DETERMINEREN VAN VLEERMUIZEN IN WINTERSLAAP

Transcriptie

1 DETERMINEREN VAN VLEERMUIZEN IN WINTERSLAAP Eerste set René Janssen Erik Korsten VLEN-Dag

2 4 5 6 Paul van Hoof 7 8

3 9 10 OPBOUW VAN DE WORKSHOP foto s om mee te beginnen 2. Waarom deze workshop 3. Waar moet je op letten? Aan de hand van een paar voorbeelden belangrijke kenmerken herkennen 4. Wat waren die 10 dan.en waarom? 5. In groepjes 4 foto s 6. Foto s van groepjes bespreken 7. Nog een paar Wees niet bang om het fout te hebben kritisch naar jezelf! Waarom deze workshop: Belang van juiste determinatie: zeldzame soorten juiste aantallen juiste beheersmaatregelen Voorbereid zijn op ( nieuwe / zeldzame) soorten. Eens deskundig is niet altijd deskundig: Ontwikkeling determinatiekenmerken. Kritische houding Hoop doet zien Ik weet het wel Hangpositie zegt weinig over de soort

4 Kanttekening: Van foto s determineren is lastig: Maar foto is statisch uit één hoek genomen. kenmerken? / formaat? bij foto kun je langer stil staan. foto s kun je wel bespreken / uitwisselen Daarom Bij twijfel foto s maken! KORTE oren met afgeronde vorm Tragus is kort en vrij stomp Voeten groot ( groter dan ½ loopbeen) Hoek oren groter dan 90º Oren en armen bruin Watervleermuis (Myotis daubentonii) Aanhechting staartvlieghuid bij enkel ipv teen. Snuit stomp en roze tot licht-bruin, soms bruin Rug bruin, buik grijswit. NIET Roze snoetje Watervleermuis (Myotis daubentonii) Baardvleermuis (Myotis mystacinus) Oren met afgeronde vorm. Tragus is kort en vrij stomp Voeten groot ( groter dan ½ loopbeen) Hoek oren groter dan 90º * Oren en armen bruin Rug bruin, buik grijswit. NIET Roze snoetje Oren en armen zwart Oren met hoekige vorm Lange rechte puntige tragus (<50%) Hoek tussen oren kleiner dan 90º Voeten klein (kleiner dan ½ loopbeen) Aanhechting st.vlh bij teen. Snuit is één vlakke neusbrug tussen twee wangetjes Snuit donkerbruin tot zwart Rug geelbruin buik grijswit

5 Baardvleermuis (Myotis mystacinus) Oren en armen zwart Oren met hoekige vorm Lange rechte puntige tragus (<50%) Hoek tussen oren kleiner dan 90º Voeten klein (kleiner dan ½ loopbeen) Aanhechting st.vlh bij teen. Snuit is één vlakke neusbrug. Snuit donkerbruin tot zwart Rug geelbruin buik grijswit Baardvleermuis versus Brandts vleermuis Ook in de winter?!! Kamiel Spoelstra Brandt s vleermuis (Myotis brandtii) Brandts vleermuis (Myotis brandtii) Oren aan de basis breder dan van baardvleermuis Even lange tragus als van baard, langer dan water! Voeten klein (kleiner dan ½ loopbeen) Snuit is gesplitste neusbrug Knobbels lijken van meervleermuis Oren en armen bruin tot zwart Snuit roze tot donkerbruin Vaak met lichte oorbasis Vachtkleur als baardvleermuis maar vaak lichter en langer. Kamiel Spoelstra Baard of Brandtii? peniskenmerken / tandkenmerken kan niet in winterslaap Maak foto s ter vergelijk! Brandtii of watervleermuis???!!!!! Zijn de voeten te zien? Groot of klein? Grootte en lengte oren zeer verschillend! Lengte tragus t.o.v. lengte oor!

6 Ingekorven vleermuis (Myotis emarginatus) Ingekorven vleermuis (Myotis emarginatus) oren wijzen recht naar beneden oren zijn ingekorven Tragus vrij lang en puntig Vacht is wollig, plakt aan elkaar en vaak gebroken. oren donkerbruin en lang snuit bruin / armen donkerbruin Voeten zijn klein Buik: roomwit / grijswit. Rugvacht heeft rossige gloed Hangt bijna altijd vrij Dietz oren wijzen recht naar beneden snuit bruin / armen donkerbruin oren zijn sterk ingekorven* Tragus vrij lang en puntig Vacht is wollig en kroesend en vaak gebroken. Basis van het oor is een driehoek oren donkerbruin en lang Voeten zijn klein Buik: grijswit. Rugvacht heeft rossige gloed Hangt bijna altijd vrij * Let op: meerdere soorten hebben licht ingekorven oren Franjestaart (Myotis nattereri) Oren: bloedvaten zichtbaar. Oren lang en punt buigt omhoog (schoenlepel). Tragus lang en puntig (>50%) Zeer flauwe hoek tussen de oren. Staartvlieghuid met grove vouwen. Franjestaart (Myotis nattereri) Kamiel Spoelstra Voeten zijn middelgroot snuit spits en rose tot lichtbruin Buik (bijna) wit. Zeer flauwe hoek tussen de oren Lichte maantjes achter de oren Jan Buijs

