Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen"

Transcriptie

1 MANAGEMENTSAMENVATTING Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen Een LCA-onderzoek met een volledige gevoeligheids- en onzekerheidsanalyse, uitgevoerd in overeenstemming met ISO-normen en 14044, waarin de milieueffecten van papieren handdoeken, katoenen handdoeken, warmeluchthanddrogers, XLERATOR en de Dyson Airblade handdroger rechtstreeks worden vergeleken. Materials Systems Laboratory Massachusetts Institute of Technology Het volledige rapport is opgesteld door en de managementsamenvatting is goedgekeurd door: Trisha Montalbo Jeremy Gregory Randolph Kirchain In opdracht van: Dyson, Inc. 1

2 Inleiding Levenscyclusanalyse (LCA) is een wetenschappelijke methode om de milieueffecten van een product of een assortiment producten te analyseren. Verschillende producten of technologieën die hetzelfde doel hebben, kunnen rechtstreeks worden vergeleken (dat wil zeggen: verschillende handdroogoplossingen die allemaal bedoeld zijn om de handen te drogen). Een van de sterkste punten van levenscyclusanalyse is dat een dergelijke analyse het hele productsysteem omvat en daardoor een gedetailleerd en evenwichtig beeld oplevert, met inbegrip van de materialen en fabricage, de productie, het vervoer, het gebruik en verwijdering. Hieronder vallen verantwoorde aannames voor een specifieke situatie en het bekijken van aspecten zoals productielocatie, gebruik van het product en herbruikbaarheid. Verder benaderen LCA s het milieu op een holistische manier, waarbij gekeken wordt naar een reeks maatstaven, zoals het gebruik van hulpbronnen, de kwaliteit van het ecosysteem, het aardopwarmingsvermogen (global warming potential GWP), mogelijke gevolgen voor de gezondheid van mensen en het gebruik van watersystemen en land. In het bijzonder aardopwarmingsvermogen (g CO2 eq.) is een bekende en algemeen gebruikte meeteenheid voor de geproduceerde hoeveelheid koolstofdioxide-equivalenten. Door het grote bereik ervan zijn een aantal internationale normen (waaronder ISO en ISO [1,2]) ontwikkeld om te komen tot een gestandaardiseerd proces voor het uitvoeren van LCA s. Elke LCA die volgens deze normen wordt uitgevoerd heeft een consistente grondslag en moet de gebruikte methoden en aannames voor het kwantificeren van de totale milieueffecten volledig verantwoorden. Wanneer een product wordt getoetst aan deze internationale normen worden belangrijke veronderstellingen gemaakt bij het bepalen van de reikwijdte van het project, inclusief de functionele eenheid en de systeemgrenzen. Bovendien richten andere LCA-onderzoeken zich vaak op één scenario en houden ze er geen rekening mee hoe het veranderen van belangrijke variabelen de totale uitkomst kan beïnvloeden. Om rekening te houden met de verschillende omstandigheden, nu dan wel in de toekomst, moeten er verschillende berekeningen worden uitgevoerd. Het Massachusetts Institute of Technology (MIT) heeft in opdracht van Dyson de milieuprestaties van de Dyson Airblade handdroger geëvalueerd. Hiervoor voerde MIT een LCA uit met een uitgebreide analyse, waaronder: 1. Alle actuele en relevante onderzoeken als gegevensbronnen binnen het onderzoek, met inbegrip van LCA s die in opdracht van andere fabrikanten waren uitgevoerd. 2. Alle mogelijke producttypes in de handdroogcategorie, zodat al deze producten direct konden worden vergeleken. 3. Een belangrijke toevoeging aan het standaardformaat van LCA s: een volledige en gedetailleerde gevoeligheidsen onzekerheidsanalyse die een groot aantal scenario s omvatte, waardoor conclusies met een mate van statistische zekerheid getrokken konden worden. Maar ondanks het bestaan van ISO en zijn in eerdere LCA-onderzoeken naar handen drogen verschillende aannames en een verschillende reikwijdte gebruikt, waardoor de resultaten niet direct met elkaar vergelijkbaar zijn. Om rechtstreekse vergelijkingen mogelijk te maken moeten voor alle handdroogscenario s een verantwoorde functionele eenheid en een verantwoorde reeks systeemgrenzen worden ingesteld. 2

