Wat moet ik doen met mijn pensioen?

Transcriptie

1 Het Dilemma van de DGA: Wat moet ik doen met mijn pensioen? Disclaimer Deze uitgave is ontwikkeld om u te voorzien van competente en betrouwbare informatie omtrent het onderwerp dat behandeld wordt. Echter, de schrijvers en uitgever laten zich niet in met juridische, financiële of andere professionele adviezen. Wetten en gebruiken verschillen van land tot land. De schrijvers en uitgever kunnen geen verantwoordelijkheid nemen voor het gebruik en de toepassing van de inhoud van dit boek. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, internet of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Ook het plaatsen van directe links naar de bestandslocatie van dit document op websites, in nieuwsbrieven of andere vormen van digitale media is niet toegestaan.

2 2 Inhoudsopgave Deel I... 3 De DGA en zijn pensioen De DGA en zijn pensioen Huidige wetgeving Pensioen in eigen beheer Nadelen Pensioen in eigen beheer Welke mogelijkheden zijn er vanaf 2017 voor de DGA? De DGA heeft 3 opties Gevolgen en risico s voor partners...10 Deel II...12 Financiering van de afkoop van het DGA pensioen De oplossing...13

3 3 Deel I De DGA en zijn pensioen

4 4 1. De DGA en zijn pensioen Pensioen DGA wijzigt: afkoop DGA pensioen is mogelijk! Tot nu toe kon de DGA op 2 manieren pensioen opbouwen: zelf in de BV een eigen pensioenvoorziening treffen (eigen beheer) of een pensioenpolis bij een verzekeraar afsluiten. Vele DGA s hebben in het verleden gekozen voor pensioenopbouw in eigen beheer: van de bijna DGA s hebben er circa gekozen voor een (gedeeltelijk) eigen beheer. Dit pensioen in eigen beheer gaf de laatste jaren veel problemen. Naast beperking van de fiscale aftrekmogelijkheden door verlaging van de tarieven vennootschapsbelasting zetten de waardering van de pensioenvoorziening en de financiele positie van de BV de dividendbeslissing onder druk. De waarde van de pensioenvoorziening moest jaarlijks worden vastgesteld, zowel fiscaal als commercieel. Hiervoor is een actuariële berekening nodig. Het verschil tussen de commerciële waarde en fiscale waarde door met name de lage rente leidde tot grote problemen. Vanwege de problemen hebben vele DGA s de verdere pensioenopbouw afgelopen jaren reeds beëindigd Huidige wetgeving Pensioen in eigen beheer Tot en met 2016 kan de DGA in eigen beheer een pensioenvoorziening opbouwen. De DGA is zowel werknemer als werkgever. In tegenstelling tot andere werkgevers en werknemers hoeft de pensioenvoorziening niet bij een pensioenfonds of bij een verzekeraar te worden ondergebracht. Voor de DGA is dit interessant omdat het geld binnen de onderneming kan blijven. Als werknemer krijgt de DGA een pensioentoezegging van de BV (pensioenbrief). De BV treft als werkgever hiervoor een pensioenvoorziening. De jaarlijkse dotatie aan de pensioenvoorziening wordt berekend met behulp van gespecialiseerde berekeningsoftware of door een actuaris. De dotatie is aan een fiscaal maximum gebonden en aftrekbaar voor de vennootschaps- en inkomstenbelasting. Jaarlijks wordt zowel een fiscale als een commerciële waarde van de pensioenvoorziening vastgesteld. Ook hiervoor is een actuariële berekening nodig. Deze berekening houdt onder andere rekening met rente. Voor de fiscale waarde is dat (minimaal) 4% en voor de commerciële waarde de marktrente. Bij de commerciële waarde wordt ook rekening gehouden met salarisstijgingen en indexaties voor de toekomst. (zie RJ 271 en uiting RJ ).

