Agrarische grondmarkt

Transcriptie

1 Agrarische grondmarkt Kwartaal kwartaalbericht van Research en Kadaster Landelijk overzicht De gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland is in het derde kwartaal van 2016 opnieuw licht gedaald (1%) tot euro per ha (figuur 1). Dat is nog wel boven de gemiddelde prijs over 2015 ( euro per ha). De gemiddelde prijs van bouwland is in het derde kwartaal van 2016 gestegen tot euro per ha (figuur 1). Dat is bijna 2% hoger dan in het tweede kwartaal en 12% boven de gemiddelde prijs in 2015 van euro per ha. Figuur 1 Prijs (euro/ha) onverpacht gras- en bouwland en totaal (gras-, bouw- én maïsland samen), 2013Q4-2016Q3 (per kwartaal) De prijs van grasland is in het derde kwartaal van 2016 vrij sterk afgenomen: van tot euro per ha, een min van bijna 8% (figuur 1). In vergelijking met 2015 ( euro per ha) is de prijs 3% lager uitgekomen. In het derde kwartaal van 2016 is ha landbouwgrond verhandeld, tegen ha in het derde kwartaal van Door het seizoenpatroon - waarbij de handel in het derde kwartaal op een laag pitje staat - is een vergelijking met het voorgaande kwartaal niet zinvol. In de eerste drie kwartalen van 2016 is in totaal ha verhandeld. Dat is ha (4%) minder dan in dezelfde kwartalen van De relatieve grondmobiliteit het verhandeld areaal afgezet tegen het totaal areaal landbouwgrond is over deze drie kwartalen gemeten afgenomen van 1,29% in 2015 tot 1,24% in De vraag naar grond voor bestemmingen buiten de landbouw is de laatste jaren laag. Landbouwbedrijven hebben echter behoefte aan grond voor schaalvergroting. De agrarische grondprijs wordt mede bepaald door hun betaalcapaciteit, die afhangt van het verdiende inkomen en de ontwikkeling van de reële rente.

2 Figuur 2 Grondmobiliteit (ha) onverpachte agrarische grond in Nederland, 2013Q4-2016Q3 (per kwartaal) Overzicht Landsdelen Aan de hand van vier landsdelen wordt een indruk gegeven van de regionale verscheidenheid in de agrarische grondmarkt. Deze landsdelen zijn opgebouwd uit de 14 groepen van landbouwgebieden (zie verantwoording). Landsdeel Zuid kent de hoogste grondprijzen (zie kaart 1 en figuur 3), vanaf 2012 gemiddeld 17% boven het Nederlandse gemiddelde. Landbouwgrond in landsdeel Noord is het laagst geprijsd, gemiddeld 18% onder het landelijk niveau (van 2012 tot nu).

3 Kaart 1 Agrarische grondprijs (euro/ha) en mobiliteit (ha) per landsdeel vergeleken met het totale areaal cultuurgrond, 3e kwartaal 2016 Landsdeel Noord De gemiddelde agrarische grondprijs in landsdeel Noord is opnieuw gedaald: van euro per ha in het tweede kwartaal van 2016 tot euro in het derde kwartaal van 2016, een afname van 4% (kaart 1 en figuur 3). In vergelijking met 2015 ligt de grondprijs in Noord nu 2,6% lager. De grondprijs is in dit landsdeel het laagst: in het afgelopen kwartaal bijna een kwart onder het landelijk niveau en 30% onder dat van landsdeel Zuid. De grondmobiliteit - de hoeveelheid landbouwgrond die wordt verhandeld - is in landsdeel Noord sterk afgenomen (figuur 2): van ongeveer ha in de eerste drie kwartalen van 2015 tot ha in de eerste drie kwartalen van 2016 (-17%). Dat betekent een teruggang van de relatieve mobiliteit van 1,32% tot 1,09%. Landsdeel Oost De gemiddelde grondprijs gaat in landsdeel Oost de laatste vier kwartalen op en neer (figuur 3). In het derde kwartaal van 2016 daalde de grondprijs tot euro per ha (-2,6%), maar deze ligt daarmee nog ruim (6%) boven het gemiddelde niveau in In vergelijking met heel Nederland is de prijs in Oost in het derde kwartaal van % hoger uitgekomen. In de afgelopen drie kwartalen is in landsdeel Oost ha grond verhandeld. Dat is vrijwel gelijk aan de overeenkomstige kwartalen van 2015 (figuur 2). Afgezet tegen de totale oppervlakte landbouwgrond in landsdeel Oost bedroeg de relatieve grondmobiliteit in de eerste drie kwartalen van dit jaar 1,26%.

