Gebiedsproces Samen over de Reest

Transcriptie

1 Gebiedsproces Samen over de Reest Verkenning in het kader van Samen werkt Beter Versie Mei 2015 Opgesteld door J.C. Visser 1

2 0 Samenvatting Aanleiding tot het opstellen van deze verkenning is de afspraak binnen de Uitvoeringsagenda Samen Werkt Beter (Overijssel) om de samenwerking bij de programmering, de uitvoering en de voortgangsbewaking van gebiedsprocessen te versterken. Een gemeenschappelijke aanpak voor gebiedsprocessen is daarvoor een voorwaarde. Onderdeel van deze aanpak is het uitvoeren van verkenning gericht op het formuleren van een programma van eisen voor wat in het gebied (nog) moet gebeuren. Lopend gebiedsproces Het gebiedsproces Samen over de Reest is eind 2003 gestart met het vaststellen van het gebiedsplan in december 2003 door de provincies Overijssel en Drenthe. Grote delen van het plan zijn de afgelopen jaren uitgevoerd, echter het onderdeel realiseren EHS is onder andere door de herijking EHS vertraagd. Begin 2013 is door het toekennen van rijksgeld de impasse doorbroken en kon het realiseren van de (herijkte) EHS weer opgestart worden. Overige processen De provincie Drenthe heeft aanvullende Rijksgelden voor het Reestdal ontvangen ter grootte van 2,7 mln. Zij voegt daar 0.9 mln. aan eigen middelen aan toe en zet naast op verwerving ook in op inrichtingsmaatregelen gericht op het realiseren van een robuust beeksysteem. De gemeente Staphorst trekt een landbouwkundige verkaveling binnen de gemeente. De landinrichtingscommissie heeft als aanvullende opdracht gekregen om 65 hectare EHS vrij te ruilen. Deze maken deel uit van de herijkte EHS in het Reestdal. Aan Drentse zijde is de Landinrichting Zuidwolde Zuid in de fase van uitvoering van kavelaanvaardingswerken. Deze bestrijkt het deel vanaf het begin van de Reest bij de Tippe tot net iets ten westen van Bloemberg. Binnen deze landinrichting zijn in het beekdal van de Reest delen van de EHS vrijgeruild. De opgaven De meeste van de opgaven uit het gebiedsplan Samen over de Reest zijn gerealiseerd, een belangrijke restopgave betrof het realiseren van 82 ha EHS (verwerving en inrichting). Het grootste deel van de verwervingsopgave is belegd bij de landinrichting Staphorst (65 ha.), in het deel dat daarbuiten ligt is in het kader van het GGOR-project voor de middenloop van de Reest met eigenaren van 7,5 hectare nieuwe natuur een vergoeding van de voorspelde natschade geregeld. Voor het realiseren van de resterende 10 hectare nieuwe natuur in de bovenloop van de Reest wordt voorgesteld het voertuig van een GGOR-proces te gebruiken. Kansrijke Acties - GGOR-proces in de bovenloop. Het GGOR-proces word als voertuig gebruikt voor het realiseren van de resterende opgave. Uit ervaringen in de middenloop van de Reest blijkt dat een dergelijk proces het denken over de toekomst van de gronden bij de eigenaren goed op gang brengt. Daarnaast is het op zijn plaats gezien de functieverandering van percelen in en rond het beekdal binnen de landinrichting Zuidwolde Zuid (Drenthe) én beide zijden zijn hydrologische onlosmakelijk met elkaar verbonden. - GGOR-proces in de Vledders en Leijerhooilanden aangezien dit gebied binnen de Landinrichting Staphorst nagenoeg geheel voor natuur wordt vrijgeruild. Vervolgens kan dit gebied ingericht worden. - GGOR-analyse benedenloop. Analyse van de situatie, aangezien in dit deel EHS geschrapt is in Overijssel en deze in Drenthe is gehandhaafd. 2

