestuur Samenstelling en werkwijze In 2016 werd de Raad van Bestuur gevormd door de heer van de Logt, tevens voorzitter. Naam Bestuursfunctie M/V Geboorte- In dienst Nevenfuncties datum G.C. v.d. Logt, RA voorzitter m lid adviescommissie HAN - lid RvT Saltro te Utrecht - vz RvT MEE Veluwe & IJsseloever - lid RvC Rode Kruis Ziekenhuis Beverwijk - lid WGV Zorg & Welzijn - vz bestuur Coöperatie ZorgSchakel Enschede u.a. - vz IZO De Raad van Bestuur werkt volgens een door de Raad van Toezicht goedgekeurd reglement, waaraan is toegevoegd dat de leden van de Raad van Bestuur hun handelen baseren op de Gedragscode voor de goede bestuurder, opgesteld door de Vereniging van bestuurders in de gezondheidszorg (NVZD). De Raad van Bestuur is de bestuurder van Livio in de zin van de wet. Dit orgaan is eindverantwoordelijk voor de gang van zaken en heeft tot taak het opstellen, vaststellen en - na goedkeuring door de Raad van Toezicht - het uitvoeren van het beleid van Livio. Het functioneren van de Raad van Bestuur is jaarlijks onderwerp van gesprek tussen de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur. Ook in 2016 zijn er gesprekken geweest tussen de tweehoofdige Remuneratiecommissie vanuit de Raad van Toezicht en de voorzitter van de Raad van Bestuur. Van deze gesprekken zijn verslagen gemaakt, de uitkomsten van de gesprekken zijn tevens besproken in de voltallige Raad van Toezicht. Bezoldiging De bezoldiging van de Raad van Bestuur is in lijn met de Wet Normering Topinkomens (WNT) en opgebouwd conform de normen van de Beloningscode Bestuurders in de Zorg (BBZ). Ook de secundaire arbeidsvoorwaarden zijn in lijn met de WNT en BBZ. Nevenfuncties De nevenfuncties van de Raad van Bestuur worden op persoonlijke titel uitgeoefend en staan los van hun functie bij Livio. De genoemde nevenfuncties vormen naar het oordeel van de Raad van Toezicht geen belemmering voor het functioneren van de Raad van Bestuur van Livio. Tevens genoemd in bovenstaand overzicht zijn de bestuursfuncties en toezichtfuncties die de Raad van Bestuur vervult in organisaties waarin Livio participeert, zie paragraaf Het uitoefenen van deze functies houdt rechtstreeks verband met de positie als lid van de Raad van Bestuur van Livio. Richtsnoer van handelen daarbij is uiteraard het belang van Livio. Ook wat dit betreft is er naar het oordeel van de Raad van Toezicht geen sprake van enige vorm van belangenverstrengeling. Voor geen van de nevenfuncties in organisaties waarin Livio participeert, worden aan de desbetreffende bestuurders vergoedingen in welke vorm ook toegekend. Jaardocument 2016 Livio 18

20 4.3 Bedrijfsvoering Risicobeheersing- en controlesystemen Maatschappelijke ontwikkelingen en de doelen die Livio zich daarbij stelt zijn beschreven in het Voorwoord Raad van Bestuur en onder 4.1 en 4.2. De bedrijfsvoering is erop gericht de risico s die samenhangen met de doelen die Livio zich stelt in een vroeg stadium te onderkennen en hiervoor beheersmaatregelen af te spreken en te implementeren. Jaarplan en begroting zijn leidend voor de planning en controlcyclus. Maandelijks wordt gerapporteerd over de realisatie ten opzichte van het jaarplan en de begroting. Op basis van deze maandelijkse rapportage wordt het ingezette beleid indien nodig bijgestuurd. In het kader van de Zorgbrede Governancecode zijn de interne risicobeheersing- en controlesystemen van Livio vastgelegd en geborgd. De relevante onderwerpen zijn vastgelegd in door de Raad van Bestuur vastgestelde documenten: Administratieve Organisatie/Interne Controle (AO/IC) De AO/IC procedures rondom het facturatieproces AWBZ, het bewaken van de rechtmatigheid en juistheid van de (zorg)productie, de juistheid en volledigheid van de te betalen salarissen en de gestandaardiseerde manier van inkopen borgen het in control zijn van de organisatie. Treasurystatuut Het formele kader waarbinnen de financierings- en beleggingsactiviteiten van de organisatie dienen plaats te vinden. Procuratieregeling Het aangaan van verbintenissen en handelen uit naam van de Stichting is hiermee geborgd. Regeling Fraudepreventie en Control In deze notitie wordt inzicht gegeven in het begrip Fraude als ook hoe we fraude kunnen voorkomen en hoe we daar als organisatie mee moeten omgaan. Duidelijk moet zijn dat het plegen van fraude in welke vorm dan ook niet wordt getolereerd en sancties met zich brengt. In april 2016 is een Regelgeving en Contract Beheer Groep (RCBG) ingesteld. Dit in aansluiting op de wens om een breed gedragen verantwoordelijkheid in te stellen en niet slechts twee personen te hebben in de organisatie die zich bezig houden met de zorginkoop. De hoofdtaken van de RCBG zijn: a. Opstellen impactanalyses van de relevantie landelijke regelgeving b. Opstellen impactanalyses van inkoop/contractvoorwaarden relevante zorgfinanciers c. Voorstellen uitwerken ten behoeve van aanbestedingen/contracten d. Coördinatie/bewaking aanbestedingen/contracteren e. Coördinatie/bewaking uitvoering contractvoorwaarden f. Advisering aan de RvB met betrekking tot beleidsmatige impact wijzigingen regelgeving/contract voorwaarden g. Voeren van periodiek overleg met zorgkantoor Overlegstructuur (Werk)overleg vindt plaats op diverse niveaus in de organisatie. Om de week vindt een overleg plaats tussen Raad van Bestuur en het Managementteam. In 2016 heeft net als in het voorgaande jaar eveneens om de week een Transitie Management Team (TMT) overleg plaatsgevonden tussen Raad van Bestuur, Managementteam en de leidinggevenden van de afdelingen Kwaliteit en Markt & Communicatie. In 2016 vond tevens om de week overleg plaats met TMT en de afdelingshoofden automatiseren en ICT infrastructuur. Jaardocument 2016 Livio 19

21 De bestuurder heeft frequent individueel voortgangsoverleg met de onder hem ressorterende managers en met de Secretaris Raad van Bestuur. Vier keer per jaar vinden de zogenaamde Kwartaalbijeenkomsten plaats waarbij Raad van Bestuur, Managementteam, coach/managers en sleutelfiguren uit de ondersteunende diensten actuele thema s met elkaar bespreken. Managers van de organisatieonderdelen overleggen periodiek (doorgaans maandelijks of per periode van vier weken) met het middenkader. Het middenkader overlegt met de eigen werkeenheid. Daarnaast vindt waar nodig ad hoc overleg plaats. Jaargesprekken met medewerkers vinden eens per jaar tot anderhalf jaar plaats. Indien daar aanleiding toe is worden informatiebijeenkomsten voor medewerkers georganiseerd. Gedurende heel 2016 is specifiek aandacht gegeven aan het informeren van de medewerkers over de voortgang van de Toekomst 17 projecten. Hiertoe zijn op wisselende locaties informatiebijeenkomsten georganiseerd. In de paragrafen 4.5 en 4.6 wordt de medezeggenschap - Cliëntenraad en Ondernemingsraad - beschreven. Livio kende in 2016 nog geen Verpleegkundige Advies Raad VAR, maar is voornemens deze in 2017 te gaan realiseren Markt & Communicatie In 2016 is gewerkt om het merk Livio dichter bij de vragen en verwachtingen van medewerkers, cliënten en diens omgeving te brengen. Hierin speelde de afdeling Markt & Communicatie een actieve rol door positieve mediabelangstelling te bewerkstellingen. Een greep uit de activiteiten: Slagvaardig de wijk in Er heeft een inventarisatie plaatsgevonden bij de wijkteams over vraagstukken die onder hen leven, welke de levering van kwalitatief goede zorg- en dienstverlening zouden kunnen belemmeren. De afgelopen jaren is er immers snel en veel veranderd. In de vorm van beleidsadviezen zijn de uitkomsten aan het management aangeboden. Daarnaast zijn alle teams geadviseerd over optimale wijkprofilering, zodat zij zichtbaar en slagvaardig in de wijk zijn. Onder de mensen Livio is een samenwerking gestart met studievereniging Hysteria aan de Saxion Hogescholen. De vereniging is gelieerd aan de opleiding Verpleegkunde waar veel van onze toekomstige (zorg)collega s hun opleiding genieten. Een voorbeeld van een activiteit voortkomende uit deze samenwerking is dat onze cliënten tijdens de start van het schooljaar cocktails inschonken. In een andere activiteit hebben studenten geld ingezameld waarmee ze hartenwensen van cliënten van woonzorgcentrum Twekkelerveld hebben vervuld. Tijdens het jaarlijkse Kunst in het Volkspark heeft Livio haar vrijwilligers in het zonnetje gezet. Met het thema Herinnering konden bezoekers een persoonlijk gedicht laten maken. De winnende gedichten uit de eerder door ons uitgezette gedichtenwedstrijd trok bijzonder veel bekijks. Jaardocument 2016 Livio 20

22 Pokémon werd afgelopen zomer een mondiaal fenomeen. Wij speelden daarop in met een ludieke video waarin één van onze cliënten korte metten maakte met de Pokémon s in haar woning. Er is ook een boodschap: ouderen zijn betrokken en ontgaan de actualiteit niet. De video is wereldwijd meer dan 45 miljoen keer bekeken. In het najaar heeft Livio het nieuwe motto we zijn er wanneer nodig onder de aandacht gebracht. Met een serie verhalen in huis-aan-huis-bladen waarin cliënten vertellen wat ze zelf doen en wanneer Livio er voor hun is. Daarnaast zijn enkele stadsbussen voorzien van ons nieuwe motto. Jaardocument 2016 Livio 21

23 Cijfers Het afgelopen jaar is het aantal bezoekers op onze site verdubbeld, alsook het aantal volgers op onze Facebookpagina (ruim volgers). Gemiddeld genomen worden we ruim tienmaal per maand vermeld in de gedrukte media. Ook relevant In 2016 had de afdeling Markt en Communicatie ook een rol in: Projecten Twentse Zorgacademie Coördinatie marketingplan Devio Coördinatie opening De Bleekhof Oplevering Kwiek (zes edities) Coördinatie communicatie APK-dagen Coördinatie communicatie Zorgschakel Enschede Coördinatie aftrap nieuwbouw Het Wiedenbroek Coördinatie werving deelnemers Online Levensalbum, inclusief oplevering video Vele activiteiten, waaronder Enschedese Fietsvierdaagse, Marathon Enschede, Singelloop, Kennedymars, diverse open dagen en wijkmarkten. 4.5 Cliëntenraad Samenstelling Toegetreden in 2016 Dhr. A. Jansen, lid, vanuit CR Broekheurnerstede Dhr. H. Rutte, reservelid, vanuit CR Het Wiedenbroek Afgetreden in 2016 Dhr. A. Vermeulen, lid CR de Bleekhof Dhr. A. Jansen, lid CR Broekheurnerstede Mevr. M. Baas, lid CR de Hatteler Samenstelling CCR per Dhr. H. Bijleveld Voorzitter Mevr. G. van Ooijen CR Thuiszorg Dhr. H. Kleisen CR Thuiszorg Dhr. J. de Jong CR Thuiszorg Dhr. W. Wolters CR Lippink s hof Mevr. L. van de Pol CR LG Mevr. I. van den Blink-Allisat CR Broekheurnerborch Dhr. J. Caarels CR de Cromhoff Dhr. H. Schutman CR de Meergaarden Dhr. H. Morsink CR het Saalmerink Dhr. H. Stokkink CR het Wiedenbroek Dhr. H. Veldkamp CR KSW (tevens vice voorzitter) Jaardocument 2016 Livio 22

24 In 2016 bracht de CCR de volgende adviezen uit: Ongevraagd Advies op de maaltijdvoorziening: In het proces van de maaltijdvoorziening is onvoldoende gewaarborgd dat de eigenaar van de verschillende onderdelen in dat proces, zich ten doel stelt dat de maaltijden voor zijn/haar bewoners goed is. De bestuurder wordt gevraagd te sturen op het cultuuraspect. Positief advies over de Aanvraag t.b.v. subsidie Waardigheid en Trots. De CCR ondersteunt van harte het onderliggende plan Mijn Ouderenster. De CCR acht het van groot belang dat er (meer) voorzieningen worden gecreëerd die de eigen regie en participatie van cliënten versterken en tevens dat de medewerkers van Livio worden ondersteund in een daarop gerichte manier van werken. Adviesaanvraag aanpassing Organisatiestructuur: De CCR begrijpt en onderschrijft de overwegingen die leiden tot de noodzaak om de organisatie aan te passen. De CCR kan begrip opbrengen voor de keuze voor twee complementaire RVE s. De CCR neemt op korte termijn graag kennis van de visie op lange termijn alvorens een definitief advies uit te kunnen brengen. Adviesaanvraag aanpassing Organisatiestructuur: Besproken is de aanvullende notitie Korte toelichting op visie (zorg)organisatie ontwikkeling. De CCR adviseert positief over de aanpassing van de organisatiestructuur onder één nadrukkelijke voorwaarde: Die voorwaarde is dat door Livio bevestigd wordt er voor te kiezen om ook ouderen/chronisch zieken met ingrijpende beperkingen en voldoende eigen regie, die thuis verblijven, de noodzakelijke zorg (verpleeghuiszorg thuis) te bieden. Mocht het onverhoopt zo zijn dat Livio deze categorie cliënten niet tot zijn doelgroep rekent, dan kan er van uitgegaan worden dat de CCR (nog) geen positief advies heeft uitgebracht en in de eerstkomende Overlegvergadering nader van gedachten wil wisselen met de bestuurder. Jaarrekening: Positief advies. Zorgcontractering Wlz: Er wordt positief geadviseerd over de zelfanalyse en het ontwikkelplan Wlz Bestuursverklaring extra middelen Waardigheid & Trots 2017: De CCR gaat akkoord met het voorgestelde profiel en ondertekent de bestuursverklaring. Verzwaard advies inzake klachten in het kader van de WKKGZ en benoeming leden Regionale Klachtencommissie: Het verzwaard advies gaat over de kandidatuur van de leden van de Regionale Klachtencommissie. Niet over de commissie als zodanig. De CCR brengt een positief advies uit over de benoeming van mevrouw Ten Brummelhuis tot voorzitter van de Regionale Klachtencommissie, de benoeming van de heer Morsink tot vicevoorzitter en de benoeming van de dames Abbink en Koppelman tot lid van deze commissie. Positief advies ten aanzien van de benoeming van de heer Haverkate als lid van de Regionale Klachtencommissie. Financiering investeringen : De CCR begrijpt uit de toelichting dat er door relevante partijen met voldoende expertise naar het risicoprofiel is gekeken. De CCR spreekt daarover haar vertrouwen uit en besluit tot een positief advies. Jaardocument 2016 Livio 23

25 Verzwaard advies Reglementen Regionale Klachtencommissie: De CCR besluit hierover een positief advies uit te brengen. Wel hecht de CCR er zeer veel belang aan dat de klachtencommissie in voorkomende gevallen de klager en de aangeklaagde reeds bij de uitnodiging voor de behandeling van de klacht wijst op de in art. 7 lid 6 genoemde mogelijkheid om er voor te opteren om afzonderlijk gehoord te worden. In 2016 heeft de CCR zich voorts bezig gehouden met: Jaarlijkse uitwisseling met de Raad van Toezicht Deelgenomen aan NCZ workshops Incompany cursus NCZ voor (nieuwe) leden van de lokale cliëntenraden. Afgezien van de genoemde adviezen zijn de volgende relevante issues aan de orde geweest in de Centrale Cliëntenraad en/of in de lokale Cliëntenraden: Ouderenster Zorgarrangement Zorginkoop Ziekteverzuim Pilot de Bleekhof/Mijn Plan Professioneel organiseren Raad van Advies Devio Oprichting Zorgschakel Huisvestingsplannen Kwiek Huurverhoging 2016 Informatievoorziening naar de lokale cliëntenraad Procedures rondom incidenten/calamiteiten Herziening WMCZ Nieuwe bedden Inspraakorganen Livio ECD Stakeholdersbijeenkomst Financiële rapportages Jaardocument 2015 Bezoldiging RvT Vrijwilligersbeleid Evaluatie Accezztraject/Efficiënt werken Knelpunten Maaltijden/klachtenformulier maaltijden DNV audit Menucommissie Managementrapportages Werving- en selectieprocedure RvT Samenwerkingsverband apothekers IGZ perikelen Rooster van aftreden CCR Inzet vrijwilligers in de winkel Reorganisatie Flexbureau Jaardocument 2016 Livio 24

26 4.6 Ondernemingsraad De Ondernemingsraad (OR) heeft in 2016 gefunctioneerd in een samenstelling van 11 leden, omdat niet alle 17 zetels ingevuld werden tijdens de OR verkiezing van september In oktober 2016 heeft de OR afscheid genomen van Wim Achterhuis, verzorgende 3IG, omdat hij binnen de Zorgschakel Enschede ging werken. Om tot een voltallige raad van 17 leden te komen organiseerde de OR in december tussentijdse verkiezing voor de lopende zittingstermijn tot en met september Tijdens de verkiezingsperiode hebben Lenneke Kleinenberg, medewerker Vastgoedbureau en Marinka Dijkema, Fysiotherapeut, hun OR lidmaatschap opgezegd, waardoor er 9 vacante zetels waren. Negen medewerkers stelden zich kandidaat voor de OR, waardoor er evenveel kandidaten als onbezette zetels waren, er hoefde dus niet te worden gestemd. De volgende 9 medewerkers zijn per lid van de Ondernemingsraad van Livio geworden: Karin van Baal, Ger Beernink, Hermien Bos, Hans t Hooft, Joop Hopman, Marcel Kleinherenbrink, Debbie Kolsté, Joska Roetenberg en Marieke Timmerman. In verband met langdurig herstel heeft OR voorzitter, Ceciel Leever, in december te kennen gegeven het voorzitterschap van de OR neer te leggen en als lid terug te keren in de OR. In december is er tijdelijk een nieuw Dagelijks Bestuur (DB) gevormd, dat tot de geplande cursusdag van 17 januari 2017 zal waarnemen, waarop de voltallige OR dan het DB zal kiezen. Samenstelling van de Ondernemingsraad per Dagelijks Bestuur Jeanet Buikema Sociaal Cultureel Werker Voorzitter Marco Grillis Sociaal Cultureel Werker Vicevoorzitter Marloes van Voorst Eerst Verantwoordelijk Verzorgende Secretaris Overige leden Karin van Baal Ger Beernink Hermien Bos Geralda Grijsen Janneke Groot Landeweer Hans t Hooft Joop Hopman Marcel Kleinherenbrink Debbie Kolsté Ceciel Leever Joska Roetenberg Marieke Timmerman Chantal van der Veen Karin de Witte Verzorgende 3 IG Verpleegkundige B/BI Verzorgende 3 IG Zorgassistent Verzorgende 3 IG Medewerker Informatisering Verpleegkundige B/BI EVV-er Verpleegkundige B/BI EVV-er Verpleegkundige A+Bi Verzorgende 3 IG Verpleegkundige B/BI Servicemedewerker Hospitality C Vaste OR commissies: De OR kent drie vaste commissies die de onderwerpen, welke bij hun aandachtsveld horen, voorbereiden alvorens de OR in zijn vergadering daarover een besluit neemt. Jaardocument 2016 Livio 25