5 5 Kleine rechtspersonen mogen de balans op stellen volgens fiscale grondslagen. De commerciële waarde wordt dan gebruikt om te toetsen of de BV voldoende vermogen heeft om dividend uit te keren. De huidige wetgeving vinden DGA s en de belastingdienst te ingewikkeld, te kostbaar en ondoorzichtig Nadelen Pensioen in eigen beheer Dividendklem Een DGA die een pensioenvoorziening heeft getroffen in zijn BV (pensioen in eigen beheer) heeft al jaren last van de dividendklem. De dividendklem ontstaat door het (grote) verschil in de commerciële waarde en de fiscale waarde van de pensioenvoorziening op de balans van de onderneming. Doordat de rente extreem laag is en vooral veel lager is dan de fiscale rente (4%) is de commerciële waarde van de pensioenvoorziening vele malen (3 tot 4 keer) hoger dan de fiscale waarde. De meeste ondernemers passen een fiscale waardering toe. Echter als u dividend wilt uitkeren is de commerciële waarde van de pensioenvoorziening leidend. Wanneer het eigen vermogen van de BV op commerciële waarde negatief is kan geen dividend worden uitgekeerd. Dit is de dividendklem. Door de dividendklem kunnen vele ondernemers al jaren geen dividend uitkeren. Maar ook hebben zij beperkt toegang tot de financieringsmarkt. Immers ook de banken kijken naar de commerciële balans. Zij zitten dus klem. Door afkoop van het DGA pensioen wordt de DGA bevrijdt van deze dividend klem. Om u een indruk te geven hoe groot deze klem is: de fiscale waarde van alle pensioenen in eigen beheer bedraagt nu circa 37 miljard euro, de commerciële waarde loopt op tot een bedrag van maar liefst 120 miljard euro. Voorbeeld fiscale en commerciele waardering Stel u bent 50 jaar en heeft een opgebouwd ouderdomspensioen van en bij overlijden wordt 70% van dit pensioen uitgekeerd. De waarde van het pensioen per eind 2016 bedraagt fiscaal en commercieel Indien de BV over activa beschikt die minder bedragen dan is het niet mogelijk om dividend uit te keren.

6 6 2. Welke mogelijkheden zijn er vanaf 2017 voor de DGA? Traject voor wetsvoorstel (brieven) In 2012 heeft de toenmalige staatssecretaris van Financien, de heer Weekers, toegezegd onderzoek te doen naar de gevolgen van de verschillen in commerciele en fiscale waardering voor pensioen. Meerdere brieven later, op 1 juli 2016, kondigt de huidige staatssecretaris, de heer Wiebes, een wetsvoorstel aan om het PEB (Pensioen in eigen beheer) uit te faseren met ingang van 1 januari Op Prinsjesdag 2016 is een wetsvoorstel ingediend. De overheid wil voor de DGA en de belastingdienst een structureel eenvoudiger systeem De DGA heeft 3 opties Vanaf 1 januari 2017 is het niet meer mogelijk om fiscaal voordelig pensioen in eigen beheer op te bouwen. Als de DGA nog pensioen wil opbouwen zal hij dat via een verzekeraar moeten doen of zelf voor voldoende vermogensopbouw in het bedrijf of in privé moeten zorgdragen (financial planning). Dit betekent dat de DGA die nog pensioen in eigen beheer opbouwt, vóór 1 januari 2017 de aandeelhoudersvergadering (AVA) een besluit moet laten nemen dat vanaf 1 januari 2017 geen opbouw meer zal plaatsvinden. Doet de DGA dit niet dan is de pensioenopbouw fiscaal onzuiver (bovenmatig) wat zal leiden tot een belastingclaim van wel 72% (maximaal 52% loonheffing plus 20% revisierente) over de waarde van de gehele pensioenaanspraak.

7 7 Wat te doen met de opgebouwde pensioenvoorziening? Met betrekking tot de reeds opgebouwde pensioenvoorziening heeft de DGA 3 mogelijkheden: Afkopen korting op verschuldigde belasting geen revisierente geld vrij beschikbaar Omzetten pensioenverpliching wordt spaarpotje moet in de BV blijven vanaf pensioen in 20 jaar uitkeren Niets doen pensioenvoorziening blijft staan jaarlijkse actuariele berekening dividendklem blijft bestaan De verwachting is dat het wetsvoorstel op 19 december 2016 in de Eerste kamer wordt behandeld. Afkoop De wetgever staat de DGA tijdelijk toe om in de jaren 2017 tot en met 2019 de opgebouwde pensioenvoorziening in eigen beheer fiscaal gunstig af te kopen. Wat zijn deze gunstige voorwaarden: - Korting op de belastbare (fiscale) waarde bij afkoop - Geen revisierente (was 20%) Hoe eerder wordt afgekocht hoe hoger de korting: De korting geldt op de grondslag geldt over de waarde per eind 2015.

