ARCHITECTUUR FT. SOCIAL MEDIA. In hoeverre architectuur en social media verbonden zijn. Onderzoeksrapportage. Desi Wolf

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ARCHITECTUUR FT. SOCIAL MEDIA. In hoeverre architectuur en social media verbonden zijn. Onderzoeksrapportage. Desi Wolf"

Transcriptie

1 ARCHITECTUUR FT. SOCIAL MEDIA In hoeverre architectuur en social media verbonden zijn. Onderzoeksrapportage Desi Wolf

2 1 Onderzoeksrapportage Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, Faculteit Beeldende Kunst en Vormgeving, Bachelor Interior Design. Auteur: Desi Wolf Begeleider: Myrthe Nagtzaam Utrecht, 2O13

3 2 WOORD VOORAF September 2012, het was zover. Ik moest gaan nadenken over het feit dat ik in juni 2013 zou gaan afstuderen. Maar waarop wil ik afstuderen? Terwijl ik aan het brainstormen was over wie ik nu eigenlijk ben als ontwerper en waar mijn interesses liggen in het vakgebied, was ik al vijftien minuten aan het WhatsAppen met een vriendin. Ondertussen ook nog films aan het downloaden via de laptop, muziek aan het uitkiezen op de Ipad via Spotify. En tussen het WhatsAppen ook nog aan het Facebooken op mijn Iphone. En terwijl ik aan het bedenken was waar ik op wilde afstuderen, dacht ik bij mezelf: wat is dit toch eigenlijk bezopen waar ik, maar ik denk ook heel veel anderen met mij, mee bezig zijn. Door het social media gedrag communiceren we niet meer echt; face tot face. We noemen het social media, maar er is eigenlijk niks sociaal aan. We vluchten ons vertrouwde virtuele wereldje in. Ons leven speelt zich af op internet. We geven persoonlijke informatie weg en hebben dit niet eens door. Veel mensen, waaronder ik zelf, doen aan social media. Het is een hedendaags tijdbeeld. Maar hebben we met z n alle wel door wat voor gevolgen en invloed dit op ons heeft? Omdat het een hedendaags tijdbeeld is, vroeg ik me af of er in de architectuur al met social media gewerkt werd. Het leek me relevant en interessant hier onderzoek naar te doen. Ik wil als ontwerper de mens altijd een boodschap meegeven, bewust maken van bepaalde keuzes of eigenschappen die we hebben. Dit omzetten in architectuur. Ik denk dat ik dat met architectuur en social media zeker tot uiting kan brengen. Hier ontstond het idee om alle brainstormsessies en tekeningen over boeg te gooien en mijn afstudeeronderwerp was geboren: Architectuur en social media, in hoeverre hebben deze twee aspecten een verbinding met elkaar. Ik was op dat moment ontzettend verbonden met van alles en iedereen. Maar uiteindelijk moest ik het zelf doen, de knoop doorhakken en er voor gaan, helemaal in mijn eentje.

4 3 INHOUDSOPGAVE Inleiding 4 H1 Social media 6 Wat onder social media verstaan wordt. 6 Door social media een nieuwe kwaal? 8 Het sociale element van social media. 1O Het gebruik van social media, en de gevolgen daarvan. 14 De verklaring? 18 Welke aspecten social media kent. 2O H2 Architectuur en social media 23 De architectuur van het ontmoeten. 23 Van video wall naar Facebook wall. 28 Een eenvoudige visie op architectuur. 3O Social media ontmoet architectuur en kunst. 32 De invloed van social media op de vorm van onze stedelijke omgeving. 44 H3 Het verbinden, of niet 48 Conclusie 49 Literatuuropgave 5O Afbeeldingenlijst 52

5 4 INLEIDING Om de vraag te kunnen beantwoorden heb ik eerst algemene informatie opgezocht om het begrip social media beter te begrijpen. Waardoor vervolgens de stap naar architectuur beter gemaakt kon worden. Het eerste deel van het onderzoeksrapportage gaat dan ook alleen over social media in zijn algemeen. Het begint met een hoofdstuk over wat er onder social media verstaan wordt. Verschillende voor voor-en nadelen worden op een kritische wijze benoemd. Bijvoorbeeld wat voor invloed social media heeft op bepaalde doelgroepen in onze samenleving. Maar ook positieve kanten zoals het feit dat het makkelijker dan ooit is om een netwerk op te bouwen. In het tweede hoofdstuk wordt de verbinding tussen architectuur en social media in kaart gebracht door voorbeelden uit het verleden. Hier wordt ook benoemd wat social media met onze stedelijke schaal doet. Deze verandert door het gebruik van social media. Het feit dat social media een dagelijkse behoefte is geworden, is een zeer interessant gegeven voor een architect om hier op in te spelen. Hier wordt beschreven in hoeverre dit al gedaan is in het verleden, met de daaropvolgende vraag of architectuur niet een vervanging zou kunnen zijn voor social media. De visie van Jeremy bentham, uit de 19e eeuw wordt vergeleken met de actualiteit van social media van nu. In het laatste hoofdstuk wordt er met een open blik over de ondervindingen geschreven. Dit als voorbereiding op de conclusie. Hier wordt duidelijk in hoeverre architectuur verbonden is met social media. En misschien het meest belangrijke, dat het beide een manier van communiceren is.

6 5 In plaats van een virtueel leven of een tweede leven. Zijn sociale media het leven zelf geworden. Eerst woonden we op boerderijen, toen in steden en nu wonen we op het internet. Sociale media zijn ons thuis geworden. Het is de architectuur waarin ons leven zich nu afspeelt. Sean Parker, medeoprichter Facebook.

7 6 HOOFDSTUK 1: SOCIAL MEDIA Wat onder social media verstaan wordt Om het begrip social media uit te kunnen leggen is het belangrijk eerst de betekenis helder te krijgen. Op een kennisplatform 1 voor social media staat de volgende omschrijving: social media: is een verzamelnaam voor alle internet-toepassingen waarmee het mogelijk is om informatie met elkaar te delen. Het gaat niet alleen om informatie in de vorm van tekst (nieuws, artikelen). Ook geluid (podcasts, muziek) en beeld (fotografie, video) worden gedeeld via social media. We kunnen stellen dat social media staat voor media die je laten socialiseren met de omgeving waarin je je bevindt. 2 Bekende voorbeelden van internationale social media zijn Facebook, YouTube, LinkedIn, Twitter, en MySpace. Voorbeelden uit Nederland zijn Hyves, NuJij en Schoolbank. Bij social media draait het vooral om de rol van de bezoeker. Een voorbeeld hiervan: bij YouTube uploadt de gebruiker een video. Dit wordt ook wel User generated content genoemd. Daarnaast zorgt het social medium soms ook voor de rangschikking van de content. Een voorbeeld hiervan: op NuJij kan iedereen stemmen voor elk nieuwsartikel, zo komen vanzelf de meest populaire berichten op de homepage. 3 Het woord social zegt eigenlijk al voldoende; social media zijn omgevingen waar heel veel interactie plaatsvindt. Groepen mensen komen er samen om te communiceren over onderwerpen die zij belangrijk vinden. 4 Sociaal betekend onder andere dat men geneigd is om te leven in groepen. Dit kan verklaren waarom social media zoveel bezoekers trekt: mensen gaan op zoek naar zogenaamde peers. Met deze personen wisselen ze informatie uit. Als er eenmaal een groot aantal mensen is bereikt, krijg november november november november 2012

8 7 je een sneeuwbaleffect. Dit wordt ook wel het viral effect genoemd. Waardoor er steeds meer mensen op de social media afkomen. 5 Bij alle bovengenoemde voorbeelden, is het viral effect ontstaan en maakt deze vormen van social media nu zo bekend. Door het veelvuldige gebruik van social media zijn deze in een korte periode heel breed geworden en blijft het doorgroeien. Social media zijn de toekomst. Zo zegt Andrew Keen (1960) dat het internet de lijm is die ons leven in de 21 ste eeuw bij elkaar houdt. 6 Door de groei van het social media-gebruik zijn er meerdere definities van social media gekomen. Je zou kunnen zeggen dat het bijna zijn eigen leven gaat leiden. Zo heeft Sean Parker (1979) medeoprichter van Facebook, ooit gezegd: In plaats van een virtueel leven of een tweede leven. Zijn sociale media het leven zelf geworden. Eerst woonden we op boerderijen, toen in steden en nu wonen we op het internet. 7 Hij voegt daar nog aan toe: sociale media zijn met andere woorden ons thuis geworden; het is de architectuur waarin ons leven zich nu afspeelt, aldus Parker. Hillary Clinton (1947) heeft zo ook haar eigen definitie. Ze noemt het internet en social media het centrale zenuwstelsel van de aarde. 8 Dit ziet zij overigens als iets positiefs. En ook social media kenner Clay Shirky (1964) van de New York University ziet het als het verbindende weefsel van de samenleving november Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p.25.

