Snuffelen aan de grond Ir. E.A. (Everhard) van Essen

Transcriptie

1 Snuffelen aan de grond Ir. E.A. (Everhard) van Essen Aequator Groen & Ruimte bv

2 Even voorstellen Aequator Groen & Ruimte bv 2

3 Waar komen we vandaan? Dienst Landbouw Voorlichting (teruggaand tot voor 1900) Medio 1990: Boterberg, melkplas, te veel mest privatisering DLV De Landbouw Voorlichting DLV Adviesgroep (eind jaren 90) Vanaf 2004 Aequator Groen & Ruimte 2013/2014 Strategische samenwerking met IPC Groen & Ruimte Aequator Groen & Ruimte bv 3

4 Even voorstellen Aequator is een landelijk opererend, onafhankelijk adviesbureau dat werkt aan een vitaal en leefbaar buitengebied Totaal 17 werknemers Eigenschappen: kennis van de raakvlakken tussen landbouw, natuur, bodem, water en andere functies is gebaseerd op jarenlange ervaring als intermediairs tussen (overheids-) beleid en praktijk verstand van landbouw creatief en gericht op implementatie en 'doen' expliciete aandacht voor draagvlak en lokaal (privaat) initiatief. Nalezen op of in ons eigen magazine: Aequator Groen & Ruimte Aequator Groen & Ruimte bv 4

5 Opzet inleiding Doel vandaag: snuffelen aan de bodem Wat komt erop de bodem af? Naar buiten! Samen bodems beoordelen. Tussen de bedrijven door: wat kunnen we doen? Aequator Groen & Ruimte bv 5

6 Extreme neerslag Aequator Groen & Ruimte bv 6

7 Temperatuur afgelopen eeuw Aequator Groen & Ruimte bv 7

8 Neerslag in de winter en de zomer Aequator Groen & Ruimte bv 8

9 Hoeveel vocht is er gemiddeld meer nodig om van gemiddeld naar maximaal haalbare opbrengsten te komen? GEWAS Huidige gemiddelde opbrengst (ton vers product/ha) In praktijk haalbare opbrengsten (ton vers product) Toename vocht behoefte (mm) Suikerbieten Zetmeelaardappelen Wintergerst 5,5 7,5 100 kg ds / ha kg ds / ha Gras Mais Aequator Groen & Ruimte bv 9

10 Maar ook, zwaardere machines Aequator Groen & Ruimte bv 10

11 Ploegzool Aequator Groen & Ruimte bv 11

12 Insporing Aequator Groen & Ruimte bv 12

13 Bodemverdichting Flevoland 19% van de ploegzolen is dusdanig verdicht dat beworteling niet mogelijk is Op wendakkers is 38% van de ploegzolen verdicht, en 20% van de ondergrond is niet bewortelbaar Gevolgen: Beperkte beworteling Slechter waterdoorlatend Dus minder opbrengst en meer oogstrisico s Compact (> 1.51 g/cm 3 ): 19% 0% 38% 19%

14 Grondspanning (kpa) Grondspanning 25 cm diep 1980 en Diepte 25 cm ploegen ploegen 2010 rupsen Wiellast (kg)

15 Verdichting Nederland, 50% ondergrond is verdicht!

16 Liberalisering pachtsysteem Meer vrije markt werking bij vaststellen pachttarieven Gevolgen.? Oplopen pachttarieven (recente veiling: ,-) Geen lange termijnsinvesteringen Achteruitlopende bodemkwaliteit Aequator Groen & Ruimte bv 17

17 Aanscherping mestwetgeving Aequator Groen & Ruimte bv 18

18 Conclusies recent onderzoek BLGG Gemiddeld organisch stof gehalte op landbouwgrond is de afgelopen 40 jaar stabiel. Europees gezien hoog. Europees gezien wel dalingen in organische stof. Wel grote regionale verschillen. In regio s met hoge organische stofgehalte (veengebieden) wel dalingen.

19 Conclusies recent onderzoek BLGG Positieve effecten van minimale grondbewerking worden momenteel overschat Fosfaat grasland afgelopen 40 jaar in optimale traject (27-45) Grote variatie tussen percelen (voorgeschiedenis) Kalium gehalte: tot jaren 70 stijgend, daarna stabiel, nu daling Plant beschikbare hoeveelheid fosfaat daalt op 50% van de percelen afgelopen 10 jaar ph stabiel afgelopen 40 jaar in grasland: Op zandgronden toename in optimaal tracé (5,3-5,7) 75% van de maispercelen beneden optimaal