27 Commissie Advies en Instemming Deze commissie bereidt de onderwerpen voor die de Raad van Bestuur de ondernemingsraad ter advies of instemming voorlegt. Commissie Financiële Zaken Deze commissie beoordeelt de financiële cijfers van de organisatie, waarbij de begroting, de maandcijfers en de jaarrekening de belangrijkste stukken zijn. Commissie VGWM (Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu) Deze commissie heeft als taken het bespreken van zaken met betrekking tot arbeidsomstandigheden, het verkrijgen van informatie op dit gebied en het bevorderen van de naleving van de voorschriften ten aanzien van VGWM. Vergaderingen De Ondernemingsraadsleden komen één keer per week bijeen, in een OR vergadering of in commissievergaderingen. De OR vergaderde in 2016 zeven keer met de Raad van Bestuur. Het is gebruikelijk dat een delegatie van de Raad van Toezicht twee keer per jaar bij zo n overlegvergadering aanwezig is om de algemene gang van zaken in de organisatie te bespreken of een thema te bediscussiëren. Ten behoeve van het overleg in een meer informele setting werd twee keer een keukentafelgesprek van OR en RvB gehouden. Advies en instemming De belangrijkste onderwerpen waarover de Ondernemingsraad in 2016 advies heeft uitgebracht, dan wel instemming heeft verleend, zijn in het navolgende overzicht opgenomen. Onderwerp Organisatiewijziging realiseren flexibele concepten. Door het continu ontwikkelen en innoveren op flexibele concepten is Livio in staat toekomstbestendig te zijn. De invoering vraagt andere competenties van de facilitaire medewerkers. Subsidie Waardigheid en Trots. Vanaf 2016 zijn er van overheidswege structureel extra middelen beschikbaar voor kwaliteit- verbetering in verpleeghuizen. Deze middelen kunnen ingezet worden voor een zinvolle dag invulling voor bewoners en het versterken van de deskundigheid van personeel. Advies/Instemming Advies De manager Facilitaire Zaken heeft de toezegging gedaan dat de huidige medewerkers in aanmerking komen voor de nieuwe functies die ontstaan na de organisatiewijziging, mits zij aan de functie-eisen voldoen, ofwel door middel van een assessment vastgesteld is dat zij opgeleid kunnen worden. De OR adviseerde de RvB het bovenstaande in de beleidsnotitie op te nemen en met inachtneming van het Sociaal Reglement uit te voeren. Instemming De indicatie voor de verhouding tussen de middelen voor besteding en opleiding is 65% besteding en 35% opleiding. De OR heeft aandacht gevestigd op het belang van de 65% besteding aan een zinvolle dag invulling en zou graag zien dat de Sociaal Cultureel Werkers en Paramedische dienst daarbij betrokken worden. De OR heeft ingestemd met de aanvraag ten behoeve van de subsidie Waardigheid en Trots. Jaardocument 2016 Livio 26

28 Nieuw verzuimbeleid Livio. Het nieuwe arbeidsverzuimbeleid is integraal onderdeel van het personeelsbeleid en bevat richtlijnen ter voorkoming van en omgaan met verzuim binnen Livio. Het nieuwe beleid is tot stand gekomen door middel van directe participatie van een delegatie van de Ondernemingsraad. Nieuw verzuimbeleid/herinrichting afd. AVR (arbeidsomstandigheden, verzuim en re-integratie). Als gevolg van de introductie van het nieuwe verzuimbeleid werd ook de inrichting van de afdeling AVR gewijzigd. Update ICT Strategy Roadmap. De oorspronkelijke versie, die dateert van 2011, is getoetst, o.a. aan de in 2014 aangescherpte Livio strategie, de voortgang van de verschillende projecten en de technologische ontwikkelingen. Aanpassing Organisatiestructuur Livio. In 2016 werd duidelijk dat de huidige structuur gezien de (markt)ontwikkelingen naar alle waarschijnlijkheid in 2017 zou worden aangepast. Op grond van het bovenstaande stelde de RvB voor de hoofdstructuur van Livio aan te passen en Thuiszorg in de wijk onder verantwoordelijkheid te brengen van een RVE ZorgThuis. Instemming De OR heeft ingestemd met het nieuwe verzuimbeleid. Hierin komt goed naar voren dat de verantwoordelijkheid bij zowel de werkgever als de medewerker ligt. Dit ziet de OR als zeer positief. Dit beleid voorziet in de mogelijkheid het ziekteverzuim terug te dringen. Ook het gezamenlijk zoeken naar alternatieve werkzaamheden ziet de OR als meerwaarde. Advies De OR is van mening dat de aanpassing organisatie AVR een logisch gevolg is van het nieuwe Verzuimbeleid. De OR is van mening dat de gekozen werkwijze een positief effect kan hebben op een deel van het verzuim. De OR adviseerde de herinrichting door te voeren. Advies De OR kenschetst de update ICT Strategy Roadmap als een futuristisch plan dat hoge investeringen met zich meebrengt. Is Livio hier klaar voor en worden investeringen wel terugverdiend? De OR heeft in zijn advies aandachtspunten genoemd en de RvB gevraagd die mee te nemen in de uitvoering. Advies De OR erkent de beweegredenen tot wijziging van de organisatiestructuur. De raad is vroegtijdig geïnformeerd over deze voorgenomen wijziging. De OR ondersteunt het voorgenomen besluit. De raad heeft in zijn advies een bijdrage geleverd tot zorgvuldige afweging van ondernemings- en personeelsbelang bij de besluitvorming. Herinrichting Informatisering en Systeembeheer. Deze herinrichting wordt beschreven in een stappenplan betreffende communicatie en de financiële- en personele gevolgen. Gelet op de ambities en het hiaat tussen de huidige en de gewenste situatie, is gekozen voor het opzetten van de nieuwe afdeling Informatiemanagement. Oprichting Zorgschakel Enschede. Op welke wijze willen de vier deelnemende Enschedese zorgorganisaties: AriënsZorgpalet, De Posten, Livio en Zorggroep Manna invulling c.q. vorm geven aan de in 2015 getekende intentieverklaring tot realisatie van de Zorgschakel Enschede. Advies De OR heeft enkele aandachtspunten in zijn advies opgenomen. De OR is van mening dat het OR advies bijdraagt tot een zorgvuldige afweging van belangen bij het besluitvorming. Advies De OR heeft geadviseerd zowel de medewerkers van de Zorgschakel als de medewerkers binnen Livio te wijzen op het belang voor beide organisaties van het goed onderhouden van de contacten tussen beide organisaties, zodat de kwaliteit van zorg geborgd wordt. De OR heeft ook geadviseerd binnen een jaar een Verpleegkundige Advies Raad (VAR) in te stellen binnen de Zorgschakel. Jaardocument 2016 Livio 27

29 Planning werving- en selectie-procedure en profielen Raad van Toezicht. Het gaat om de werving- en selectieprocedure voor twee nieuwe leden van de RvT. Ook is de OR advies gevraagd m.b.t. een geactualiseerd algemeen profiel voor de leden van de Raad van Toezicht en een specifiek profiel voor de voorzittersrol en leden met een bijzondere portefeuille. Financiering investeringen Het gaat o.a. om de renterisico s. Het is van belang die risico s te spreiden en evenwicht in de rentelasten te realiseren teneinde fluctuaties in rentestanden te kunnen opvangen. Organisatiewijziging Facilitaire Zaken/afdeling klant, Zorgcentrale. Sinds 2013 heeft de teammanager D binnen Facilitaire Zaken als hoofdtaak de coördinatie van werkzaamheden voor de Zorgcentrale. Met de invoering van professioneel organiseren worden teamleden van de Zorgcentrale grotendeels zelf verantwoordelijk. Daarom wordt met ingang van januari 2017 de functie van de teammanager D boventallig. Advies De OR kan zich vinden in de geactualiseerde profielen van de Raad van Toezicht. De OR heeft ook aangegeven dat bij werving de voorkeur uitgaat naar een vrouwelijke kandidaat met zorg gerelateerde kennis van het specifieke aandachtsgebied waarvoor de vacature geldt. Advies De OR heeft een duidelijke uitleg van de RvB gekregen over de risicospreiding en is van mening dat deze adviesaanvraag inhoudelijk de kennis en kunde binnen de OR te boven gaat. De OR heeft zich daarom in deze onthouden van advies. Mede door het feit dat de Raad van Toezicht zijn goedkeuring heeft gegeven en het vertrouwen dat de OR in de RvB stelt, gaat de OR ervan uit dat de juiste keuze wordt gemaakt. Advies De OR begrijpt de beweegreden tot wijziging van de organisatiestructuur. De OR is vroegtijdig geïnformeerd over deze voorgenomen wijziging. De OR onderschrijft het voorgenomen besluit tot boventallig verklaring van betreffende teammanager en adviseert de procedure conform het Sociaal Reglement te laten verlopen. Overige onderwerpen Naast de bespreking van bovengenoemde advies- en instemmingaanvragen hieronder nog enkele onderwerpen die aan de orde kwamen. Sociaal Reglement Livio Het Sociaal Reglement werd in 2015 opgesteld in gezamenlijk overleg van RvB, P&O en OR. Daarin werden in 2016 enkele aanpassingen doorgevoerd en de gewijzigde versie werd in december goedgekeurd en vastgesteld. Keukentafelgesprek, een informeel overleg van OR, RvB en P&O. Livio zit in een verandertraject, waarbij iedereen nieuwsgierig mag zijn, dat bevordert emancipatie van teams. Het is vanuit de organisatie van belang om uit te leggen wat we doen, waarom we dat doen en waar we staan in het proces. Het is belangrijk dat we ons realiseren dat iedereen een rol heeft in de organisatie. Maak alles op de juiste manier bespreekbaar, zorg dat je professioneel communiceert. Jaardocument 2016 Livio 28

30 4.7 Uitvoering beleid en resultaten verslagjaar 2016 Algemeen Vanuit de maatschappelijke veranderingen hebben zorginstellingen een steeds zwaardere opdracht: om meer te doen voor hetzelfde. Dit maakt dat de manier van zorgverlening niet meer kan plaatsvinden op de manier die jaren lang is gehanteerd. Livio heeft er daarom voor gekozen om haar slogan aan te passen in: we zijn er wanneer nodig (voorheen was dit: Livio zorgt ervoor). Wij vinden het van belang om ervoor te zorgen dat iedereen krijgt wat echt nodig is. Dat doen wij echter steeds meer in samenspraak met de cliënt zodat wij op basis van persoonlijke wensen de zorg kunnen verlenen en kunnen bijdragen aan het leefplezier van onze cliënten. De mantelzorger maakt hierbij onderdeel uit van het team dat de zorg rondom de cliënt organiseert. Livio ondersteunt mensen die zorg behoeven en stelt hen daardoor zo veel mogelijk in staat de regie over hun leven te voeren. Livio is een wijkgeoriënteerde zorgverlener die passende zelfstandigheidsoplossingen biedt aan onze doelgroepen in Enschede, Haaksbergen en Berkelland. Wij vinden dat goede zorg gaat om maximaal behoud van zelfrespect en kwaliteit van leven, met warme betrokkenheid van naasten. Livio ondersteunt deze zorg door open te staan voor de situatie van de klant en daar verantwoord naar te handelen. De komende jaren verwachten wij dat Livio te maken krijgt met: Zorg (chronisch): Zorg & Verblijf: concentratie/gespecialiseerd ZorgThuis: geïntegreerd in de wijk, kort verblijf Verbinding: (tijdelijke) integratie care & cure Klanttypen: Zorgvragers & maatschappij kritisch (solidair) Positieve gezondheid, zelfredzaamheid, regie en duurzaamheidswensen Verbinding: (tijdelijke) integratie care & cure en Verzekeraar: Verwachten meer voor hetzelfde Populatiefinanciering/meerjarige afspraken Jaardocument 2016 Livio 29

31 Om dit te kunnen omzetten in zorg en dienstverlening gaat Livio de focus leggen op: Concentratie van complexe zorg gericht op ziekten: Beschermd wonen (sub)regionaal Kennis concentratie (expertise centra) Ketenzorg (1 e lijnszorg) Wijkgeorienteerde zorg gericht op gezondheid: Thuis wonen Participatie & (eigen) regie Geïntegreerde zorg Tijdelijke intensievere zorgvormen Zorg Livio werkte tot 1 juni vanuit drie Resultaat Verantwoordelijke Eenheden (RVE-s). In februari vertrok de toenmalige RVE manager Thuiszorg. Zij is vanaf haar vertrek waargenomen door de bestuurder, de heer Van de Logt. Gedurende deze waarnemingsperiode is besloten om de RVE Thuiszorg te laten samengaan met de RVE Wonen & Zorg. De samengevoegde RVE kreeg de nieuwe naam ZorgThuis en is per 1 juni gerealiseerd. De aansturing van deze nieuwe RVE valt onder de verantwoordelijkheid van de RVE manager ZorgThuis, Nicole Dekkers-Pieper. Gedurende het verslagjaar is hierdoor een verdeling in verslaglegging over de periode van 1 januari tot 1 juni en van 1 juni tot 31 december. RVE Thuiszorg 01 januari 2016 tot 01 juni 2016 Cliënten Het aantal cliënten in 2016 bleef redelijk stabiel. Echter in Haaksbergen bleek de positie van Livio tanende, Buurtzorg zette zijn opmars voort. Vanuit het tevredenheidsonderzoek onder cliënten bleek eind 2016 dat de cliënten uitermate tevreden zijn, met een gemiddelde score van ruim een 9. Doelmatigheid Financierders bleken maximaal gericht op doelmatigheid, de gemiddelde tijd per cliënt. Dus meer cliënten in minder tijd door het bewust inzetten van mantelzorgers, vrijwilligers en voorliggende voorzieningen. Cliëntenraad Thuiszorg De cliëntenraad Thuiszorg krijgt ondersteuning van een administratief assistente van de thuiszorg. Er is een maal per 6 weken een overlegvergadering waar de RVE manager bij aanwezig is. Medewerkers Ondersteuningsteams De voortdurende rode cijfers deed de heer Van de Logt besluiten te starten met "ondersteuningsteams". De ondersteuningsteams hadden het doel de chronisch onder de maat presterende teams te helpen er bovenop te komen. Jaardocument 2016 Livio 30

32 Verzuim Het verzuim binnen de thuiszorg bleef stabiel hoog. Professioneel organiseren Na 3 jaar expeditieteams t.b.v. zelfsturing is ook de Thuiszorg overgegaan op 'Professioneel Organiseren'. Omdat de ontwikkelingen van de expeditieteams grotendeels waren overgenomen, hebben de teams het minder ervaren als een verandering, dan teams elders in de organisatie. Populatiemanagement In wijk de Wesselerbrink is reeds twee jaar geleden gestart met populatiemanagement. Samen met de Posten, Aveleijn en RIBW worden creatieve oplossingen gezocht voor een bepaalde populatie. Het opgerichte WB samen team kent twee wijkverpleegkundigen van Livio. In 2016 bleek het een moeizaam proces voor WB samen om voldoende cliënten te zien. S1 De niet toewijsbare zorg in de wijk is geregeld in de S1. Per wijk kennen we S1 verpleegkundigen. De resultaten zijn preventief van karakter, klein en verschillend van aard. Zorgschakel Enschede In ZorgSchakel Enschede (ZSE) werken gespecialiseerde verpleegkundigen samen rondom specifieke expertise gebieden. Momenteel beschikt ZSE over de volgende teams: Frontoffice voor toeleiding vanuit het MST MTH zorg Wondexpertise Nachtzorg Specialistische zorg kenmerkt zich door een hoge mate van complexiteit en een vaak lage frequentie. Ook gaat het vaak gepaard met het gebruik van medisch technologische hulpmiddelen. Door deze zorg te concentreren binnen ZSE kan er op regionaal niveau hoogwaardige en specialistische (thuis)zorg worden geboden en kunnen wij de cliënten optimaal zorg en ondersteuning verlenen, met lagere kosten voor de individuele organisaties. In 2016 (en eerder) zijn de voorbereidingen getroffen voor de officiële start van ZSE per 1 oktober De teams hebben zich goed voorbereid en zijn met enthousiasme en elan gestart. Deze goede start is mede te danken aan de ondersteunende diensten van de aangesloten organisaties. Devio De afdeling Devio is in 2015 gestart als specifieke zorgverlening aan cliënten met een migrantenachtergrond. Het jaar 2016 bleek het jaar van groei voor Devio. In Enschede is er reeds sprake van een Devio thuiszorg team en Devio dagbesteding op locatie Pathmos/Schakel. Eind 2016 is gestart met de voorbereiding van een verpleeghuisafdeling. In september 2016 is Devio met thuiszorg gestart in Haaksbergen. Devio heeft twee psychologen aangenomen. Devio kent vanaf de zomer 2016 een Raad van Advies. In december werd door een afvaardiging van het MT en de Coach/Manager van Devio een werkbezoek afgelegd aan Istanbul. Devio werd uitgenodigd door een organisatie met interesse voor scholing door Devio. Jaardocument 2016 Livio 31

33 RVE Wonen & Zorg 01 januari 2016 tot 01 juni 2016 Cliënten De gemiddelde doorlooptijd van de cliënten is steeds hoger. Dat wil zeggen dat cliënten gemiddeld minder lang wonen in de woonzorgcentra. Cliënten komen met meer beperkingen en zwaardere zorg binnen dan in voorgaande jaren. Ook werd door huisartsen maximaal gebruik gemaakt van het 'eerstelijnsverblijf' (ELV). Dat is een tijdelijke opname met een medische indicatie met als doel daarna weer thuis te kunnen wonen. Cliënttevredenheid De cliënten scoorden in het najaar 2016 gemiddeld een 8,4. Mantelzorgers Op alle locaties is gestart met mantelzorgsessies. Met behulp van eigen medewerkers en het IZT gingen mantelzorgers in gesprek met medewerkers. Verhouding huurders t.o.v. ZZP'ers In de woonzorgcentra kennen we al enkele jaren de scheiding tussen wonen en zorg. De daling van het aantal bewoners met een indicatie voor de WLZ, een Zorgzwaartepakket (ZZP) bleef ook in 2016 aanhouden. De woonzorgcentra kennen inmiddels meer dan 55% huurders. Lokale cliëntenraden De lokale cliëntenraden werden als vanouds ondersteund door de administratief medewerkers van wonen en zorg. De Coach/Manager is standaard aanwezig bij deze overleggen. De RVE manager komt op uitnodiging. Ook zijn er twee 'brainstormsessies' geweest met een afvaardiging van deze raden met de RVE manager. Medewerkers Kleine teams In 2016 zijn we begonnen met het formeren van kleine teams (max 12 medewerkers) op de woonzorgcentra. Dit ten behoeve van de continuïteit, voor de cliënt minder gezichten achter de voordeur. Professioneel organiseren De teams zijn in het tweede kwartaal 2016 begonnen met de implementatie van "Professioneel organiseren". Coach/Managers hebben dit proces bij de teams begeleid. Eind 2016 hebben we geconstateerd dat er verschillen zijn in de ontwikkelingsfase naar een professioneel team van de diverse teams. Ook in 2017 zal de ontwikkeling naar professionele teams verder worden voortgezet. Efficiënt Werken Na een pilot in 2015 op locatie de Broekheurnerborch is het "Efficiënt werken" geïmplementeerd bij alle teams op alle woonzorg locaties. Dit proces werd ondersteund door medewerkers van Livio die hiervoor getraind waren door de organisatie "Accezz". Het resultaat is dat medewerkers hebben geleerd de dienstpatronen snel aan te passen op vraag van de cliënten en ook andere logistieke vraagstukken zijn verwerkt. Tevens heeft dit geleid tot een betere bruto marge. Jaardocument 2016 Livio 32