3 Managementsamenvatting Deze LCA bevat een analyse en een vergelijking van de milieueffecten van handdroogsystemen in openbare toiletten. Deze LCA-rapportage werd door MIT uitgevoerd in opdracht van Dyson en is het eerste onderzoek dat zo n breed aanbod van producten vergelijkt. Verder wordt een verantwoord uitgangs- of basisscenario opgesteld, waarin door middel van een uitgebreide gevoeligheids- en onzekerheidsanalyse de robuustheid van vergelijkende resultaten wordt getest. Alle conclusies worden volledig verantwoord met een mate van statistische zekerheid. Doelstellingen en reikwijdte Het doel van deze analyse is het evalueren en vergelijken van zeven soorten handdroogsystemen, te weten: 1) Een Dyson Airblade handdroger met aluminium afdekking (een hogesnelheid-handdroger waar de handen in gehouden worden) 2) Een Dyson Airblade handdroger met kunststof afdekking (een hogesnelheid-handdroger waar de handen in gehouden worden) 3) Een Excel XLERATOR (een handdroger waar de handen onder gehouden worden) 4) Een generieke standaard warmelucht-handdroger (waar de handen onder gehouden worden) 5) Generieke katoenen handdoekrollen 6) Generieke papieren handdoeken gemaakt van 100% materiaal 7) Generieke papieren handdoeken gemaakt van 100% hergebruikt materiaal Er bestaan diverse openbaar beschikbare LCAonderzoeken waarin gekeken wordt naar verschillende handdroogmethoden. Deze LCA-onderzoeken zijn uitgevoerd in opdracht van een aantal fabrikanten, waaronder Airdri Ltd, Kimberley Clark en Excel XLERATOR en gebruiken allemaal verschillende aannames (zie paragraaf 1 van de bijlage). Geen van deze onderzoeken biedt een integrale benadering waarmee alle zeven handdroogmethoden kunnen worden onderzocht. Omdat elk onderzoek weer verschillende functionele eenheden, aannames, gegevens en LCA-uitkomsten kent, kan geen van de producttypes gemakkelijk worden vergeleken. Juist om die lacune te vullen is opdracht gegeven tot het onderhavige LCA-onderzoek. De gegevens voor deze analyse zijn uit de bestaande LCA-onderzoeken verkregen en waar nodig beoordeeld om te waarborgen dat alle handdroogsystemen volgens een consistente grondslag vergeleken werden. In gevallen waarin de bestaande studies als gegevensbronnen ontoereikend waren, met name voor gerecycled papieren handdoeken, werden aanvullende gegevens geraadpleegd en aannames gedaan om een volledige reeks gegevens te ontwikkelen. De kwaliteit van de aannames die vereist is om een reeks van gegevens te ontwikkelen en alle systemen van een consistente grondslag te voorzien, is getoetst met behulp van onzekerheids- en gevoeligheidsanalyses. Deze LCA omvat alle stadia van de levenscyclus van wieg tot graf (productie van materialen, fabricage, gebruik en ontmanteling), alsmede het vervoer tussen de verschillende stadia. Ook is rekening gehouden met de verpakkingen voor de verschillende systemen en met houders, een afvalbak en pedaalemmerzakken voor de handdoeken. In deze LCA zijn de volgende maatstaven toegepast: aardopwarmingsvermogen (GWP), cumulatieve energievraag (CED) en IMPACT maatstaven. Dit betekent dat in het onderzoek wordt gekeken naar aardopwarmingsvermogen en andere maatstaven, waaronder landgebruik, waterverbruik, gezondheid van de mens, kwaliteit van het ecosysteem, klimaatverandering en gebruik van hulpbronnen. 3

4 Methode en uitkomsten Eerst worden de uitkomsten van het rapport volgens het basisscenario onderbouwd. Daarbij gaat het om een reeks verantwoorde aannames die de basis vormen voor de eerste fase van de analyse (zie paragraaf 2 van de bijlage). De functionele eenheid wordt in dit onderzoek vertegenwoordigd door één paar droge handen, en de zeven soorten handdroogsystemen worden steeds aan deze eenheid gerelateerd. Hetzelfde geldt voor de houders, de afvalbak en pedaalemmerzakken voor de handdoeken en de voor deze producten gebruikte verpakkingen. Voor de handdrogers wordt droog gedefinieerd door NSF-protocol P335 [3], het protocol voor een hygiënische commerciële handdroger zoals gedefinieerd door NSF International, een onafhankelijke organisatie voor de volksgezondheid. Dit stelt een norm voor hygiënisch handen drogen in een commerciële omgeving, en biedt zodoende een consistente wetenschappelijke grondslag voor het bepalen van de gebruiksduur en de mate waarin de handen droog zijn. Uitgaand van het basisscenario volgt de conclusie dat van alle onderzochte handdroogsystemen de twee Dyson Airblade handdrogers het laagste aardopwarmingsvermogen (GWP) met zich meebrengen. Wat betreft milieueffecten zijn papieren handdoeken en standaard handdrogers de twee slechtst presterende soorten handdroogsystemen. Voor papieren handdoeken is het grootste deel van de milieueffecten afkomstig van de eigenlijke productie van de papieren handdoeken. Minder dan 10% van de milieubelasting is afkomstig van de verpakking, houders, afvalbakken en pedaalemmerzakken voor de papieren handdoeken. Voor standaard handdrogers is het grootste deel van de milieueffecten afkomstig van de gebruiksfase, waarbij de langere droogtijd en het hogere verbruikte vermogen van de machine het meeste bijdragen aan het GWP-effect. Ook is een klein deel van het GWP-effect van de standaard warmelucht-handdroger (en de XLERATOR ) afkomstig van het uitdraaien van de motor, hetgeen energie verbruikt. De Dyson Airblade handdroger heeft geen uitdraaitijd, dankzij de geavanceerde technologie in de digitale Dyson-motor. Wat de overige meeteenheden voor milieueffecten betreft waaronder schade-evaluatie, waterverbruik en ruimtebeslag volgens IMPACT duiden alle resultaten erop dat de kunststof Dyson Airblade handdroger het laagste effect van allemaal heeft (zie paragraaf 3 in de bijlage voor een grafiek met resultaten). De onzekerheids- en gevoeligheidsanalyses In het LCA-rapport staat ook een gedetailleerde gevoeligheids- en onzekerheidsanalyse. De gevoeligheidsanalyse vergelijkt de GWP-resultaten voor alle zeven handdroogsystemen in verschillende scenario s. Om de robuustheid van de uitkomsten en conclusies van het basisscenario te kunnen testen, worden de basisveronderstellingen één voor één variabel gemaakt. De onzekerheidsanalyse evalueert het effect van het via statistische tests tegelijkertijd variëren van diverse basisveronderstellingen ten aanzien van de resultaten en conclusies. Tevens wordt een vergelijking gemaakt tussen de resultaten van bestaande onderzoeken. Raadpleeg de delen over gevoeligheid en onzekerheid in het hoofdrapport [4] om inzicht te krijgen in hoe deze scenario s de kans en de frequentie van deze effecten beïnvloeden voor de verschillende handdroogoplossingen. De onzekerheidsanalyse toont aan dat als een gebruiker totdat zijn handen volledig droog zijn, de GWP van de Dyson Airblade handdroger in 86% van de onderzochte scenario s lager is dan die van de XLERATOR, en in meer dan 98 % van de scenario s lager dan die van de andere droogsystemen. Bovendien bleek uit de onzekerheidsanalyse dat de verschillen tussen de effecten van alle producten statistisch betekenisvolle was, zelfs wanneer men onzekere gegevens gebruikt om de resultaten te genereren. Het scenario en de onzekerheidsanalyses en de vergelijking met bestaande studies tonen aan dat ondanks de gemaakte veronderstellingen om complete data reeksen (bv. voor gerecycleerd papier) te ontwikkelen en alle hand-droogsystemen te vergelijken op een volledige basis de conclusies over de relatieve milieueffecten van de producten robuust zijn. 4