9 8 Door social media een nieuwe kwaal? Door het huidige gebruik ben ik van mening dat het de verkeerde kant op dreigt te gaan en social media een negatief begrip wordt. Doordat iedereen zijn eigen definitie van social media heeft verleggen we onze grenzen en krijgt social media meerdere lagen. Voor de een is het letterlijk wat ik in mijn eerste alinea beschrijf, maar voor de ander het centrale zenuwstelsel van de aarde. 10 Hier een in mijn ogen negatief voorbeeld: social media is zodanig een dagelijkse behoefte geworden dat als het even niet werkt zoals het hoort te werken, men uit zijn of haar doen is. Social media werkt door middel van internet: zonder internet geen social media. Zo blijkt dat we er een nieuwe kwaal bij hebben. De Spits schrijft een artikel over deze nieuwe kwaal: Ziek zijn van traag internet, luidt de kop. Na de muisarm en sms-duim hebben we nu ook last van bufferitus interruptus : depressiviteit en geïrriteerdheid door traag internet. Uit onderzoek blijkt dat de meeste jonge mobiele internetters negatief worden beïnvloed in hun dagelijkse humeur en gedrag. Dit komt doordat het kijken naar een filmpje of het openen van een website in hun ogen te lang duurt. Uit onderzoek blijkt dat jonge vrouwen ongeduldiger zijn dan mannen, maar dat mannen wel weer sneller beginnen met schelden. 11 Het openbaar vervoer is volgens jongeren een plek die voor de meeste problemen zorgt als het gaat om de snelheid van het internet. De grootste ergernissen worden veroorzaakt door de lange overdrachtstijd van berichten via WhatsApp en de buffertijd bij het laden van filmpjes. Maar liefst 83 procent van de jongeren tussen de 16 en 28 jaar reageert negatief op traag mobiel internet. De symptomen die ze vooral ervaren zijn: irritatie, ongeduld, onrust en teleurstelling. Zo n 10 procent gaat schelden, gooien en smijten met de mobiele telefoon, zo blijkt uit een onderzoek van DirectResearch. En zo hebben we na de muisarm en sms-duim er een 10 Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p Tjerk de Vries, Ziek van traag internet, in: De Spits, , p.4, nieuws katern

10 9 nieuwe kwaal bij door de moderne techniek. 12 Dit voorbeeld illustreert in hoeverre men kan reageren op situaties die zich voordoen na aanleiding van een niet goed werkend product of dienst. Dit ervaar ik als zeer negatief van het gevolg door het gebruik maken van social media, en zet het daardoor voor mij in kwaad daglicht. Men moet er zich misschien eens van bewust worden dat het best bijzonder is dat dit er allemaal is. Maar gelukkig ontwikkeld het internet zich snel verder en zal er binnenkort overal 4G zijn, wat zorgt voor een 10 keer snellere en betere draadloze internetverbinding voor de smartphone. Wat zal ons volgende probleem of kwaaltje worden? Tjerk de Vries, Ziek van traag internet, in: De Spits, , p.4, nieuws katern 13 Tjerk de Vries, Ziek van traag internet, in: De Spits, , p.4, Nieuws katern

11 1O Het sociale element van social media Erwin Blom,(1961) auteur van het boek De Realtime Revolutie schijft in zijn hoofdstuk; sluipenderwijs veranderd de wereld ingrijpend over de opmars van sociale media, en dat we deze een stille revolutie kunnen noemen. Er zijn volgens Blom geen grenzen meer. Kleine veranderingen, maar met grote gevolgen. Dat we nu via (mobiel) internet altijd en overal met alles en iedereen in contact kunnen staan verandert de wereld. Het lijkt erop dat het leven hetzelfde gangetje heeft als altijd, maar dat iedereen dankzij Twitter, Facebook of YouTube een eigen stem krijgt, dat iedereen via dezelfde kanalen bereikbaar is of wordt. Dit heeft grote impact, en daardoor misschien wel een revolutie te noemen. Blom noemt het een wereld die dankzij nieuwe communicatiemiddelen drastisch democratiseert, een wereld die door open communicatie meer en meer transparant wordt, een wereld waarin technologische en communicatieve vernieuwingen met impact elkaar in hoog tempo opvolgen, zo n wereld heeft grote invloed op mens en maatschappij. 14 Hij schrijft dat de kracht van het individu toe neemt, maar die van de groep net zo goed. Het is makkelijker dan ooit om als creatieveling, zakenman of politicus een publiek te vinden, het is makkelijker dan ooit om over grenzen en culturen krachten te bundelen. 15 Voor sommigen lijkt social media er al een eeuwigheid te zijn, voor anderen moet het nog beginnen. Facebook werd in 2004 opgericht, YouTube in 2005 en Twitter bestaat sinds We zijn dus eigenlijk nog maar net aan de gang. Hoe deze ontwikkelingen exact gaan, welke kant we precies op gaan, het is allemaal nog onduidelijk. Maar als de definitie van revolutie een plotselinge ingrijpende verandering in een samenleving is, dan kunnen we zeggen dat volgende ontwikkelingen revolutionair zijn: 14 Erwin Blom, De Realtime Revolutie; Hoe Twitter (bij na) alles verandert, 2012, p Erwin Blom, De Realtime Revolutie; Hoe Twitter (bij na) alles verandert, 2012, p.22.

12 11 - Dat je nu als band met aanhang via enkele oproep op Twitter nummer 1 in de hitlijst kan komen, zonder media-aandacht of airplay, is ingrijpend verstorend voor de muziekindustrie. De Nederlandse band Jurk! liet het zien. - Dat je nu als designer via Kickstarter binnen 24 uur met je fans financiering van een miljoen voor je game kunt realiseren, is ingrijpend en verstorend voor de wereld van banken en investeerders. Doudle Fine Adventure liet het zien. - Dat je nu in zes weken als app developer van bijna failliet naar een waarde van 220 miljoen kunt groeien, is ingrijpend en verstorend voor de wereld van de business. Omgpop liet het met Draw Something zien. - Dat je nu zonder een organisatie via een tweet een studentenprotest kunt veroorzaken, is ingrijpend en verstorend voor vakbond en politiek. De studentenstaking van 2011 liet het zien. - Dat je nu uit het niets via Youtube met een videoclip een wereldhit kunt scoren, is ingrijpend en verstorend voor de entertainmentindustrie. Walk Off The Earth liet het zien. - Dat je nu in totalitaire staten via het web de buitenwereld kan informeren over opstanden en misstanden, is ingrijpend en verstorend voor de politiek. De Arabische Lente liet het zien. 16 De bovengenoemde tekst is niet zozeer het antwoord op de vraag wat nou precies het sociale element van social media is. Maar geeft wel aan waar het om draait. Door de ontwikkelingen die zich afspelen binnen de sociale media brengen we elkaar dichter en makkelijker bij elkaar. We houden door de interactie met het web, elkaar op de hoogte van gebeurtenissen en zorgen zo voor een zelfredzame revolutie. Er wordt heel veel gemakkelijker door gebruik te maken van social media. 16 Erwin Blom, De Realtime Revolutie; Hoe Twitter (bij na) alles verandert, 2012, p.22.

13 12 Door de bovengenoemde gebeurtenissen zijn er ingrijpende en verstorende situaties opgetreden voor bij voorbeeld de politiek. Deze hebben gezorgd dat er doelen bereikt zijn die men normaal niet zou kunnen bereiken. Ik ben van mening dat men door samen met een oplossing te komen, ons socialer tegenover elkaar hebben opgesteld, door elkaar te helpen. Daarnaast biedt social media een plek waar vraag en aanbod te vinden is. Dat is heel sociaal. Een voorbeeld uit eigen ervaring: mijn Iphone was gestolen, ik wilde heel graag een Iphone terug. Ik heb een bericht op Facebook geplaatst en nog geen uur later was ik alweer de eigenaar van een nieuwe telefoon. Zo simpel kan het zijn, sociaal zijn. Maar daar komt mijn volgende punt: in hoeverre is het sociaal, en in hoeverre gaan we zo ver dat er niets sociaals meer aan is? Dat we via sociaal media intieme persoonlijke details verspreiden. Hier een voorbeeld: Op Twitter ontstond het gesprek die probeert af te kicken van drugs. Door dit te posten krijgt hij vele reacties niet op te geven. Zelfs na eigen zeggen een terugval te hebben gehad, blijven de positieve en gelijkwaardige verhalen dat hij niet mag opgeven binnen stromen. Twitter kan in dit geval als een afkick buddy dienst doen. Klinkt sociaal, toch? 17 En daar is voor mij de grens bereikt. Waarom KleineJay dit delen? Ik hoef het niet te lezen, maar dat doe ik toch, maar waarom? Uit nieuwsgierigheid? Door middel van media worden we van steeds meer nieuws voorzien. Misschien ligt daar de kern van het probleem wel. En willen we daarom steeds meer weten? Vroeger wist je echt niet dat er een tiener in Eindhoven door tien jongens in elkaar geslagen werd. Het gebeurde wel, maar het nieuws werd lang niet zo groots verspreidt zoals we dat nu doen. Nu gebeurd zo n zelfde situatie en sta je gelijk met je foto op Facebook en kreeg de Nederlandse Politie er ineens honderdduizenden rechercheurs bij Erwin Blom, De Realtime Revolutie; Hoe Twitter (bij na) alles verandert, 2012, p Dorien&Anna, Mishandeling Eindhoven was niet zo maar, ( )