34 Planners gecentraliseerd De woonzorgcentra hebben 'planners', tevens 'roosteraar' genoemd, om de teams van roosters te voorzien. Op 1 januari zijn de planners gecentraliseerd. Het doel van 2016 was om te komen tot een uniform werkproces en het aanleren van een rol als roosteraar die past bij het 'professioneel organiseren. ' Dat wil zeggen dat de teams begonnen met het aanleren van hun eigen verantwoordelijkheid op dit vlak. Op 1 oktober 2016 is gestart met het implementeren van het softwarepakket "In Planning". De start van deze implementatie betekent slechts het verwerken van de roosters in het systeem. In 2017 gaan de teams er zelf mee werken. Verzuim In de afgelopen jaren kende Wonen & Zorg een stabiel verzuim. Januari 2016 liet een forse toename zien. Medio 2016 was het percentage van 9% gedaald naar 6% maar was daarmee nog te hoog. Livio breed bleek dit een probleem, zo ook in de gehele VVT sector. In juni zijn we begonnen met het inzetten van verzuimconsulenten met als doel het verzuim te doen dalen door maximale ondersteuning op de verzuimprocessen. Arbeidsmarkt De mutaties van medewerkers, vooral op verpleegkundig niveau, leek te stijgen. Ook stonden vacatures voor zowel 3IG als niveau 4 en 5 langer open. De zorg wat betreft de arbeidsmarkt nam andere vormen aan. Intern was er extra aandacht voor het optimaliseren voor wat betreft de processen rondom vacatures. Facilitair Alle locaties zijn wat betreft de maaltijden in 2015 overgegaan op Huuskes. In 2016 kreeg de optimalisering van deze processen vorm. Op alle locaties is gestart met een facilitair coördinator. De rol van deze functie ten opzichte van de vorige functies van huismeester is meer de verbindende factor zijn voor wat betreft alle facilitaire processen maar vooral ook in het contact met de cliënt en in verbinding met de zorg. Wijkgerichtheid De wijk naar binnen halen was een doel voor alle locaties. Dat wijkbewoners ook participeren binnen de Livio locaties en diensten afnemen ten behoeve van de eigen regie. Niet overal hetzelfde maar vooral de 'couleur locale' kreeg ruimte. Overal zijn allerlei activiteiten ontwikkeld. Deze worden maximaal ondersteund door vrijwilligers. Vooral de ontbijtactiviteit bleek een groot succes. Woonzorgcentra, de bijzonderheden; 1. Locatie Bleekhof: locatie Bleekhof stond in 2016 het gehele jaar in het teken van de pilot "Livio Nieuwe stijl". Met de verbouwing van de begane grond werd letterlijk een omgeving gecreëerd om eigen regie en participatie vorm te geven. Vanuit facilitair werden processen omgevormd ten aanzien van de eigen regie en participatie. De eigen regie geven kreeg vorm in "Mijn Plan" Medewerkers werden getraind in de verschillende onderdelen van "Mijn Plan". Mijn welbevinden is intern opgepakt door 'train de trainers'. De start met Mijn Arrangement werd ondersteund door de training van de OIM methode. Alle cliënten werden bezocht en gingen werken met "Mijn plan" De evaluatie is gedaan in december en werd afgerond in januari Locatie Lippinkshof: geen bijzonderheden 3. Locatie Twekkelerveld: in het najaar kreeg de begane grond een 'face lift' t.b.v. het stimuleren van eigen regie en participatie. 4. Locatie Hatteler: Op was er een overstroming van het riool door een enorme wolkbreuk en moesten 8 cliënten tijdelijk hun appartement verlaten. De herstelwerkzaamheden hebben tot augustus geduurd. Jaardocument 2016 Livio 33

35 5. Locatie Broekheurnerborch: geen bijzonderheden 6. Locatie Broekheurnerstede: geen bijzonderheden 7. Locatie Meergaarden: in 2016 werd de samenwerking met SKB, reeds huurder binnen de Meergaarden, verstevigd. Gezamenlijk streven beide partijen ernaar middels een goede samenwerking een stevige poli met zorg en behandelvoorzieningen van Livio te organiseren. De energie in 2016 zat volledig op het zoeken naar de passende ruimte, locatie. 8. Locatie De Werf: geen bijzonderheden. 9. Locatie Saalmerink: het Saalmerink bestond 50 jaar. Het jaar stond vol met jubileumactiviteiten voor cliënten en medewerkers. RVE Zorg Thuis 01 juni 2016 tot 01 januari 2017 Op 1 juni ontstond de RVE Zorg Thuis. De start, het opgaan van Wonen & Zorg en Thuiszorg in Zorg Thuis, werd via allerlei interne communicatiekanalen gedeeld. Zorg Thuis bestaat uit 37 thuiszorgteams en 26 zorgteams op locaties. De totaal 63 teams worden gecoacht door 9 coach/managers. Een 10e Coach/Manager is verantwoordelijk voor Devio. Wijkoriëntatie Met de start van Zorg Thuis is het werkgebied van Livio verdeeld in 7 wijken. In de meeste wijken staat een Livio pand met daaromheen enkele buurtteams (thuiszorg) De Coach/Manager is coach van zowel de teams op de woonzorgcentra als de buurtteams. De volgende wijken zijn gedefinieerd: 1. Berkelland 2. Haaksbergen 3. Enschede Zuid 4. Enschede Noord 5. Enschede Oost 6. Enschede West 7. Enschede Centrum (Wijk Berkelland) Jaardocument 2016 Livio 34

36 Samenwerking Livioteams in de wijk De samenwerking van buurtteams en zorgteams van locaties is door het ontstaan van Zorg Thuis op gang gekomen. Allerlei momenten werden gevonden om kennis te maken met elkaar. Er ontstonden gesprekken over het zoeken naar gezamenlijkheid wat betreft bereikbaarheid etc. Samenwerking externe stakeholders In elke wijk zijn er allerlei contacten en samenwerkingsverbanden met externe partijen. Dat zijn allerlei disciplines zoals huisartsen, gemeenten, welzijnsorganisaties, buurtverenigingen etc. Welzijnsteam In het najaar van 2016 is gestart met de hervorming van de medewerkers die zich naast de zorgmedewerkers inzetten voor een zinvolle dag. Dit zijn in 2016 medewerkers dagzorg / dagbesteding en sociaal cultureel medewerkers. Team Coach/Managers Het team coach/managers werd per 1 juni een samenvoeging van 4 coach/managers van thuiszorg (incl. 1 Coach/Manager Devio) en 6 Coach/Managers van Wonen& Zorg. Samen zoeken ze middels training van Ben Wenting (zelfsturing) en door middel van overleg en intervisie naar een stevige samenwerking. Centraal secretariaat De thuiszorg kent administratief assistenten (AA's), Wonen & Zorg kent een centraal secretariaat. Op 1 juni 2016 zijn zij samen het "Centraal secretariaat" gaan vormen. Dit team ondersteunt de zorgteams en coach/managers bij allerlei administratieve en secretariële vragen. De AA's werken decentraal (op locaties van thuiszorgteams) en de administratief medewerkers van voormalig Wonen & Zorg werken vanuit een centraal punt. Het centraal secretariaat ondersteunt tevens alle cliëntenraden. Communicatie Na de kennismaking van de RVE manager met de teams Thuiszorg is het jaar afgesloten met wijkbijeenkomsten. Deze bijeenkomsten waren de basis om het contact tussen teams en RVE manager structureel vorm te gaan geven, op welke manier dan ook. Concept "Vergrijsde flat" Het concept vergrijsde flat is op twee plekken voorbereid om in 2017 te kunnen starten. 'De Berke' te Boekelo In gesprekken met woningbouwvereniging Domijn en de Ouderenraad Boekelo is besloten om in de bestaande bouw 'de Berke' te starten met het concept 'vergrijsde flat'. Voorbereidingen zijn gestart in november Hortensia Oost Enschede Najaar 2016 is gestart met de verbouw van dit bestaande pand van woningbouwvereniging Mooijland. Oplevering en officiële opening zal in 2017 plaatsvinden. RVE Zorg & Verblijf Efficiënt werken Ook binnen de RVE Zorg & Verblijf is hard gewerkt aan het efficiënt werken. Dit kreeg specifieke aandacht in de vorm van projecten in het Wiedenbroek, de KleinSchalige Woonvormen (KSW) Verzorging & Verpleging en de KSW s van de Lichamelijke Gehandicapten (LG). De resultaten in 2016 waren positief. Aandachtspunt is om de nieuwe werkwijze vast te blijven houden en de teams hiertoe te stimuleren. Jaardocument 2016 Livio 35

37 Bijzondere ontwikkelingen en resultaten Bij de afdeling Holthuizen (PG afdeling Wiedenbroek) werd in 2016 een experiment belevingsgerichte zorg uitgevoerd. In samenwerking met UNO UMCG werd onderzoek verricht naar interventies op probleemgedrag. Dit onderzoek vond plaats op de afdelingen Lonnekerveld, Honesch en de KSW Troelstastraat. Per 1 juni zijn aan de RVE Zorg & Verblijf de specialistische teams MTH, Wondzorg, Nachtzorg, PIT, Thuisbegeleiding en Casemanagers Dementie toegevoegd. Alsmede de coördinatie van de specialismen. Met ingang van de oprichting van de ZorgSchakelEnschede zijn het MTH team, het wondzorg- en nachtzorgteam overgegaan naar de zorgschakel. Op de afdelingen Boekelerveld en Brammelo heeft een pilot plaatsgevonden voor basis- en regieverpleegkundige. In 2016 werd het tevredenheidsonderzoek onder cliënten uitgevoerd. Vanuit de RVE Zorg & Verblijf sprong de afdeling LG hier zeer positief uit. Door diverse behandelaren werden puplicaties uitgebracht. Een kwam heel specifiek naar voren; de waardering van Tessa Frowijn als beste jong debuterende. Verbouw In het verslagjaar werd veel energie gestoken in de voorbereiding van de bouwplannen voor het Wiedenbroek. Uiteindelijk konden we een keuze voor de aannemer en een voorlopig bouwontwerp presenteren. Hygiëne en infectiepreventie 2006 In 2016 is een voortzetting gemaakt met het voeren van een structureel Hygiëne & Infectiepreventiebeleid zoals dat in 2013 in het Meerjarenbeleidplan Infectiepreventie is opgesteld en bekrachtigd door de bestuurder van Livio. Het afgeleide activiteitenjaarplan 2016 is uitgedragen door de deskundige infectiepreventie binnen de organisatie waarbij de uitvoering is afgestemd op de organisatie structuur. De Infectiepreventiecommissie toetst de beleidsuitvoering. Het tweede meerjarenbeleidsplan voor de periode is gericht op borging van de gerealiseerde verbeteringen en op voortzetting kennis bevordering hygiëne en infectiepreventie. De belangrijkste activiteiten in 2016 zijn: - opstellen meerjarenbeleidsplan ; - opstellen van een activiteitenjaarplan; - (mede) opstellen zorginstellingseigen protocollen; - voortzetting implementatie publiekzipnet; - scholen van contactpersonen hygiëne; - hygiëne-audits volgens IGZ normen op verpleegafdelingen en woonzorgcentra; - het opstellen van een verbeterplan op de kritische punten uit de hygiëne-audits en locatiebezoeken; - het beantwoorden van adviesvragen over hygiëne en infectiepreventie, gesteld door medewerkers; - adviseren over hygiëne-maatregelen bij de verzorging van cliënten met een infectie of in uitbraaksituaties; - adviseren over hygiëne- maatregelen en behandeling medewerkers met een MRSA Jaardocument 2016 Livio 36

38 - verkenning toepassen nieuwe richtlijn po s en urinalen - verkenning mogelijkheden infectieregistratie De hygiëne-audits van 2016 zijn gebaseerd op de auditlijsten die de IGZ gebruikt om te toetsen of organisaties de basishygiënemaatregelen op orde hebben. Door het opsporen van kritische punten door middel van een hygiëne-audit kunnen gerichte interventies en verbeteringen per afdeling/locatie ingezet worden. Deze interventies worden door de contactpersonen in een verbeterplan beschreven om zo te komen tot een plan-do-check-act cyclus Scholing is een belangrijke pijler van de aandacht voor infectiepreventie. Zonder kennis komt bewustzijn en gedragsverandering bij de medewerkers niet tot stand. In 2016 zijn 2 scholingsmomenten van 3 uur gegeven aan de contactpersonen hygiëne. Adviezen, hygiëne-audits en scholing zijn gebaseerd op het Infectiepreventiebeleid zoals beschreven in het digitale Hygiënehandboek PubliekZIPnet. PubliekZIPnet bevat protocollen, checklijsten en beleid, gebaseerd op de landelijk richtlijnen van de Werkgroep Infectie Preventie. Het onderhoud van ZIPnet ligt in handen van de Beheerders en Regiegroep. Sinds 2014 is deze website geïntroduceerd en geïmplementeerd in Livio. 4.8 Algemeen kwaliteitsbeleid Sinds 2006 is Livio gecertificeerd op basis van het kwaliteitscertificaat HKZ voor de VV&T. Het huidige HKZ certificaat is geldig tot november De deelschema s voor Verpleging en Verzorging en Voedingsvoorlichting en dieetadvisering worden door certificerende organisatie Det Norske Veritas geaudit. Interne en externe auditering Minimaal twee keer per jaar vindt er een audit plaats conform de standaarden van HKZ, één keer door de interne Auditcommissie van Livio, één keer door DNV ter beoordeling en continuering van de HKZcertificatie. Hiermee bereikt Livio een methodische werkwijze die gebaseerd is op de zogenaamde PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act). In 2016 is bij de interne audit extra aandacht uitgegaan naar de IGZ thema s sturen op kwaliteit, cliëntdossier, deskundigheid en inzet medewerkers, medicatieveiligheid en vrijheidsbeperking. Jaardocument 2016 Livio 37

39 Rapportage Elke maand wordt een rapportage opgesteld, welke op basis van prestatie-indicatoren een overzicht geeft van de meest cruciale aspecten van de organisatie. Deze rapportage kan de volgende onderwerpen bevatten en is als volgt opgebouwd: 1 Klachten 2 Meldingen Incidenten Cliënten 3 Meldingen Incidenten Medewerkers 4 BOPZ 5 Rapportage calamiteitendienst en Brandveiligheid 6 Klanttevredenheid/ benchmark 7 Interne audits/ externe audits 8 Corrigerende en preventieve maatregelen 9 Prestatie indicatoren 10 Beoordeling leveranciers 11 Inkoop Ieder element uit de rapportage bestaat uit twee onderdelen: cijfers en eventuele adviezen. Klachten De registratie van klachten vormt een vast onderdeel van de hierboven genoemde rapportage. Voor nadere gegevens met betrekking tot klachten in 2016 zie de betreffende paragraaf in hoofdstuk 4.4. Melding Incidenten Cliënten (MIC) De gemelde incidenten worden geregistreerd naar categorie, gezondheidsklachten en gevolgen. In 2016 werd conform de Leidraad van de IGZ tweemaal een melding gedaan van een calamiteit. Op basis van een methodische analyse is onderzoek gedaan naar de calamiteiten. Belangrijk om te onderzoeken of er sprake van vermijdbaarheid of verwijtbaarheid was en zo nodig verbetermaatregelen te nemen. Van beide meldingen is het onderzoek als voldoende beschouwd en heeft de IGZ geen aanleiding gezien nader onderzoek te doen. Bijzondere Opname Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) Bijna alle bewoners van de BOPZ erkende geriatrische afdelingen hebben een BOPZ art.60 indicatie. In een enkele uitzonderingssituatie is sprake van indicatie op basis van een Rechterlijke Machtiging (RM). Gebruik middelen en maatregelen in het kader van de BOPZ Indien noodzakelijk worden bij psychogeriatrische cliënten Middelen en Maatregelen (M&M) toegepast conform de afspraken die hieromtrent zijn gemaakt tussen het zorg- en behandelteam en de klant en diens vertegenwoordiger. Het aantal bewegingsvrijheid beperkende middelen (dicht) op het lijf van de cliënt daalt. Over geheel 2016 is het gelukt de in 2015 ingezette daling voort te zetten. Waar in 2015 een daling van 38 naar 27 toepassingen is geconstateerd, is dat in 2016 verminderd naar 16 toepassingen. In percentages uitgedrukt is dat bij 6% van het totaal aantal cliënten. Jaardocument 2016 Livio 38

40 4.9 Kwaliteitsbeleid ten aanzien van cliënten Resultaten LPZ De resultaten van de LPZ zijn voor de totale thuiszorg vergeleken met de landelijke resultaten thuiszorg. De resultaten van de totale woonzorgcentra en de totale verpleeghuizen zijn vergeleken met de landelijke resultaten Wlz zorginstellingen. Er is binnen de LPZ namelijk geen onderscheid gemaakt tussen landelijke resultaten woonzorgcentra en landelijke resultaten verpleeghuizen. De indicatoren zijn niet volledig te vergelijken met vorig jaar. Dit komt omdat de uitvraag van een aantal indicatoren gewijzigd is. Er is daarom geen vergelijking gemaakt met de resultaten van vorig jaar. De volgende kwaliteitsindicatoren zijn terug te vinden in de resultaten: - prevalentie decubitus: Bij de prevalentie decubitus gaat het om het totaal van decubitus in de categorieën 2 t/m 4, zowel voor opname als tijdens opname ontstaan. Er is gekozen voor de categorieën 2 t/m 4 omdat dit expliciet opgenomen is in het kwaliteitskader verpleeghuiszorg (bijlage 3 thema s basisveiligheid). - nosocomiale prevalentie decubitus: Bij de prevalentie nosocomiale decubitus gaat het om het totaal van decubitus in de categorieën 2 t/m 4, alleen tijdens opname (binnen de instelling) ontstaan. Er is gekozen voor de categorieën 2 t/m 4 omdat dit expliciet opgenomen is in het kwaliteitskader verpleeghuiszorg (bijlage 3 thema s basisveiligheid). - Prevalentie incontinentie van urine: Zowel voor opname als tijdens opname ontstaan. - Nosocomiale prevalentie incontinentie van urine: Alleen tijdens opname (binnen de instelling) ontstaan. - Prevalentie ondervoeding - Prevalentie vallen: Bij de prevalentie vallen gaat het om vallen binnen de instelling in de laatste 30 dagen. De volgende procesindicatoren zijn terug te vinden in de resultaten: Het gaat hier om de uitvoering van de risicosignaleringen en of de cliënt een risico had. - Decubitus - Incontinentie - Ondervoeding - Vallen Jaardocument 2016 Livio 39

41 Thuiszorg In de totale thuiszorg presteert Livio op de kwaliteitsindicatoren prevalentie incontinentie van urine en prevalentie vallen slechter dan de landelijke resultaten (zie tabel 1). Op alle procesindicatoren presteert Livio in de totale thuiszorg gelijk of beter dan de landelijke resultaten (zie tabel 2). Totaal Thuiszorg Livio (N=1078) Landelijke resultaten thuiszorg (N=2341) Indicatoren Prevalentie decubitus (%) 1,4 1,4 Nosocomiale prevalentie decubitus (%) 1,0 1,0 Prevalentie incontinentie van urine (%) 33,4 31,7 Nosocomiale prevalentie incontinentie van urine (%) 4,4 4,4 Prevalentie ondervoeding (%) 4,6 5,3 Prevalentie vallen (%) 8,9 8,1 Tabel 1: resultaten kwaliteitsindicatoren thuiszorg Totaal Thuiszorg Livio (N=1078) Landelijke resultaten thuiszorg (N=2341) Risicosignalering zorgproblemen Decubitus (%) 86,9 73,6 Client had risico (%) 9,1 14 Incontinentie (%) 88,3 75,8 Client had risico (%) 25,4 30,1 Ondervoeding (%) 86,5 72,9 Client had risico (%) 11,3 14,6 Vallen (%) 88,2 78,1 Client had risico (%) 38,5 44,5 Tabel 2: resultaten procesindicatoren thuiszorg Jaardocument 2016 Livio 40