5 Conclusies De conclusie van het onderzoek is dat de milieueffecten van de Dyson Airblade handdroger vergeleken met alle andere bestaande handdroogsystemen het laagste zijn hij scoort collectief op alle bestaande maatstaven op rij het beste. Dit onderzoek omvat niet alleen het GWP-effect onderzocht, maar ook de mogelijke gevolgen voor de gezondheid van de mens, de kwaliteit van het ecosysteem, de vraag naar energie, het waterverbruik en ruimtebeslag. En bovendien zijn hierin alle stadia van de levenscyclus, van wieg tot graf, opgenomen. Zie onderstaande tabel met ranglijst uit het volledige MIT-rapport [4] (1 = laagste effect, 7 = hoogste effect: droogsystemen krijgen dezelfde ranking als het verschil tussen de effecten minder dan 10% is van de kleinste van de twee nummers). Rangorde Product Aardopwarmingsvermogen (GWP) Gezondheid van de mens Kwaliteit van het ecosysteem Cumulatieve energievraag Waterverbruik Ruimtebeslag aluminium kunststof XLERATOR Standaard handdroger Katoenen handdoekrol % hergebruikt

6 Bijlage Paragraaf 1 Er is een aantal openbare LCA-onderzoeken waarin gekeken wordt naar bepaalde handdroogmethoden. Hiertoe behoren onder meer: Een gestroomlijnde levenscyclusanalyse, uitgevoerd in opdracht van Airdri Ltd en Bobrick Washroom Equipment, waarin een standaard warmelucht-handdroger vergeleken wordt met papieren handdoeken. [5] Een vergelijking van handdrogers en handdoeken, uitgevoerd door MyClimate, eerder uitgevoerd in opdracht van Dyson in Zwitserland. [6] Een vergelijking van katoenen handdoekrollen en papieren handdoeken in opdracht van Vendor. [7] Bepaalde berekeningen van de Climate Conservancy voor Salon. [8] Uitgebreidere levenscyclusanalyses die voldoen aan ISOnormen en ISO voor levenscyclusanalyse, zijn onder meer: Een onderzoek ten behoeve van de European Textile Services Association (ETSA), waarin eveneens katoenen handdoekrollen en papieren handdoeken met elkaar vergeleken worden. [9] Een onderzoek naar verschillende soorten tissueproducten in opdracht van Kimberly-Clark. [10] Een onderzoek in opdracht van Excel Dryer, waarin XLERATOR handendrogers vergeleken worden met een standaard warmelucht-handdroger en papieren handdoeken. [11] Dyson heeft ook een levenscyclusanalyse uitgevoerd van de Dyson Airblade handdrogers, in overeenstemming met de PAS 2050-norm [12], teneinde van de Carbon Trust een Carbon Reduction-label te verkrijgen. [13] Paragraaf 2 Aannames van basisscenario (steeds verantwoord en gevarieerd in de gevoeligheids- en onzekerheidsanalyse): Levenslang gebruik ( ) aantal paar handen dat gedurende de levensduur van het product (5 jaar) gedroogd wordt. Elektriciteitsmix gedurende productiefase (gemiddelde mix voor China of de VS). Elektriciteitsmix gedurende gebruiksfase (gemiddelde mix voor de VS). Gebruiksintensiteit (verschilt per product) duur van de droogtijd voor handdrogers, of benodigd aantal papieren handdoeken of aantal keer trekken aan katoenen handdoekrol om handen te drogen. Ontmantelingsscenario (19% verbrand, 81% als afval gestort met terugwinning van energie) gedeelte van het afval dat wordt verbrand, afgevoerd naar een stortterrein, hergebruikt of gecomposteerd; het terugwinnen van energie wordt gehandhaafd in alle scenario s. Proces van elektronische kast van handdroger (elektronische componenten, actief, niet gespecificeerd) gekozen inventaris tijdens exploitatie van kast voor het bedienings- en optisch systeem in de XLERATOR en de standaard handdroger. Hergebruik van katoenen handdoekrol (103 cycli) aantal keren dat katoenen handdoekrollen gewassen en opnieuw gebruikt kunnen worden vóór verwijdering. Papieren handdoeken massa (1,98 g) massa van nieuwe en gerecyclede papieren handdoeken. Verpulpingsproces van papier (ECF- gebleekt sulfaat) productieproces van pulp die voor e papieren handdoeken wordt gebruikt. Toerekeningsmethode voor hergebruikt materiaal in papieren handdoeken na ontmanteling (afknippen) toerekening van de lasten van het productie-, recyclingen ontmantelingsproces van primair materiaal. Productielocatie (China of de VS) plaats waar de producten worden vervaardigd; heeft invloed op elektriciteitsmix tijdens productie en op vervoersafstanden. Gebruikslocatie (VS) plaats waar de producten worden gebruikt; heeft invloed op vervoersafstanden, elektriciteitsmix en ontmantelingsscenario. 6

