Over de peilingen rekenen-wiskunde:

Transcriptie

1 : 1. Wat vertellen de uitkomsten? 2. Wat kunnen de peilingsgegevens nog meer vertellen? Dr. Marian Hickendorff Sectie Methoden en Technieken Instituut Psychologie, Universiteit Leiden in samenwerking met Kees van Putten Marije Fagginger Auer

2 Staartdeling komt niet meer terug Strijd om de staartdeling Realistisch rekenen niet goed? Kinderen presteren juist beter Basisschool nog slechter in rekenen dan in taal Staartdeling is weer cool in nieuw oud rekenboek symposium 25 jaar PPON,

3 het krijgt zelfs de aandacht van de KNAW wat is er aan de hand in rekenland? verschillende experts geinterviewd gelukkig hebben wij PPON! PPON-resultaten een belangrijke rol in beschrijving stand van zaken

4 wat vertellen de uitkomsten van 25 jaar PPON rekenen-wiskunde? 1. wat vertellen de uitkomsten? vijf peilingen in groep 8: leerdomein rekenen-wiskunde opgedeeld in groot aantal onderwerpen (in 2011: 22) aansluitend bij onderwijs (methoden en kerndoelen) gemiddeld weinig verandering prestaties over tijd maar: uitgesplitst naar onderwerp vooruitgang achteruitgang nauwelijks verandering vooral in het domein Getallen & Bewerkingen vooral in de andere drie domeinen

5 de belangrijkste veranderingen in het rekenniveau van groep 8-leerlingen 1. wat vertellen de uitkomsten? over effectgrootte de jaren op vaardigheidsschaal heen t.o.v ,5 1,0 0,5 0,0-0,5-1,0-1, schattend rekenen getallen en getalrelaties hoofdrekenen: optellen en aftrekken procenten bewerkingen: optellen en aftrekken samengestelde bewerkingen bewerkingen: vermenigvuldigen en delen

6 en de leerresultaten in absolute zin: ten opzichte van een norm? 1. wat vertellen de uitkomsten? tot nu toe: standaardenonderzoek o.b.v. expertpanels standaard minimum standaard voldoende vanaf 2010: referentieniveaus (per onderwerp!) in PPON-2011 voorlopige indicaties referentieniveaus 1F: afwijking van 75%-norm tussen -5% en +15% 1S: afwijking van 50%-norm tussen -5% en +23% algemeen (te) aanvaarde(n) standaarden en: het ziet er niet slecht uit! resultaten niet zo rooskleurig maar: onderhevig aan (veel) discussie

7 wat vertellen de uitkomsten dus? 1. wat vertellen de uitkomsten? de toestand van het Nederlandse rekenen-wiskunde: gedifferentieerd beeld van leerresultaten! nauw aansluitend bij de Nederlandse onderwijssituatie i.t.t. internationale peilingen als TIMSS en PISA ingezet bij/door o.a. overheid/inspectie: kwaliteitsbewaking, sturing totstandkoming referentieniveaus ( wat kunnen ze nu eigenlijk? ) inhoudelijke experts in reken-wiskundeonderwijs methodenontwikkelaars (en uitgevers!) (wetenschappelijk) onderzoekers het basisonderwijs zelf (?!?)

8 2. wat kunnen de peilingsgegevens nog 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? meer vertellen? PPON is een heel rijk, gedegen, grootschalig onderzoek de rapporten (nu al erg dik!) bespreken het peil in veel detail maar er is nog veel meer uit te halen! aanvullend onderzoek Universiteit Leiden: meer inzicht krijgen in de achteruitgang in prestaties 1,5 1,0 0,5 0,0-0,5-1,0-1, wat kunnen oplossingsstrategieën vertellen? bij bewerkingen: vermenigvuldigen en delen

9 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? vermenigvuldigen Op het terras komen 38 rijen met steentjes te liggen. In elke rij 56 steentjes. Hoeveel steentjes zijn dat in totaal? 2128 steentjes in 1997: 75% correct in 2004: 59% correct De handbalvereniging verzamelt iedere maand oud papier. Vorig jaar verzamelde men 7849 kg papier. Hoeveel kg is dat gemiddeld per maand? Rond je uitkomst af op een heel getal. 654 kg in 1997: 44% correct in 2004: 29% correct delen

10 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? oplossingsstrategieën vermenigvuldigen en delen 7849 : 12 =?? vermenigvuldigen delen cijferend kolomsgewijs anders schriftelijk zonder uitwerking

11 coderen oplossingsstrategieën 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? welke oplossingsstrategieën gebruikten leerlingen om de vermenigvuldig- en deelsommen in op te lossen? in PPON 1997 (2 boodschappentassen met boekjes) in PPON 2004 (stapels dozen met boekjes) in PPON 2011 (t paste nog net in een auto )

12 aanvullende analyses PPONs 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? secundaire analyses op peilingsgegevens 1997 en 2004 oplossingsstrategieën bij vermenigvuldig- en deelopgaven gecodeerd in vier/vijf categorieën onderzoeksvragen: 1. is er een verschuiving in strategiegebruik? 2. zijn alle strategieën even succesvol? 3. zijn leerlingen meer of minder succesvol geworden met een bepaalde strategie?