42 Totaal Landelijke Bleekhof (N=98) Lippinkshof (N=59) Broekheurnerstede (N=113) Broekheurnerborch (N=51) Hatteler (N=76) Twekkelerveld (N=99) Saalmerink (N=102) Meergaarden (N=84) Werf (N=22) Woonzo rgcentra Livio (N=704 ) resultaten Wlz zorginstellingen (N=8133) Indicatoren Prevalentie 3,1% 0% 0% 0% 1,3% 1% 1% 2,4% 4,5% 1,3% 3% decubitus A=3 A=0 A=0 A=0 A=1 A=1 A=1 A=2 A=1 A=9 A=248 Nosocomiale 2% 0% 0% 0% 0% 1% 1% 1,2% 4,5% 1% 2,4% prevalentie A=2 A=0 A=0 A=0 A=0 A=1 A=1 A=2 A=1 A=7 A=199 decubitus Prevalentie 38,8% 30,5% 31,9% 52,9% 27,6% 39,4% 32,4% 59,5% 54,5% 38,9% 55,9% incontinentie A=38 A=18 A=36 A=27 A=21 A=39 A=33 A=50 A=12 A=274 A=3948 van urine Nosocomiale 17,3% 1,7% 22,1% 33,3% 10,5% 23,2% 11,8% 13,1% 13,6% 16,6% 23% prevalentie A=17 A=1 A=25 A=17 A=8 A=23 A=12 A=11 A=3 A=117 A=1628 incontinentie van urine Prevalentie 7,3% 3,4% 8,2% 5,9% 4% 4,4% 6% 6% 0% 5,5% 8,4% ondervoeding A=7 A=2 A=9 A=3 A=3 A=4 A=6 A=5 A=0 A=39 A=611 Prevalentie 14,6% 11,9% 6,2% 2% 6,6% 10,1% 9,3% 15,9% 22,7% 10,1% 11,6% vallen A=14 A=7 A=7 A=1 A=5 A=10 A=9 A=13 A=5 A=71 A=829 Tabel 3: resultaten kwaliteitsindicatoren woonzorgcentra A=Absolute aantallen N=Totaal Woonzorgcentra In de totale woonzorgcentra (Bleekhof + Lippinkshof + Broekheurnerstede + Broekheurnerborch + Hatteler + Twekkelerveld + Saalmerink + Meergaarden + Werf) presteert Livio op zowel alle kwaliteitsindicatoren als procesindicatoren beter dan de landelijke resultaten (zie tabel 3 en 4). Jaardocument 2016 Livio 41

43 Jaardocument 2016 Livio 42 Tabel 4: resultaten procesindicatoren woonzorgcentra A=Absolute aantallen N=Totaal Bleekhof (N=98) Lippinkshof (N=59) Broekheurnerstede (N=113) Broekheurnerborch (N=51) Hatteler (N=76) Twekkelerveld (N=99) Saalmerink (N=102) Meergaarden (N=84) Werf (N=22) Totaal Woonzorg centra Livio (N=704) Landelijke resultaten Wlz zorginstellingen (N=8133) Risicosignalering zorgproblemen Decubitus Client had risico 70,4% A=69 13% A=9 100% A=59 3,4% A=2 53,1% A=60 18,3% A=11 100% A=51 0% A=0 96,1% A=73 13,7% A=10 70,7% A=70 10% A=7 92,2% A=94 7,4% A=7 100% A=84 16,7% A=14 100% A=22 9,1% A=2 82,7% A=582 10,7% A=62 78,1% A= % A=2158 Incontinentie Client had risico 79,6% A=78 43,6% A=34 100% A=59 8,5% A=5 56,6% A=64 34,4% A=22 100% A=51 52,9% A=27 98,7% A=75 29,3% A=22 69,7% A=69 24,6% A=17 90,2% A=92 9,8% A=9 100% A=84 56% A=47 100% A=22 50% A=11 84,4% A=594 32,7% A=194 79,5% A= ,1% A=2813 Ondervoe ding Client had risico 70,4% A=69 21,7% A=15 98,3% A=58 10,3% A=6 52,2% A=59 23,7% A=14 100% A=51 15,7% A=8 96,1% A=73 4,1% A=3 64,6% A=64 12,5% A=8 92,2% A=94 8,5% A=8 100% A=84 15,5% A=13 100% A=22 0% A=0 81,5% A=574 13,1% A=75 72,9% A= ,8% A=1483 Vallen Client had risico 74,5% A=73 32,9% A=24 100% A=59 18,6% A=11 54,9% A=62 46,8% A=29 100% A=51 78,4% A=40 98,7% A=75 26,7% A=20 66,7% A=66 37,9% A=25 91,2% A=93 19,4% A=18 100% A=84 44% A=37 100% A=22 22,7% A=5 83,1% A=585 29,7% A=209 79,3% A= ,5% A=3040

44 Verpleeghuizen In de totale verpleeghuizen (Wiedenbroek + Cromhoff + KSW) presteert Livio op de kwaliteitsindicatoren prevalentie incontinentie van urine, de nosocomiale prevalentie van urine en de prevalentie vallen slechter dan de landelijke resultaten (zie tabel 5). Op alle procesindicatoren presteert Livio in de totale verpleeghuizen beter dan de landelijke resultaten (zie tabel 2). Wiedenbroek (N=62) Cromhoff (N=110) KSW (N=61) Totaal Verpleeghuizen Livio (N=233) Landelijke resultaten Wlz zorg-instellingen (N=8133) Indicatoren Prevalentie decubitus (%) 0% A=0 3,6% A=4 1,6% A=1 2,1% A=5 3% A=248 Nosocomiale prevalentie decubitus (%) 0% A=0 2,7% A=3 1,6% A=1 1,7% A=4 2,4% A=199 Prevalentie incontinentie van urine (%) 59,7% A=37 53,6% A=59 65,6% A=40 58,4% A=136 55,9% A=3948 Nosocomiale prevalentie incontinentie van urine (%) 27,4% A=17 25,5% A=28 34,4% A=21 28,3% A=66 23% A=1628 Prevalentie ondervoeding (%) 6,7% A=4 9,7% A=10 8,2% A=5 8,2% A=19 8,4% A=611 Prevalentie vallen (%) 21% A=13 12,1% A=13 16,7% A=10 15,5% A=36 11,6% A=829 Tabel 5: resultaten kwaliteitsindicatoren verpleeghuizen A=Absolute aantallen N=Totaal Jaardocument 2016 Livio 43

45 Wiedenbroek (N=62) Cromhoff (N=110) KSW (N=61) Totaal Verpleeghuizen Livio (N=233) Landelijke resultaten Wlz zorg-instellingen (N=8133) Risicosignalering zorgproblemen Decubitus 96,8% A=60 79,1% A=87 100% A=61 89,3% A=208 78,1% A=6355 Client had risico 41,7% A=25 46% A=40 23% A=14 38% A=79 34% A=2158 Incontinentie 96,8% A=60 78,2% A=86 100% A=61 88,8% A=207 79,5% A=5612 Client had risico 58,3% A=35 60,5% A=52 65,6% A=40 61,4% A=127 50,1% A=2813 Ondervoeding 91.9% A=57 51,8% A=57 98,4% A=60 74,7% A=174 72,9% A=5534 Client had risico 17,5% A=10 29,8% A=17 21,7% A=13 23% A=40 26,8% A=1483 Vallen 98,4% A=61 80% A=88 100% A=61 90,1% A=210 79,3% A=5791 Client had risico 49,2% A=30 54,5% A=48 41% A=25 49% A=103 52,5% A=3040 Tabel 6: resultaten procesindicatoren verpleeghuizen A = Absolute aantallen N = totaal Jaardocument 2016 Livio 44

46 4.10 Klachten Klachtenregeling Livio heeft een klachtenregeling voor cliënten, die gebaseerd is op de landelijke Klachtenregeling voor thuiszorg, verzorgingshuizen en verpleeghuizen. Livio heeft een externe, onafhankelijke klachtencommissie voor algemene klachten, voor BOPZ klachten wordt gebruik gemaakt van de Regionale Klachtencommissie. De klant kan bijgestaan worden door de klachtenfunctionaris voor het formuleren van de klacht. De registratie van klachten vormt een vast onderdeel van de eerder genoemde maandrapportage. In 2016 werden 74 klachten ontvangen door de klachtenfunctionaris die naar tevredenheid konden worden afgehandeld. De meeste klachten betroffen ervaren kwaliteit personeel, informatie en bejegening. Jaaroverzicht Klachten Maand Jan Febr Maart April Mei Juni Juli Aug Sept Okt Nov Dec Totaal klachten klachten Klachten Voor de stijging van het aantal klachten is geen speciale oorzaak gevonden. De klachten lagen verspreid over de RVE s en binnen de RVE geen concentratie op bepaalde locaties of afdelingen. Wel is er binnen Livio steeds meer aandacht voor het veilig kunnen melden van klachten en het bespreekbaar maken van zaken waar men minder tevreden over is. De drempel om klachten te kunnen melden is daarmee wellicht wat lager geworden. Binnen Livio is sinds 2015 veel gebeurd aan reorganisatie, wisselingen in de teamsamenstelling en het werken met nieuwe methoden. Wellicht is deze tijd van vele veranderingen ook een mogelijke reden voor de toename van klachten. Dit is echter niet specifiek onderzocht. Cliënttevredenheid In 2016 hebben de volgende tevredenheidsonderzoeken plaatsgevonden: Diëtetiek Lichamelijk Gehandicapten CQ Psychogeriatrie CQ Somatiek CQ Thuiszorg Elk onderzoek resulteert in verbetersuggesties. Elk team maakt een plan van aanpak om deze verbeterplannen zorgvuldig uit te werken. Jaardocument 2016 Livio 45

47 4.11 Kwaliteit ten aanzien van medewerkers Algemeen Het jaar 2016 kenmerkt zich in P&O termen als een jaar dat in teken stond van het verder begeleiden en afwikkelen van de grote reorganisatie die in 2015 is gestart. Veel aandacht ging ook uit naar werving & selectie ten einde de bezetting in de teams weer op orde te krijgen. Verder zijn in 2016 de reorganisaties bij systeem beheer en informatisering begeleid en zijn de voorbereidingen gestart voor de reorganisatie bij het flexbureau met de daaraan gekoppelde inrichting van de Livio talentpool. Eind 2016 is een Medewerkers Tevredenheids Onderzoek (MTO) uitgevoerd. De eerste uitkomsten waren eind 2016 bekend waaruit bleek dat de tevredenheid binnen Livio nagenoeg gelijk was (zoals ook bij eerdere onderzoeken) aan het gemiddelde in de branche; Livio 7,1 versus de branche 7,2. De uitgebreide rapportage is begin 2017 beschikbaar gekomen. Veel aandacht is uitgegaan naar het verder ontsluiten van ons personeelsinformatiesysteem voor medewerkers. De personeelsdossiers zijn gedigitaliseerd, de app behorende bij het systeem is geïntroduceerd waarmee medewerkers onder andere 24/7 hun salarisstrook kunnen inzien, declaraties kunnen indienen en zich ziek/hersteld kunnen melden stond ook in het teken van harmonisatie van regelingen zo is er een nieuwe reiskostenvergoedingsregeling vastgesteld en ook een nieuwe jubileumregeling. In 2016 is het nieuwe vrijwilligers en mantelzorgbeleid opgesteld en vastgesteld welke de basis zijn om voor de komende jaren steeds meer activiteiten te gaan ontplooien in relatie tot deze onderwerpen. In 2014 hebben twee P&O adviseurs zich bekwaamd in coaching hetgeen ertoe heeft geleid dat zij in 2016 voor een 20 tal medewerkers een coaching traject hebben verzorgd. Daarnaast zijn alle P&O adviseurs getraind om de OIM (oplossingsgerichte interactie methode) en zijn zij met nog een aantal collega s gecertificeerd om de TMA (Tallent Motivatie Assessment) te mogen afnemen/duiden. Tevens zetten we de TMA nu ook in als teamontwikkelingsinstrument. Ook in 2016 hebben wij goede resultaten behaald met de Stichting Het Wijkgilde. Een stichting opgericht door RJ safety&security en Livio die zich ten doel stelt om een bijdrage te leveren aan het bevorderen van de (arbeids)participatie van de inwoners van Enschede. Dit alles in het kader van Maatschappelijke Verantwoord Ondernemen. In 2016 zijn we er wederom in geslaagd om ruim 50 inwoners van de gemeente Enschede met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan een betaalde baan te helpen en nog eens een 30 tal inwoners die vrijwilligerswerk zijn gaan doen. Jaardocument 2016 Livio 46

48 Tevens hebben we het keurmerk mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid behouden. Logo het WijkGilde: Logo mantelzorg vriendelijk personeelsbeleid: Livio Academie In 2016 is het leerportaal verder doorontwikkeld als middel om medewerkers van Livio in staat te stellen de regie te nemen over het eigen leren wat een belangrijke voorwaarde is om invulling te geven aan professioneel organiseren. Tevens zijn er veel nieuw ontwikkelde leertrajecten terug te vinden in dit portaal. Voorbeelden hiervan zijn onder meer de e-learning van de verschillende zorgstandaarden die in samenwerking met de verpleegkundig specialist ontwikkeld zijn. Daarnaast wordt er in toenemende mate e-learning ontwikkeld die continu beschikbaar zijn zoals bijvoorbeeld gastvrijheid, hygiëne en een basis BHV voor alle medewerkers van Livio was ook het jaar waarin veel medewerkers van Livio het diploma verzorgende IG in ontvangst mochten nemen. Velen van hen hebben dit gedaan via de derde leerweg. Een nieuw en verkort leertraject dat aansluit op de voorkennis en ervaring van deze groep medewerkers. Daarnaast volgen in toenemende mate medewerkers de opleiding voor MBO of HBO Verpleegkundige. Tevens zien we ook binnen de verschillende RVE s medewerkers geschoold worden. Het belang van een goede begeleiding van studenten blijft aandacht vragen. Daarom is er in 2016 extra aandacht geweest voor het scholen en begeleiden van deze werkbegeleiders. We streven hiermee naar een goed leerklimaat voor studenten waarbinnen ze zich kunnen ontwikkelen tot een volwaardig professional. Door de vele projecten en veranderingen binnen de organisatie zien we een toename van behoefte aan deskundigheidsbevordering waarbij de focus meer ligt binnen de werkeenheid of Jaardocument 2016 Livio 47

49 specifieke doelgroepen. Dit vraagt om maatwerk binnen de eigen organisatie waar in samenwerking met de Academie interventies voor worden ontwikkeld. De Livio Academie heeft een actieve rol op het gebied van het toepassen van nieuwe inzichten op leren in de praktijk. Samen met MBO en HBO wordt hier invulling aan gegeven. Voorbeelden hiervan zijn onder meer de Twentse Zorg Academie, Wijkleercentrum en Wijklink. De genoemde voorbeelden zijn tevens koplopers bij Zorgpact. Eind 2016 is de Livio Academie gestart met zich te heroriënteren op de toekomst als het gaat om strategisch leerbeleid Livio Deze strategie zal in het voorjaar 2017 gepresenteerd worden met de daarbij geformuleerde speerpunten voor de komende jaren. Nieuwe inzichten op leren vormen hierin een belangrijke basis samen met de ontwikkelingen vanuit de verschillende projecten Toekomst 17, Mijn Plan en Professioneel organiseren. Vertrouwenspersoon Voor medewerkers zijn er twee contactpersonen die als vertrouwenspersoon werken voor Livio: Kristin Reudink en Angel ter Huerne Er zijn in 2016 acht meldingen geweest. Deze bestonden uit vier conflictsituaties waarbij P&O is ingeschakeld en vier meldingen die betrekking hadden op ongewenst gedrag op de werkvloer. Ziekteverzuim 2016 Verzuim % Verzuim % kortdurend Verzuimfreq. Gem. duur Ziekmeldingen Livio totaal 7,61 1,02 0,67 35, 1532 Raad van Bestuur 1,44 0,89 0,55 7,11 19 Personeel & Organisatie 22,1 0,63 0,42 77, Financien & Economische 2,25 0,72 1, 3,48 33 zaken Facilitaire zaken 2,96 0,42 0,4 22,86 53 Thuiszorg 8,68 0,91 0,52 59,5 245 Zorg en Verblijf (VPH) 7,48 1,26 0,79 23, Wonen en Zorg (WZC) 6,37 1,07 0,81 27, Jaardocument 2016 Livio 48

50 Kengetallen vrijwilligers 2016 Aantallen vrijwillgers 2016 Verdeling over de regio s Eibergen 125 Enschede 376 Haaksbergen 398 Neede 85 Totaal: 984 vrijwilligers 250 m 734 v In overzicht: Leeftijdsverdeling vrijwilligers < 25 jaar jaar jaar jaar 111 > 55 jaar 769 In overzicht: Jaardocument 2016 Livio 49

51 Aantal dienstjaren vrijwilligers > 5 jaar jaar jaar jaar 68 > 20 jaar 97 In overzicht: Geleid vrijwilligerswerk Ook in 2016 is er sprake geweest van geleid vrijwilligerswerk in de vorm van zowel maatschappelijke stages, voorbereidende beroepsstages en taalstages. Ook zijn via de gemeente diverse kandidaten aangemeld voor verschillende vormen van vrijwilligerswerk al dan niet als opmaat tot het verkrijgen van een reguliere baan. Tevens hebben we deelgenomen aan de zogenaamde doen-beurs die een aantal keren per jaar door de gemeente Enschede wordt georganiseerd. Inwoners uit de gemeente die een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen (moeten) daar naar toe, om vrijwilligerswerk te vinden. We hebben een tiental mensen een plek kunnen bieden. Jaardocument 2016 Livio 50

52 Kengetallen medewerkers 2016 Aantallen medewerkers Aantal mannen 210 Aantal vrouwen 1990 Totaal 2200 Instroom 89,46 fte Uitstroom 129,54 fte In overzicht: Leeftijdsverdeling medewerkers < 25 jaar jaar jaar jaar 576 > 55 jaar 476 In overzicht: Vorm dienstverband Voltijd: 150 Deeltijd: 2050 In overzicht: Jaardocument 2016 Livio 51

53 Deeltijdfactor 0, ,2-0, ,4-0, ,6-0, ,8 387 In overzicht: Aantal dienstjaren 5 JR JR JR JR JR 462 In overzicht: Jaardocument 2016 Livio 52

54 4.12 Facilitair Bedrijf Het Facilitair Bedrijf heeft in het verslagjaar hard gewerkt aan een gezonde bedrijfsvoering. Personeel en organisatie Ten aanzien van het aantal medewerkers, werkzaam voor Facilitair, heeft er afbouw in aantallen FTE s plaatsgevonden en is flexibiliteit in de teams ingebouwd. Het ziekteverzuim ligt iets hoger dan de gestelde norm van 3,5% voor de afdeling. Ten opzicht van het landelijk cijfer van 7% is dit echter heel positief. Flexibele concepten. Eind 2015 is een start gemaakt met het inrichten van flexibele vestigingsconcepten die aantrekkelijke (wijk) functies bezitten en die (potentiële) klanten inspireert tot een bezoek aan het centrum. Door het continue ontwikkelen van en innoveren op deze concepten is Livio, door het verbinden van de wijk, het genereren van geldstromen door verhuurbare eenheden en het aanbieden van diensten, in staat toekomstbestendig te zijn. Facilitair coördinator De invoering van het concept op de locatie vraagt andere competenties van de facilitaire medewerkers. De rol van huismeester heeft hierdoor halverwege 2016 plaatsgemaakt voor een Facilitair coördinator. Deze medewerker coördineert, en stuurt waar nodig, alle facilitaire processen en services. Een veel bredere rol dan toezicht houden en het beheren van een gebouw. Servicemedewerker Techniek & Onderhoud Het toezicht houden en beheren van het gebouw is vanaf midden 2016 (Liviobreed) georganiseerd, waardoor er efficiëntere inzet mogelijk is en onderdelen worden gekoppeld aan het Meerjarenonderhoudsplan van Livio. Jaardocument 2016 Livio 53