4 Figuur 3 Prijs (euro/ha) onverpacht agrarische grond (gras-, bouw- en maïsland samen) naar landsdeel 2013Q4-2016Q3 (per kwartaal) Landsdeel West De gemiddelde agrarische grondprijs in landsdeel West is in het derde kwartaal van 2016 met 6% gestegen tot euro per ha (kaart 1 en figuur 3). Dat is 12% hoger dan de gemiddelde prijs in In vergelijking met de landelijke grondprijs ligt die in West in het derde kwartaal 3% hoger. In de afgelopen drie kwartalen is in landsdeel West ha landbouwgrond verhandeld, vrijwel evenveel als in de overeenkomstige periode in 2015 (figuur 2). De relatieve grondmobiliteit - de verhouding tussen de verhandelde landbouwgrond en het totaal areaal landbouwgrond is hiermee stabiel op 1,5%. Landsdeel Zuid In landsdeel Zuid is de gemiddelde agrarische grondprijs in het derde kwartaal van 2016 uitgekomen op euro per ha (kaart 1 en figuur 3), wat vrijwel gelijk is aan het voorgaande kwartaal. De prijs in het afgelopen kwartaal ligt 3% hoger dan over heel De grondprijs komt in dit landsdeel doorgaans uit boven die in de andere delen van het land (figuur 3). In het afgelopen kwartaal is het prijsverschil met landsdeel Noord 42%, met Oost 4% en met West 12%. In de eerste drie kwartalen van 2016 is in landsdeel Zuid ha landbouwgrond verhandeld, tegenover ha in dezelfde periode in 2015 (figuur 2). De relatieve grondmobiliteit - de verhouding tussen verhandelde landbouwgrond en totaal areaal landbouwgrond is hiermee toegenomen van 1,17% in 2015 tot 1,26% in 2016.

5 Verantwoording Wijzigingen Met ingang van het kwartaalbericht over het tweede kwartaal van 2016 zijn er enkele wijzigingen doorgevoerd. Zo is de database waarop het kwartaalbericht Agrarische grondmarkt is gebaseerd verder ontwikkeld. Daarnaast is de definitie van de grondmobiliteit verruimd. Voorheen werd de mobiliteit gebaseerd op de geselecteerde transacties voor de berekening van de agrarische grondprijs. De wijzigingen zijn met terugwerkende kracht doorgevoerd voor de voorgaande jaren. De veranderingen hebben nauwelijks invloed gehad op de hoogte van de grondprijs, maar wel op de berekende mobiliteit. Agrarische grondprijs De agrarische grondprijs is de prijs van vrij beschikbare landbouwgrond gekocht door agrariërs. Aan de basis van de berekening van de grondprijs staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondprijs zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd: koper heeft een landbouwbedrijf; grasland, bouwland, snijmaïs; soort overdracht is koop-verkoop; zakelijk recht is volle eigendom; geen opstallen; geen reguliere pachtovereenkomst of erfpacht; geen familierelatie; oppervlak perceel groter dan 0,25 ha; de koopsom is groter dan 1 euro. Verhandelde percelen met extreem hoge en lage prijzen zijn volgens een statistische methodiek uitgesloten. Agrarische grondmobiliteit De agrarische grondmobiliteit het verhandelde areaal landbouwgrond geeft aan hoeveel agrarische grond is verhandeld op de vrije markt. Aan de basis van de berekening van de grondmobiliteit staan de transacties in het eigendomsregister van het Kadaster, aangevuld met informatie over de agrarische sector. Voor het bepalen van de agrarische grondmobiliteit zijn de verhandelde percelen op de volgende kenmerken geselecteerd: grasland, bouwland, snijmaïs, bollenland, boomkwekerij, fruitteelt en overig tuinland; soort overdracht is koop-verkoop; zakelijk recht is volle eigendom; geen familierelatie; oppervlak perceel groter dan 0,25 ha; de koopsom is groter dan 1 euro.

6 Landsdelen De vier landsdelen in kaart 1 en figuur 3 zijn opgebouwd uit de veertien groepen van landbouwgebieden: Landsdeel Noord: Bouwhoek en Hogeland, Veenkoloniën en Oldambt en Noordelijk Weidegebied; Landsdeel Oost: Oostelijk Veehouderijgebied, Centraal Veehouderijgebied, IJsselmeerpolders en Rivierengebied; Landsdeel West: Westelijk Holland, Waterland en Droogmakerijen, Hollands/Utrechts Weidegebied; Landsdeel Zuid: Zuidwestelijk Akkerbouwgebied, Zuidwest-Brabant, Zuidelijk Veehouderijgebied en Zuid-Limburg. Contact Research Persvoorlichting Yvonne Fernhout T (070) E [email protected] Kadaster Woordvoerders Nienke Stavast en Jolanda Bouwens T (088) E [email protected]