Introductie patiëntveiligheid.

Transcriptie

1 Introductie patiëntveiligheid 19 november 2012

2 Rechten van de patiënt Recht op kwaliteitsvolle dienstverlening: de best mogelijke zorg, verstrekt in functie van de beschikbare medische kennis en technologie en met naleving van de geldende wetenschappelijke standaarden en aanbevelingen Recht op vrije keuze Recht op informatie minstens over volgende elementen: het doel, de aard, de graad van urgentie, de duur, de frequentie, relevante nevenwerkingen, de belangrijke risico s en tegen aanwijzingen, de vereiste nazorg, de eventuele gevolgen wanneer de behandeling wordt geweigerd, de kostprijs en de eventuele alternatieven Patiëntendossier met inzagerecht 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 2

3 Kwaliteit verbeteren? - Belgen zijn tevreden over gezondheidszorg (perceptie?), maar we scoren minder goed in internationale studies (werkelijkheid?); - Prestaties van gezondheidszorgsystemen in OECD landen: België op de 20 ste plaats; - MRSA prevalentie in Europa: België op 15 de plaats; - Diverse invalshoeken: effectiviteit, efficiëntie, toegankelijk, patiënt georiënteerd, tijdig, continu en veilig = focus van vandaag - Gebrek aan data en nood aan onderzoek: Onderzoekscel patiëntveiligheid aan de UHasselt 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 3

4 Grondleggers patiëntveiligheid James Reason Human Error, 1990 Institute of Medicine 2000 Lucian Leape Error in Medicine. JAMA, 1994, 273 (23), /11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 4

5 Patiëntveiligheid? Van patiëntveiligheid kan worden gesproken bij: het (nagenoeg) ontbreken van (de kans op) aan de patiënt toegebrachte lichamelijke en/of psychische schade die is ontstaan door het niet volgens de professionele standaard handelen van hulpverleners en/of door tekortkoming van het zorgsysteem (Van Everdingen et al, red. werkboek patiëntveiligheid, 2006) Werken aan veilige zorg = zorgen dat er geen vermijdbare schade voor de patiënt ontstaat! Reason maakt een onderscheid tussen: Active errors = wat we zien, het resultaat van de fout Latent failures = sluimerende gebreken die de error s veroorzaken 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 5

6 Hoe veilig is ziekenhuiszorg? Monitor Zorggerelateerde Schade in Nederland: In een Nederlands rapport van 2007 (Wagner en de Bruijne) wordt gesteld: in 2,3 % (B.I. 95% 1,9 2,7) van alle opnames in Nederlandse ziekenhuizen is er sprake van vermijdbare schade patiënten (B.I. 95% ) overleden in het ziekenhuis tgv een vermijdbare, onbedoelde gebeurtenis. Opvolgmeting in 2010: in 2,9% (B.I. 95% 2,3 3,7) van alle opnames is er vermijdbare schade (niet-significante stijging t.o.v. 2007) = 37% van de zorggerelateerde schade 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 6

7 Geen gebrek aan evidenties Er is, naast het grote belang van competente professionals, geen gebrek aan evidenties om de zorg veiliger te maken: enkele voorbeelden Permanente handhygiëne Sluitende identiteitscontrole Volledig medicatievoorschrift Systematische checks in het operatiekwartier Valpreventie Positief werkklimaat en goede samenwerking in team Goed opgebouwd en volledig dossier ifv het zorgtraject Patiënt actief betrekken en vragen stellen stimuleren Opleiding en permanente bijscholing 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 7

8 Veiligheid = uitdaging voor Elke zorgcontext Elke zorgprofessional Nood aan meer focus op transfer tussen diensten en voorzieningen Nood aan meer focus op zorg thuis, in de woon- en zorgcentra, in de geestelijke gezondheidszorg, = meer transmurale benadering van veiligheid De basisinzichten blijven identiek Ondersteuning en opleiding zijn belangrijk Onlosmakelijk verbonden met de wijze waarop de zorg georganiseerd is/wordt 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 8

9 Veilige zorg vereist systematiek Atul Gawande the checklist manifesto 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 9

10 Veilige zorg vereist systematiek 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 10

11 Veiligheid Management Systeem Risico-inventarisatie V M S Analyse van incidenten/complicaties Uitbouwen preventieve barrières Veiligheidscultuur ontwikkelen Betrokkenheid interacties patiënten, verwanten en huisarts Aandacht voor zorgverstrekker betrokken bij incident met schade Nood aan inbedding in integraal kwaliteitssysteem 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 11

12 De uitdaging van transmuraliteit ziekenhuis thuiszorg zorgcentrum 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 12

13 Vooruitgang: moeilijker dan gedacht Onderzoek van I. Leistikov eind 2010: Vooruitgang inzake de veiligheid van de patiënt is teleurstellend omwille van vier complicerende mechanismen: (on)zichtbaarheid: vermijdbare incidenten zijn vaak verborgen in het ziekte- en genezingsproces van de patiënt 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 13

14 Vooruitgang: moeilijker dan gedacht Onderzoek van I. Leistikov eind 2010: Vooruitgang is lastig omwille van: (on)zichtbaarheid Ambiguïteit in het benoemen van incidenten, complicaties, 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 14

15 Vooruitgang: moeilijker dan gedacht Onderzoek van I. Leistikov eind 2010: Vooruitgang is lastig omwille van: (on)zichtbaarheid Ambiguïteit Complexiteit in de ziekenhuiszorg en organisatie 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 15

16 Vooruitgang: moeilijker dan gedacht Onderzoek van I. Leistikov eind 2010: Vooruitgang is lastig omwille van: (on)zichtbaarheid Ambiguïteit Complexiteit in de ziekenhuiszorg Autonomie van de professionals versus sturend vermogen van de organisatie 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 16

17 Veiligheid in de thuiszorg Lang A et al. Safety in home care: a broadened perspective of patient safety, IJQHC,2008,vol.20,2, : addressing safety in home care and mitigating the risks presents unique challenges and requires a major rethink of underlying institutionally oriented assumptions and guiding frameworks. Masotti P et al. Adverse events experienced by home care patients: a scoping review of the literature, IJQHC,2010,vol.22,3, : Mostly: adverse drug events, line related, technology-related, infections and urinary catheters, wounds, falls Reported overall rates of adverse events ranged from 3,5 to 15,1% Few intervention studies were found Adverse events were commonly associated with communication problems A standardized definition of adverse events in the homecare setting is needed 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 17

18 Uitdagingen Inbedden van veilige zorg in de systematiek van de zorgpraktijk van elke dag Betekenis naar kwalificatie en opleiding van professionals in een zorgsector onder druk? Thuiszorg en ouderenzorg hebben hiervoor substantieel minder middelen dan ziekenhuizen Hoe de transmurale benadering van het zorgtraject best aanpakken? 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 18

19 Focus onderzoeksgroep UHasselt Veiligheidscultuur in het kader van VMS Dossieranalyse om zicht te krijgen op vermijdbare incidenten en te kunnen verbeteren Implementatieonderzoek naar veiligheidsprocedures zoals safe surgery checklist Kosten baten van (on)veilige zorg en impact naar terugbetalingssystemen Input in projecten: SBO, proeftuinen, Ambitie = toonaangevend worden inzake patiëntveiligheidsonderzoek met focusverbreding naar transmuraal zorgtraject 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 19

20 Dank voor uw aandacht 19/11/2012 Hasselt introductie patiëntveiligheid 20