55 Oplevering flexibele concepten In het verslagjaar zijn er een aantal flexibele concepten opgeleverd. De Bleekhof is officieel in gebruik genomen, locatie Twekkelerveld heeft het nieuwe concept omarmd en locatie Hortensiastaete heeft een huiskamer van de buurt gekregen welke in 2017 officieel wordt opgeleverd. Nieuwbouw projecten Op basis van Professioneel Opdrachtgeverschap is de aanbesteding van de nieuwbouw Wiedenbroek afgerond in 2016 in samenwerking met Woningcorporatie Domijn. De sloop en nieuwbouw start in Duurzaamheid Duurzaamheid is steeds belangrijker in de samenleving en ook bij Livio staat dit hoog op de agenda. Aandacht voor milieu en duurzaamheid zien we terug in de keuzes die worden gemaakt. Mobiliteit Het Facilitair Bedrijf heeft een nieuw wagenpark in gebruik genomen. Auto s met een duurzaamheidslabel A. Niet in de auto, maar op de e-fiets naar cliënten. In een pilot hebben medewerkers van Livio dit uitgeprobeerd en zij waren hierover zeer tevreden. Deelnemers noemden de e-fiets gezonder, goedkoper, milieuvriendelijker en gemakkelijker dan de auto. De werknemers waren zo positief dat ze bijna allemaal na de proefperiode de e-fiets willen blijven gebruiken. Afval Afvalscheiding draagt in belangrijke mate bij aan duurzaamheid. Het facilitair Bedrijf stimuleert en motiveert cliënten en medewerkers dan ook om het afval zoveel als mogelijk te scheiden, zodat herbruikbare afvalsoorten niet samen in het restafval komen. Goed scheiden loont. Zo is bijna de helft van al het afval omgezet in grondstof en/of groene energie. Slechts 19% van het totaal is afval gebleven en kon niet worden verwerkt tot een restproduct. 1 Jaardocument 2016 Livio 54

56 Besparing CO2 Met onze afvalscheiding is maar liefst kg CO2 uitstoot vermeden. Dit staat gelijk aan: km rijden (met een dieselauto) 94 personen die een jaar lang elke dag 10 minuten douchen tablet een jaar lang opladen 954 bomen 1 jaar groeien & 64 bomen 15 jaar groeien Energie In 2012 stelde de Europese Commissie (EC) de Europese Energie-Efficiency Richtlijn (EED) vast. De richtlijn vermeldt de Europese doelstelling van een 20% lager Europees energieverbruik in Het bevat zowel verplichtingen voor lidstaten als bedrijven. De tijdelijke regeling implementatie artikelen 8 en 14 richtlijn energie-efficiency is in juli 2015 in werking getreden. Artikel 8 gaat over de uitvoering van energie-audits door grote ondernemingen. Livio valt binnen de kaders van de regelgeving Energy Efficiency Directive waarbij er per locatie een energie audit rapportage is opgesteld in In deze EED auditrapportage wordt de volledige energiebalans van Livio beschreven. De energie-audit geeft een schematisch overzicht van energiestromen en interne en externe factoren die het energieverbruik van Livio beïnvloeden. Inkoop Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) betekent dat naast de prijs van de producten, diensten of het werken met, ook de effecten van de inkoop op milieu en sociale aspecten erg belangrijk zijn. Duurzaam inkopen oftewel: maatschappelijk verantwoord inkopen. Livio gaat alleen dienstverlening inkopen bij leveranciers die zeer actief bezig zijn met de ontwikkeling, implementatie en een continuüm van duurzaamheid binnen het totale bedrijfsconcept. Aanbestedingen Bundeling van een aantal inkoopactiviteiten Een van de aspecten met betrekking tot duurzaamheid is de samenwerking met het inkoopbureau Lucrum. Door bundeling van duurzaam inkopen levert dit binnen de zorgbranche een vorm van samenwerking, innovatie, maar ook het stroomlijnen van logistiek op. Aanbestedingen in 2016 Schoonmaak (In het Veld): aspecten m.b.t. duurzaamheid, plaatselijke leverancier. Gezamenlijke speerpunten zijn: vormen van samenwerking op het gebied van logistiek, inzet van milieuvriendelijke/goed afbreekbare schoonmaakmiddelen en materialen. Auto s (Ruessink): het wagenpark is in 2016 vernieuwd. Totaal percentage CO2 reductie: 25%. Tevens is gebruik gemaakt van de inbouw van een track en trace systeem. Voordeel: routes Jaardocument 2016 Livio 55

57 worden getoetst op efficiency en daar waar nodig in overleg met de medewerker geoptimaliseerd. Incontinentiemateriaal (SCA): Tijdens klinische lessen: inzicht in werkwijze en omgang van incontinentiemateriaal, leverancier legt sterk de nadruk op duurzaamheid en recylebaarheid van ruwe grondstoffen die zijn gebruikt, en streeft er naar om milieuvriendelijke producten en diensten aan te bieden die in staat zijn te blijven voldoen aan de behoeften van de cliënten en consumenten met betrekking tot de functionaliteit, economie, veiligheid en invloed op het milieu. Wasserij (Springendal): wasserij werkt samen met Provincie en waterschap vechtstromen om verschillende projecten in het kader van natuurherstel te bewerkstelligen en vervolmaken. Afval (van Gansewinkel): afvalleverancier voorkomt afval aan de bron en biedt innovatieve oplossingen om restmaterialen efficiënt in te zamelen en vervolgens te verwerken tot nieuwe grondstoffen of energie. Assortimentsoverleggen Livio Vanuit het Facilitair Bedrijf wordt er vanuit de assortimentsoverleggen kritisch gekeken naar de inzet van logistiek, materialen en diensten. De overlegvormen bestaan uit verschillende disciplines die raakvlak hebben met het desbetreffende assortiment. We kennen de volgende assortimentsoverleggen: Hulpmiddelen en veiligheid Medische artikelen Voeding (in oprichting) Logistiek centrum Financieel beleid Het negatieve resultaat over boekjaar 2016 wordt veroorzaakt door incidentele posten. De belangrijkste incidentele post betreft de nabetaling ORT van ca. 2,1 mln. Het genormaliseerde resultaat 2016 komt uit op positief, echter ook in dit genormaliseerde beeld zijn de overige activiteiten bepalend voor de positieve genormaliseerde beeld. In 2016 is weer veel energie gestopt om de exploitatie van verschillende segmenten minimaal kostendekkend te laten zijn. Mat name de complexe zorg binnen de WLZ laat nog een tekort te zien. Een verdere verschraling van de zorg past niet binnen het beleid van Livio. In 2017 wordt meer nadruk gelegd op de keuzes van de cliënt, de participatie van sociale netwerken binnen het zorgproces, beperken van de toenemende medicalisering van de complexe zorg en verdere flexibilsering van kosten. Binnen de ZvW was er in 2016 nog sprake van een stevige nasleep van de reorganisatie 2015~2106. Vanaf medio 2016 is de exploitatie van de zorg in de wijk significant verbeterd. Met nam de GRZ heeft nog te kampen met een sterk wisselende bezetting, waardoor er nog steeds te hoge beschikbaarheidskosten zijn. Voor 2017 zijn er maatregelen geïntroduceerd om deze wisselden bezettingen beter te kunnen opvangen. De financiële positie van Livio is goed. Ook de leencapaciteit (het vermogen om financieringsmiddelen aan te trekken) is op orde, wat onlangs is gebleken aangezien meerdere financiële instellingen een bindende offerte hebben afgegeven voor de financiering van onze plannen tot en met In 2017 zullen wij onze financiële structuur verder afstemmen om onze investeringsplannen plannen mogelijk te maken. Jaardocument 2016 Livio 56

58 In 2017 zijn de prijzen achtergebleven bij de kostenontwikkeling, met name de CAO kostenontwikkeling overstijgt de tariefs-stijging. In de begroting van 2017 zijn de kosten stijgingen nog opgevangen, echter een verdere verschraling van de brutomarge kan uitsluitend worden opgevangen door stevige groei. Voor de komende jaren voorziet Livio in een groei van de thuiszorg, tijdelijke opname/zorg zowel in de verschillende wijken alsmede in combinatie van nieuwe vormen van geclusterd wonen. Om de groei van de complexe intramurale zorg te kunnen realiseren en de leegstand bij de geclusterde woonvormen te voorkomen is een meerjaren (bouwkundig) investeringsplan opgesteld, wat voorziet een vervangende (flexibele) nieuwbouw in de regio Haaksbergen en Berkeland alsmede enkele kleinschalige renovatie binnen de stad Enschede. Financiering van deze investeringen is goed mogelijk. De krapte op de arbeidsmarkt is voelbaar geworden, eerste signalen van een gespannen situatie, het oplopen van het ziekteverzuim, zijn aanwezig. Reeds vele jaren voert Livio een uitgebreid preventie beleid, immers de personeelsopbouw geeft een extra risico op langdurig verzuim. Dit beleid zal de komende jaren worden gecontinueerd. Tevens zal Livio de komende jaren in samenwerking met de hogescholen 150 verpleegkundige extra opleiden. Livio kent een uitgebreid investeringsprogramma in informatietechnologie, wat erop is gericht om cliënten/mantelzorgers meer regie- en participatiemogelijkheden binnen het zorgproces te geven (smartliving, e-health en de professional te ondersteunen bij zorg/behandelbeslissingen (DSS) en eenvoudige gegevens-uitwisselingsmogelijkheden met andere zorgverleners. De verwachting is dat met behulp van deze technologie, ondanks de toenemende complexiteit in verband met de dubbele vergrijzing, de kwaliteit en effectiviteit van de zorgprogramma s zal verbeteren. Livio kent een uitgebreid meerjaren programma, waarin zij de mogelijkheden om tijdig op de vele veranderingen te reageren heeft beschreven. Dit programma wordt jaarlijks geactualiseerd mede op basis van de aangepaste inzichten en wisselende externe beleidslijnen. Met onze belangrijkste verzekeraar zijn we in overleg om een meerjaren afspraak te maken voor de ZvW, waarin onze ambities mede vorm zijn gegeven. De verwachtingen voor 2017 zijn gematigd positief. De consequenties voor de aanpassing van de ORT toeslag (ca ,- per jaar) zijn door de zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten niet in hun tarieven verwerkt. Eea is in de begroting 2017 opgenomen. De marges zijn daardoor verlaagd tot een minimum. Inmiddels zijn een tweetal rapporten verschenen die duidelijk maken dat zowel de tarieven in de wijkzorg te laag zijn alsmede de bekostiging van verpleeghuizen te kort schiet. Onze verwachtingnis dat de trend van tariefsverlaging hiermede wel tot stilstand is gekomen, echter een (lichte) positieve correctie verwachten wij niet eerder dan In 2017 verwachten wij een forse groei met name in de thuiszorg, kortverblijf en de zorg voor onze landgenoten met een migratie achtergrond. De verwachte groei bedraagt ca. 8%. Om deze groei te kunnen realiseren investeert Livio in 2017 wederom stevig in het voorkomen en terugdringen van het verzuim, opleiding en verdere verruiming van de bevoegden van onze kleinschalige teams, zowel intramuraal als extramuraal. Jaardocument 2016 Livio 57

59 Daarnaast wordt in 2017 geïnvesteerd in verruiming van de capaciteit voor zorg voor ouderen met een migratie achtergrond, modernisering van onze huizen gericht op kleinschalige woonconcepten met behoud van schaalvoordelen, verruiming van mogelijkheden tot zelfredzaamheid, participatie en regie van wijkbewoners. In 2017 zullen we ook verdergaan met de implementatie van onze zorgvisie, waarbij zelfredzaamheid en participatie uitgangspunt is en We zijn er wanneer nodig het uitgangspunt is van de zorgverlening. Het hulpmiddel mijn plan zal in 2017 aan alle cliënten worden aangeboden op basis waarvan de cliënt zelf inzicht ontwikkelt in zijn/haar mogelijkheden en de gewenste zorg, ondersteuning en hulpmiddelen binnen Livio kan inkopen ten laste van het aan haar ter beschikking gestelde zorgbudget. Het pakket van mogelijkheden binnen Livio zal op alle lokaties worden uitgebreid met extra (electronische) hulpmiddelen die de zelfredzaamheid in combinatie met mantelzorg bevordert. Deze ontwikkelingen worden ondersteunend door in 2017 te blijven investeren in ICT ondersteuning van onze medewerkers maar ook van onze cliënten. Met deze maatregelen verwachten wij in 2017 onze bezetting op peil te houden, de groei te realiseren en naar verwachting zullen wij 2017 afsluiten met een bescheiden rendement van ca. 1%. Opbouw van het resultaat per segment Wlz ZVW Overige activiteiten Totaal Financiële ratio's Resultaatratio (concernniveau) -0,2% -1,5% Resultaatratio Wlz-gefinancierde activiteiten Segment 1 - Wlz -1,1% -2,8% Resultaatratio Zvw-gefinancierde activiteiten Segment 2 - Zvw -5,7% -2,9% Resultaatratio niet-wlz/zvw-gefinancierde activiteiten Segment 3 - Overige activiteiten 23,0% 10,0% Liquiditeit (concernniveau) Current ratio (vlottende activa/korte schulden) 0,9 1,0 Solvabiliteit (concernniveau) Solvabiliteit (totaal eigen vermogen/totaal opbrengsten) 19,8% 19,7% Solvabiliteit (totaal eigen vermogen/balanstotaal) 35,1% 33,6% EBITDA (x 1.000) Debt service capacity ratio 2,7 1,3 Jaardocument 2016 Livio 58

60 5. Jaarrekening Jaarrekening 2016 Jaardocument 2016 Livio 59

61 Stichting Livio 5.1 GECONSOLIDEERDE JAARREKENING GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2016 (na resultaatbestemming) ACTIVA Ref. 31-dec dec-15 X X Vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Vorderingen uit hoofde van financieringstekort Debiteuren en overige vorderingen Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa PASSIVA Ref. 31-dec dec-15 X X Groepsvermogen 8 Kapitaal Bestemmingsreserves 0 0 Bestemmingsfondsen Algemene en overige reserves Totaal groepsvermogen Voorzieningen Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten Schulden uit hoofde van financieringsoverschot Overige kortlopende schulden Totaal kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Totaal passiva Pagina 60

62 Stichting Livio GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2016 Ref X X BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: X X Toevoeging/(onttrekking): Kapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten Algemene reserve Pagina 61

63 Stichting Livio GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT OVER 2016 Ref X X X X Kasstroom uit operationele activiteiten Bedrijfsresultaat Aanpassingen voor: - afschrijvingen en overige waardeverminderingen mutaties voorzieningen Veranderingen in werkkapitaal: - voorraden mutatie onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBCzorgproducten vorderingen vorderingen/schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk -overschot kortlopende schulden (excl. schulden aan banken, behoudens rekening courant-krediet) Kasstroom uit bedrijfsoperaties Ontvangen interest Betaalde interest Ontvangen dividenden Totaal kasstroom uit operationele activiteiten Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen materiële vaste activa Verwervingen deelnemingen en/of samenwerkingsverbanden Investeringen in overige financiële vaste activa Totaal kasstroom uit investeringsactiviteiten Kasstroom uit financieringsactiviteiten Nieuw opgenomen leningen Aflossing langlopende schulden Totaal kasstroom uit financieringsactiviteiten Mutatie geldmiddelen Stand geldmiddelen per 1 januari Stand geldmiddelen per 31 december Mutatie geldmiddelen Pagina 62

64 Stichting Livio GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Algemeen Grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi, de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving RJ 655 en titel 9 BW2. Continuïteitsveronderstelling Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling. Vergelijking met voorgaand jaar De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Vergelijkende cijfers De cijfers voor 2015 zijn, waar nodig, geherrubriceerd om vergelijkbaarheid met 2016 mogelijk te maken. Gebruik van schattingen De opstelling van de jaarrekening vereist dat het management oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen, en van baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld. Herzieningen van schattingen worden opgenomen in de periode waarin de schatting wordt herzien en in toekomstige perioden waarvoor de herziening gevolgen heeft. Consolidatie In de geconsolideerde jaarrekening van Stichting Livio zijn de financiele gegevens verwerkt van de rechtspersonen waarin een beleidsbepalende zeggenschap kan worden uitgeoefend. Het betreft de volgende rechtspersonen: - Stichting Livio Winkel, Enschede (100%) - Stichting Livio Beheer, Enschede (100%) - Livio Holding B.V., Enschede (100%) - Livio Thuishulp B.V., Enschede (100%) Consolidatie heeft plaatsgevonden volgens de integrale methode voor bovenstaande rechtspersonen. Intercompany-transacties, intercompany-winsten en onderlinge vorderingen en schulden tussen groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen zijn geëlimineerd, voor zover de resultaten niet door transacties met derden buiten de groep zijn gerealiseerd. Ongerealiseerde verliezen op intercompany-transacties zijn ook geëlimineerd, tenzij er sprake is van een bijzondere waardevermindering. Waarderingsgrondslagen van groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen, zijn waar nodig gewijzigd om aansluiting te krijgen bij de geldende waarderingsgrondslagen voor de groep. Het resultaat uit deelnemingen is het bedrag waarmee de boekwaarde van de deelneming sinds de voorafgaande jaarrekening is gewijzigd als gevold van het door de deelneming behaalde resultaat voor zover dit aan Livio wordt toegerekend. Enkelvoudige jaarrekening De grondslagen van waardering en resultaatbepaling voor de enkelvoudige jaarrekening zijn gelijk aan de grondslagen voor de geconsolideerde jaarrekening. Verbonden rechtspersonen Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transactie en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht. Grondslagen WNT Voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi)publieke sector (WNT) heeft de stichting zich gehouden aan de beleidsregel toepassing WNT en deze als normenkader bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerd. Pagina 63

65 Stichting Livio GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Grondslagen van waardering van activa, passiva en resultaatbepaling Activa en passiva De algemene grondslag voor de waardering van de activa en passiva is de verkrijgingsprijs of de vervaardigingsprijs. Voor zover niet anders vermeld, worden activa en passiva opgenomen voor de geamortiseerde kostprijs. Toelichtingen op posten in de balans, resultatenrekening en kasstroomoverzicht zijn in de jaarrekening genummerd. Een actief wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen naar de stichting zullen toevloeien en de waarde daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Een verplichting wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de afwikkeling daarvan gepaard zal gaan met een uitstroom van middelen die economische voordelen in zich bergen en de omvang van het bedrag daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Immateriële en materiële vaste activa Bedrijfsgebouwen en -terreinen worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs plus bijkomende kosten of vervaardigingsprijs onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur. Op terreinen wordt niet afgeschreven. Er wordt rekening gehouden met de bijzondere waardeverminderingen die op balansdatum worden verwacht. Overige vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs inclusief direct toerekenbare kosten, onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur en bijzondere waardeverminderingen. Livio beoordeelt op iedere balansdatum of er aanwijzingen zijn dat een vast actief aan een bijzondere waardevermindering onderhevig kan zijn. Indien dergelijke indicaties aanwezig zijn, wordt de realiseerbare waarde van het actief vastgesteld. Indien het niet mogelijk is de realiseerbare waarde voor het individuele actief te bepalen, wordt de realiseerbare waarde bepaald van de kasstroomgenererende eenheid waartoe het actief behoort. Van een bijzondere waardevermindering is sprake als de boekwaarde van een actief hoger is dan de realiseerbare waarde; de realiseerbare waarde is de hoogste van de opbrengstwaarde en de bedrijfswaarde. Een bijzonderwaardeverminderingsverlies wordt direct als last verwerkt in de winst- en verliesrekening onder gelijktijdige verlaging van de boekwaarde van het betreffende actief. Financiële leasing Livio least een drietal gebouwen; hierbij heeft de stichting grotendeels de voor- en nadelen verbonden aan het eigendom van deze activa. Deze activa worden geactiveerd in de balans bij aanvang van het leasecontract tegen de reële waarde van het actief of de lagere contante waarde van de minimale leasetermijnen. De te betalen leasetermijnen worden op annuïtaire wijze verdeeld in een aflossings- en een rentecomponent. De leaseverplichtingen worden exclusief de rentecomponent opgenomen onder de langlopende schulden. De rentecomponent wordt gedurende de looptijd van het contract verantwoord in de winst- en verliesrekening met een vast rentepercentage over de gemiddelde resterende aflossingscomponent. De relevante activa worden afgeschreven over de resterende gebruiksduur of, indien korter, de looptijd van het contract. Operationele leasing Bij de stichting bestaan er leasecontracten waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan de eigendom verbonden zijn, niet bij de stichting ligt. Deze leasecontracten worden verantwoord als operationele leasing. Verplichtingen uit hoofde van operationele leasing worden, rekening houdend met ontvangen vergoedingen van de lessor, op lineaire basis verwerkt in de winst- en verliesrekening over de looptijd van het contract. Pagina 64