7 Paragraaf 3 Aardopwarmingsvermogen (g CO2 eq.) Ontmanteling Gebruik Vervoer Productie Materialen 0 aluminium kunststof XLERATOR Standaard handdroger Katoenen handdoekrol Papieren handdoeken, 100% hergebruikt Waterverbruik (incl. turbine) [L] Ontmanteling Gebruik Vervoer Productie Materialen -10 aluminium kunststof XLERATOR Standaard handdroger Katoenen handdoekrol Papieren handdoeken, 100% hergebruikt 7

8 Genormaliseerd IMPACT eindpunt 10-6 pt Gezondheid van de mens Kwaliteit van het ecosysteem Klimaatverandering Hulpbronnen 0 aluminium kunststof XLERATOR Standaard handdroger Katoenen handdoekrol Papieren handdoeken, 100% hergebruikt Ruimtebeslag (cm 2 organisch bouwland) Ontmanteling Gebruik Vervoer Productie Materialen -10 aluminium kunststof XLERATOR Standaard handdroger Katoenen handdoekrol Papieren handdoeken, 100% hergebruikt 8

9 Cumulatieve energievraag [KJ eq] Ontmanteling Gebruik Vervoer Productie Materialen -100 aluminium kunststof XLERATOR Standaard handdroger Katoenen handdoekrol Papieren handdoeken, 100% hergebruikt 9

10 Referenties 1. International Organization for Standardization: Environmental management Life cycle assessment Principles and framework. (2006). 2. International Organization for Standardization: Environmental management Life cycle assessment Requirements and guidelines. (2006). 3. NSF International: NSF Protocol P335 Hygienic Commercial Hand Dryers, research/protocols.asp?program=engineeringser, (2007). 4. T. Montalbo, J. Gregory, R. Kirchain. Life Cycle Assessment of Hand Drying Systems. Materials Systems Laboratory. Massachusetts Institute of Technology. (2011) 5. Environmental Resources Management: Streamlined Life Cycle Assessment Study. (2001). 6. MyClimate: Dyson Hand Dryer Fact Sheet, Hand_dryer_v3.pdf, (2008). 7. de Schryver, A., Vieira, M. LCA of two different hand drying systems, upload/engelse%20plaatjes/vendorreport_ shortversion.pdf, (2008). 8. Paper towels vs. electric hand dryers, 9. Eberle, U., Möller, M. Life Cycle Analysis of Hand-Drying Systems: A comparison of cotton towels and paper towels. Öko-Institut (2006). 10. Madsen, J. Life Cycle Assessment of Tissue Products. Environmental Resources Management (2007). 11. Dettling, J., Margni, M. Comparative Environmental Life Cycle Assessment of Hand Drying Systems: The XLERATOR Hand Dryer, Conventional Hand Dryers and Paper Towel Systems. Quantis (2009). 12. BSI Group: PAS 2050:2008 Specification for the assessment of the life cycle greenhouse gas emissions of goods and services, &%20Publications/Energy/PAS2050.pdf, (2008). 13. Dyson: The Dyson Airblade hand dryer receives industry first Carbon Reduction Label, news/newsarticle.asp?newsid=116, (2010). 10 JN:

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY MANAGEMENT SUMMARY Aanleiding: De keuze voor het werken met disposable en versus de wasbare microvezel doeken in de professionele schoonmaak wordt vaak op basis van meerdere factoren gemaakt. Een van de

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen?

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Docentendag CBBE, Sustainable Transition & Sustainability Analysis in de Biobased Economy, 4 februari 2015 Dr ir Jerke W. de Vries w w w. h o g e s c h o o l v

Nadere informatie

James Dyson Uitvinder

James Dyson Uitvinder Na zeven jaar ontwikkelen hebben we nu een revolutionair motorontwerp gerealiseerd een van de kleinste volledig geïntegreerde 1600W motoren. En dat was pas het beginpunt voor onze nieuwste handdroogtechnologie.