8 8 Een eenvoudig voorbeeld De DGA mag de fiscale waarde van de pensioenvoorziening afkopen. In dit voorbeeld bij afkoop per 1 januari Als de DGA afkoopt is de DGA tevens bevrijd van de dividendklem: de commerciële waarde van de pensioenvoorziening ( ) heeft geen betekenis meer. Als de DGA de fiscale waarde wil afkopen was normaal een revisierente verschuldigd van 20%. Die boete is tijdelijk niet verschuldigd. De DGA mag afkopen zonder boete. Hij krijgt zelfs een korting op de verschuldigde inkomstenbelasting. In 2017 is deze korting 34,5%. De korting wordt berekend over de fiscale waarde per of de datum waarop in 2015 het gebroken boekjaar eindigde. Dit betekent dat over (34,5% van ) van de fiscale waarde geen belasting verschuldigd is. De DGA dient dus aan inkomstenbelasting te betalen en kan in privé ontvangen. Hiermee is de belastingdruk slechts 34% terwijl afkopen normaal tot een belastingdruk van 72% (52% + 20%) zou leiden. Omzetten Naast afkoop krijgt de DGA de mogelijkheid om de huidige pensioenvoorziening om te zetten in een spaarpotje binnen de BV. Het is dan geen pensioen (uitgesteld loon) meer. De fiscale waarde van de pensioenvoorziening per wordt omgezet in een spaarvariant, de zogenaamde oudedagsvoorziening (ODV) waaraan jaarlijks rente wordt toegevoegd. Extra sparen is niet mogelijk. De rente die jaarlijks wordt toegevoegd is het u-rendement (zie voor actuele percentage )

9 9 Op de pensioendatum (uiterlijk AOW-datum) moet het spaarpotje (ODV) worden gebruikt voor een gelijkmatige uitkering gedurende een looptijd van minstens 20 jaar. De uitbetaling kan lopen via de BV of er kan een lijfrente worden aangekocht bij een verzekeraar. Indien de DGA kiest voor omzetting kan hij of zij er later alsnog voor kiezen om af te kopen mits de afkoop uiterlijk 31 december 2019 plaatsvindt. Na 31 december 2019 kan de ODV niet meer worden afgekocht. De kortingspercentages blijven van toepassing waarbij geldt hoe eerder de afkoop hoe voordeliger. Niets doen De DGA kan besluiten om niet af te kopen of om te zetten naar een spaarvariant/oudedagsvoorziening (ODV). De pensioenvoorziening blijft dan in de huidige vorm bevroren op de balans van de BV staan. De huidige waarderingsregels blijven gelden: een actuariële berekening is jaarlijks nodig om zowel de fiscale als de commerciële waarde van de pensioenvoorziening vast te stellen. Ook de verplichtingen tot indexatie (toeslagen) blijven onverminderd van kracht. Fiscaal voordelige pensioenopbouw in eigen beheer is vanaf 2017 niet meer mogelijk en de dividendklem blijft een probleem bij de huidige rente.

10 Gevolgen en risico s voor partners Positie partner Door afkoop of omzetting vervalt (een deel van) de pensioenvoorziening voor de partner. De partner en eventuele ex-partner(s) zal (zullen) dan ook allemaal instemming moeten verlenen voor de keuze voor afkoop of omzetten. Bij afkoop vervalt volledig de pensioenbestemming van de voorziening, dus ook voor de partner. Bij omzetting kan op of voor de pensioendatum het spaarpotje (ODV) gebruikt worden voor een geleidelijke uitkering of voor lijfrente met overlijdensclausule. Zowel bij afkoop als bij omzetting moet rekening worden gehouden met de gevolgen voor de partner als de DGA komt te overlijden. Bij echtscheiding heeft de partner geen recht meer op een deel van het pensioen en is de situatie van de partner afhankelijk van de afspraken die partners hebben gemaakt. De positie van de partner verandert wezenlijk bij afkoop of omzetting. Het is van belang dat er goede afspraken worden gemaakt en indien van toepassing een passende compensatie wordt overeengekomen. Overlijden DGA Onder de huidige wetgeving heeft de partner recht op een partnerpensioen voor zover dit geregeld is in de pensioenbrief. Bij overlijden komt dit partnerpensioen tot uitkering (ten laste van de BV). Kiest de DGA onder de nieuwe wetgeving voor het omzetten van het pensioen in eigen beheer in een oudedagsverplichting (ODV, optie 2) dan heeft de partner bij overlijden de beschikking over het (resterende bedrag) in de ODV. Wanneer De DGA nog niet met pensioen was kan de ODV door de partner voor een jaarlijkse uitkering worden aangewend vanuit de BV gedurende 20 jaar. Overlijdt de DGA nadat hij met pensioen is dan ontvangt de partner over de resterende periode een uitkering. Bijvoorbeeld gedurende 10 jaar als de DGA 10 jaar na pensionering overlijdt. Bij afkoop van het pensioen in eigen beheer is er geen voorziening voor de partner meer getroffen in de BV. Indien de DGA samen met zijn partner besluit tot afkoop van pensioen in eigen beheer is het raadzaam na te denken over de noodzaak van bijvoorbeeld een overlijdensrisicoverzekering bij overlijden. Dit zal mede afhankelijk zijn van de overige beschikbare middelen van de partner bij overlijden. Te denken valt aan de eigen woning, vermogen uit de BV of andere inkomsten.