3 Concluderend De restopgave ten aanzien van EHS-realisatie is relatief beperkt, het GGOR-proces is een goed voertuig om het denken bij eigenaren over het toekomstige gebruik van deze gronden in de bovenloop op gang te brengen. Het waterschap is bereid als trekker van dit proces optreden. Daarnaast is het nodig om middels GGOR-processen in de Vledders en Leijerhooilanden te bepalen wat de inrichtingsopgave is. Voor de benedenloop van de Reest is een GGOR-analyse nodig om te bepalen wat de mogelijk- en onmogelijkheden zijn voor twee verschillende functie binnen één beekdal (landbouw in Overijssel en natuur in Drenthe). De financiering voor de verwerving is geregeld door het toekennen van extra Rijksgeld uit het lente akkoord van De GGOR-processen zijn financieel gedekt vanuit het Waterschap Reest en Wieden. 3

4 1 Aanleiding en doel verkenning Het samenwerkingsakkoord Samen werkt Beter richt zich op een toekomstbestendige balans tussen economie en ecologie in de provincie Overijssel. De volgende partijen hebben hiertoe op 29 mei 2013 het Akkoord Samen werkt beter ondertekend: Landschap Overijssel. LTO, Natuurmonumenten, Natuur en Milieu Overijssel, Natuurlijk Platteland Oost, Overijssels Particulier Grondbezit, provincie Overijssel, RECRON, Staatsbosbeheer, VNG Overijssel, VNO-NCW en de waterschappen Groot Salland, Reest en Wieden, Rijn en IJssel en Vechtstromen. Deze partijen zien de opgave voor economie en ecologie als een gedeelde verantwoordelijkheid. Voor de uitvoerig van het Akkoord hebben de partners een Uitvoeringsagenda opgesteld met speerpunten: natuur en biodiversiteit, veerkrachtig watersysteem, economie, landschap en cultuurhistorie. Een belangrijk speerpunt van de Uitvoeringsagenda is de ontwikkelopgave EHS/N2000. Deze opgave wordt grotendeels gerealiseerd via processen en projecten in gebieden. De partners van Samen Werkt Beter hebben afgesproken een gefaseerde aanpak van de processen en projecten in de gebieden te hanteren. De verkenning is daarvan de eerste fase. Eind augustus 2012 is door het waterschap, mede namens Landschap Overijssel een herijkingsvoorstel in het kader van de herijkingsopgave een voorstel ingediend om aan de minimale voorwaarden voor herstel van de waterhuishouding in de middenloop te kunnen voldoen voor het Overijsselse deel van de EHS in het beekdal van de Reest ingediend. Dit voorstel wordt ondersteund door de partners in het gebied (brief nr. 1696, 28 september 2012). Het realiseren van de EHS en de daaraan gekoppelde wateropgaven in het beekdal van de Reest zijn onderdeel van het gebiedsplan Samen over de Reest. Op grond van de quick scan naar de stand van zaken die in de verschillende gebieden is uitgevoerd in het najaar van 2013, is in het bestuurlijk overleg Samen Werkt Beter op 15 januari 2014 afgesproken voor de resterende opgaven in het gebied Reestdal een verkenning uit te voeren. Doel van de verkenning, in beeld brengen van de stand van zaken rond Samen over de Reest anno Het stuk beschrijft de status op hoofdlijnen van de onderdelen, water, natuur, cultuurhistorie en toerisme/recreatie uit het gebiedsplan Samen over de Reest gebiedsplan. Daarnaast wordt de projectorganisatie beschreven waarmee de opgaven uit het verbetervoorstel EHS worden gerealiseerd. Aanpak Deze verkenning is opgesteld door de projectleider van het Project Reestal van het Waterschap Reest en Wieden, tevens secretaris van het bestuurlijk Overleg Reestdal. Gegeven de lopende gebiedsontwikkeling is de actuele stand van zaken daarvan beschreven. Natuur en wateropgaven zijn onderdeel daarvan. Op 7 oktober 2014 heeft het Bestuurlijk Overleg Reestdal ingestemd met die voorgestelde aanpak. 4

