Nederlands literatuurgeschiedenis

Transcriptie

1 Nederlands literatuurgeschiedenis Literatuur in en over de oorlog De tweede wereldoorlog was verpletterend Atoombommen Jodenvervolging Door de grote gevolgen worden er nu nog steeds boeken over geschreven Censuur door de Duitsers vanaf 1940 Kulturkamer wordt ingevoerd Alleen als je lid was mocht je je werk uitgeven Sommige schrijvers weigerden zich aan te melden. Als zij toch illegaal hun werk uitgaven noem je dat verzetspoëzie. Illegale uitgeverij: De Bezige Bij Schrijvers Jan Campert Overleed in Neungamme in 1943 Het lied der achttien doden (gedicht) Theun de Vries Overleefde de oorlog Het meisje met het rode haar (1956) Literatuur over de oorlog na de oorlog Er wordt veel over geschreven Vaak is het autobiografisch (geschreven vanuit eigen ervaringen) Het Achterhuis is een voorbeeld De boeken hebben vaak dezelfde kenmerkende thema s: Overlevenden (Bezonken Rood, Jeroen Brouwers (1981)) Verzet (Pastorale 43, Simon Vestdijk (1948)) Soldaten (Montijn, Dirk Avelt Kooiman (1982)) Schuldvraag (De Aanslag, Harry Mulisch (1982)) Gevolg van evacuatie (Voor Een Verloren Soldaat, Rudi van Dontzig (1986)) Kinderen van slachtoffers (De Dochter, Jessica Durlacher (2000)) Joods identiteit Schrijvers Marga Minco (1920) Geboren in Ginneken Opgegroeid in een orthodox-joods gezin Haar familie is vermoord tijdens de oorlog Zelf duikt ze onder en overleeft ze de oorlog Haar werk is autobiografisch De personen in haarboeken hebben last van het onvermogen om hun verleden los te laten Personages zijn vaak overlevenden van de holocaust Sobere stijl (er worden weinig tot geen emoties beschreven) Verzorgd taalgebruik

2 Het Bittere Kruid (1957 Een Leeg Huis (1966) Harry Mulisch ( ) Geboren in Haarlem Joods moeder Vader collaborateur (hulde met de vijand) Eén van De Grote Drie Kenmerkende thema s uit zijn boeken zijn: Schuld Oorlog Goed en kwaad Mythische en fantastische Ik ben de tweede wereldoorlog. Twee vrouwen (1975) De Aanslag (1982) De Ontdekking Van De Hemel (1992) Na W.O. II volgde de koude oorlog. Het communistische oostblok stond tegenover het kapitalistische westen. Na W.O. II werden veel koloniën onafhankelijk Europa werd weer opgebouwd met behulp van de consumptiemaatschappij Existentialisme Filosofische stroming vanuit Frankrijk Opvattingen: Het bestaan is absurd, chaotisch en zinloos Twee zekerheden in een mensenleven: de mens bestaat en zal sterven Je draagt zelf de verantwoording voor alles wat je doet Vernieuwing romans Modernistische technieken in naoorlogse romans: Doorbreken chronologie (dus bijvoorbeeld het eind van het boek als proloog en daar als schrijver dan naartoe werken) Gebruik verborgen verteller Intrige New Journalism Kwam op in Amerika in de jaren zestig. Het is een combinatie van journalistiek en de eigen interpretatie Voorbeeld: De Zaak 40/61, Harry Mulisch (1962) On the Road Jonge schrijvers verzetten zich tegen de consumptiemaatschappij Voorbeeld: Ik Jan Cremer, Jan Cremer (1964) De Vijftigers Hans Andreus Jan Elburg Jan Hanlo Gerrit Kouwenaar