14 13 We kunnen het voorbeeld van de tiener uit Eindhoven, en de gevolgen daarvan op de sociale media sites een voorbeeld noemen van sensatie beluste journalistiek. Sacha de Boer (voormalig nieuwspresentator van de NOS van het acht uur journaal) zag de afgelopen negentien jaar, tijdens haar loopbaan bij de NOS veel veranderen in de journalistiek. De rol van de journalist is volgens De Boer veranderd door de opkomst van de sociale media. Een journalist was vroeger voornamelijk bezig met het zoeken naar nieuws, nu komt het vaak tot je via Twitter. Gebeurt er iets, dan melden zich onmiddellijk diverse ooggetuigen. Maar die zijn niet altijd te vertrouwen, weet De Boer uit ervaring. Een voorbeeld is het drama in Duisburg tijdens de Love Parade in Toen meldden ooggetuigen dat er een aanslag was, maar dat bleek niet te kloppen. Journalisten zijn volgens De Boer veel tijd kwijt aan het controleren van berichten op sociale media Auteur onbekend, Sacha de Boer kickt niet af, NOS, ( )

15 14 Het gebruik van social media, en de gevolgen daarvan Op het eerste gezicht is social media niet ingewikkeld: het zijn communicatiemiddelen die mensen altijd en overal met elkaar in contact brengen. Dit is echter maar een deel van het verhaal, want het zijn niet alleen woorden die beschikbaar komen, het is ook gedrag dat digitaal wordt gedeeld. In de tijdlijn van Facebook zie je welk artikel een vriend uit de krant leest. Even daarna komt er langs welke muziek een andere vriend luistert via Spotify. Vervolgens kun je zien dat een andere vriend is gaan hardlopen, en zijn resultaat een half uur later communiceert via Facebook. Een ander deelt dagelijks zijn of haar gewicht en daarbij de resultaten van een afvalpoging. Omdat de resultaten aan internet gekoppeld zijn, worden deze automatisch op Facebook gezet. 20 Dit zijn maar enkele voorbeelden van de prikkels die binnen komen door social media en ons mediagedrag veranderen. Onze peers zijn belangrijker geworden dan de filters van vroeger. We kijken, luisteren en lezen niet minder, maar wel anders. We gaan minder op zoek naar inhoud en informatie, omdat die vaker vanzelf op ons afkomt. Anderen lezen, luisteren en vertellen daarover op Twitter en Facebook. Samen zijn we filter op filter. Waar eerst de krant en/ of radio een selectie maakte om het nieuws te verspreiden, zo maken we nu met z n allen een selectie om dit aan elkaar door te vertellen. Mensen en dingen zijn digitaal met elkaar verbonden. Tijd en locatie zijn met elkaar gekoppeld. Via het mobieltje hou je het allemaal bij. 21 Met andere woorden: privé wordt publiek. Social media zijn zo transparant als wat. Alsof we in een glazen bol leven, zo eentje die met kerst op de schouw staat, even schudden en dan dwarrelt het glinsterende sneeuw naar beneden en kijk je naar een prachtig sprookje. Geloof me zo mooi zijn die sprookjes in werkelijkheid niet. Onderstaande krantenartikelen benadrukken mijn mening over het feit dat 20 Erwin Blom, De Realtime Revolutie; Hoe Twitter (bij na) alles verandert, 2012, p Erwin Blom, De Realtime Revolutie; Hoe Twitter (bij na) alles verandert, 2012, p.91-92

16 15 privé publiek wordt en dat dit negatieve gevolgen heeft. Daardoor is er een hype ontstaan om juist te stoppen met Facebook. De Spits schrijft erover. Er is leven na Facebook : zo luidt de kop. Steeds meer mensen trekken de stekker uit hun digitale bestaan. Dit omdat het volgen van vrienden alleen maar ergernis opwekt, veel tijd kost en verslavend is. Er zijn drie mensen geïnterviewd. Daniëlle zegt het volgende: Het voelde niet meer goed dat iedereen mijn profiel maar aan het bekijken was. En dat ik bij andere mensen aapjes aan het kijken was. Ik miste het persoonlijke contact met mijn vriendinnen en wilde liever teruggaan in die tijd. We spreken veel vaker af en hebben veel diepgaandere gesprekken, dan dat oppervlakkige gedoe. Elzinus zegt het volgende: Het werd veel te dominant in mijn leven. Ik was er te veel mee bezig, en wat schoot ik er eigenlijk mee op? Er werd weinig interessants gedeeld. Het stomme was dat ik het zelf totaal niet in de hand had. Ik kon het niet laten om toch even snel te kijken en gedachteloos lezen wat vrienden hadden gepost. Het leverde alleen maar irritatie en ergernis op. Toen dacht ik bij mezelf, voor wie doe ik dit eigenlijk? Rein zegt het volgende: Ik was het gezeur zo zat, vooral de berichten dat mensen in de file staan. Wat heb ik aan deze boodschap? Iedereen laat zien hoe leuk hij of zij het heeft. Terwijl iedereen wel eens een tegenvaller heeft, maar dat lees je nooit. Sinds ik gestopt ben met Facebook, bellen mijn echte vrienden me af en toe weer op om te vragen hoe het met me gaat. Veel socialer! Vooral voor tieners vind ik het schadelijk. Deze groep is zo kwetsbaar in de pubertijd. 22 Hier word overigens niet mee bedoeld dat dit geldt voor de hele pubergeneratie, maar dat deze groep wel het meest kwetsbaar is. 22 Amanda van der Voort, Er is leven na Facebook, in: De Spits, , p.14, Entertainment katern

17 16 De Facebookmoord is een goed voorbeeld van het feit dat tieners een kwetsbare doelgroep zijn in de pubertijd. De vijftienjarige Winsie Hau werd op 14 januari 2012 vermoord door de veertienjarige huurmoordenaar Jinhua K. Deze moord kreeg de naam Facebookmoord omdat een conflict via Facebook leidde tot de moord. Winsie kreeg een conflict met haar zestienjarige vriendin Polly K. Dit leidde ertoe dat Winsie op Facebook opmerkingen maakte over het gedrag van haar vriendin Polly. Dit liep zodanig uit de hand dat Polly K. haar zeventienjarige vriend Wesley C. inschakelde om maatregelen te nemen. Dit deed hij door contact op te nemen met Jinhua K. en hem de opdracht gaf Winsie voor het bedrag van honderd euro te straffen. Met als gevolg dat Jinhua K. zijn taak zo serieus nam, dat hij besloot naar het huis van Winsie in Arnhem te gaan en haar daar neer stak met een mes. Winsie overleed enkele dagen later aan haar verwondingen. De zaak kreeg in 2012 veel media aandacht. De wijze waarop de moord was bedacht en uitgevoerd getuigde van een koelbloedig plan, waarbij een vriendschap door middel van enkele opmerkingen op Facebook uitmondde in een liquidatie, uitgevoerd door een veertienjarige jongen. 23 De vader van het meisje, Chun Nam Hau, werdt ook slachtoffer tijdens de aanval op zijn dochter en liep daardoor verwondingen op aan zijn wang. Hij hoopt dat ouders en tieners gewaarschuwd zijn voor de gevaren van ruzies via internet. Ik hoop dat deze zaak de mensen wakker kan schudden. Het chatleven van zijn dochter en haar leeftijdsgenoten is een katalysator geweest in een onbenullige tienerruzie. De wereld is veranderd sinds het internetgebruik, de wereld is zoveel groter geworden met het gebruik van sociale media en mobiele telefoons. En de gevaren zijn daarmee ook groter geworden. Ik denk dat het te snel komt voor de kinderen. Ze zijn nog te jong Nieuwsuur, De achtergrond van de Facebookmoord, uit zending van , nl/programmas/975-nieuwsuur 24 Redactie Algemeens Dagblad, Onbenullige tienerruzie op Facebook leidde tot moord, nl/1012/nederland/,( )

18 17 Naar aanleiding van de Facebookmoord hebben een aantal scholen een oplossing voor het probleem dat internet een katalysator kan zijn in pesterijen en ruzies, gevonden. Het Algemeen Dagblad van 17 november 2012, schijft dat de scholen tegenwoordig mee kijken op social media sites. Dit puur om de leerlingen in de gaten te houden die betrokken kunnen raken in pesterijen en bedreigingen. Pubers hebben vaak geen idee wat de gevolgen zijn van dreigende teksten. Het komt regelmatig voor dat er een dreigtweet, of ander cybergeweld plaatsvindt via social media zegt Els van Riel van ROC Twente. We houden de boel met een team van leraren in de gaten om ongewenste gebeurtenissen die kiem te smoren. De leerlingen krijgen geen straf, maar er wordt wel uitgebreid over gesproken met de mentor. Pubers hebben vaak niet door wat de gevolgen zijn van online pesterijen of uitnodigingen. Dat zag je maar aan het meisje uit Haren. Dit liep behoorlijk uit de hand. We willen dit soort situaties voorkomen, 25 aldus Van Riel. 25 Renske Baars, De school kijkt mee op Facebook, in: Het Algemeen Dagblad, , p.5, Nieuws katern

19 18 De verklaring? Wat ik me nu nog steeds afvraag: waar komt die drang van dat delen nu toch vandaan? Is daar een verklaring voor? Ik denk het wel. Ondanks dat er op de volgende theorie het een ander is aangemerkt, ben ik van mening dat sommige behoeften het gedrag wel verklaren. Socioloog Abraham Maslow ( ) heeft er een antwoord op: De mens heeft vijf basis behoeften. De piramide van Maslow is een door Maslow in 1943 gepubliceerde hiërarchische ordening van behoeften. Deze behoeftehiërarchie ziet er als volgt uit: 1. Lichamelijke behoefte 2. Behoefte aan veiligheid en zekerheid 3. Behoefte aan sociaal contact 4. Behoefte aan waardering en erkenning 5. Zelfontplooiing Naar mijn mening kunnen we het social media gedrag tussen behoefte 2 en 5 plaatsen. Behoefte 2: behoefte aan veiligheid en zekerheid; het individu gaat zekerheid zoeken in een georganiseerde kleine of grote groep. Dit kan bijvoorbeeld de buurt, het gezin of het bedrijf zijn. Typische voorbeelden zijn: huisvesting, werk en relaties. Er wordt gepoogd dit op te vangen door een uitgebreid stelsel van sociale zekerheid. Minimaal gebruik van social media zou hier goed tussen passen. Behoefte 3: behoefte aan sociaal contact; behoefte aan vriendschap, liefde en positief-sociale relaties. In deze fase kunnen we zeggen dat het social media gebruik toeneemt. Behoefte 4: behoefte aan waardering en erkenning; die de competentie en het aanzien in groepsverband verhogen; het belang hechten aan de status in sociaal verband. Hier kunnen we zeggen dat het bijna leidt tot een verslaving aan social media.