20 Samenvattend: wat komt er op de bodem af?! Vernatting (klimaat, bodemdaling, waterbeleid, Natura 2000) Extreme buien (zomer 2007, augustus 2010, augustus 2011 ) Langere drogere periodes in zomer (2006, 2008, 2010, 2011) Grote variatie in opbrengsten binnen percelen: PPO: zetmeel op zandgonden in Drenthe 1000,- verschil en 10 ton in 2008 IRS: % opbrengst verschillen in suikerbieten Terugdringen van middelen gebruik Scherper wordende bemestingsnormen (fosfaat) Kader Richtlijn Water Grond is duur investeer in eigen grond Aequator Groen & Ruimte bv 26

21 En verder hebben we te maken met.. Liberalisering pachtwet (pachttarieven van 2750,-) Intensieve bouwplannen Groter wordende machines Afschaffing melkquotum Hogere grondstofprijzen Schaalvergroting Bodemverdichting Bodemdaling Ziekten en plagen (bodemleven) Aequator Groen & Ruimte bv 27

22 De bodem waarschuwt ons! Biologie Bodem Fysisch Chemie Betere afstemming: 10-30% opbrengstverbetering Betere benutting nutriënten / vermindere milieulast Aequator Groen & Ruimte bv 28

23 Afrondend De bodem is de basis van het boerenbedrijf Er komt veel af op de bodem Neem eens wat vaker een kijkje in de bodem! Het moet anders Van boeman, naar bodemverzorger / adviseur? Wat kunnen we als loonwerksector doen? Kennis bij spijkeren?.. Aequator Groen & Ruimte bv 29

24 Het veld in Kijkje op de bodemkaart Bodem beoordelen Aequator Groen & Ruimte bv 30

25 Kijkje op de bodemkaart Aequator Groen & Ruimte bv 31

26 Kijkje op de bodemkaart 1 2 Aequator Groen & Ruimte bv 32

27 Bodemleven filmpje Aequator Groen & Ruimte bv 33

28 Wat kunnen we doen? Binnen Landbouw op Peil hebben we 75 verschillende maatregelen benoemd en beschreven, terug te leiden op: Bodem Hydrologie Gewas Aequator Groen & Ruimte bv 34

29 Water maatregelen zijn nodig Aequator Groen & Ruimte bv 35

30 Bodembeheer = totaal pakket aan maatregelen Werkelijk aandacht voor duurzaam bodemgebruik Organische stof Drainage Bodemverbetering Extensiveren Groenbemesters Minimaal scheuren Vlakligging Verbeteren bodemstructuur ph Juiste teelt op de geschikte grond Gebruik maken van bodemleven Inzet robots (rijpaden) Goede banden en machines Gebruik je medicijnen of blijf je in conditie? Geduld. Aequator Groen & Ruimte bv 36

31 Organische stof en effect landgebruik Aequator Groen & Ruimte bv 37

32 Perceel OS Verandering van gehalte landgebruik of (%) M/ M/ management M/L1 M/L2 M/L4 M/L8 L16 L32 R1 1.7 Driedijk 1.9 R2 1.9 v. Loon Smallegange ZU 2.1 B1 2.2 DW 2.2 LR 2.2 Rusthoeve 2.2 Smallegange Ter Linde v. Strien 2.2 Aarnauts DB 2.3 DH 2.3 DK 2.3 RS 2.3 v. Oeveren 2.3 Nazareth Quist v. Loon Zwart HP ML 2.6 Nazareth Poley Haverbeke Michielsen Michielsen Ter Linde Zwart Michielsen Ter Linde Ter Linde B2 3.3 Gangbaar gras Gangbaar akkerbouw Biologisch gras Biologisch akkerbouw Organisch stofgehalte = x L x M x L32 (R2 0,74) Nazareth Geldhof 3.6 V Quist Minderhout 4.8 Quist , 1987 V1 5.0 Haverbeke Nazareth Aequator Groen & Ruimte bv 38

33 Opheffen van verdichtingen Opheffen van verdichtingen = maatwerk Aequator Groen & Ruimte bv 39

34 Bodem beoordeling Kijken in de grond Hoe? Met boor en schop Aequator Groen & Ruimte bv

35 Bodembeoordeling Waar naar kijken in de grond? Leem/lutum gehalte Zandgrofheid Structuur Doorlatendheid van de grond Storende lagen Gelaagdheid Humusgehalte Grondwaterstand Vlakligging Aequator Groen & Ruimte bv

36 Wat zie ik? Aequator Groen & Ruimte bv 42

37 Gunstige structuur Aequator Groen & Ruimte bv 43

38 Bodem conditie score Aequator Groen & Ruimte bv 44

39 Bodem conditie score Aequator Groen & Ruimte bv 45

40 Vragen en discussie Vragen en discussie Aequator Groen & Ruimte bv 48