Nadere informatie

James Dyson Uitvinder

James Dyson Uitvinder Na zeven jaar ontwikkelen hebben we nu een revolutionair motorontwerp gerealiseerd een van de kleinste volledig geïntegreerde 1600W motoren. En dat was pas het beginpunt voor onze nieuwste handdroogtechnologie.

Nadere informatie

Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49)

Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49) Ontwikkelen en Testen Carbon- en Water Footprint Module voor MasterLink (49) Programma Precisie Landbouw Verplichtingennr: 1400007552 Agrifirm Plant Maart 2012 INHOUD INLEIDING... 3 1. CARBON FOOTPRINT...

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van groene wanden

Levenscyclusanalyse van groene wanden Groen Bouwen: Groene gevels voor duurzame gebouwen en steden Levenscyclusanalyse van groene wanden Inzicht in de milieu-impact van de verschillende onderdelen Lisa Wastiels, An Janssen WTCB 1 Mid-term

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Samenvatting LCA Ioniqa. Screening carbon footprintanalyse

Samenvatting LCA Ioniqa. Screening carbon footprintanalyse Samenvatting LCA Ioniqa Screening carbon footprintanalyse Samenvatting LCA Ioniqa Screening carbon footprintanalyse Deze samevatting is geschreven door: Erik Roos Lindgreen Geert Bergsma Delft, CE Delft,

Nadere informatie

De snelste, meest hygiënische handdroger.

De snelste, meest hygiënische handdroger. De snelste, meest hygiënische handdroger. Het probleem met andere handdrogers Te langzaam Bij andere handdrogers duurt het tot 43 seconden om handen te drogen.* Onhygiënisch Ze zuigen vuile toiletlucht

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid.

Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid. Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid. Gecertificeerde duurzaamheid in de sanitaire ruimte Ligt de bescherming van natuurlijke hulpbronnen u na aan het hart? Waterverbruik en afval reduceren eveneens?

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT ANALYSE

CARBON FOOTPRINT ANALYSE CARBON FOOTPRINT ANALYSE Carbon Footprint Analyse voor het hergebruik van automotive Li-ion batterijen voor de opslag van hernieuwbare energie Marlies Meijer-Willems ARN Bart in t Groen DNV-GL ARN is het

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid.

Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid. Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid. Gecertificeerde duurzaamheid in de sanitaire ruimte Ligt de bescherming van natuurlijke hulpbronnen u na aan het hart? Waterverbruik en afval reduceren eveneens?

Nadere informatie

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope 1 Introductie Duurzaamheid is tegenwoordig voor veel bedrijven een belangrijk onderdeel van hun bedrijfsvoering geworden. In steeds meer bedrijven vormt het

Nadere informatie

van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken

van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken Geen afval de deur uit zonder de juiste zak! Afvalzakken zijn onmisbaar. De kwaliteit moet goed zijn want niets is zo vervelend als een afvalzak

Nadere informatie

Curaçao Carbon Footprint 2015

Curaçao Carbon Footprint 2015 Willemstad, March 2017 Inhoudsopgave Inleiding 2 Methode 2 Dataverzameling 3 Uitstoot CO2 in 2010 3 Uitstoot CO2 in 2015 4 Vergelijking met andere landen 5 Central Bureau of Statistics Curaçao 1 Inleiding

Nadere informatie

Duurzame oplossing door houtreparatie!

Duurzame oplossing door houtreparatie! Duurzame oplossing door houtreparatie! Het systeem om meerpalen te repareren in plaats van vervanging door nieuwe palen, is niet alleen goedkoper maar blijkt ook minder belastend te zijn voor het milieu.

Nadere informatie

Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw)

Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw) Door: Martijn Veerman AluEco en VMRG (brancheorganisatie voor de gevelbouw) Inhoudsopgave AluEco Gevels LCA aluminium referentiekozijnen Impact materialisatie LCA o o Productniveau Gebouwniveau AluEco

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

ASSORTIMENT AFVALZAKKEN

ASSORTIMENT AFVALZAKKEN ASSORTIMENT AFVALZAKKEN EURO PRODUCTS AFVALZAKKEN VOOR IEDERE BRANCHE EEN OPLOSSING Afvalzakken zijn onmisbaar. De kwaliteit moet goed zijn want niets is zo vervelend als een afvalzak die openscheurt.

Nadere informatie

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint M. Nods Nods Consultancy www.nods-consultancy.com [email protected] Principes circulaire economie 2 NGO: algemene introductie 1 De Life Cycle

Nadere informatie

Producten op basis van hout en het milderen van de klimaatverandering

Producten op basis van hout en het milderen van de klimaatverandering Producten op basis van hout en het milderen van de klimaatverandering Een huis veeleer in hout bouwen in plaats van in baksteen vermindert gemiddeld de koolstofemissie met 10 ton. Indien een bijkomende

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

James Dyson Uitvinder

James Dyson Uitvinder Na zeven jaar ontwikkelen hebben we nu een revolutionair motorontwerp gerealiseerd een van de kleinste volledig geïntegreerde 1600W motoren. En dat was pas het beginpunt voor onze nieuwste handdroogtechnologie.