20 19 Behoefte 5: behoefte aan zelfontplooiing; is de behoefte om zijn of haar persoonlijkheid en zijn of haar mentale groeimogelijkheden te ontwikkelen en het toekennen aan waarden. Het sociale milieu is niet weg te cijferen als steunende basis van deze actualisatietendens. Hier kunnen we zeggen dat er een verslaving is aan social media Auteur onbekend, Behoefte piramide van Maslow, www. menscentraal.nl,

21 2O Welke aspecten social media kent Social media bestaat uit zoveel verschillende onderdelen dat ik over alle onderdelen mijn gehele onderzoekrapportage zou kunnen schrijven. Marketing is bijvoorbeeld een groot aspect binnen de social media wat in deze tijd juist heel belangrijk is op zakelijk gebied. De zakelijke kant kan bijna niet meer zonder. Maar voor mij is dit niet relevant. Ik schrijf juist over de voor-en nadelen die het heeft voor de mens als individu. Het is niet mijn hoofddoel om voor mijn onderzoekrapportage alle kanten van social media uit te pluizen en in kaart te brengen. Daarom heb ik besloten een persoonlijke kant te laten zien. Omdat ik over het algemeen in dit onderzoekrapportage vrij negatief ben over social media, wil ik een positieve kant laten zien die social media ook hebben, en vooral het sociale element laten zien. Dit geldt echter voor één persoon, het is dus een mening en geen feit of beter gezegd: het is een ervaring. Maar deze ervaring laat wel zien dat het iemand persoonlijk kan helpen. En dus zeer sociaal is. Erwin Blom, al eerder genoemd in mijn hoofdstuk Het sociale element van social media, schrijft aan het einde van zijn boek wat de persoonlijke kracht van social media kunnen zijn. Zo heeft hij bekenden mensen beter leren kennen via Twitter, hij heeft er een zee aan nieuwe mensen bijgekregen die hij nu ook kent. Hierdoor is zijn netwerk groter, dit ziet hij als een voordeel. Hij schrijft dat hij beter op de hoogte is van gebeurtenissen. Twitter heeft hem meer plezier gegeven. 27 Hij eindigt zijn boek echter met een grote maar: Dat alles en iedereen altijd met elkaar in contact staat, is krachtig. Maar wat betekent de beschikbaarheid van al die data voor onze privacy, nu en in de toekomst? En wie is de eigenaar van die data of zou het moeten zijn? Hoe voorkomen we dat snelheid van het web voor een digitale tweedeling zorgt? Erwin Blom, De Realtime Revolutie; Hoe Twitter (bij na) alles verandert, 2012, p Erwin Blom, De Realtime Revolutie; Hoe Twitter (bij na) alles verandert, 2012, p.140.

22 21 Vraagtekens zullen er dus altijd blijven. Niemand kan in die glazen bol kijken en zien wat het ons uiteindelijk oplevert. Maar een ding is voor mij duidelijk geworden: hoe meer je om de nieuwste ontwikkelingen geeft, hoe meer je jezelf hierin kan verliezen. Soms heb je gewoon een wake up call nodig om daar over na te kunnen denken. Toen ik aan dit hoofdstuk begon zag ik de gevaren maar ook positieve kanten van social media nog niet zoals ik ze nu zie. Ik ben nu van mening als je dicht bij jezelf blijft, er geen gevaar is. Lees wat je wilt lezen, en deel wat je wilt delen. Krijg je er geen reacties op, so be it. Je deelt het met de rest omdat jij het wilt laten zien. Je doet het voor jezelf, en voor niemand anders. Alhoewel dat ook misschien niet helemaal waar is. Als je alleen bent in de jungle, dan heb je toch sociale contacten nodig om te kunnen overleven. We mogen immers nooit vergeten dat de mens van naturen een sociaal wezen is Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p.19.

23 22 Architectuur moet het ontmoeten van mensen stimuleren Herman Hertzberger, architect

24 23 HOOFDSTUK 2: ARCHITECTUUR EN SOCIAL MEDIA De architectuur van het ontmoeten Als ik social media en architectuur intyp op Google, krijg ik de volgende zoekresultaten: Wat heeft een architect aan social media? Bouw moet kracht van social media benutten. Door het links laten liggen van social media mist de bouwsector kansen. De macht over de markt zal verschuiven van organisaties naar sociale media. In tegenstelling tot veel andere ontwikkelingen, hoef je als bedrijf niet lang na te denken of je wat met social media moet doen. 30 Wat voornamelijk naar voren komt is de manier hoe architecten hun werk in de markt kunnen brengen in deze lastige tijd, en met dit tijdperk mee kunnen gaan door middel van social media. Dit is echter niet de vergelijking die ik wil maken in dit hoofdstuk. Ik wil juist gaan kijken of architectuur en social media op een evenwichtige manier in relatie tot elkaar staan. Dit met als einddoel de conclusie in mijn ontwerp toe te kunnen passen. In mijn ontwerp wil ik een ruimte of object ontwerpen die ons bewust maakt van ons social media gedrag. Het ontwerp moet pure communicatie (dat zie ik als face to face) stimuleren. Dus de vorm en routing die ik ontwerp moeten je als het ware tot pure communicatie zetten. Ik ben me er zeker van bewust dat mijn ontwerp zich lastig leent voor een herbestemming. Vandaag de dag is het belangrijk om over herbestemming na te denken. Er zijn architecten die dit in het verleden wel degelijk geprobeerd hebben. 30 Google, social media en architectuur,

25 24 Een goed voorbeeld hiervan is het gebouw van verzekeraar Centraal Beheer in Apeldoorn Ontworpen door architect Herman Hertzberger(1932). Hier vindt de discussie al jaren plaats of zijn filosofie wel overeenkomt met de werkelijkheid. In de tijd dat dit gebouw is ontworpen was er nog geen social media, maar er zijn wel overeenkomsten met zijn ontwerpfilosofie en mijn einddoel: het ontmoeten van mensen stimuleren (dit is de overeenkomst met mijn einddoel). En een meervoudig gebruik van de architectuur mogelijk te maken (dit is niet zozeer voor mijn onderzoek een belangrijk punt, maar ik moet hier wel over nadenken). Hiermee verzette hij zich tegen het functionalisme van de wederopbouw. Hij was van menig dat dit tot kille en fantasieloze architectuur had geleid. Hij streefde meer naar een architectuur van menselijke relaties: een architectuur van ontmoeting en vervlechting. Zijn manier van ontwerpen werd ook wel het structuralisme genoemd. 31 Het Centraal Beheergebouw in Apeldoorn uit 1972 was destijds een revolutionair ontwerp. Het gebouw is opgebouwd uit zesenvijftig kubusvormige elementen. Deze zijn gegroepeerd rond een kern van liften, trappen en sanitair. Opvallend is het open karakter van het gebouw, alleen de vergaderruimten zijn afgesloten door wanden van glazen bouwstenen. Dit sluit aan bij het in de jaren 70 populaire kantoortuin idee. 32 Eén element meet negen bij negen meter en heeft vier werkplekken per verdieping. Tussen deze elementen zijn er stroken van drie meter breed gereserveerd voor de vides Herman Hertzberger, Ruimte en leren, uitgeverij 010, 2008, p Architectuur.org, Centraal Beheer, tectuur.org/bouwwerk/252/centraal_beheer.html, ( ) 33 Architectuur.org, Centraal Beheer, tectuur.org/bouwwerk/252/centraal_beheer.html, ( )

