Recepten tegen zomerdip

Transcriptie

1 Recepten tegen zomerdip Het einde van het schooljaar komt in zicht. De afgelopen maanden hebben u en uw leerlingen veel tijd en energie gestoken in de ontwikkeling van de leesvaardigheid. Huub Lucas En hopelijk blijkt uit de toetsresultaten dat de leesvaardigheid van uw leerlingen flink is toegenomen. De welverdiende zomervakantie lonkt. Heerlijk natuurlijk, maar we moeten ons ook realiseren dat die lange zomervakantie gevolgen kan hebben voor hetgeen leerlingen in de afgelopen maanden hebben geleerd. Bepaalde leerlingen zullen ook in de zomervakantie boeken lezen en zodoende hun leesvaardigheid onderhouden. Andere kinderen raken gedurende de hele zomervakantie geen boek aan, lezen niet en raken de verworven leesvaardigheid weer voor een gedeelte kwijt. Vandaar het gebruik van termen als zomerdip en zomerverlies. Kern afsluiting van Veilig leren lezen biedt mogelijkheden om kinderen te stimuleren om ook in de zomervakantie te lezen. Zomerverlies Een van de eersten die aandacht vroeg voor het fenomeen zomerverlies was de Belgische hoogleraar Ignace Glorieux (Vrije Universiteit Brussel). Hij schrijft hierover onder andere het volgende: Vastgesteld werd dat kinderen uit lagere sociale klassen meer nadeel ondervinden van lange schoolonderbrekingen dan kinderen uit hogere sociale klassen. Terwijl leerlingen uit de hogere sociale klassen hun schoolvrije tijd doorbrengen in een sociaal milieu dat stimulerend is voor hun algemene ontwikkeling, leven kinderen uit de lagere klassen vaak in milieus waar dergelijke stimuli minder aanwezig zijn. Kinderen die sociaal en economisch minder bevoordeeld zijn, verliezen tijdens de lange zomeronderbreking dan ook veel van de kennis, de vaardigheden en de attitudes die ze op school hebben verworven. De kinderen uit meer bevoorrechte kringen hebben daarvan veel minder last. Voor hen is de vakantieperiode vaak zelfs een verrijking voor of een aanvulling van wat ze op school geleerd hebben. Een en ander heeft als gevolg dat de niveauverschillen tussen kinderen met een verschillende sociale achtergrond bij het begin van het nieuwe schooljaar groter geworden zijn dan vlak vóór de zomervakantie. In Nederland vragen mensen als Henk Blok en David Kranenburg (Samenwerken aan leren lezen; ouders als didactische partners. In: JSW, 5 januari 2011, pagina 18 tot en met 21) en Jos Walta (Meegroeiboeken. In: JSW, 7 maart 2011, pagina 22 en 23) aandacht voor het vermijden van een zomerdip. Veilig leren lezen biedt de laatste weken van het schooljaar (kern afsluiting) veel gelegenheid om kinderen te stimuleren in de zomervakantie regelmatig te lezen. Niet omdat het moet, maar omdat er zoveel plezier aan lezen te beleven valt. Zomerlezen Jos Walta heeft in zijn artikel in JSW een idee uitgewerkt voor het gebruik van meegroeiboeken om het zomerverlies tegen te gaan. Hij schrijft hierover onder andere het volgende: Tijdens de zomervakantie moeten ouders zorgen voor de continuïteit van het lezen. Uitgangspunt dient enerzijds de dipproblematiek te zijn, anderzijds dat voorlezen of samen lezen met je kind leuk is om te doen. Het is belangrijk dat de school het initiatief neemt, omdat ouders van kinderen die het lezen juist nodig hebben, dat soms niet zelf kunnen regelen. Kinderen moeten weten dat het niet verplicht is; ze moeten zich gemotiveerd voelen om aan de hand van een Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 1 van 10