Nadere informatie

MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN

MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN MILIEUGERELATEERDE PRODUCT VERKLARING THERMISCH VERZINKEN INLEIDING De Europese thermische verzinkerijen hebben de noodzaak erkend van de publicatie van betrouwbare milieu-informatie voor het thermisch

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Product Sustainability Indicator

Product Sustainability Indicator Product Sustainability Indicator Waarom een scorecard? Duurzaam bouwen is al lang geen trend meer. De vraag naar duurzame gebouwen groeit en daarmee de vraag naar duurzame producten. Maar wat is een duurzaam

Nadere informatie

Voor een beter milieu.

Voor een beter milieu. Voor een beter milieu. Milieubewust ondernemen, in uw voordeel De zorg voor een beter klimaat zit Berendsen in de genen. We willen onze ecologische voetafdruk zo klein mogelijk houden, en daarom leveren

Nadere informatie

LCA, de maatstaf voor milieu effecten? Maurits Dorlandt

LCA, de maatstaf voor milieu effecten? Maurits Dorlandt LCA, de maatstaf voor milieu effecten? Maurits Dorlandt Inhoud Levenscyclusanalyse (LCA) Meten, zweten en aannames Discussiepunten Soorten LCA s 3 Functies van LCA s Voorbeelden in de praktijk 2 Onze voetafdruk

Nadere informatie

CO2 impact kringloopbedrijven

CO2 impact kringloopbedrijven CO2 impact kringloopbedrijven CO2 besparing gerealiseerd in 2014 door Stichting Aktief Dhr. G. Berndsen Gildenstraat 43 7005 bl Doetinchem Tel. 0314330980 [email protected] Samenvatting Met 1

Nadere informatie

Management samenvatting

Management samenvatting Management samenvatting Onderzoek naar de milieu-impact van natuurlijk grassportvelden Dit rapport beschrijft de milieu-impact van natuurlijke grassportvelden en de mogelijkheden om deze milieu-impact

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse - LCA

Levenscyclusanalyse - LCA 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Wat is een LCA?... 2 3 Hoe is een LCA opgebouwd?... 3 4 Toepassingen en mogelijkheden... 7 5 Aandachtspunten en praktische info... 8 6 Links... 8 Een initiatief van: Met steun

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden Management samenvatting Inleiding Damwanden zijn een belangrijke markt voor duurzaam geproduceerd tropisch hout,

Nadere informatie

Cognitieve interdisciplinaire vaardigheden in hoger onderwijs voor DO

Cognitieve interdisciplinaire vaardigheden in hoger onderwijs voor DO Cognitieve interdisciplinaire vaardigheden in hoger onderwijs voor DO Bijdrage van systeemanalyse 25 april 2013, Karen Fortuin Competenties voor duurzame ontwikkeling Systemic thinking and handling complexity

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Life Cycle Modelling. Deel II: Opzet van een LCA: Stap 1: Doelbepaling, reikwijdte. December 3, 2013

Life Cycle Modelling. Deel II: Opzet van een LCA: Stap 1: Doelbepaling, reikwijdte. December 3, 2013 Life Cycle Modelling Deel II: Opzet van een LCA: Stap 1: Doelbepaling, reikwijdte December 3, 2013 TA3290 - Life Cycle Modelling and conomic valuation 1 Dr. ir..j.l. Chappin Faculty of Technology, Policy

Nadere informatie

DoorTAStend, LCA studie van draagtassen

DoorTAStend, LCA studie van draagtassen TNO-rapport TNO 2014 R10949 DoorTAStend, LCA studie van draagtassen Earth, Life and Social Sciences Princetonlaan 6 3584 CB Utrecht Postbus 80015 3508 TA Utrecht www.tno.nl T +31 88 866 42 56 [email protected]

Nadere informatie

VERGELIJKING KINGSPAN RW QUADCORE TM MET ANDERE DAKOPBOUWEN

VERGELIJKING KINGSPAN RW QUADCORE TM MET ANDERE DAKOPBOUWEN VERGELIJKING KINGSPAN RW QUADCORE TM MET ANDERE DAKOPBOUWEN Aan: Van: Evert Kraaima [Kingspan Insulated Panels] Kamiel Jansen, Joost van Leeuwen [NIBE] Datum: 21-09-2018, laatste wijzigingen: 26-11-2018

Nadere informatie

De snelste, meest hygiënische handdroger.

De snelste, meest hygiënische handdroger. De snelste, meest hygiënische handdroger. Het probleem met andere handdrogers Te langzaam Bij andere handdrogers duurt het tot 43 seconden om handen te drogen. Onhygiënisch Ze zuigen vuile toiletlucht

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse voor onderzoekers, ontwerpers en beleidsmakers

Levenscyclusanalyse voor onderzoekers, ontwerpers en beleidsmakers Levenscyclusanalyse voor onderzoekers, ontwerpers en beleidsmakers Levenscyclusanalyse voor onderzoekers, ontwerpers en beleidsmakers R.M. Bras-Klapwijk R. Heijungs P. van Mourik 5-8 Ten geleide Voorwoord

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

Emissiebeheer. Meten en evalueren van klimaatimpact (LCA) Energiezuinige technologie. Klim-O-dag. Veerle Van linden Eenheid: T&V

Emissiebeheer. Meten en evalueren van klimaatimpact (LCA) Energiezuinige technologie. Klim-O-dag. Veerle Van linden Eenheid: T&V Meten en evalueren van klimaatimpact (LCA) Energiezuinige technologie Emissiebeheer Klim-O-dag Veerle Van linden Eenheid: T&V Organisatie vanuit ELK - Expertisecentrum Landbouw en Klimaat 20-04-2017 Onderzoekers

Nadere informatie

MilieuPrestatieGebouwen

MilieuPrestatieGebouwen MilieuPrestatieGebouwen @Merosch_ @Merosch_Llab linkedin.com/company/merosch merosch.nl merosch.nl/living-lab Inhoud Wat is de MilieuPrestatie Gebouwen? Waarom is de MilieuPrestatie Gebouwen ingevoerd?