7 Franjestaart (Myotis nattereri) Meervleermuis (Myotis dasycneme) Snuit bruin met grote neusknobbels Armen fors en donkerbuin Oren donkerbruin, hoekige vorm, vrij lang Tragus heel kort Grote voeten, groter dan ½ loopbeen Aanhechting staartvlieghuid bij enkel Franjestaart heeft grote plooien in de staartvlieghuid Kamiel Spoelstra Buik grijswit Middelgrote vleermuis NIET Ring Meervleermuis (Myotis dasycneme) baard-brandts-water-franje: Verschil in oren en tragus meervleermuis Snuit bruin met grote neusknobbels Armen fors en donkerbuin Oren donkerbruin, hoekige vorm, vrij lang (voorbij de polsen) Hoek tussen oren >90º Middelgrote vleermuis Tragus heel kort Grote voeten, groter dan ½ loopbeen Paul van Hoof baardvleermuis watervleermuis Buik grijswit Paarsige gloed over vlieghuid NIET Ring watervleermuis Brandts vleermuis franjestaart ingekorven vleermuis Bron: Determinatiegids Dietz

8 Vale vleermuis (M. myotis) Yves Adams Rollin Verlinde Zeer grote vleermuis Snuit roze en vlezig Voeten vrij groot met dik loopbeen Ruitvormig schonkig hangbeeld Rollin Verlinde Oren lichtbruin en vrij lang watervleermuis en vale vleermuis Zeer grote vleermuis Grootoorvleermuizen ALGEMEEN oren meestal opgevouwen onder de vleugels met alleen de tragus zichtbaar Indien oren uitgevouwen >20 plooien in oor neusgaten bovenop de snuit (varkensneusje) Oren zitten aan elkaar vast Gewone grootoorvleermuis (Plecotus auritus) Yves Adams Erik Korsten Rollin Verlinde Yves Adams snuit kort en stomp 4 wratten goed zichtbaar snuit roze tot bruin tragus licht / lichte punt rugvacht is geelbruin, bij jonge dieren grijzer Buikvacht lichtgrijs, soms gelig

9 Grijze grootoorvleermuis (Plecotus austriacus) Gewone grootoorvleermuis Grijze grootoorvleermuis Rollin Verlinde snuit lang, smal en puntig tragus vaak donker / donkere punt snuit grijsroze tot bijna zwart rugvacht is grijsbruin buikvacht lichtgrijs snuit kort en stomp wratten goed zichtbaar snuit lang, smal en puntig tragus vaak donker / donkere punt Bechstein s vleermuis (Myotis bechsteinii) Dietz zeer lange oren met brede lichte binnenrand Basis van de oren breed 9 plooien in de oren aders in oren vaak goed te zien rugvacht vaalbruin / roodbruin middelgrote vleermuis Bechstein s vleermuis zeer lange oren met brede lichte binnenrand franjestaart lange oren zonder lichte binnenrand Rollin Verlinde Basis van de oren breed Basis van de oren smal

10 Gewone grootoorvleermuis Mopsvleermuis (Barbastella barbastellus) Oren zitten aan elkaar > 20 ribbels Bechstein s vleermuis Oren los van elkaar 9 ribbels Kan niet missen: snuit wordt omrand door de oren Oren raken elkaar in het midden Snuit, en armen zwart. Vacht zwart met lichte haarpunten Laatvlieger (Eptesicus serotinus) Ruige dwergvleermuis Brede driehoekige oren relatief korte oren Bruine armen, oren en snoet Gewone dwergvleermuis Brede, driehoekige oren - relatief korte oren Zwarte armen, oren en snoet Vrij lange oren, aan de basis breed Korte, stompe tragus Brede zwarte snuit en oren (breed zwart masker) Bruine vacht Rug: Koffie zonder melk Buik: Koffie met melk Lange haren op de rug Grote vleermuis Kleur van de snoet tekent nauweljks af tegen omliggende vacht Buik geelwit / grijswit veel lichter dan rugvacht Kleur van de snoet tekent sterk af tegen omliggende vacht : zwart masker Buik lichtbruin (soms geelwit) minder groot verschil met buikvacht (kan sterk vertekenen!) Yves Adams

11 Grote hoefijzerneus (Rhinolophus ferrumequinum) Hangt aan gestrekte poten Neusaanhangsel Grote vleermuis (formaat laatvlieger) Kleine hoefijzerneus (Rhinolophus hipposideros) Hangt aan gestrekte poten Kleine vleermuis (formaat baardvleermuis) Mantelt niet volledig Mantelt (vrijwel) volledig Watervleermuis Wat waren dan de vleermuizen op de eerste 10 foto s? 1

12 Franjestaart Vale vleermuis 2 3 Gewone Grootoorvleermuis Franjestaart Gewone grootoorvleermuis 4 5 6

13 Baardvleermuis Watervleermuis 7 Paul van Hoof 8 Ingekorven vleermuis Laatvlieger 9 10