2 uitdagende opdracht een meegroeiboek te lezen in de zomervakantie. De school initieert, stimuleert en controleert het project zomerlezen. Ieder kind krijgt in de vakantie een meegroeiboek mee om de brug te slaan naar het volgende schooljaar. Het leesniveau van het meegroeiboek is het beheersingsniveau (AVI-start tot en met AVI E3 of M4), omdat het vooral om het onderhouden van het technisch leesniveau gaat en het leesplezier daarbij voorop dient te staan. top-10 van de klas opgemaakt. Uiteindelijk, na veel wikken en wegen, is de volgorde van de tien populairste boeken bepaald en wordt er een leuke poster van gemaakt. Deze poster wordt opgehangen in de boekenhoek en de tien beste boeken worden uitnodigend in de boekenhoek gepresenteerd. Jos Walta beschrijft in een zestal stappen de procedure voor een succesvol verloop van het project zomerlezen : 1 Vóór de zomervakantie lichten leerkrachten van groep 3 tijdens een informatiebijeenkomst voor de ouders de motivatie voor het zomerlezen toe. 2 De leerkracht licht in de klas het zomerlezen toe en deelt de meegroeiboeken uit. 3 Het zomerlezen wordt in de zomervakantie thuis en/of op de vakantieplek uitgevoerd. 4 Na de zomervakantie worden de zomerleeservaringen in de klas besproken. 5 Tijdens de eerste ouderbijeenkomst in groep 4 (kennismaking) worden de zomerleeservaringen van de ouders besproken en gekoppeld aan het leesonderwijs. 6 De werkwijze wordt mogelijk voortgezet gedurende het schooljaar. Aan de hand van de boeken top-10 worden de kinderen gestimuleerd om enkele van deze boeken in de zomervakantie te lezen. Kinderen die iets met een van de boeken hebben, mogen vertellen wat ze zo bijzonder vinden aan het boek. Ook kunnen ze een uitgekozen fragment in de klas voorlezen. Een vergelijkbare activiteit kunt u ook uitvoeren met de leerlingen van groep 3. Geef elke leerling een blad waarop boeken genoteerd kunnen worden. o Boekenlijst kopieerblad 2 Op jacht naar mooie boeken Met behulp van de leerlingsoftware voor leesbevordering van Veilig leren lezen kunnen de kinderen een eigen leesdossier bijhouden. Op basis van deze leesdossiers wordt aan het einde van het schooljaar een boeken top-10 samengesteld. De leerkracht bespreekt met de kinderen welke boeken ze het leukst vonden en samen wordt dan de boeken Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 5 van 10 Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 2 van 10

3 Elk kind schrijft nu drie titels op van boeken die het in de zomervakantie wil gaan lezen. Meer dan drie mag natuurlijk ook. Stimuleer de kinderen om in de vakantie de genoteerde boeken te lezen en op het blad aan te geven wat ze van het gelezen boek vinden. Informeer ook de ouders over deze leesactiviteit, zodat zij hun kind kunnen stimuleren en motiveren. Benadruk hierbij wel dat dit lezen een leuke, gezellige activiteit moet zijn en niet iets dat ze bij hun kind afdwingen. Stimuleer de kinderen ook om in de zomervakantie op jacht te gaan naar mooie boeken. Het kind kan de boeken die het ontdekt heeft vastleggen op het blad. Geef kinderen en ouders ook informatie over de openbare bibliotheek. Gebruik van de openbare bibliotheek is voor kinderen van de basisschool vaak gratis. Veel ouders zijn hiervan niet op de hoogte! Maak op school afspraken over het lezen in de zomervakantie. Als u uw leerlingen stimuleert om in de zomervakantie te lezen en op jacht te gaan naar mooie boeken, dan dient daaraan bij het begin van het nieuwe schooljaar natuurlijk aandacht te worden besteed. Kinderen moeten dan de gelegenheid krijgen om te vertellen over een mooi boek dat ze in de vakantie ontdekt hebben. Helemaal geweldig is het natuurlijk als kinderen hun nieuwe ontdekking bij zich hebben en aan de andere kinderen kunnen laten zien. Leespromotie In het artikel Leespromotie beschrijft Josée Warnaar het werken met een klassenbieb en een boekentafel en geeft zij concrete tips voor het werken met een leeslogboek. Voor het samenstellen van een leeslogboek zijn kopieerbladen in dat artikel opgenomen. Met behulp van deze kopieerbladen kunt u een leeslogboek voor de zomervakantie samenstellen (zie: In Digiregie: Artikel Lezen is leuk, praten over boeken ook!, geschreven door Ed Koekebacker Artikel Leespromotie, geschreven door Josée Warnaar. Artikel Inrichting klassenbieb, geschreven door Josée Warnaar o Leeslogboek van: kopieerblad 1 Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 4 van 10 Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 3 van 10

4 kopieerblad 1 Leeslogboek van: Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 4 van 10

5 kopieerblad 12 Boekenlijst Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 5 van 10

6 kopieerblad 13 Het boek heet: Het boek is: De hoofdpersoon is: Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 6 van 10

7 kopieerblad 14 Het boek heet: Het boek is: De hoofdpersoon is: Zo loopt het verhaal af: Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 7 van 10

8 kopieerblad 15 Het boek heet: Het verhaal is: T spannend T grappig T zielig T net echt T fantasie T mooi T griezelig T leuk T eng Dit is het leukste stuk uit het verhaal: Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 8 van 10

9 kopieerblad 16 Het boek heet: Het verhaal is: T spannend T grappig T zielig T net echt T fantasie T mooi T griezelig T leuk T eng Dit is het probleem in het verhaal: Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 9 van 10

10 kopieerblad 17 Veilig leren lezen Digiregie Artikelen Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg blad 10 van 10