66 Stichting Livio GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Financiële vaste activa Deelnemingen in groepsmaatschappijen en overige deelnemingen waarin invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd volgens de nettovermogenswaardemethode. Invloed van betekenis wordt in ieder geval verondersteld aanwezig te zijn bij het kunnen uitbrengen van 20% of meer van de stemrechten. De nettovermogenswaarde wordt berekend volgens de grondslagen die gelden voor deze jaarrekening; voor deelnemingen waarvan onvoldoende gegevens beschikbaar zijn voor aanpassing aan deze grondslagen, wordt uitgegaan van de waarderingsgrondslagen van de desbetreffende deelneming. Indien de waardering van een deelneming volgens de nettovermogenswaarde negatief is, wordt deze op nihil gewaardeerd. Deelnemingen waarop geen invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Indien sprake is van een duurzame waardevermindering vindt waardering plaats tegen deze lagere waarde; afwaardering vindt plaats ten laste van de resultatenrekening. De vordering op grond van compensatieregeling betreft het door de Nza toegekende bedrag inzake de Nza-regeling CA Deze post wordt in 6 jaar lineair afgeschreven. Het jaar 2017 is het laatste jaar. De overige vorderingen betreffen de rente-egalisatierekening voor verzorgingshuis ABC. Deze is ontstaan door sommering van de verschillen tussen werkelijke rentekosten en een vaste budgetrente per jaar. Jaarlijks neemt deze vordering af met het verschil tussen de werkelijke rente en de vaste budgetrente. De onder financiële vaste activa opgenomen overige vorderingen omvatten verstrekte leningen en overige vorderingen. Deze vorderingen worden initieel gewaardeerd tegen reële waarde. Vervolgens worden deze leningen gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Indien er bij de verstrekking van leningen sprake is van disagio of agio, wordt dit gedurende de looptijd ten gunste respectievelijk ten laste van het resultaat gebracht als onderdeel van de effectieve rente. Ook transactiekosten worden verwerkt in de eerste waardering en als onderdeel van de effectieve rente ten laste van het resultaat gebracht. Bijzondere waardeverminderingen worden in mindering gebracht op de winst-enverliesrekening. Voorraden De voorraden worden gewaardeerd op verkrijgingsprijzen, rekening houdend met incourantie. Vorderingen uit hoofde van bekostiging en overige vorderingen De vorderingen worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieverentemethode, verminderd met bijzondere waardeverminderingsverliezen. Voorzieningen wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering. Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's Het onderhanden werk uit hoofde van DBC's wordt gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, zijnde de kostprijs van de reeds bestede verrichtingen, of tegen de opbrengstwaarde van de DBC indien deze lager is. De productie van het onderhanden werk is bepaald door de openstaande verrichtingen te koppelen aan de DBC's die ultimo boekjaar openstonden. Op het onderhanden werk worden de voorschotten die ontvangen zijn van verzekeraars in mindering gebracht. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voorzieningen (algemeen) Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij anders vermeld. Wanneer verplichtingen naar verwachting door een derde zullen worden vergoed, wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen indien het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting. Pagina 65

67 Stichting Livio GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Voorziening groot onderhoud De voorziening groot onderhoud wordt gevormd voor verwachte kosten inzake periodiek onderhoud van panden, installaties e.d., gebasseerd op een meerjaren onderhoudsplan. De voorziening is gebasseerd op contante waarde. Rente- en kasstroomrisico Livio loopt renterisico over de rentedragende vorderingen (met name onder financiële vaste activa en liquide middelen) en rentedragende langlopende en kortlopende schulden (waaronder schulden aan kredietinstellingen). Voor vorderingen en schulden met variabele renteafspraken loopt Livio risico ten aanzien van toekomstige kasstromen; met betrekking tot vastrentende vorderingen en schulden loopt Livio risico s over de reële waarde als gevolg van wijzigingen in de marktrente. Met betrekking tot vorderingen worden geen financiële derivaten ter afdekking van het renterisico gecontracteerd. Kredietrisico Livio heeft geen significante concentraties van kredietrisico. Verkoop vindt plaats op basis van krediettermijnen van 30 dagen. De liquide middelen staan uit bij banken die minimaal een A-rating hebben. Livio heeft vorderingen verstrekt aan participanten en maatschappijen waarin wordt deelgenomen. Schulden Schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving van de schulden worden in de waardering bij eerste verwerking opgenomen. Schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde en de uiteindelijke aflossingswaarde wordt op basis van de effectieve rente gedurende de geschatte looptijd van de schulden in de winst- en verliesrekening als interestlast verwerkt. Livio past kostprijshedge-accounting toe voor de renteswaps die ervoor zorgen dat bepaalde variabel rentende schulden worden omgezet in vastrentende leningen. Het ineffectieve deel van de waardeverandering van de renteswaps worden verantwoord in de winst- en verliesrekening onder de financiële baten en lasten. Financiële instrumenten Livio heeft voor één langlopende lening renteswap afgesloten. Deze swap wordt gepresenteerd als kostprijshedgeaccounting. Het renterisico van de lening is afgedekt met een 10-jarige swap-overeenkomst (van 3 april 2014 tot 2 januari 2024) tegen een vaste rentevergoeding van 2,73%. Baten en lasten Algemeen Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de opbrengstwaarde van de geleverde prestaties en de kosten en andere lasten over het jaar. De opbrengsten op transacties worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd. Baten en lasten uit voorgaande jaren (waaronder nagekomen budgetaanpassingen) die in dit boekjaar zijn geconstateerd, zijn aan dit boekjaar toegerekend. De gebudgetteerde zorgprestaties bestaan uit zorgprestaties geleverd uit hoofde van de Wet langdurige zorg (Wlz), de Zorgverzekeringsweg (Zvw) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Verantwoording van deze prestaties geschiedt naar rato van de geleverde prestaties, gebaseerd op de verrichte diensten tot aan de balansdatum in verhouding tot de in totaal te verrichten diensten. De baten zijn berekend aan de hand van de voorschriften voor de bekostiging. Stelselwijziging De presentatie van de opbrengsten in de resultatenrekening met inbegrip van de vergelijkende cijfers (waar mogelijk) is aangepast aan de gewijzigde bekostiging van onze instelling (zoals toegelicht in paragraaf in deze jaarrekening). Dit wijkt af van het voorgeschreven model van de Richtlijn 655 Gezondheidszorg (versie 2015), maar is in overeenstemming met Ontwerp Richtlijn 655 Gezondheidzorg (versie 2016). Naar onze mening geeft de nieuwe presentatie beter inzicht in de herkomst en aard van de opbrengsten. Pagina 66

68 Stichting Livio GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Sociaal domein Bij het bepalen van de Wmo-omzet en Jeugdwet-omzet heeft Stichting Livio de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling gevolgd zoals onderstaand opgenomen. Met ingang van 2016 is als gevolg van de transitie een deel van de toenmalige AWBZ en ZVW zorg overgeheveld van de zorgkantoren respectievelijk de zorgverzekeraars naar de gemeenten ( decentralisatie ). Als gevolg van deze decentralisatie met als gevolg per gemeente verschillende administratieve processen is er voor 2016 sprake van een bepaalde mate van omzetonzekerheden. Overeenkomstig de landelijke en gemeentelijke uitingen van de overheid heeft hierbij continuïteit van zorgverlening voorop gestaan. Dit heeft gevolgen die leiden tot inherente onzekerheden in deze omzet van instellingen, die naar beste weten zijn geschat door de raad van bestuur van stichting en verwerkt in de jaarrekening, maar die tot nagekomen effecten kunnen leiden in volgend jaar. Hieraan liggen een aantal zaken ten grondslag, waaronder het feit dat per gemeente andere producten zijn afgesproken en separate voorwaarden gelden (aanwezigheid van een geldige beschikking, woonplaatsbeginsel, feitelijke zorglevering, vereisten met betrekking tot social return, duurzaamheidsvereisten, afrekening op basis van cliënttevredenheid, e.d.). Daarnaast is er een finale afrekening resp. landelijke verantwoording van de zorg opgesteld voor alle gemeenten waar de stichting een contracteringsrelatie mee heeft op basis van het landelijke IZA-protocol. Niet alle gemeenten hebben hiermee formeel ingestemd. Dit kan ertoe leiden dat de verantwoorde omzet ter discussie kan worden gesteld. De wijze waarop de individuele gemeenten overgaan tot afwikkeling en vaststelling is op dit moment nog niet bekend, echter de raad van bestuur heeft deze mogelijke effecten naar beste weten geschat en verwerkt in deze jaarrekening waar mogelijk en wijst op het resterende inherente risico terzake dat kan leiden tot nagekomen financiële effecten in 2017 of later. Omzetonzekerheden wijkverpleging Als onderdeel van de transitie van de langdurige zorg in 2015 is de wijkverpleging overgeheveld van de Wet op de langdurige zorg (uitgevoerd door zorgkantoren) naar de Zorgverzekeringswet (uitgevoerd door zorgverzekeraars). Dit ging gepaard met een nieuwe contracterings- en bekostigingswijze, waarbij er geen sprake meer is van een onafhankelijk indicatieorgaan voor de te leveren zorg. De introductie van de nieuwe bekostiging van de wijkverpleging leverde ook discussies op over het opronden (naar boven afronden) van geleverde zorgtijd (begin 2016 opgelost) en over de interpretatie van beleidsregels voor het registreren van zorg op basis van planning=realisatie en zorgarrangementen. Vanaf 2016 is er bovendien sprake van hogere eisen aan zorgplannen en een tendens van strakkere interpretatie van contractafspraken door zorgverzekeraars. In de praktijk moet gaan blijken wat de gevolgen zijn van deze ontwikkelingen voor individuele instellingen. Vorenstaande ontwikkelingen hebben inherente onzekerheden voor de omzetverantwoording tot gevolg in de jaarrekeningen 2015 en Het is niet uitgesloten dat bij materiële controles door verzekeraars afwijkingen van beleidsregels of contractvoorwaarden worden geconstateerd, die leiden tot verrekeningen van reeds geleverde en gefactureerde zorg. De raad van bestuur heeft de mogelijke effecten van deze ontwikkelingen voor de omzetverantwoording naar beste weten geschat en verwerkt in deze jaarrekening 2016, maar wijst op de mogelijkheid dat de genoemde risico s in 2017 of latere jaren tot nagekomen financiële effecten zullen leiden. Niet-gebudgetteerde zorgprestaties Dit betreft prestaties uit persoonsgebonden en persoonsvolgende budgetten. Verantwoording van deze prestaties geschiedt naar rato van de geleverde prestaties, gebaseerd op de verrichte diensten tot aan de balansdatum in verhouding tot de in totaal te verrichten diensten. De baten zijn berekend aan de hand van de voorschriften voor de bekostiging. Subsidies Exploitatiesubsidies worden als bate verantwoord in de winst-en-verliesrekening in het jaar waarin de gesubsidieerde kosten zijn gemaakt of opbrengsten zijn gederfd, of wanneer een gesubsidieerd exploitatietekort zich heeft voorgedaan. De baten worden verantwoord als het waarschijnlijk is dat deze worden ontvangen. Subsidies met betrekking tot investeringen in materiële vaste activa worden in mindering gebracht op het desbetreffende actief en als onderdeel van de afschrijvingen verwerkt in de winst-en-verliesrekening. Overige bedrijfsopbrengsten De overige bedrijfsopbrengsten bestaan uit huur en serviceverlening en overige dienstverlening. Verantwoording van deze prestaties geschiedt naar rato van de geleverde prestaties, gebaseerd op de verrichte diensten tot aan de balansdatum in verhouding tot de in totaal te verrichten diensten. De baten uit overige opbrengsten zijn gebaseerd op het gefactureerde of doorberekende bedrag voor geleverde goederen en diensten, onder aftrek van kortingen en dergelijke en van over de omzet geheven belastingen. Pagina 67

69 Stichting Livio GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Personeelskosten Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst-en verliesrekening voor zover ze verschuldigd zijn aan werknemers. De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben, uitgaande van historische kosten. Verliezen worden verantwoord als deze voorzienbaar zijn, baten worden verantwoord als deze gerealiseerd zijn. Voorziening personeelsbeloningen Stichting Livio heeft voor haar werknemers een toegezegde pensioenregeling. Hiervoor in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen dat is gebaseerd op het gemiddeld verdiende loon berekend over de jaren dat de werknemer pensioen heeft opgebouwd bij Livio. De verplichtingen, die voortvloeien uit deze rechten van haar personeel, zijn ondergebracht bij het bedrijfstakpensioenfonds Zorg en Welzijn. Livio betaalt hiervoor premies waarvan de helft door de werkgever wordt betaald en de helft door de werknemer. De pensioenrechten worden jaarlijks geïndexeerd, indien en voor zover de dekkingsgraad van het pensioenfonds (het vermogen van het pensioenfonds gedeeld door haar financiële verplichtingen) dit toelaat. Per 1 januari 2015 gelden nieuwe regels voor pensioenfondsen. Daarbij hoort ook een nieuwe berekening van de dekkingsgraad. De nieuwe dekkingsgraad is het gemiddelde van de laatste twaalf dekkingsgraden. Door een gemiddelde te gebruiken zal de dekkingsgraad nu minder sterk schommelen. Op 31 december 2023 moet de dekkingsgraad minimaal 123% zijn. De gemiddelde dekkingsgraad per februari 2017 bedroeg 91,6%. Het pensioenfonds verwacht hieraan te kunnen voldoen en voorziet geen noodzaak voor de aangesloten instellingen om extra stortingen te verrichten of om bijzondere premieverhogingen door te voeren. Livio heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij het pensioenfonds, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. Livio heeft daarom alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord. Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Immateriële vaste activa inclusief goodwill en materiële vaste activa worden vanaf het moment van ingebruikneming liniear afgeschreven over de verwachte toekomstige gebruiksduur van het actief. Over terreinen wordt niet afgeschreven. Boekwinsten en -verliezen uit de incidentele verkoop van materiële vaste activa zijn begrepen onder de afschrijvingen. Overige bedrijfskosten De overige bedrijfskosten worden gevormd door de kosten van voedingsmiddelen en hotelmatige kosten, algemene kosten, patiënt- en bewonersgebonden kosten, onderhoud- en energiekosten en kosten van huur en leasing. De rechten en verplichtingen uit hoofde van meerjarige financiële contracten, zoals huurcontracten, operationele leasecontracten e.d. worden niet in de balans geactiveerd en gepassiveerd. De lasten die hieruit voortvloeien worden onder de bedrijfslasten verantwoord. Financiële baten en lasten Rentebaten en rentelasten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de desbetreffende activa en passiva. Bij de verwerking van de rentelasten wordt rekening gehouden met de verantwoorde transactiekosten op de ontvangen leningen. Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest, ontvangen dividenden en winstbelastingen zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. Transacties waarbij geen instroom of uitstroom van kasmiddelen plaatsvindt, waaronder financiële leasing, zijn niet in het kasstroomoverzicht opgenomen. De betaling van de leasetermijnen uit hoofde van de financiële leasingcontracten zijn voor het gedeelte dat betrekking heeft op de aflossing als een uitgave uit financieringsactiviteiten aangemerkt en voor het gedeelte dat betrekking heeft op de interest als een uitgave uit operationele activiteiten. Onder de investeringen in materiële vaste activa zijn alleen opgenomen de investeringen waarvoor in 2016 geldmiddelen zijn opgeofferd. Pagina 68

70 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS ACTIVA 1. Materiële vaste activa 31-dec dec-15 De specificatie is als volgt: X X Bedrijfsgebouwen en terreinen Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen, technische en administratieve uitrusting Materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa Niet aan het bedrijfsproces dienstbare materiële activa 0 0 Totaal materiële vaste activa Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: X X Boekwaarde per 1 januari Bij: investeringen Af: afschrijvingen Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 66 Boekwaarde per 31 december De boekwaarden van activa onder financiële leasing, die niet in juridisch eigendom worden gehouden door Livio zijn als volgt: 31-dec dec-15 X X Bedrijfsgebouwen en terreinen Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de materiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder Livio heeft ervoor gekozen vanaf 2011 de waardering in de jaarrekening aan te passen aan de nieuwe systematiek waarbij op bedrijfseconomische grondslagen wordt afgeschreven. Daarbij dient opgemerkt te worden dat de economische levensduur van een nieuw zorgpand is ingeschat op 30 jaar rekening houdend met een restwaarde van 0 van de oorspronkelijke investering. Voor de bestaande panden is een inschatting gemaakt van de resterende economische levensduur en de verwachte restwaarde. Het verschil tussen de boekwaarde per 31 december 2016 en de realiseerbare waarde was ultimo 2016 positief. Derhalve zijn er ultimo 2016 geen bijzondere waardeverminderingen op de vaste activa doorgevoerd. De gekozen uitgangspunten, welke in 2016 zijn geactualiseerd, zijn ook de basis voor de financiële administratie en de managementrapportage. Livio is geen juridisch eigenaar van de financial lease activa. Voor verdere toelichting zie paragraaf Financiële vaste activa De specificatie is als volgt: x x Deelnemingen 0 0 Vordering op grond van compensatieregeling Overige vorderingen Totaal financiële vaste activa Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt: 31-dec dec-15 x x Boekwaarde per 1 januari Ontvangen dividend / aflossing leningen Boekwaarde per 31 december Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de financiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder De post "overige vorderingen" betreft de rente-egalisatierekening voor verzorgingshuis ABC. Deze is ontstaan door sommering van de verschillen tussen werkelijke rentekosten en een vaste budgetrente per jaar. Pagina 69

71 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS ACTIVA Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Verschaft kapitaal Kapitaalbe-lang (in %) Eigen vermogen Resultaat X X Zeggenschapsbelangen: Coöp. Zorgschakel Enschede hoog complexe zorg 0 0% 0 0 IZIT NL B.V. informatie uitwisseling 0 0% 0 0 Toelichting: Per 1 oktober 2016 is de coöperatie Zorgschakel Enschede UA opgericht. Livio heeft hierin samen met 3 andere partners evenveel stemrecht. In deze coörperatie zal geen vermogen ontstaan c.q. resultaat worden gehaald. 3. Voorraden De specificatie is als volgt: X X Hulpmiddelen Overige voorraden Totaal voorraden Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: X X Onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten Af: ontvangen voorschotten Totaal onderhanden werk Vorderingen uit hoofde van financieringstekort en schulden uit hoofde van financieringsoverschot AWBZ / Wlz totaal X X X X Saldo per 1 januari Financieringsverschil boekjaar Correcties voorgaande jaren Betalingen/ontvangsten Subtotaal mutatie boekjaar Saldo per 31 december Stadium van vaststelling (per erkenning): Livio c c a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa Pagina 70