26 25 Een structuur die ruimte biedt aan kleinere ontmoetings- en kantoorwerkplekken die (zowel horizontaal als verticaal) in open verbinding met elkaar staan. Het interieur oogt informeel en het gebouw viel op ten opzichte van de cellenkantoortjes die op dat moment gebruikelijk waren. 34 Centraal Beheer is in 2012 vertrokken uit de stad Apeldoorn. Het pand is gekocht door projectontwikkelaar TCN, die het gebouw van Hertzberger wil ontwikkelen tot Business Campus. Er is door TCN een onderzoek ingesteld naar de mogelijkheden voor herbestemming. Studenten aan de TU Delft en Eindhoven mochten onderzoek doen naar de herbestemmingsmogelijkheden van het gebouw. Het herbestemmen past heel goed in de geest van het structuralisme. Het gebouw zou zich immers in de tijd moeten kunnen ontwikkelen, de constructie zou andere invullingen moeten kunnen bevatten. 35 De conclusie is echter dat de structuur en functie van Centraal Beheer niet zo eenvoudig te transformeren zijn, dat de veel geroemde uitbreidbaarheid en aanpasbaarheid in de praktijk erg tegen valt. De structuur blijkt juist heel erg dwingend te zijn. 36 Zijn ontwerpfilosofie heeft naar mijn mening een goed streven. Helaas is herbestemming zo blijkt, een zeer lastige klus. Als we even terugkomen op het feit dat één verdieping wat bestaat uit één kubus met de afmeting van negen 34 Herman Hertzberger, Ruimte en leren, uitgeverij 010, 2008, p Archined, Wat te doen met een gebouw als centraal beheer, ( ) 36 Archined, Wat te doen met een gebouw als centraal beheer, ( )

27 bij negen meter, maar plek biedt voor vier werkplekken. Dan zou je de conclusie kunnen trekken dat het niet zo gek is dat het niet werkt zoals het zou moeten werken, zeker in deze tijd met Het Nieuwe Werken. Mijn einddoel is niet dat het per se hergebruikt moet worden. Maar ik ben me er weldegelijk van bewust dat het onderwerp en het ontwerp zich lastig zullen lenen voor herbestemming, en dat is wel een belangrijk punt in deze tijd. Ik zal dus naar andere oplossingen moeten zoeken. Misschien in de richting van tijdelijke architectuur? Of architectuur die op zich zelf staat, die het gebouw niet aantast. Wat overigens wel de beste optie is. Dit omdat het pand waar het ontwerp in komt, het postkantoor aan de Neude in Utrecht is. Het Postkantoor is een monumentaal pand waar niks veranderd mag worden. 26

28 27 Gebouw Centraal Beheer, Apeldoorn. Luchtfoto Centraal Beheer, Apeldoorn..

29 28 Van video wall naar Facebook wall Nu is het gebouw van Hertzberger niet te vergelijken met het tijdperk van nu. In het huidige tijdsbeeld wordt er kunst en architectuur ontworpen door gebruik te maken van social media. Een aantal voorbeelden hiervan zullen later in dit hoofdstuk aan bod komen. Door social media ervaren we dingen en ruimtes om ons heen anders. Binnen het tijdsbestek van een decennium, heeft de impact van de media onze ervaring van ruimte volledig getransformeerd. Waar we eerst de jumbotron en de video wall hadden, hebben we nu de smartphone en de virtuele Facebook wall. Hierdoor is in stedelijke schaal het lopen door de straat en het ervaren van ruimte ruimte afgenomen. Alsof je maar met één oog kijkt en met één oor luistert. Gegrepen wordt door dat ene apparaat waar in er een nieuwe ruimte en ervaring plaatsvindt: de smartphone. Een plaats die gebruikt wordt om een fysieke ruimte en de mensen die erin zitten te comprimeren. 37 Schrijft Sherry Turkle (1948) in haar boek Alone Together. Wat is een plek als de gene die fysiek aanwezig zijn, hun aandacht hebben op het afwezige? 38 Zouden architecten zichzelf deze vraag weleens stellen? Het lijkt mij uiterst interessant om hier op in te spelen als architect. Social media zijn nu eenmaal de toekomst, zo wordt er gezegd. Onze ervaring van de wereld om ons heen is veranderd in een mate die we niet meer gezien hebben sinds de komst van treinen en auto s. De aanwezigheid van social media is evengoed een factor in onze ervaring van ruimte als bijvoorbeeld het spel van licht en schaduw op een muur Sherry Turkle, Alone toghether, New York 2011, p Sherry Turkle, Alone toghether, New York 2011, p Metropolismag, Here but not here, com, ( )

30 Het spel van licht en schaduw op een muur is fysieke architectuur. Zouden we kunnen zeggen dat wat er door social media gebeurd, we digitale architectuur maken? Kunnen we die digitale architectuur niet fysiek maken? Doordat we onze aandacht op dat beeldscherm hebben gericht en niet meer om ons heen kijken wat er echt toe doet, kunnen we daar geen oplossing voor vinden als architect? Architectuur als alternatief voor social media? 29

31 3O Een eenvoudige visie op architectuur Digitale architectuur. Daar sloot ik de vorige kop mee af. En daar wil ik nu op terugkomen om mijn standpunt te verduidelijken en een ander inzicht te geven. Andrew Keen,(1960) wil in zijn boek De digitale afgrond in het hoofdstuk Een eenvoudige visie op architectuur ook de vergelijking maken tussen social media en architectuur. Hij schrijft een boek over hoe social media ons in zijn ogen alleen maar hulpelozer en eenzamer maakt. Hij begint het boek op een merkwaardige manier. Hij staat voor het tentoongestelde en gebalsemde lichaam van Jeremy Bentham( ). In eerste instantie wil hij zijn gevoel delen van wat hij op dat moment meemaakt via social media. Hij schrijft: Ik update dus ik besta. 40 Terwijl hij kijkt naar het lichaam van Bentham met zijn Blackberry in zijn ene hand en zijn digitale camera in de andere, komt hij tot de conclusie dat hij en Bentham een overeenkomst hebben: ze leven allebei volledig transparant, helemaal in het openbaar, tentoongesteld aan de wereld. Waar Bentham zichzelf sinds zijn dood laat zien aan de hele wereld, laat Keen zichzelf zien door 24/7 online te zijn en zijn ervaringen te delen met de hele wereld en op die manier te laten zien waar hij is. Keens conclusie: Ik update dus ik besta niet! 41 Hij kan deze conclusie trekken omdat ze allebei volledig transparant leven, helemaal in het openbaar. Iedereen kan zien waar ze zijn, 24/7. Daardoor stel je je zo kwetsbaar op volgens Keen, dat je eigenlijk niet bestaat. Bentham was een sociale hervormer, filosoof en gevangenis architect. In 1787, aan het begin van de industriële revolutie, was Bentham de bedenker van wat hij een eenvoudige visie op architectuur noemde. Zijn doel was een beter beheer van gevangenissen, ziekenhuizen, scholen en fabrieken. Men sprak ook wel van een architectonische vorm met een sociaal doel Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p.32.

32 31 Hij wilde met zijn sociale visie en nieuwe architectuur de wereld verbeteren. Zo ontwierp Bentham inspectiehuizen, gevangenissen en overheidsgebouwen waarbij de mens 24/7 in de gaten werd gehouden. Hij stelde het zelf voor als een fysiek netwerk, een cirkelvormig gebouw met kleine kamers, doorzichtig en verbonden met alle andere ruimten, waarin iedereen onder toezicht stond van een inspecteur. Een hele radicale transparante gedachte. 43 Nu in het digitale tijdperk, is Bentham s eenvoudige visie op architectuur weer actueel. De geschiedenis herhaalt zich niet letterlijk, maar we kunnen wel stellen dat het veel lijkt op wat we nu doen binnen de social media. Het industriële inspectiehuis, lijkt terug te keren in een digitale vorm. Maar wat eens een gevangenis was, lijkt nu een digitale speelplaats. De eenvoudige visie op architectuur van nu is het internet. In tegenstelling tot het uit fysieke bakstenen opgetrokken inspectiehuis biedt het internet een oneindig aantal kamers. We creëren onze eigen digitale architectuur en dat maakt ons, of we dat nu willen of niet, altijd zichtbaar Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012,p Andrew Keen, De digitale afgrond, New York 2012, p

33 32 Social media ontmoet architectuur en kunst In deze genetwerkte tijd gaan architecten en kunstenaars op zoek naar de combinatie tussen social media enerzijds en architectuur en kunst anderzijds. In het hoofdstuk van video wall naar facebook wall sluit ik af met het feit dat we door de smartphone minder om ons heen zien en de echte ruimte niet meer ervaren. Mijn mening hierin is dat de connecties die architecten en kunstenaars maken alsnog te veel afhangen van gadgets en de interactie tussen de smartphone en de gebruiker. Hierdoor ervaren we het alsnog via het beeldscherm en niet geheel in de openbare ruimte. Het kunstwerk Living Light, Seoul 2009, van architecten David Benjamin en Soo-in Yang is hier een goed voorbeeld van. Het is een permanent outdoor paviljoen in het hart van Seoul met een dynamische huid die gloeit en knippert in reactie op zowel gegevens over de luchtkwaliteit en de publieke belangstelling voor het milieu. De huid van het paviljoen is een gigantische kaart van Seoul met de zevenentwintig buurt grenzen opnieuw getekend op basis van bestaande luchtkwaliteit sensoren, die geplaatst zijn door de Koreaanse Ministerie van Milieu. Elke vorm in deze nieuwe kaart omsluit de lucht die het dichtst bij een van de sensoren is. De kaart moet verlicht worden door een interactieve milieu gevel. Burgers kunnen het paviljoen betreden of bekijken van nabijgelegen straten en gebouwen, en ze kunnen SMS bericht sturen naar het gebouw en het gebouw zal de informatie terug sturen. 45 Deze structuur in een openbaar park biedt niet alleen een luifel en een tactiele behuizing, het suggereert ook dat een gevel van een gebouw zelf kan uitgroeien tot een nieuw soort openbare ruimte. Het kan belangrijke real-time informatie bieden over onze gedeelde bronnen en onze collectieve belangen Interactive architecture, The living light, teractivearchitecture.org, ( ) 46 The living light, Seoul, ( )