Nadere informatie

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding

Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015. DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Starters Handleiding DuboCalc Project versie 4.0 21 juni 2015 DuboCalc Project 4.0 StartersHandleiding Inhoud 1 Aan de slag met DuboCalc Project... 5 1.1 Wat is DuboCalc Project?... 5 1.2 Starten van

Nadere informatie

De BD Emerald spuit. Omdat gezonde mensen en gezond milieu niet los van elkaar te denken zijn.

De BD Emerald spuit. Omdat gezonde mensen en gezond milieu niet los van elkaar te denken zijn. De BD Emerald spuit Omdat gezonde mensen en gezond milieu niet los van elkaar te denken zijn. Een stap voorwaarts naar een groenere toekomst Duurzame methoden spelen een rol in de belangrijkste operationele

Nadere informatie

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Notitie Delft, maart 2011 Opgesteld door: M.N. (Maartje) Sevenster M.E. (Marieke) Head 2 Maart 2011 2.403.1 Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg 1 Inleiding Binnen de prestatieladder

Nadere informatie

Een verhaal van alle tijden

Een verhaal van alle tijden Een verhaal van alle tijden ROCKPANEL BRE Global A+ / A gecertificeerd ROCKPANEL products BRE Certified ROCKPANEL: duurzaamheid in de genen ROCKPANEL is onderdeel van de ROCKWOOL Groep. Een onderneming

Nadere informatie

De toekomst van energie

De toekomst van energie De toekomst van energie Duurzame Energie door Redactie ElectricityMatters 15-08-2017 Dat ons wereldwijde energiesysteem niet duurzaam is, blijkt duidelijk uit onze steeds schaarsere hulpbronnen, de regelmatig

Nadere informatie

Service en onderhoud. Eén telefoontje is genoeg.

Service en onderhoud. Eén telefoontje is genoeg. Service en onderhoud Onze projectmatige werkwijze garandeert snelle en adequate oplossingen. HB Group voert wereldwijd, 24 uur per dag, 7 dagen per week, service en onderhoud uit. Eén telefoontje is genoeg.

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES November 2014 Agenda 12/10/2014 2 12/10/2014 3 Scope van de studie Doel: vergelijk

Nadere informatie

De handdroogoplossing voor onderwijsinstellingen

De handdroogoplossing voor onderwijsinstellingen De handdroogoplossing voor onderwijsinstellingen Waarom het belangrijk is de juiste handdroogmethode voor uw onderwijsinstelling te kiezen Warmelucht-handdrogers Warmelucht-handdrogers blazen vuile toiletlucht

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen Opleidingscyclus 'De ecologische keuze van bouwmaterialen' 21 april 2009 1 Inhoud: 1. Enkele cijfers 2. Grijze energie: een basisbegrip

Nadere informatie

CO 2 footprint producten Tata Steel Tubes BV

CO 2 footprint producten Tata Steel Tubes BV Tata Steel Nederland Tubes BV CO 2 footprint producten Tata Steel Tubes BV Jan Vroonhof (RHDHV) Paul van Ommen (Tata Tubes) Tata Steel Tubes 1. Environmental Policy Tata Steel 2. Doelstellingen en waarom

Nadere informatie

Milieu-impact van groene wandsystemen

Milieu-impact van groene wandsystemen Groen Bouwen: Groene gevels voor duurzame gebouwen en steden Milieu-impact van groene wandsystemen Lisa Wastiels, An Janssen WTCB Met de financiële steun van: 1 Milieu-impact van groene wanden 1. Levenscyclusanalyse

Nadere informatie

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails Memo Aan: Kenmerk: Betreft: Van: Delft, 8 mei 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Verzinkerij Van Aert LCA-resultaten van s Basisprofielen van de standaard s en de verzinkte s en vergelijking

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Inhoud. Duurzaamheidsanalyse. Hoe. Voorbeelden Oefenen. Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse. Belang voor duurzame ontwikkeling

Inhoud. Duurzaamheidsanalyse. Hoe. Voorbeelden Oefenen. Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse. Belang voor duurzame ontwikkeling Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse voor duurzame ontwikkeling Themadag leren voor duurzame ontwikkeling, 12 mei 2016 STOAS Vilentum, Wageningen Dr ir Jerke W. de Vries Inhoud Duurzaamheidsanalyse

Nadere informatie

Eenmalige Bekers dan wel Méérmalige (koffie) Drinksystemen: Een Milieuvergelijking

Eenmalige Bekers dan wel Méérmalige (koffie) Drinksystemen: Een Milieuvergelijking Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 2006-A-R0246/B

Nadere informatie

Milieu Impact van Lampen. Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13

Milieu Impact van Lampen. Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13 Laboratorium voor Lichttechnologie KaHo Sint-Lieven Gebroeders Desmetstraat 1 B-9000 Gent 09 265 87 13 Oktober 5,2009 Inhoudstafel INLEIDING.4 1. METHODIEK EN BRONNEN.5 1.1. METHODIEK... 5 1.2. ONDERSTELLINGEN...