72 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS ACTIVA X X Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort schulden uit hoofde van financieringsoverschot Specificatie financieringsverschil in het boekjaar X X Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Wlz-zorg (exclusief subsidies) Af: vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget Totaal financieringsverschil Debiteuren en overige vorderingen De specificatie is als volgt: X X Vorderingen op debiteuren Overige vorderingen Overlopende activa Totaal debiteuren en overige vorderingen Toelichting: De voorziening die in aftrek op de vorderingen is gebracht, bedraagt (2015: ). Alle vorderingen hebben een looptijd van korter dan 1 jaar. Vorderingen worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarden van de tegenprestatie. Handelsvorderingen worden na de eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. De reële waarde benadert de boekwaarde. 7. Liquide middelen De specificatie is als volgt: X X Bankrekeningen Kassen Totaal liquide middelen Toelichting: De liquide middelen staan ter vrije beschikking. Pagina 71

73 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PASSIVA 8. Groepsvermogen Het groepsvermogen bestaat uit de volgende componenten: X X Kapitaal Bestemmingsreserves 0 0 Bestemmingsfondsen Algemene en overige reserves Totaal groepsvermogen Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2016 bestemming mutaties 31-dec-2016 X X X X Kapitaal Totaal kapitaal Bestemmingsfondsen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2016 bestemming mutaties 31-dec-2016 X X X X Bestemmingsfondsen: Reserve aanvaardbare kosten Totaal bestemmingsfondsen Algemene en overige reserves Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2016 bestemming mutaties 31-dec-2016 X X X X Algemene reserves Totaal algemene en overige reserves Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Vrijval Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan dec-2016 X X X X X Voorziening mobiliteit Voorziening groot onderhoud Voorziening personeel Totaal voorzieningen Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moeten worden beschouwd: 31-dec-2016 Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 0 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) hiervan > 5 jaar Toelichting per categorie voorziening: - voorziening mobiliteit Dit betreft in 2015 gevormde voorziening ten behoeve van het verloop van personeel. - voorziening groot onderhoud De dotatie aan de onderhoudsvoorziening in 2016 is geaseerd op het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) dat in 2014 is bijgesteld voor de komende 10 jaren. Regulier onderhoud dat meer kost dan en niet jaarlijks wordt uitgevoerd, wordt gezien als groot onderhoud dat ten laste van de voorziening wordt geboekt. De overige onderhoudsactiviteiten vallen onder de regulier exploitatie. - voorziening personeel Dit betreft de voorziening ziekte, jubileum, spaarverlof en nabetaling ORT over verlof. Deze laatste post betreft alleen de medewerkers waarmee nog geen overeenstemming is bereikt. Medewerkers waarmee wel overeenstemming is bereikt, worden verantwoord onder de langlopende schulden. Pagina 72

74 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PASSIVA 10. Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) De specificatie is als volgt: X X Schulden aan banken Financial lease Nabetaling ORT over verlof Totaal langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Het verloop is als volgt weer te geven: X X Stand per 1 januari Bij: nieuwe leningen 0 0 Bij: nabetaling ORT over verlof Af: aflossingen Af: extra aflossingen 2016 c.q Af: aflossingen financial lease Stand per 31 december Af: aflossingsverplichting komend boekjaar Stand langlopende schulden per 31 december Toelichting in welke mate (het totaal van) de langlopende schulden als langlopend moeten worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) hiervan > 5 jaar Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar de bijlage overzicht langlopende schulden. De aflossingsverplichtingen komend boekjaar zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. Toelichting: Stichting Livio heeft, per , de volgende kredietfaciliteiten: zekerheid: Rabobank hypothecair De SWAP, met een restschuld per 31 december 2016 van , wordt gepresenteerd op basis van kostprijs hedge-accounting. Het renterisico van de lening is afgedekt met een 10-jarige swap-overeenkomst (van 3 april 2014 tot 2 januari 2024) tegen een vaste rentevergoeding van 2,73%. Het verloop van de hoofdsom van de swap is gelijk aan de hoofdsom van de 50-jarige lening. De waarde van deze overeenkomst bedraagt per ultimo negatief, ultimo 2015 bedroeg de waarde negatief. Livio past kostprijshedgeaccounting toe voor de renteswap. 11. Overige kortlopende schulden De specificatie is als volgt: X X Crediteuren Aflossingsverplichtingen komend boekjaar langlopende leningen Belastingen en premies sociale verzekeringen Schulden terzake pensioenen Nog te betalen salarissen Vakantiegeld Vakantiedagen Overige overlopende passiva: Nog te betalen kosten Totaal overige kortlopende schulden Toelichting: Alle kortlopende schulden hebben een looptijd korter dan 1 jaar. De reële waarde benadert de boekwaarde. Pagina 73

75 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS 12. Niet in de balans opgenomen verplichtingen en niet in de balans opgenomen activa Afgesloten huuroverkomsten met de woningcorporaties Domijn, Ons Huis, Habion en Pro Wonen. De resterende looptijd van de verplichtingen is eind 2016: tot. looptijd van tot resterend Broekheurnerborch 40 jaar jaar Broekheurnerstede 50 jaar jaar DAC de Singel 20 jaar jaar Eenhuis 20 jaar jaar Ferdinand Bolstraat 20 jaar jaar Hatteler 40 jaar jaar Hofmaat 20 jaar jaar Meergaarden 1 jaar jaar Merelstraat 20 jaar jaar Pathmos 10 jaar jaar Troelstrastraat 20 jaar jaar Twekkelerveld 50 jaar jaar Wiedenbroeksingel (18 app.) 20 jaar jaar 2016 X Kortlopend deel (< 1 jr.) Langlopend deel (> 1 jr.) Hiervan langlopend (> 5 jaar) De leasebetalingen in het boekjaar bedroegen Verplichtingen uit hoofde van het macrobeheersinstrument De extramurale (wijkverpleging) producten PV (persoonlijke verzorging) en VP (verpleging) worden met ingang van het boekjaar 2015 gefinancierd vanuit de Zvw. Onderdeel van de regeling is dat een overschrijding van het landelijke budgetplafond voor GRZ (Geriatrische revalidatiezorg) zal worden teruggevorderd van de zorginstellingen naar ieders aandeel in de overschrijding (macrobeheersinstrument). Zorgaanbieders kunnen op basis hiervan een terugbetalingsverplichting opgelegd krijgen in Bij het opstellen van de jaarrekening 2016 bestaat nog geen inzicht in de omvang van deze verplichting. Livio is niet in staat een betrouwbare inschatting te maken van de uit het macrobeheersinstrument voortkomende verplichting en deze te kwantificeren. Als gevolg daarvan is deze verplichting niet tot uitdrukking gebracht in de balans van de stichting per 31 december Bovenstaande is in overeenstemming met de betreffende beleidsregel an de NZa met betrekking tot het macrobeheersmodel geriatrische revalidatiezorg. Pagina 74

76 Stichting Livio MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA Andere vaste Materiële vaste bedrijfs- bedrijfsactiva in middelen, uitvoering en Niet aan het Bedrijfs- technische en vooruitbetalingen bedrijfsproces gebouwen en Machines en administratieve op materiële dienstbare Totaal terreinen installaties uitrusting vaste activa materiële activa Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen bijzondere waardeverminderingen terugname bijz. waardeverminderingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 2%-5% 5,0% 10%-20% 0,0% Pagina 75

77 Stichting Livio MUTATIEOVERZICHT FINANCIELE VASTE ACTIVA Vorderingen op participanten en op maatschappij- Vordering op en waarin wordt grond van deelgenomen Overige compensa- Overige Totaal Deelnemingen (deelnemingen) effecten tieregeling vorderingen Boekwaarde per 1 januari Kapitaalstortingen Resultaat deelnemingen Ontvangen dividend Acquisities van deelnemingen Nieuwe/vervallen consolidaties Verstrekte leningen / verkregen effecten Ontvangen dividend / aflossing leningen (Terugname) waardeverminderingen Amortisatie (dis)agio Aflossing/afschrijving Boekwaarde per 31 december Som waardeverminderingen 0 Pagina 76

78 Stichting Livio BIJLAGE Overzicht langlopende schulden ultimo 2016 Leninggever Hoofdsom Totale loop-tijd Soort lening Restschuld 31 december 2015 Nieuwe leningen in 2016 Aflossing in 2016 Restschuld 31 december 2016 Restschuld over 5 jaar Resterende looptijd in jaren eind 2016 Afsluitdatum Werkelijkerente Aflos-singswijze Aflos-sing 2017 Gestelde zekerheden % Rabobank hypotheek 2,40% Lineair Rabobank hypotheek 2,10% Lineair Rabobank hypotheek 4,00% Lineair 0 Rabobank hypotheek 6,25% Annuïtair gemeentegarantie Rabobank hypotheek 2,73% Lineair gemeentegarantie Rabobank hypotheek 4,60% Lineair Totaal Pagina 77

79 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2016 SEGMENT Wlz BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/(onttrekking): Kapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten Algemene reserve Pagina 78

80 Stichting Livio GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2016 SEGMENT Zvw BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/(onttrekking): Kapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten Algemene reserves Pagina 79

81 Stichting Livio GESEGMENTEERDE RESULTATENREKENING OVER 2016 SEGMENT Overig BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/(onttrekking): Kapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten 0 0 Algemene reserve Pagina 80

82 Stichting Livio AANSLUITING TOTAAL RESULTAAT MET RESULTAAT SEGMENTEN Resultaat volgens gesegmenteerde resultatenrekeningen: SEGMENT Wlz SEGMENT Zvw SEGMENT Overig Resultaat volgens geconsolideerde resultatenrekening Pagina 81

83 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING BATEN 13. Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning De specificatie is als volgt: X X Opbrengsten zorgverzekeringswet (exclusief subsidies) Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Wlz-zorg (exclusief subsidies) Opbrengsten Wmo Opbrengsten DBC s Budgetcorrecties voorgaande jaren Overige zorgprestaties Totaal Toelichting: De opbrengsten zorgverzekeringswet dalen door de gevolgen van het overheidsbeleid inzake de op macroniveau doorgevoerde korting op het budget en de indicatiestelling door verpleegkundigen niveau 5. Bij het indiceren van de zorg wordt eerst beoordeeld wat de cliënt zelf nog kan, vervolgens wordt het sociale systeem in kaart gebracht en gekeken wat de mogelijkheden hier zijn om zorg over te nemen. Als laatste komt de professionele zorg in beeld. Om dit te bereiken zijn alle cliënten opnieuw geindiceerd zijn en het gevolg hiervan is dat de gemiddelde zorg per cliënt sterk is afgenomen. Als zorgaanbieder hebben wij dus het overheidsbeleid omarmd en de gemiddelde zorg per cliënt naar beneneden gebracht. Met behoud van de kwaliteit van zorg voor de cliënt, dus de cliënt is niet de dupe. De opbrengsten uit Wlz-financiering namen toe met In 2016 was er een geringe tariefstijging door hogere contracteertarieven (0,34%) bij nagenoeg gelijkblijvende NZa-tarieven. Als gevolg van deze ontwikkeling waren er hogere opbrengsten van De productie daalde licht in volume, maar dit werd gecompenseerd door hogere zorgzwaarte. De productie van Modulair Pakket Thuis (thuiszorg en dagzorg aan Wlzgeïndiceerden) nam toe met In 2016 werd een toeslag voor Waardigheid & Trots toegekend van Het aantal cliënten met zorgtoeslagen (extreme zorgzwaarte en ademhalingstoeslag) daalde waardoor de opbrengst met afnam. Tenslotte was er in 2015 sprake van overproductie waardoor het wettelijk budget voor aanvaardbare kosten in de jaarrekening lager was vastgesteld. De opbrengsten DBC's nemen af met ten opzichte van Deze daling wordt veroorzaakt door minder cliënten in De instroom nam af van 330 cliënten in 2015 naar 245 cliënten in Daar tegenover staat wel een hogere gemiddelde opbrengst per cliënt in verband met een zwaardere mix van DBC's en een tariefstijging door de diverse zorgverzekeraars. 14. Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) De specificatie is als volgt: X X Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van VWS Overige subsidies, waaronder loonkostensubsidies en EU-subsidies Totaal Toelichting: De subsidie Zorginfrastructuur is afgenomen van naar door afloop van de afschrijvingstermijn. Daarnaast is er een extra subsidiestroom "sectorplannen". 15. Overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt: X X Overige dienstverlening Huur en serviceverlening Totaal Toelichting: In de post "overige dienstverlening" zat in 2015 een correctie voorgaande jaren inzake de ontvangen huurvergoeding van de Meergaarden. De huur en serviceverlening stijg door de reguliere huurverhoging per 1 juli 2016 en de toename van het aantal huurders. Pagina 82

84 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING LASTEN 16. Personeelskosten De specificatie is als volgt: X X Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenpremies Andere personeelskosten Subtotaal Personeel niet in loondienst Totaal personeelskosten Specificatie gemiddeld aantal personeelsleden (in FTE's) per segment: Wlz GRZ Overige Gemiddeld aantal personeelsleden op basis van full-time eenheden Aantal personeelsleden dat buiten Nederland werkzaam is 0 0 Toelichting: De lonen en salarissen dalen ten opzichte van 2015 met 1,7 mln. Deze daling heeft de volgende oorzaken: - Het aantal fte's is gedaald ten opzichte van 2015 met 109,2 fte. Dit heeft een effect van 4,4 mio. - De gemiddelde loonkosten per fte zijn met 4,9% toegenomen (effect 2,7 mln.) door een cao verhoging van 0,65%, een eenmalige uitkering van 1,2% over het jaarsalaris per 1 november en ORT over de vakantieuren ( 1,3 mln). De post ''personeel niet in loondienst'' stijgt met , dit wordt veroorzaakt door inhuur van medewerkers van de Zorgschakel Enschede. 17. Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt: X X Afschrijvingen: - materiële vaste activa Totaal afschrijvingen Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de materiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieimmateriële vaste activa welke ook in de afschrijvingen worden overzicht onder Verschil in afschrijvingen wordt veroorzaakt door de gehuurde instandhoudingen en afschrijving geboekt. Pagina 83

85 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING 18. Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt: X X Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten Algemene kosten Patiënt- en bewonersgebonden kosten Onderhoud en energiekosten: - Onderhoud Energiekosten gas Energiekosten stroom Energiekosten stadsverwarming Energie transport en overig Subtotaal Huur en leasing Dotaties en vrijval voorzieningen 84 0 Totaal overige bedrijfskosten Toelichting: Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten De afname van wordt veroorzaakt door afname van het aantal ZZP cliënten, een betere portionering van de maaltijden en een verdere uitrol van de centrale inkoop. Daarnaast is de omzetbonus in 2016 hoger dan in 2015, ongeveer Algemene kosten In 2015 is hier de extra toevoeging aan de voorziening mobiliteit geboekt. In 2016 is dit niet van toepassing. Patiënt- en bewonergebonden kosten De toename van wordt grotendeels veroorzaakt door een andere inkoop van de medicijnen. Tot 2015 werd er een deel van de factuur van medicijnen geboekt op "Personeel niet in loondienst" (apotheker en apothekersassistent). In 2016 betaalt Livio een all-in prijs voor de medicijnen en worden de medicijnen ook afgenomen van de lokale apotheken in ons gebied. 19. Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt: X X Rentebaten Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten -8-8 Subtotaal financiële baten Rentelasten Subtotaal financiële lasten Totaal financiële baten en lasten Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Zie volgende pagina. 21. Honoraria accountant X X De honoraria van de onafhankelijk accountant in 2016 zijn als volgt: 1 Controle van de jaarrekening Overige controlewerkzaamheden (w.o. Regeling AO/IC en Nacalculatie) Fiscale advisering Niet-controlediensten 0 15 Totaal honoraria accountant Toelichting: De kosten van de accountant worden verantwoord in het jaar waarin de diensten zijn geleverd. Pagina 84

86 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING WNT-verantwoording 2016 Stichting Livio Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op Stichting Livio van toepassing zijnde regelgeving: sectoren zorg en jeugdhulp klasse IV. Het bezoldigingsmaximum in 2016 voor Stichting Livio is Dit geldt naar rato van de duur en/of omvang van het dienstverband. Voor topfunctionarissen zonder dienstbetrekking geldt met ingang van 1 januari 2016 voor de eerste 12 kalendermaanden een afwijkende normering, zowel voor de duur van de opdracht als voor het uurtarief. 1. Bezoldiging topfunctionarissen 1a. Leidinggevende topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen met dienstbetrekking. Tevens leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking vanaf de 13 e maand van de functievervulling 2 bedragen x 1 G.C. van de Logt Functiegegevens voorzitter RvB Aanvang 3 en einde functievervulling in /1-31/12 Omvang dienstverband (in fte) 1,0 Gewezen topfunctionaris? nee (Fictieve) dienstbetrekking? nee Individueel WNT-maximum Beloning Belastbare onkostenvergoedingen 0 Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal /- Onverschuldigd betaald bedrag 0 Totaal bezoldiging Verplichte motivering indien overschrijding overgangsregeling Gegevens 2015 Aanvang en einde functievervulling in /1-31/12 Omvang dienstverband 2015 (in fte) 1,0 Beloning Belastbare onkostenvergoedingen 0 Beloningen betaalbaar op termijn Totaal bezoldiging Pagina 85

87 Stichting Livio TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING 1c. Toezichthoudende topfunctionarissen bedragen x 1 F. Willeme F. Bosveld G.F. Markslag Functiegegevens Voorzitter RvT Lid RvT Lid RvT Aanvang en einde functievervulling in /1-31/12 1/1-31/12 1/1-31/12 Individueel WNT-maximum Beloning Belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal /- Onverschuldigd betaald bedrag Totaal bezoldiging Verplichte motivering indien overschrijding Gegevens 2015 Aanvang en einde functievervulling in /1-31/12 1/1-31/12 1/1-31/12 Beloning Belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Totaal bezoldiging bedragen x 1 S. Posthuma M.P.A. Woesthuis J.H. Zwaveling Functiegegevens Lid RvT Lid RvT Lid RvT Aanvang en einde functievervulling in /1-31/12 1/1-31/12 1/1-31/12 Individueel WNT-maximum Beloning Belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal /- Onverschuldigd betaald bedrag Totaal bezoldiging Verplichte motivering indien overschrijding Gegevens 2015 Aanvang en einde functievervulling in /1-31/12 1/1-31/12 1/1-31/12 Beloning Belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Totaal bezoldiging Toelichting: De heer Bosveld heeft in 2016 grotendeels niet kunnen deelnemen aan de werkzaamheden, daarom heeft hij derhalve afgezien van de vergoeding. Pagina 86

88 Stichting Livio ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2016 (na resultaatbestemming) ACTIVA Ref. 31-dec dec-15 Vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Vorderingen uit hoofde van financieringstekort Debiteuren en overige vorderingen Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa PASSIVA Ref. 31-dec dec-15 Eigen vermogen 8 Kapitaal Bestemmingsreserves 0 0 Bestemmingsfondsen Algemene en overige reserves Totaal eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten Schulden uit hoofde van financieringsoverschot Overige kortlopende schulden Totaal kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Totaal passiva Pagina 87

89 Stichting Livio ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2016 Ref BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/(onttrekking): Kapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten Algemene reserve Pagina 88