34 Hier vindt er interactie plaats tussen de gebruiker en de openbare ruimte. Naar mijn mening is de verhouding tussen smartphone en het paviljoen goed. Het paviljoen helpt de burger aan nuttige informatie. Toch blijf ik me afvragen of de architectuur het in dit geval niet alleen af zou kunnen, dus zonder de smartphone. Dan is de interactie volledig tussen de architectuur en de burger, en niet meer via een beeldscherm. 33

35 Paviljoen The Living Light, Seoul. 34

36 35 Met het project Live Needs Internet onderzoekt digitale media kunstenaar Jeroen van loon (1985) de invloed van internet in ons dagelijks leven. Hij reisde van het hypermoderne Singapore tot de jungle van West-Papua, maakte portretten van de inwoners en vroeg hen in een handgeschreven brief te beschrijven wat het internet voor hen betekent. 47 In zekere zin heeft dit project niets met architectuur te maken, maar het laat wel zien wat het internet (en dus ook social media) voor impact het heeft op de mens. Daarbij is dit een goed voorbeeld van de bewustwording die ik de mensen mee wil geven. Zo schrijft Roos van Geffen, burger uit Amsterdam in haar brief: de moderne mens lijdt aan digitale incontinentie. 48 Zij ziet het als iets negatiefs, terwijl en meisje uit Pakistan schrijft dat de computer en internet het belangrijkste uit haar leven is. Sinds ze een computer heeft met internet en mee doet aan social media, is haar leven veel gemakkelijker Bezoek aan het Museum voor communicatie Den Haag: Bezoek aan het Museum voor communicatie Den Haag: Bezoek aan het Museum voor communicatie Den Haag:

37 Project Live Needs Internet, Den Haag. 36

38 37 Fotograaf Seymour Templar wil de kijker wakker schudden door zijn fotoreportage over het sociale leven in New York en de interactie met hun smartphones. Het gevolg zijn foto s met verlichte gezichten in de avonduren. Hoe geaccepteerd is het om op je telefoon te kijken terwijl je een goed gesprek met een vriend of vriendin voert? 50 Ook hier is er weinig sprake van een link met architectuur, maar dit voorbeeld is misschien nog wel een van de belangrijkste punten waar mijn probleemstelling op gebaseerd is. Terwijl we pure, face to face communicatie uitvoeren, gaan we digitaal communiceren met iemand anders. Waar is hier het sociale element gebleven? 50 Eyespired, Documentair fotograaf New York, ( )

39 Foto uit de tentoonstelling van Seymour Templar. 38

40 Foto uit de tentoonstelling van Seymour Templar. 39

41 4O Door al het gebruik van internet door onder andere smartphones, tablets en wifi zijn er heel wat gsm-masten extra nodig. Sommige zijn wel heel merkwaardig vormgegeven. De Duitse fotograaf Robert Voit begon in 2003 met zijn serie New Trees deze merkwaardige masten in kaart te brengen. Hij ontdekte dit onderwerp bij toeval toen hij op zoek was naar een plastic kerstboom. Hij ontdekte een foto van een kerstboom als gsm-mast. Hij is voor deze serie een groot deel van de wereld over geweest. Van Zuid-Afrika, Zuid-Korea, Engeland, Portugal, Spanje tot de Verenigde Staten. Overal vond hij deze look-a-like bomen. 51 Hier kunnen we zeggen, dat door de evolutie van de telecommunicatie en digitale communicatie, er om ons heen ook dingen veranderen in de openbare ruimte om aan deze eisen te voldoen. Of dit voorbeeld ten goede is, daar kan zich een hele discussie over doen oplaaien. We kunnen onszelf hier de vraag stellen: Is dit nu architectuur? 51 Eyespired, New trees, bert-voit/, ( )

42 Foto uit de verzameling New Trees van Robert Voit. 41

43 Foto uit de verzameling New Trees van Robert Voit. 42

44 43 Nog een leuk, maar vooral belangrijk voorbeeld, is het project Twitterhouse. Dit verduidelijkt mijn mening van het feit dat privé publiek wordt. Twitterhouse is een onderzoeksproject van XML Architecture Research Urbanism en elf studenten aan de TU Delft waarbij op basis van de Twitterprofielen van nietsvermoedende Amsterdammers huisontwerpen zijn gemaakt. Indirect en ongeremd bericht de virtuele cliënt over zijn of haar levensstijl, van waaruit de studentarchitect tal van woonwensen filtert en vervolgens vertaalt naar een ontwerp. Via tweets vertellen virtuele opdrachtgevers bijvoorbeeld s avonds liever thuis te zijn, of altijd op stap, of ze aan huis werken of op kantoor, zelf uitgebreid koken of altijd uit eten gaan. Zo bleek één van de cliënten elke avond buiten de deur te eten waardoor in het ontwerp van deze cliënt de ruimte voor een keuken bijvoorbeeld bespaard is gebleven. De locaties van de door studenten ontworpen woningen zijn allemaal binnen het centrum van Amsterdam. Voor de ontwerpen mocht niets gesloopt worden en de woningen moesten passen binnen de bestaande stedelijke context. Binnen deze paar voorwaarden konden de studenten vrij aan de slag met de tweets van hun virtuele cliënt. In dit opzicht start het ontwerpproces als ieder ander architectonisch ontwerp, volgens de voorkeuren van de cliënt. Echter met één belangrijk verschil, deze cliënt is zich nergens van bewust. Twitterhouse onderzoekt hoe een nieuw medium als Twitter, waarmee we ons privéleven openbaar maken, aan de basis kan staan van nieuwe vormen van onze meest private leefomgeving. Het interessante aan Twitterhouse is de ontdekking van Twitter als de nieuwe ontwerpmethode van het digitale tijdperk. De wijze waarop het via een concreet voorbeeld inzicht verschaft in een tot nu toe onderbelicht proces; de invloed van nieuwe media op de vorm van onze stedelijke omgeving Niels Kerssen, Twitterhouse, ( )

45 44 De invloed van social media op de vorm van onze stedelijke omgeving Uit alle voorbeelden die ik gegeven heb kunnen we concluderen dat er bijna altijd een interactie ontstaat door social media tussen de kunstvorm en de persoon die dit aanschouwt, of om een andere reden in verbinding met social media staan. Bijvoorbeeld de plastic bomen die weggemoffeld worden onder het mom deze gsm-mast niet op te laten vallen maar daardoor juist als een grote vlek (mijn mening) in de natuur wordt neergezet om aan al onze wensen van wifi en bereikbaarheid te voldoen. In de voorbeelden die genoemd zijn, lijkt architectuur zeer ondergeschikt. Het blijkt dus dat er nog niet echt gewerkt wordt met social media en architectuur. Er wordt wel gewerkt met social media in architectuur en kunst, maar het is nog niet zo dat hele gebouwen ontstaan door het gebruik er van. Het is meer in kunst vorm of in kleine objecten. En als het er al is, is het via een interactie op de smartphone en wordt het daar onderdeel van. Maar kunnen we dan zeggen dat het er is? Is dat het communiceren? Door te drukken op een knop? Dan sluit je jezelf toch juist weer af en speelt zich alles weer af via dat beeldscherm? En bieden we op die manier juist een mogelijkheid om te verdwijnen in de digitale architectuur? Ons dagelijks leven wordt steeds meer gevormd door digitale mediatechnologie, van smart cards en intelligente GPS systemen tot sociale media en smartphones. Hoe kunnen we deze digitale mediatechnologie gebruiken om onze steden socialer te maken, in plaats van alleen maar meer hitech? Virtueelplatform, Social cities of tomorrow, ( )

Gedragscode social media reddingsbrigade Heerhugowaard

Gedragscode social media reddingsbrigade Heerhugowaard Gedragscode social media reddingsbrigade Heerhugowaard Richtlijnen en regels voor het gebruik van social media door leden in relatie tot Reddingsbrigade Heerhugowaard. Augustus 2015 1 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:...

Nadere informatie

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Samenvatting Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Deze samenvatting gaat over hoofdstuk 4; eerst publiceren dan filteren,

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Social Media. Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder

Social Media. Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder Social Media Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder DOEL VAN VANAVOND: Een kennismaking met sociale/nieuwe media welke sociale media gebruiken leerlingen veel en

Nadere informatie

LIVE PERFORMANCE. Bijlage Onderzoek Social Media. Sander van de Rijt PTTM22

LIVE PERFORMANCE. Bijlage Onderzoek Social Media. Sander van de Rijt PTTM22 LIVE PERFORMANCE Bijlage Onderzoek Social Media Sander van de Rijt PTTM22 Inhoudsopgave Social Media onderzoek Heesakkers & Daniels bestrating 3 Wat is social media? 3 Voor- en nadelen social media 3 Voordelen

Nadere informatie

Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord

Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord Defintie SocialMedia is een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele

Nadere informatie

Slimmer Acquisitie van Passie naar Winst in 1 jaar. 28 tips. GRATIS bezoekers naar je site zonder Google? www.slimmeracquisitie.nl

Slimmer Acquisitie van Passie naar Winst in 1 jaar. 28 tips. GRATIS bezoekers naar je site zonder Google? www.slimmeracquisitie.nl 28 tips GRATIS bezoekers naar je site zonder Google? Hieronder geef ik je een aantal van mijn slimmer acquisitie praktijken die goed werken. De tips hebben niets te maken met SEO, oftewel beter gevonden

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Media wijsheid. Wifigeneratie. Privacy. Onderwerpen. Games. Cyberpesten

Media wijsheid. Wifigeneratie. Privacy. Onderwerpen. Games. Cyberpesten Mark van den Bosch? Media wijsheid Privacy Wifigeneratie Onderwerpen Games Cyberpesten Mediawijsheid Waarom mediawijsheid? Welke media gebruikt u? E-mail Website(s) Mobiele telefoon(s) Vaste pc ipad Laptop

Nadere informatie

Het haalt je volledig weg bij je intuïtie: de enige plek waaruit je gaat weten wat de juiste relatie is voor JOU.