Nadere informatie

Een verhaal van alle tijden. Rockpanel BRE Global A+ / A gecertificeerd

Een verhaal van alle tijden. Rockpanel BRE Global A+ / A gecertificeerd Een verhaal van alle tijden Rockpanel BRE Global A+ / A gecertificeerd Rockpanel: duurzaamheid in de genen Rockpanel is onderdeel van de Rockwool Groep. Een onderneming waar respect voor mens en milieu

Nadere informatie

ECO REVOLUTION! Eco Natural Lucart: de nieuwe generatie 100% gerecycleerd papier vervaardigd uit kartonnen drank en voedsel verpakkingen.

ECO REVOLUTION! Eco Natural Lucart: de nieuwe generatie 100% gerecycleerd papier vervaardigd uit kartonnen drank en voedsel verpakkingen. = ECO REVOLUTION! Eco Natural Lucart: de nieuwe generatie 100% gerecycleerd papier vervaardigd uit kartonnen drank en voedsel verpakkingen. PROFESSIONAL HET TWEEDE LEVEN VAN DE KARTONNEN DRANK EN VOEDSELVERPAKKINGEN

Nadere informatie

LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik

LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik Partners for Innovation BV Siem Haffmans i.s.m. IVAM UvA BV Research and Consultancy on Sustainability Bart Krutwagen / Niels Jonkers 31 maart 2011 1.

Nadere informatie

Het grondstofpaspoort

Het grondstofpaspoort Het grondstofpaspoort Samen werken aan een circulaire economie Alliander & Duurzaam ondernemen In de transitie naar een duurzame samenleving is het van belang om samen te zoeken naar houdbare oplossingen,

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies

Vaak gestelde vragen. Ecologische Productverklaring. Mei 2012. Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Vaak gestelde vragen Ecologische Productverklaring Solar Gard Architecturale Zonnewerende Glasfolies Mei 2012 Ecologische Productverklaring Vaak Gestelde Vragen Inhoudstafel 1. Wat is een Ecologische productverklaring

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Pieter Van Laere - Sustainable Development Manager Saint-Gobain Construction Products - ISOVER De kers

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

DUURZAAM VERPAKKEN. Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION

DUURZAAM VERPAKKEN. Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION DUURZAAM VERPAKKEN Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION Introductie Partners for Innovation is hét bureau voor duurzame innovatie. Samen met onze opdrachtgevers

Nadere informatie

Vakinhoudelijke uitwerking Keuzevak Milieu, hergebruik en. duurzaamheid van het profiel D&P vmbo beroepsgericht

Vakinhoudelijke uitwerking Keuzevak Milieu, hergebruik en. duurzaamheid van het profiel D&P vmbo beroepsgericht Vakinhoudelijke uitwerking Keuzevak Milieu, hergebruik en duurzaamheid van het profiel D&P vmbo beroepsgericht Deze vakinhoudelijke uitwerking is ontwikkeld door het Redactieteam van de Schooleamenbank

Nadere informatie

Emissie inventaris Brouwers Groenaannemers SCOPE 3 ANALYSE

Emissie inventaris Brouwers Groenaannemers SCOPE 3 ANALYSE Emissie inventaris Brouwers Groenaannemers SCOPE 3 ANALYSE 1. INLEIDING De uitstoot van CO2 kan in kaart worden gebracht aan de hand van drie scope s. Emissies in scope 1 zijn alle directe emissies. Scope

Nadere informatie

Compostable concept. Verpakkingen met een end-of-life oplossing. KOPLOPER in verpakkingen en disposables

Compostable concept. Verpakkingen met een end-of-life oplossing. KOPLOPER in verpakkingen en disposables Compostable concept Verpakkingen met een end-of-life oplossing KOPLOPER in verpakkingen en disposables Als bedrijf wilt u natuurlijk bijdragen aan een beter milieu. Dit kan op veel verschillende manieren.

Nadere informatie

SLOGANS & MEGATRENDS. Duurzaam ondernemen. Recycling. Cradle to grave. Bioplastics. Greenhouse gas emissions

SLOGANS & MEGATRENDS. Duurzaam ondernemen. Recycling. Cradle to grave. Bioplastics. Greenhouse gas emissions SLOGANS & MEGATRENDS Green economy Global warming Sustainability Energy consumption Cradle to cradle Biomass Duurzaam ondernemen Recycling Cradle to grave Bioplastics Greenhouse gas emissions CO 2 reduction

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval 1/16

Ketenanalyse Afval 1/16 Ketenanalyse Afval Opdrachtgever Contactpersoon Document Nathanya Sandelowsky Katelijn van den Berg 30 juni 2014 Wolter en Dros 06 543 11 789 Referentie LM/141017 1/16 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1

Nadere informatie