90 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS Voor zover posten uit de enkelvoudige balans niet afwijken van de geconsolideerde balans zijn deze hierna niet nader toegelicht en wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde balans. ACTIVA 1. Materiële vaste activa 31-dec dec-15 De specificatie is als volgt: X X Bedrijfsgebouwen en terreinen Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen, technische en administratieve uitrusting Materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa Niet aan het bedrijfsproces dienstbare materiële activa 0 0 Totaal materiële vaste activa Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: X X Boekwaarde per 1 januari Bij: investeringen Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen Af: bijzondere waardeverminderingen 0 0 Bij: terugname bijzondere waardeverminderingen 0 0 Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 65 Af: desinvesteringen 0 0 Boekwaarde per 31 december Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de materiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder Financiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec-15 X X Deelnemingen in groepsmaatschappijen Overige deelnemingen Vorderingen op groepsmaatschappijen 0 0 Vorderingen op participanten en op maatschappijen waarin wordt deelgenomen 0 0 (overige deelnemingen) Overige effecten 0 0 Vordering op grond van compensatieregeling Overige vorderingen Totaal financiële vaste activa Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt: X X Boekwaarde per 1 januari Resultaat deelnemingen 0 2 Ontvangen dividend Onttrekking Boekwaarde per 31 december Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de financiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder Pagina 89

91 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS ACTIVA Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Verschaft kapitaal Kapitaalbe-lang (in %) Eigen vermogen Resultaat X X Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: Livio Holding B.V. te Enschede voeren van beheer % 17 0 Livio Thuishulp B.V. te Enschede ontwikkelen concepten % 17 0 Zeggenschapsbelangen: Coöp. Zorgschakel Enschede UA complexe zorg 0 0% 0 0 IZIT NL B.V. informatie uitwisseling 0 0% 0 0 Toelichting: Per 1 oktober 2016 is de coöperatie Zorgschakel Enschede UA opgericht. Livio heeft hierin samen met 3 andere partners evenveel stemrecht. In deze coörperatie zal geen vermogen ontstaan c.q. resultaat worden gehaald. 3. Voorraden De specificatie is als volgt: 31-dec dec-15 X X Emballage Totaal voorraden Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 31-dec dec-15 X X Onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten Af: ontvangen voorschotten Totaal onderhanden werk Vorderingen uit hoofde van financieringstekort en schulden uit hoofde van financieringsoverschot AWBZ / Wlz totaal X X X X Saldo per 1 januari Financieringsverschil boekjaar Correcties voorgaande jaren Betalingen/ontvangsten Subtotaal mutatie boekjaar Saldo per 31 december Stadium van vaststelling (per erkenning): Livio c c a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec dec-15 X X Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort schulden uit hoofde van financieringsoverschot Pagina 90

92 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS ACTIVA Specificatie financieringsverschil in het boekjaar X X Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Wlz-zorg (exclusief subsidies) Af: vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget Totaal financieringsverschil Debiteuren en overige vorderingen De specificatie is als volgt: 31-dec dec-15 X X Vorderingen op debiteuren Overige vorderingen Overige vorderingen: Vorderingen op groepsmaatschappijen Overige overlopende activa Totaal debiteuren en overige vorderingen Liquide middelen De specificatie is als volgt: 31-dec dec-15 X X Bankrekeningen Kassen Totaal liquide middelen PASSIVA 8. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec dec-15 X X Kapitaal Bestemmingsfondsen Algemene en overige reserves Totaal eigen vermogen Pagina 91

93 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PASSIVA Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2016 bestemming mutaties 31-dec-2016 X X X X Kapitaal Totaal kapitaal Bestemmingsfondsen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2016 bestemming mutaties 31-dec-2016 X X X X Reserve aanvaardbare kosten Totaal bestemmingsfondsen Algemene en overige reserves Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2016 bestemming mutaties 31-dec-2016 X X X X Algemene reserves Totaal algemene en overige reserves Specificatie aansluiting geconsolideerd - enkelvoudig vermogen 31 december 2016 en resultaat over 2016 De specificatie is als volgt : Eigen vermogen Resultaat X X Enkelvoudig eigen vermogen en resultaat: Stichting Beheer Stichting Winkel Totaal geconsolideerd eigen vermogen en resultaat Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Vrijval Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan dec-2016 X X X X X Voorziening mobiliteit Voorziening groot onderhoud Voorziening deelneming Voorzieningen personeel Totaal voorzieningen Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moeten worden beschouwd: 31-dec-2016 Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 96 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) hiervan > 5 jaar Pagina 92

94 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PASSIVA 10. Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) De specificatie is als volgt: 31-dec dec-15 X X Schulden aan banken Financial lease Nabetaling ORT over verlof Totaal langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Het verloop is als volgt weer te geven: X X Stand per 1 januari Bij: nieuwe leningen 0 0 Bij: nabetaling ORT over verlof Af: aflossingen Af: extra aflossingen 2016 c.q Af: aflossingen financial lease Stand per 31 december Af: aflossingsverplichting komend boekjaar Stand langlopende schulden per 31 december Toelichting in welke mate (het totaal van) de langlopende schulden als langlopend moeten worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) hiervan > 5 jaar Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar de bijlage overzicht langlopende schulden. De aflossingsverplichtingen komend boekjaar zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. 11. Overige kortlopende schulden De specificatie is als volgt: 31-dec dec-15 X X Schulden aan kredietinstellingen 0 0 Crediteuren Aflossingsverplichtingen komend boekjaar langlopende leningen Belastingen en premies sociale verzekeringen Schulden terzake pensioenen Nog te betalen salarissen Vakantiegeld Vakantiedagen Vooruitontvangen opbrengsten BTW 7 8 Totaal overige kortlopende schulden Pagina 93

95 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PASSIVA 12. Niet in de balans opgenomen verplichtingen en niet in de balans opgenomen activa Afgesloten huuroverkomsten met de woningcorporaties Domijn, Ons Huis, Habion en Pro Wonen. De resterende looptijd van de verplichtingen is eind 2016: tot. looptijd van tot resterend Broekheurnerborch 40 jaar jaar Broekheurnerstede 50 jaar jaar DAC de Singel 20 jaar jaar Eenhuis 20 jaar jaar Ferdinand Bolstraat 20 jaar jaar Hatteler 40 jaar jaar Hofmaat 20 jaar jaar Meergaarden 1 jaar jaar Merelstraat 20 jaar jaar Pathmos 10 jaar jaar Troelstrastraat 20 jaar jaar Twekkelerveld 50 jaar jaar Wiedenbroeksingel (18 app.) 20 jaar jaar 2016 X Kortlopend deel (< 1 jr.) Langlopend deel (> 1 jr.) Hiervan langlopend (> 5 jaar) De leasebetalingen in het boekjaar bedroegen Verplichtingen uit hoofde van het macrobeheersinstrument De extramurale (wijkverpleging) producten PV (persoonlijke verzorging) en VP (verpleging) worden met ingang van het boekjaar 2015 gefinancierd vanuit de Zvw. Onderdeel van de regeling is dat een overschrijding van het landelijke budgetplafond voor GRZ (Geriatrische revalidatiezorg) zal worden teruggevorderd van de zorginstellingen naar ieders aandeel in de overschrijding (macrobeheersinstrument). Zorgaanbieders kunnen op basis hiervan een terugbetalingsverplichting opgelegd krijgen in Bij het opstellen van de jaarrekening 2016 bestaat nog geen inzicht in de omvang van deze verplichting. Livio is niet in staat een betrouwbare inschatting te maken van de uit het macrobeheersinstrument voortkomende verplichting en deze te kwantificeren. Als gevolg daarvan is deze verplichting niet tot uitdrukking gebracht in de balans van de stichting per 31 december Bovenstaande is in overeenstemming met de betreffende beleidsregel an de NZa met betrekking tot het macrobeheersmodel geriatrische revalidatiezorg. Pagina 94

96 Stichting Livio ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA Andere vaste Materiële vaste bedrijfs- bedrijfsactiva in middelen, uitvoering en Niet aan het Bedrijfs- technische en vooruitbetalingen bedrijfsproces gebouwen en Machines en administratieve op materiële dienstbare Totaal terreinen installaties uitrusting vaste activa materiële activa Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen bijzondere waardeverminderingen terugname bijz. waardeverminderingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 2,0%-5,0% 5,0% 10%-20% 0,0% Pagina 95

97 Stichting Livio ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT FINANCIELE VASTE ACTIVA Vorderingen op participanten en op maatschappijen waarin wordt Vordering op Deelnemingen Vorderingen op deelgenomen grond van in groepsmaat- Overige groepsmaat- (overige Overige compensa- Overige Totaal schappijen deelnemingen schappijen deelnemingen) effecten tieregeling vorderingen Boekwaarde per 1 januari Kapitaalstortingen Resultaat deelnemingen Ontvangen dividend Acquisities van deelnemingen Nieuwe/vervallen consolidaties Verstrekte leningen / verkregen effecten Ontvangen dividend / aflossing leningen (Terugname) waardeverminderingen Amortisatie (dis)agio Aflossing/afschrijving Boekwaarde per 31 december Som waardeverminderingen 0 Pagina 96

98 Stichting Livio BIJLAGE Overzicht langlopende schulden ultimo 2016 (enkelvoudig) Leninggever Hoofdsom Totale loop-tijd Soort lening Restschuld 31 december 2015 Nieuwe leningen in 2016 Aflossing in 2016 Restschuld 31 december 2016 Restschuld over 5 jaar Resterende looptijd in jaren eind 2016 Afsluitdatum Werkelijkerente Aflos-singswijze Aflos-sing 2017 Gestelde zekerheden % Rabobank hypotheek 2,60% Lineair Rabobank hypotheek 2,10% Lineair Rabobank hypotheek 4,00% Lineair 0 Livio Beheer Onderhands 5,13% Lineair Rabobank hypotheek 4,60% Lineair Totaal Pagina 97

99 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2016 SEGMENT Wlz BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/(onttrekking): Kapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten Algemene Reserve Pagina 98

100 Stichting Livio GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2016 SEGMENT Zvw BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/(onttrekking): Kapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten Algemene reserve Pagina 99

101 Stichting Livio GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2016 SEGMENT 3 Overige BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten 0-6 RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/(onttrekking): Kapitaal 0 0 Reserve aanvaardbare kosten 0 0 Algemene reserve Pagina 100

102 Stichting Livio AANSLUITING TOTAAL RESULTAAT MET RESULTAAT SEGMENTEN Resultaat volgens gesegmenteerde resultatenrekeningen (enkelvoudig): SEGMENT Wlz SEGMENT Zvw SEGMENT 3 Overige Resultaat volgens enkelvoudige resultatenrekening Pagina 101

103 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING Voor zover posten uit de enkelvoudige resultatenrekening niet afwijken van de geconsolideerde resultatenrekening zijn deze hierna niet nader toegelicht en wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening. BATEN 13. Opbrengsten zorgprestaties en maatschappelijke ondersteuning De specificatie is als volgt: Opbrengsten zorgverzekeringswet (exclusief subsidies) Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Wlz-zorg (exclusief subsidies) Opbrengsten Wmo Opbrengsten DBC's Budgetcorrecties voorgaande jaren Overige zorgprestaties Totaal Subsidies (exclusief Wmo en Jeugdwet) De specificatie is als volgt: Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van VWS Overige subsidies, waaronder loonkostensubsidies en EU-subsidies Totaal Overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt: Overige dienstverlening (waaronder 2e-4e geldstroom UMC's voor onderzoek): Overige dienstverlening Huur en serviceverlening Totaal Personeelskosten De specificatie is als volgt: Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenpremies Andere personeelskosten Subtotaal Personeel niet in loondienst Totaal personeelskosten Specificatie gemiddeld aantal personeelsleden (in FTE's) per segment: Wlz GRZ Overige Gemiddeld aantal personeelsleden op basis van full-time eenheden Aantal personeelsleden dat buiten Nederland werkzaam is 0 0 Pagina 102

104 Stichting Livio TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING 17. Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt: Afschrijvingen: - materiële vaste activa Totaal afschrijvingen Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt: Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten Algemene kosten Patiënt- en bewonersgebonden kosten Onderhoud en energiekosten: - Onderhoud Energiekosten gas Energiekosten stroom Energiekosten stadsverwarming Energie transport en overig 8 46 Subtotaal Huur en leasing Dotaties en vrijval voorzieningen Totaal overige bedrijfskosten Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt: Rentebaten Subtotaal financiële baten Rentelasten Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten -8-8 Subtotaal financiële lasten Totaal financiële baten en lasten Pagina 103

105 Stichting Livio Vaststelling en goedkeuring jaarrekening De raad van bestuur van Stichting Livio heeft de jaarrekening 2016 opgemaakt en vastgesteld in de vergadering van 10 april De raad van toezicht van de Stichting Livio heeft de jaarrekening 2016 goedgekeurd in de vergadering van 18 april Resultaatbestemming Het resultaat wordt verdeeld volgens de resultaatverdeling in paragraaf Gebeurtenissen na balansdatum Ondertekening door bestuurders en toezichthouders G.C. van de Logt F. Willeme R. van Holten G.F. Markslag S. Posthuma J.M. Welmers M.P.A. Woesthuis J.H. Zwaveling Pagina 104

106 Stichting Livio 5.2 OVERIGE GEGEVENS Statutaire regeling resultaatbestemming Het resultaat wordt verdeeld volgens de resultaatverdeling in paragraaf Nevenvestigingen Stichting Livio heeft geen nevenvestigingen Controleverklaring van de onafhankelijke accountant De controleverklaring van de onafhankelijke accountant is opgenomen op de volgende pagina. Pagina 105

107 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de raad van bestuur en de raad van toezicht van Stichting Livio Verklaring over de jaarrekening 2016 Ons oordeel Naar ons oordeel geeft de in dit jaarverslag opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Stichting Livio op 31 december 2016 en van het resultaat over 2016 in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi. Wat we hebben gecontroleerd Wij hebben de in dit jaarverslag opgenomen jaarrekening 2016 van Stichting Livio te Enschede ( de stichting ) gecontroleerd. De jaarrekening omvat de geconsolideerde jaarrekening van Stichting Livio en haar dochtermaatschappijen (samen: de groep ) en de enkelvoudige jaarrekening. De jaarrekening bestaat uit: de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2016; de geconsolideerde en enkelvoudige winst-en-verliesrekening over 2016; en de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen. Het stelsel voor financiële verslaggeving dat is gebruikt voor het opmaken van de jaarrekening is de Regeling verslaggeving WTZi. De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden en de Regeling Controleprotocol WNT 2016 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de paragraaf Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening. Onafhankelijkheid Wij zijn onafhankelijk van Stichting Livio zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Ref.: e PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Burgemeester Roelenweg 13G, 8021 EV Zwolle, Postbus 513, 8000 AM Zwolle T: , F: , PwC is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK ) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.

108 Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit: het bestuursverslag; de overige gegevens. Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie: met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat; alle informatie bevat die op grond van de Regeling verslaggeving WTZi is vereist. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. De raad van bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het bestuursverslag en de overige gegevens in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi. Verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening en de accountantscontrole Verantwoordelijkheden van de raad van bestuur en de raad van toezicht voor de jaarrekening De raad van bestuur is verantwoordelijk voor: het opmaken en het getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi; en voor een zodanige interne beheersing die de raad van bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet de raad van bestuur afwegen of de stichting in staat is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemde verslaggevingsstelsel moet de raad van bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij de raad van bestuur het voornemen heeft om de stichting te liquideren of de bedrijfsactiviteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. De raad van bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de stichting haar bedrijfsactiviteiten kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening. De raad van toezicht is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de stichting. Stichting Livio Ref.: e Pagina 2 van 5

109 Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Ons controleoordeel beoogt een redelijke mate van zekerheid te geven dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een redelijke mate van zekerheid is een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle afwijkingen ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Een meer gedetailleerde beschrijving van onze verantwoordelijkheden is opgenomen in de bijlage bij onze controleverklaring. Zwolle, 31 mei 2017 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Origineel getekend door drs. A.J. Ruiter RA Stichting Livio Ref.: e Pagina 3 van 5

110 Bijlage bij onze controleverklaring over de jaarrekening 2016 van Stichting Livio In aanvulling op wat is vermeld in onze controleverklaring hebben wij in deze bijlage onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening nader uiteengezet en toegelicht wat een controle inhoudt. De verantwoordelijkheden van de accountant voor de controle van de jaarrekening Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, de Regeling Controleprotocol WNT 2016, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze doelstelling is om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening vrij van materiële afwijkingen als gevolg van fouten of fraude is. Onze controle bestond onder andere uit: Het identificeren en inschatten van de risico s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de stichting. Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door de raad van bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan. Het vaststellen dat de door de raad van bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Tevens op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de stichting haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een organisatie haar continuïteit niet langer kan handhaven. Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen en het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de aansturing van, het toezicht op en de uitvoering van de groepscontrole. In dit kader hebben wij de aard en omvang van de uit te voeren werkzaamheden voor de groepsonderdelen bepaald om te waarborgen dat we voldoende controlewerkzaamheden verrichten om in staat te zijn een oordeel te geven over de jaarrekening als geheel. Stichting Livio Ref.: e Pagina 4 van 5

111 Bepalend hierbij zijn de geografische structuur van de groep, de omvang en/of het risicoprofiel van de groepsonderdelen of de activiteiten, de bedrijfsprocessen en interne beheersingsmaatregelen en de bedrijfstak waarin de stichting opereert. Op grond hiervan hebben wij de groepsonderdelen geselecteerd waarbij een controle of beoordeling van de financiële informatie of specifieke posten noodzakelijk was. Wij communiceren met de raad van toezicht onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. Stichting Livio Ref.: e Pagina 5 van 5

112 Bijlage bij het jaardocument Lijst met afkortingen ARBO: Arbeidsomstandigheden AVR: Advies, Verzuim en Re-integratie AWBZ: Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten BHV: Bedrijfshulpverlening BOPZ: (Wet) Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (regelt gedwongen opname en behandeling van mensen die lijden aan een geestesstoornis) BW: Burgerlijk Wetboek CCR: Centrale Cliëntenraad CR: Cliëntenraad DB: Dagelijks Bestuur DBC: Diagnose Behandel Combinatie EVV: Eerst Verantwoordelijk Verzorgende FEAZ: Financieel Economisch Administratieve Zaken FTE: Full Time Equivalenten GRZ: Geriatrische Revalidatiezorg HBO: Hoger Beroeps Onderwijs HCNON: Hulpmiddelencentrum Noord Oost Nederland HKZ: Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector IG: Individuele Gezondheidszorg (als opleiding, bijv. Verzorgende IG) IGZ: Inspectie voor de Gezondheidszorg KSW: Kleinschalige Woonvorm LG: Lichamelijk Gehandicapten LPZ: Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen MBO: Middelbaar Beroeps Onderwijs Jaardocument 2016 Livio 111

113 M&M: Middelen & Maatregelen MIC: Melding Incidenten Cliënten MRSA: = (ziekenhuis) bacterie MST: Medisch Spectrum Twente MTH: Medisch Technisch Handelen MTO: Medewerkers Tevredenheids Onderzoek MVI: Maatschappelijk Verantwoord Inkopen NVTZ: Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorginstellingen NVZD: Vereniging van bestuurders in de gezondheidszorg (v/h Nederlandse Vereniging van Ziekenhuis Directeuren) NZa: Nederlandse Zorgautoriteit OE: Organisatie Eenheid OIM: Ontwikkelingsgerichte Interactie Methode OR: Ondernemingsraad P&O: Personeel & Organisatie PG: Psycho Geriatrie PIT: Psychiatrische Intensieve Thuiszorg RJ: Richtlijnen Jaarverslaglegging RM: Rechtelijke Machtiging RVE: Resultaat Verantwoordelijke Eenheid RvB: Raad van Bestuur RvT: Raad van Toezicht SO: Specialist Ouderengeneeskunde V&V: Verpleging en Verzorging VV&T: Verpleging, Verzorging & Thuiszorg VGWM: Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu Jaardocument 2016 Livio 112