Het haalt je volledig weg bij je intuïtie: de enige plek waaruit je gaat weten wat de juiste relatie is voor JOU. Vandaag ga je beginnen met een negativiteitsdetox, voor de rest van de tijd dat je met deze modules bezig bent. Door social media en tijdschriften en de gewone media krijg je mega veel beelden van hoe

Nadere informatie

Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft.

Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft. Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft. Webtechniek is gespecialiseerd in technische oplossingen voor internet en applicaties. Sinds 2000 is het

Nadere informatie

Nimva. Sociale Business Efficiënte e-marketing

Nimva. Sociale Business Efficiënte e-marketing Sociale Business Efficiënte e-marketing Hedendaagse business draait om vertrouwen. De technologische evolutie van internet, sociale media, mobiele toestellen hebben de klantenrelaties verschoven van controle

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Hieronder vindt u het doelgroep- en marktonderzoek dat ik heb gedaan voor de Samsung Vision.

Hieronder vindt u het doelgroep- en marktonderzoek dat ik heb gedaan voor de Samsung Vision. Van: Aan: Jeroen Egelmeers Noord 8 5446 XA Wanroij Studio Eidos t.a.v. de heer Van Heur Von Flotowlaan 1 5653 AD Eindhoven Wanroij, 10 januari 2012 Betreft: Doelgroep- en Marktonderzoek Beste heer Van

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Dia 1 Introductie max. 2 minuten!

Dia 1 Introductie max. 2 minuten! 1 Dia 1 Introductie max. 2 minuten! Vertel: Deze les gaat vooral over het gebruik van sociale media. Maar: wat weten jullie eigenlijk zelf al over sociale media? Laat de leerlingen in maximaal een minuut

Nadere informatie

Strategieplan Happie. Happie met elkaar!

Strategieplan Happie. Happie met elkaar! Strategieplan Happie Happie met elkaar! Tilburg 30-10-2012 Inhoud Inleiding...3 Visie...3 Missie...5 Tijdsgeest en timing...5 Zorg voor onze bezoekers...5 Journalistieke relevantie...6 Taal en content...6

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals

Nadere informatie

A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik

A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik Mediawijsheid A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik Ik heb samen met de kinderen een gesprek gevoerd over de sociale media en het internet gebruik. Ik heb voor mezelf thuis een

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

Social Media. De definitie

Social Media. De definitie Social Media De definitie Sociale media is een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele redactie, de inhoud verzorgen. Hoofdkenmerken

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Ellen van den Ende in samenwerking met Mariëtte Verschure JONG EN HOOGGEVOELIG HOEZO ANDERS?! Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Uitgeverij Akasha Inhoud Hooggevoelig, hoezo anders?!

Nadere informatie

Activiteitenblad 8.1: Weet wat je ziet. Maak een commerciële vlog!

Activiteitenblad 8.1: Weet wat je ziet. Maak een commerciële vlog! Activiteitenblad 8.1: Weet wat je ziet. Maak een commerciële vlog! Vloggen is een nieuw beroep geworden. Sommige mensen verdienen daar veel geld mee, het is soms zelfs hun baan. Welke vloggers ken jij?

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

9 Communicatie-tools. voor meer liefde, meer verbondenheid, meer intimiteit & betere communicatie

9 Communicatie-tools. voor meer liefde, meer verbondenheid, meer intimiteit & betere communicatie 9 Communicatie-tools voor meer liefde, meer verbondenheid, meer intimiteit & betere communicatie Maar één persoon Je hebt maar een persoon nodig om nieuwe ervaringen te introduceren VOORWOORD Geen enkel

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Mijn ouders zijn zo ouderwets! Kim, 8 jaar

Mijn ouders zijn zo ouderwets! Kim, 8 jaar Mijn ouders zijn zo ouderwets! Kim, 8 jaar Welkom! Mediawijsheid Kinderen zijn al vroeg wereldburger 24/7 toegang tot de wereld, via mobiel internet Kinderen kunnen veel maar kunnen ze het aan? Kritisch

Nadere informatie

NEXT WEB 2010. Een onderzoek onder het algemeen Nederlands publiek, Leeftijd: 18 en ouder. 1.060 respondenten, April 2010

NEXT WEB 2010. Een onderzoek onder het algemeen Nederlands publiek, Leeftijd: 18 en ouder. 1.060 respondenten, April 2010 NEXT WEB 2010 Een onderzoek onder het algemeen Nederlands publiek, Leeftijd: 18 en ouder 1.060 respondenten, April 2010 2 Gemiddeld is men 16 uur/week online Mannen zijn meer online dan vrouwen [18 uur

Nadere informatie

1. Gebruik je wel eens sociale media?

1. Gebruik je wel eens sociale media? Social Media Facebook, Twitter, Instagram. Sociale media zijn niet meer weg te denken in de samenleving. Vooral jongeren gebruiken sociale media om met elkaar te communiceren. 9 8 7 6 5 1. Gebruik je wel

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B

Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B 1 Inhoudsopgave Inleiding.. 3 Tijdlijn verzameling..4 week 1 & 2..4 week 3 & 4..5 week 5 & 6..6 week 7...7 De verwerkingskeuze....7

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Wat voor mediamaker ben jij? November 2015. Een onderzoek onder kinderen naar de normen & waarden op sociale media

Onderzoeksrapport. Wat voor mediamaker ben jij? November 2015. Een onderzoek onder kinderen naar de normen & waarden op sociale media Onderzoeksrapport Wat voor mediamaker ben jij? Een onderzoek onder kinderen naar de normen & waarden op sociale media November 2015 Datum: November 2015 ONDER EBARGO TOT 27-11-2015 06:00 UUR Inhoud 1 Achtergrond

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Social Media, de andere opvoeder

Social Media, de andere opvoeder Social Media, de andere opvoeder Even voorstellen Diana Langerak Echtgenote en mama van twee jongens Communicatiemedewerker De Hoop ggz Aantal jaren eindredactie verschillende bladen, waaronder: Chris

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Televisiekijken is een sociale activiteit.. Uit het kijkonderzoek blijkt dat heel vaak samen met het eigen gezin en gasten naar de televisie wordt gekeken.

Nadere informatie

Kinderen en Veilig Internet. Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012

Kinderen en Veilig Internet. Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012 Kinderen en Veilig Internet Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012 Over mij Johan Lammers Geboren en getogen in Deurne Organisatiepsychologie in Nijmegen Nu weknowmore & socialemediatraining.nl in Amsterdam

Nadere informatie

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong Twee blauwe vinkjes Door: Lenneke Sprong Nog steeds maar een vinkje. Buiten begon de zon te schijnen, waardoor er schaduwen op de lichtblauwe muur ontstonden. Waarom ontvangt hij niet mijn berichtje vroeg

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)?

Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)? Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)? Chris Aalberts Internet en sociale media hebben de wereld ingrijpend veranderd, dat weten we allemaal. Maar deze simpele waarheid zegt maar weinig

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Op de volgende pagina volgen wat foto s

Op de volgende pagina volgen wat foto s Wat is een IT biografie?: In een IT biografie beschrijf je alles wat je kan op het gebied van IT en wat je nog wilt leren op het gebied van IT. Je leert de persoon kennen (mij) op het gebied van IT. In

Nadere informatie

Stappenplan crowdfunding

Stappenplan crowdfunding Stappenplan crowdfunding Voordat je het crowdfundingsproject online zet, is het handig om over bepaalde aspecten na te denken. Denk bijvoorbeeld aan de presentatie van het project, het doelbedrag en de

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

C. Social Media Beleid in enkele stappen

C. Social Media Beleid in enkele stappen C. Social Media Beleid in enkele stappen 1. Stel doelen op! Je bent nu klaar met het instellen van Facebook en Twitter. Om jezelf een duidelijk beeld te stellen van wat je wilt bereiken met je Social Media

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. mijn vrije tijd

Inhoud. Mijn leven. mijn vrije tijd Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Hobby... 4 Hoofdstuk 2 Contact... 6 Hoofdstuk 3 Lezen... 8 Hoofdstuk 4 Kijken... 10 Hoofdstuk 5 Spelen... 12 Hoofdstuk 6 Samen in een huis... 14 Hoofdstuk 7 Op bezoek...