13 veranderingen in strategiegebruik % opgaven per strategie vermenigvuldigen delen 70% 60% cijferend 50% 40% 30% 20% 10% 0% zonder uitwerking overig niet-cijferend 551 leerlingen x 11 opgaven opgaven dezelfde 995 leerlingen x 10 opgaven cijferend zonder uitwerking niet-cijferend overig 551 leerlingen x 10 opgaven opgaven dezelfde 995 leerlingen x 13 opgaven promotie Marian

14 veranderingen in strategiegebruik 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? minder gebruik van de traditionele cijferalgoritmes in overeenstemming met realistisch rekenen percentage leerlingen dat niet-cijferende strategieën gebruikt ongeveer gelijk (delen) / licht toegenomen (vermenigvuldigen) dus traditionele staartdeling is niet vervangen door het happendelen van het realistisch rekenen meer leerlingen schrijven niets op papier bij het oplossen van deze opgaven maar in plaats daarvan door uit het hoofd rekenen??

15 veranderingen in succes van de strategieën kans op goed antwoord voor gemiddelde leerling op gemiddelde opgave vermenigvuldigen delen 1,0 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0,0 cijferend niet-cijferend zonder uitwerking ,0 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0,0 cijferend niet-cijferend zonder uitwerking promotie Marian

16 dus: wat hebben we geleerd van de aanvullende analyses op peilingsgegevens? 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? twee veranderingen hebben bijgedragen aan de prestatiedaling op vermenigvuldigen en delen 1. verandering in strategiegebruik veilige schriftelijke strategieën vervangen door riskant hoofdrekenen vooral de jongens!! en ook relatief vaak door zwakkere rekenaars 2. verandering in succes van de strategieën alle strategieën minder succesvol geworden over tijd (!)

17 implicaties voor het onderwijs 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? conclusies: deel van de verklaring van prestatieachteruitgang ligt in toename hoofdrekenen (vooral door jongens!) dus: (hernieuwde) aandacht voor het opschrijven van tussenstappen/berekeningen lijkt zinvol maar ook nieuwe vragen: waarom die toename van (riskant) hoofdrekenen? waar komt zorgelijke prestatiedaling binnen elke strategie vandaan?

18 vervolg: aanvullende analyses 2. wat kunnen gegevens nog vertellen? bij nieuwste PPON in PPON 2011 zijn opnieuw de oplossingsstrategieën in Leiden in kaart gebracht: promotieproject Marije Fagginger Auer (Universiteit Leiden/Cito) eerste bevindingen: prestaties vermenigvuldigen en delen gestabiliseerd geen grote veranderingen in strategiegebruik geen verdere verslechtering, maar ook geen herstel nieuwe focus: samenhang tussen didactische kenmerken rekeninstructie (leerkrachtvragenlijst PPON) oplossingsgedrag v/d leerlingen helaas nog weinig vat op rekenen zonder uitwerking

19 3. toekomst PPON rekenen-wiskunde 3. toekomst PPON-RW wat zou er in de huidige opzet van PPON nog meer te halen zijn? veel meer aanvullend onderzoek (niet per se door Cito) koppeling onderwijsaanbod leerresultaten strategieen-onderzoek bij andere onderwerpen, bv. schatten meer inzicht in rekenvaardigheden mogelijk verklaring van trends effecten van verschillende opgaven-/toetsvormen validering van de domeinen en de onderwerpen hiermee verhogen van relevantie voor de diverse actoren

20 plannen voor andere opzet PPON 3. toekomst PPON-RW het plan voor PPON: niet meer losstaand onderzoek maar vervlechting met de Eindtoets pluspunten jaarlijkse dataverzameling, die toch al bestaat nationale, representatieve (?) gegevens mits de Eindtoets verplicht wordt leerlingen zijn erg gemotiveerd om de toets goed te maken het staat elk jaar in de aandacht: de resultaten worden opgepikt en een vergelijking met vorig jaar wordt toch al gemaakt in de media kanttekeningen

21 3. toekomst PPON-RW kanttekeningen bij vervlechting peiling met Eindtoets Eindtoets heeft ander doel high-stakes, alles ligt onder vergrootglas van onderwijs/ouders/ veel te weinig opgaven voor gedifferentieerd beeld van leerresultaten RW in Eindtoets: 60 opgaven PPON-2011: 596 opgaven in Eindtoets enkel MC-opgaven aanvullend onderzoek zoals in Leiden gedaan niet mogelijk (nog) geen gegevensverzameling over onderwijsaanbod zou een koppeling met Inspectie-gegevens mogelijk zijn? geen externe toetsleiders