5 2 Gebiedsbeschrijving Voor het gebied is een gebiedsplan opgesteld Samen over de Reest. Eind 2003 is het inrichtingsplan door de provincies Drenthe en Overijssel vastgesteld. Het gebiedsplan geeft een gebiedsgerichte, samenhangende uitwerking van de beleidsdoelen. Het is gericht op de fysieke kwaliteit en inrichting van het landelijk gebied. Het bestaat uit een visiedeel en een uitvoeringsprogramma waarmee richting wordt gegeven aan de uitvoering. Het gebiedsplan vormt het gezamenlijke vertrekpunt van de partners voor de ontwikkelingen in het Reestdal. De partners waarmee het gebiedsplan is opgezet zijn: de provincies Drenthe en Overijssel, de gemeenten Meppel, De Wolden, Hardenberg en Staphorst, Waterschap Reest en Wieden, Landschap Overijssel, Het Drentse Landschap, LTO-noord, het Drents Plateau, het Oversticht, Recreatieschap Drenthe, Regio IJssel-Vecht, RECRON, Vechtdal VVV, Toeristisch Platform de Wolden en lokale organisaties op het gebied van natuur, landschap, cultuurhistorie, recreatie en dorpsbelangen. Gebiedsbeschrijving (uit Samen over de Reest) Rondom de rivier de Reest, op de grens van Drenthe en Overijssel, ligt een prachtig gebied. Een voor Nederland uniek gebied. Het begint met de Reest zelf. De meest gave, nog meanderende hoogveenrivier van Nederland. Daaromheen het waardevolle beekdal, dat zijn typische structuur goed heeft behouden. Rondom het beekdal liggen relatief grootschalige landbouwgebieden, natuurgebieden en woonkernen. Het Reestgebied is een waardevol cultuurlandschap. Er is een sterke verwevenheid van natuur, landbouw, landschap, cultuurhistorie, recreatie en toerisme en een door de Reest gedomineerde waterhuishouding. Het Reestgebied strekt zich uit over twee provincies, Drenthe en Overijssel. Aan de Drentse kant wordt het Reestgebied gevormd door delen van de gemeente de Wolden en Meppel. Aan Overijsselse kant behoren de gemeenten Staphorst en Hardenberg gedeeltelijk tot het Reestgebied. Het gehele gebied is circa hectare groot, waarvan in Drenthe en in Overijssel. Voor uitgebreide gebiedsbeschrijving wordt verwezen naar het gebiedsplan. De opgaven Strategie voor de Reest is erop gericht de kernkwaliteiten te behouden en waar mogelijk te versterken. Dit kan worden bereikt door een geleide ontwikkeling van economie en natuur in het gebied. Daarbij passen geen grootschalige ingrepen maar bescheiden maatwerk, ontwikkeling gericht op kwaliteit en niet op kwantiteit. Te nemen maatregelen zijn vooral gericht op: 1. Verbetering van de waterhuishouding en de waterkwaliteit: aanpak verdroging in de landbouw en natuur, voldoende water van een voldoende kwaliteit, en het voorkomen van wateroverlast. 2. Economische versterking en ontwikkeling van vooral landbouw, recreatie en toerisme door behoud en versterking van de identiteit van het gebied (landschap, cultuurhistorie, natuur, vergroten toegankelijkheid). 3. Realisatie van de provinciale Ecologische hoofdstructuur (PEHS) en robuuste verbindingszones. 5