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

Games & Interactie 2015 1c Art, Media & Me Saskia Freeke Sonja van Vuuren Martin Lacet John Hennequin

Games & Interactie 2015 1c Art, Media & Me Saskia Freeke Sonja van Vuuren Martin Lacet John Hennequin Games & Interactie 2015 1c Art, Media & Me Saskia Freeke Sonja van Vuuren Martin Lacet John Hennequin 1. Intro 1 2. Wat is mijn selfie 2 3. Waarom mijn selfie 4 4. Evaluatie medestudenten 5 5. Bijlage

Nadere informatie

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Second screen breekt definitief door Het aantal bezitters van ipads en andere tablets is per december 2011 gestegen tot 1.7 miljoen Nederlanders (14%

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Media aandacht naar aanleiding van artikel profielsites Lectoraat elearning zomer 2007

Media aandacht naar aanleiding van artikel profielsites Lectoraat elearning zomer 2007 Media aandacht naar aanleiding van artikel profielsites Lectoraat elearning zomer 2007 http://youngmarketing.web-log.nl/youngmarketing/2007/06/profielsites_ve.html 15 juni 2007 Profielsites versterken

Nadere informatie

Persoonlijkheidstesten

Persoonlijkheidstesten Persoonlijkheidstesten De gratis korte persoonlijkheid test De eerste test die ik heb gemaakt is een gratis test. Deze test bestaat uit één vraag waar wordt gevraagd een van de negen figuren te kiezen.

Nadere informatie

1. Hoeveel uur per week zaten jongeren op internet in 2009?

1. Hoeveel uur per week zaten jongeren op internet in 2009? Hoofdstuk 1 - Oefening 17 Leesdossier Opdracht 1 Lees de tekst Wat doen jongeren op internet? U gebruikt de leeskaart: zoekend lezen. Beantwoord daarna de vragen. Wat doen jongeren op internet? Onder 13-

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Leeftijd: 12-16 jaar Tijdsduur: 1 uur Doelen - De jongeren denken na over de betekenis van de muur tussen Israël en de Palestijnse gebieden in het dagelijks

Nadere informatie

Romp. Lesbrief Identiteit, Imago en Profiel. Kop

Romp. Lesbrief Identiteit, Imago en Profiel. Kop Lesbrief Identiteit, Imago en Profiel Tijd: 55 60 minuten Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Kop Introductie Wie ben jij online? Introduceer het onderwerp kort: Wie ben jij online? Bijna iedereen heeft een of meerdere

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Aan de slag met. Facebook. en Twitter!

Aan de slag met. Facebook. en Twitter! Aan de slag met Facebook en Twitter! Social media Social Media is een verzamelnaam voor alle online toepassingen waarmee het mogelijk is om informatie te delen. Dit kan in tekst (nieuws, artikelen), geluid

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

HIDDEN TREASURES. Patronen zichtbaar maken. Naam: Klas:

HIDDEN TREASURES. Patronen zichtbaar maken. Naam: Klas: Patronen zichtbaar maken Naam: Klas: Kunst en media: Zoek een verborgen patroon op het internet en maak hier een artistiek product van Consulate of Google Jeroen van Loon Kill Your Darlings In deze lessenserie

Nadere informatie

Lees Zoek op Om over na te denken

Lees Zoek op Om over na te denken Welkom bij de Online Bijbelcursus van Praise De bijbelcursus is wat voor jou als je: 1. Als je wilt weten wat christenen geloven. 2. Als je meer wilt begrijpen van de bijbel. 3. Als je wilt groeien in

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Bronnenbank Onderwijstheorie Tessa van Helden. Inhoudsopgave Pagina. Bron 1 Design Marcel Wanders. 2. Bron 2 ADHD in de klas. 2

Bronnenbank Onderwijstheorie Tessa van Helden. Inhoudsopgave Pagina. Bron 1 Design Marcel Wanders. 2. Bron 2 ADHD in de klas. 2 Bronnenbank Onderwijstheorie Tessa van Helden Inhoudsopgave Pagina Bron 1 Design Marcel Wanders. 2 Bron 2 ADHD in de klas. 2 Bron 3 Recensie over Boijmans van Beunigen 3 Bron 4 Flip in de klas. 4 Bron

Nadere informatie

Ik ben Alice - docenten

Ik ben Alice - docenten Doelgroep: voortgezet onderwijs, middenbouw havo en vwo Voor u ligt de lesbrief die hoort bij een bezoek aan het wetenschapsfilmfestival InScience. Tijdens het festivalbezoek gaan leerlingen de documentaire

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Even kijken waar wij staan?

Even kijken waar wij staan? Even kijken waar wij staan? Het is nieuw omarmen of verwerpen? Het is wel een beetje eng! Ik heb geen zin om via Facebook te vernemen dat iemand een moeilijke stoelgang heeft. Privé is Privé en dat blijft

Nadere informatie

De laatste wens van Maarten Ouwehand

De laatste wens van Maarten Ouwehand De laatste wens van Maarten Ouwehand Een verhalend ontwerp voor CKV waarin leerlingen op school een museum ontwerpen, inrichten en openen. Gemaakt voor en door: Andreas College Katwijk en Bureau voor Educatief

Nadere informatie

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar?

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Inleiding Traditioneel staat de decembermaand in het teken van jaaroverzichten en top 100 of top 2000 lijstjes. Allemaal bedoeld om terug te kijken op het afgelopen jaar.

Nadere informatie

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen Introductie Introductie Gamen, Hyven, informatie zoeken, filmpjes kijken, muziek luisteren, spullen kopen of verkopen. Internetten doen we allemaal. Soms voor de lol, soms serieus, soms thuis, soms op

Nadere informatie

Privacy instellingen in ios 9! Dit zijn de privacy instellingen van ios 9 die je moet weten.

Privacy instellingen in ios 9! Dit zijn de privacy instellingen van ios 9 die je moet weten. Privacy instellingen in ios 9! Dit zijn de privacy instellingen van ios 9 die je moet weten. 1 Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 2 Waarom hebben we dit gemaakt?... 3 De instellingen en de gevolgen

Nadere informatie

GOUDEN TIPS voor Professioneel Relatiebeheer

GOUDEN TIPS voor Professioneel Relatiebeheer 10 GOUDEN TIPS voor Professioneel Relatiebeheer www.fokjeritsma.nl info@fokjeritsma.nl 2 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wees je bewust van je doel... 6 Bellen: een uitstekend instrument... 6 Systeem... 7

Nadere informatie

Lesbrief verslaving aan games of sociale media

Lesbrief verslaving aan games of sociale media Lesbrief verslaving aan games of sociale media Tijd: 45 55 minuten Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Introduceer het onderwerp kort: gamen en actief zijn op sociale media zijn superleuk. Hoe komt dat eigenlijk?

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

Facebook, Twitter en andere Sociale Media

Facebook, Twitter en andere Sociale Media Facebook, Twitter en andere Sociale Media Sociale Media zijn belangrijke promotiemiddelen geworden. Facebook, Twitter, Pinterest, Instagram, Hyves en LinkedIn zijn voorbeelden van Sociale Media op het

Nadere informatie

Privacy instellingen voor Facebook Alles wat je op Facebook zet is openbaar. Wil je dat ook?

Privacy instellingen voor Facebook Alles wat je op Facebook zet is openbaar. Wil je dat ook? Privacy instellingen voor Facebook Alles wat je op Facebook zet is openbaar. Wil je dat ook? Inhoud Waarom hebben we dit gemaakt?... 3 De instellingen en de gevolgen ervan... 4 Het tabblad Privacy... 4

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Toen, nu en de toekomst. Samen de digitale toekomst in

Toen, nu en de toekomst. Samen de digitale toekomst in Toen, nu en de toekomst Samen de digitale toekomst in Gewaarwording Een korte reis door de tijd naar het NU!!!! De reis waarin wij ouder werden. Het NU waarin wij onze plek moeten vinden. Het NU van de

Nadere informatie

Hans van der Beek. over schrijven en alles

Hans van der Beek. over schrijven en alles Hans van der Beek over schrijven en alles Hijschrijftcolumns,boekenennogveelmeer, behoorttotde KunstenMedia redactievanhet Parool,isvadervantweejongensenisbezigte halveren.juist,afvallen.hansvanderbeekschrijft.

Nadere informatie

Om Facebook, Twitter, Instagram en LinkedIn zakelijk goed te kunnen inzetten, organiseren wij de onderstaande 3 workshops.

Om Facebook, Twitter, Instagram en LinkedIn zakelijk goed te kunnen inzetten, organiseren wij de onderstaande 3 workshops. Social media zijn niet meer weg te denken in de huidige wereld. De ontwikkelingen gaan razend snel en de mogelijkheden zijn onbegrensd. We hebben allemaal wel een Facebook, Twitter of Linkedin account.

Nadere informatie

*Ook met het programma Paint van Windows kunnen foto s bewerkt worden

*Ook met het programma Paint van Windows kunnen foto s bewerkt worden Lesbrief Online pesten Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 55 minuten Voorbereiding: op http://mediawijsheid.nl/onlinepesten staan allerlei filmpjes, informatie en artikelen over online pesten, bruikbaar

Nadere informatie

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN.

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN. HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE EMAILADRES DOOR TE GEVEN. ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER JEZELF OP MSN TE ZETTEN. IK ZOU, NAAST MIJN NAAM OOK DE STRAAT WAAR IK WOON DOORGEVEN. DAT IS GEEN GEHEIM! IK VIND

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

10 Gouden Tips voor Professioneel Relatiebeheer

10 Gouden Tips voor Professioneel Relatiebeheer 2 Inhoudsopgave Inleiding ----------------------------------------------------------- 5 Wees je bewust van je doel -------------------------------------- 6 Bellen: een uitstekend instrument -------------------------------

Nadere informatie