11 11 Echtscheiding De wet verevening pensioen bij echtscheiding is onder de huidige wetgeving ook van toepassing op de DGA. Dit houdt in dat de partner bij echtscheiding recht heeft op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen. Ook wordt het partnerpensioen dat opgebouwd is tot aan het einde van het huwelijk aan de ex-partner uitgekeerd bij overlijden van de DGA. Exechtgenoten kunnen in het echtscheidingsconvenant hierover andere afspraken maken of geheel afzien van verevening. Besluit de DGA onder de nieuwe wetgeving het pensioen in eigen beheer om te zetten in een oudedagsverplichting (ODV) dan is de toestemming van de partner vereist en dient ook te worden gemeld of er afspraken zijn gemaakt in geval van echtscheiding. De toestemming en de afspraken moeten binnen een maand worden kenbaar gemaakt aan de Belastingdienst. Hiervoor komen formulieren beschikbaar. Bij afkoop is na echtscheiding niets geregeld. De partner dient bij afkoop eveneens toestemming te geven; eventuele afspraken en compensatie kunnen worden vastgelegd in een aanpassing van de huwelijkse voorwaarden. Ex-partners Heeft de DGA op 1 januari 2017 al een (of meerdere) ex-partner(s) die vanuit het huidige pensioen in eigen beheer recht hebben op een deel van het ouderdomspensioen en/of een partnerpensioen bij overlijden van de DGA dan dienen alle ex-partners mee te tekenen in het geval van afkoop of omzetting. Er moeten aanvullende afspraken worden gemaakt want het recht vanuit het pensioen in eigen beheer komt na afkoop of omzetting te vervallen.

12 12 Deel II Financiering van de afkoop van het DGA pensioen

13 13 1. De oplossing Voor het pensioen dat al is opgebouwd bestaat tijdelijk de mogelijkheid tot afkoop. Indien u kiest voor afkoop kunt u gebruik maken van een kortingsregeling. Hoe eerder de afkoop plaatsvindt hoe groter het belastingvoordeel. Het voordeel kan oplopen tot 34,5%. Het bedrag dat de afkoop de DGA oplevert kan naar eigen inzicht worden besteed. En u bent ook eindelijk bevrijd van de dividendklem zodat u zich kunt richten op het ondernemen. Niet alle DGA s hebben voldoende liquide middelen in de BV voor afkoop. Ondernemers kiezen er vaak voor winsten weer te investeren in de onderneming. Daarvoor zijn ze ondernemer geworden. Dit betekent dat niet alle DGA's in staat zijn de afkoop van hun DGA pensioen met liquide middelen te financieren als ze dat zouden willen. Hoe goed de onderneming er ook voor staat. Wij horen DGA's en hun adviseurs vaak zeggen "afkoop is interessant maar kan financieel niet om dat er geen liquide middelen zijn". Voor deze situatie bieden wij u een oplossing. Samen met een nader bekend te maken partner bieden wij DGA's de mogelijkheid tot externe financiering van de afkoop van het DGA pensioen. Op dit moment werken wij achter de schermen hard aan een "totaaloplossing". Een oplossing die niet alleen voorziet in de behoefte van financiering maar ook voorziet in "voorlichting" en verzorging (situatie partner). We hebben daar nog even tijd voor nodig. Over enkele weken willen wij de gehele propositie voor de DGA uitrollen. Wij vragen nog even uw geduld. Wij houden u op de hoogte via