3 Lucebert Paul Redenko Simon Vinkenoog Zij verzetten zich tegen traditionele poëzie. Ze grepen terug op de poëzie van na W.O. I. Kenmerken: Vrijheid is woordkeuze Vrijheid in vorm Vrijheid in zinsbouw Geen logica (associatieve beeldspraak) Naam: Dada-isme Barbarber (tijdschrift) K. Schippers J. Bernlef Alles is kunst is een nieuwe opvatting (nieuw realistisch) Kenmerken: Eenvoudig en niet emotioneel Ready mades (iets bestempelen tot kunst wat heel gewoon is) Humor Boeken waarin schrijvers over hun eigen privéleven schrijven (betekenisroman) Schrijvers Jan Wolkers Seksueel zeer openhartig Beeldende taal Seks en dood zijn belangrijke thema s Hij rekent af met zijn streng-calvinistische opvoeding Kort Amerikaans (1962) Turks Fruit (1969) Gerard Reve Reviaanse humor (combinatie van ernst en ironie) Religieuze verwijzingen Eigen religieuze denkbeelden Openlijke homoseksualiteit Eén van De Grote Drie Willem Frederik Hermans ( ) Existentialistisch Personages gaan ten onder aan de zinloze chaos van het leven Het Behouden Huis (1952) De Donkere Kamer Van Damokles (1958) Nooit Meer Slapen (1966) Eén van De Grote Drie Hugo Claus ( ) Vlaming Poëzie, romans en toneelstukken Verstoorde familierelaties

4 De Metsiers (1951) Hella Haase ( ) Geboren in Batavia Schreef boeken over ver en vroeger Kenmerkende thema s: Het is moeilijk om het andere te kennen en begrijpen Raadsels waar de wereld en het verleden ons voor stellen Oeroeg (1948) Heren Van De Thee (1992) Sleuteloog (2002) 1970-nu Bepalende dingen Tweede feministische golf Maakbare samenlevingen Schrijvende vrouwen Herontdekking literaire genres Multiculturele samenleving Veel emigranten in 1945 Immigranten uit Nederlands-Indië Vanaf jaren 60 veel immigranten o Gastarbeiders o Asielzoekers o Vluchtelingen o Open grenzen in Europa Postmodernisme Wereld is onbegrijpelijk en ongrijpbaar Alles is relatief Geen algemene uitspraak over de werkelijkheid Dé werkelijkheid bestaat niet Chaos Fragmentarisch verteld Wisselend perspectief Verschillende genres in een boek Intertekstualiteit (verwijzen naar andere boeken) Schrijver in de spotlights Uiterlijk en presentatie schrijver belangrijk Kranten, bladen, radio, tv, internet Prijzen waarin het publiek meebeslist Boekenbal Bestsellerlijsten Autobiografische kenmerken: Vanaf jaren 70 Ik-verteller is de schrijver Bij hij/zij-perspectief heeft de hoofdpersoon een andere naam Wat is echt gebeurd en wat niet?

5 Vrouwelijke schrijvers Thema ondergeschikte rol van vrouwen Deconstructie ideologische beeld vrouw Afzetten van de mannelijke literatuur Renate Dorrestein Vrouwelijke ervaringen en denkwijzen demonstreren Vrouwelijke thema s Chicklit (eind jaren 90) Writers on heels (2005, de aandacht op de nieuwe generatie vrouwelijke schrijfsters) Reisliteratuur Vanaf 1980 reisverhalen en romans (vaak biografisch) Cees Noteboom Adriaan van Dis Cardijn Visser Tommy Wiering Migrantenliteratuur Vanaf jaren 80 steeds meer romans van migranten Kader Abdolah Hafid Bouazza Nieuw historische romans Jaren 90 Umberto Eco Historische sfeer Eigentijdse kwesties Authentieke historisch materiaal Simone van der Vlugt Arthur Japin Literaire non-fictie Verhalende journalistiek Romankunst Uitgebreide inleving Hoe God Verdween uit Jorwerd, Geert Mak (1996) Sonny Boy, Annejet van der Zijl (2004) Columns Sinds 1990 hebben kranten/tijdschriften vast columnisten Korte autobiografische impressies Remco Campert Arnon Grunburg Politieke of maatschappelijke visie Elsbeth Etty Bas Heijne Blogs Weblog Columns op websites Gerbrand Bakker

6 Wereldliteratuur Literatuur wordt internationaler Massamedia Vertalingen gaan sneller