6 Tijdens de tussenevaluatie eind 2006 is door het gebiedsplatform besloten zich te concentreren op een aantal integrale grensoverschrijdende projecten/processen in het Reestgebied. Ook werd besloten het gebiedsplatform te vervangen door een bestuurlijk overleg tussen de beide provincies, de vier gemeenten en het Waterschap Reest en Wieden. Het trekkerschap voor de blauwe en groene opgave uit het gebiedsplan ligt op verzoek van het Bestuurlijk overleg Samen over de Reest, sinds het najaar van 2007 bij Waterschap Reest en Wieden. Sindsdien bestaat het Bestuurlijk overleg Reestdal, dat voorgezeten wordt door de Dijkgraaf mevrouw M. Kool. Stand van zaken van de grensoverschrijdende projecten/processen: - Streek eigen huis en erf in het Reestdal: Geëindigd eind Reestdal op de kaart: afgerond in 2009, gevolgd door Idyllisch Reestdal, afgerond oktober Stadsrandzone Meppel-Reestdal, Ontwikkelingsvisie is opgesteld en vastgesteld in 2006, deze is vervolgens uitgewerkt in een Inrichtingsplan (december 2011). Dit onderdeel is op 17 december 2014 feestelijk afgesloten. - WOM-project Reestdal, onderdeel Hoger peil op de Reest/watervasthouden (WB21): Inrichtingsvisie is vastgesteld mei 2011, goedkeuring van het AB projectplan (Waterwet) eind oktober Uitvoering werkzaamheden Stadsrand (onderdeel water) half maart Aanbesteding werkzaamheden t.b.v. GGOR-middenloop (hoger peil) en WB21, watervasthouden begin mei 2014, start uitvoering na de zomer van 2014, afgerond voorjaar WOM-project Reestdal, onderdeel KRW-maatregelen Aanleg van vispassages is in voorbereiding, uitvoering voorjaar/zomer 2015, maatregelen als aanbrengen van ondieptes maken onderdeel uit van GGOR-maatregelen - Realisatie EHS: Na de aankoopstop van EHS in oktober 2010 is het realiseren van EHS tot stilstand gekomen. In de herijking van de EHS die volgde is aan Drentse kant de beoogde nieuwe natuur integraal gehandhaafd. Op basis van het herijkingsvoorstel van Landschap Overijssel en Overijssel en Waterschap Reest en Wieden is 82 hectare nieuwe natuur in het Overijsselse deel van het beekdal gehandhaafd (zie figuur 1). De gevraagde bijdrage aan de provincie Overijssel bedroeg ongeveer 2,7 miljoen. In het bestuurlijk overleg van september 2013 is het herijkingsvoorstel geaccordeerd en tegelijk geconstateerd dat met het voorstel de EHS tot een absoluut minimum is teruggebracht (brief WS/WRM/CR/JVi/1696bms, d.d. 26 september 2012). In maart 2013 is door de provincies Overijssel en Drenthe bij het ministerie van EZ een aanvraag tot projectfinanciering voor het Reestdal ingediend (Icoonproject Reestdal). Belangrijk beoogd resultaat van het project is het realiseren van 150 hectare nieuwe natuur. Het projectvoorstel is begin april 2013 gehonoreerd, beide provincies ontvangen 2,7 miljoen van het Rijk. 6

7 Figuur 1, opgave herijjkingsvoorstel EHS Reestdal Overige relevante ontwikkelingen in het Reestal: - Net als Overijssel heeft Drenthe 2.7 miljoen beschikbaar gesteld gekregen voor EHSrealisatie, daarbij wordt niet alleen ingezet op verwerving maar ook op inrichting. Daarnaast stelt Drenthe eigen middelen beschikbaar (0.9 mln). Onderdelen uit het landinrichtingsplan van Zuidwolde Zuid die wegens bezuinigingen op het Investeringsbudget Landelijk Gebied waren vervallen en die ten goede komen aan het ontwikkelen van een robuust beeksysteem worden voorbereid en uitgevoerd, in het kader van het Reestdal project. - Landinrichting Zuidwolde zuid (Drenthe). De kavelovergang heeft op 1 januari 2014 plaatsgevonden. Hierbij zijn delen van EHS in het beekdal van de Reest (met name in de bovenloop) vrij geruild. - Landinrichting Staphorst (Overijssel). Het inrichtingsplan is op 2 april 2013 goedgekeurd. Hierop is een planwijziging gekomen waarin onder andere een extra opgave voor het vrijruilen van 65 ha. EHS (onderdeel van de 82 ha. herijkte EHS) is opgenomen. Deze planwijziging is op 3 december 2013 is door GS van Overijssel vastgesteld. De voorlopige toedeling heeft ter inzage gelegen. De zienswijzebehandeling vindt momenteel plaats. 7

8 3 Inhoudelijke randvoorwaarden voor het gebiedsproces Als in Hoofdstuk 2 aangegeven betreft het een lopend gebiedsproces met en bestaande projectstructuur, waarbinnen verschillende projecten lopen. Van groot belang voor de voortgang is dat deze bestaande structuren blijven bestaan. Het bestuurlijk overleg Reestal functioneert daarin als platform waar de projecten en ontwikkelingen in het stroomgebied van de Reest worden afgestemd. In het bestuurlijk overleg zijn vertegenwoordigd, de provincies Drenthe en Overijssel, de gemeenten Meppel, de Wolden, Staphorst en Hardenberg, LTO Noord, Landschap Overijssel, Het Drentse Landschap, Bestuurscommissie Zuidwolde, Uitvoeringscommissie Staphorst en Waterschap Reest en Wieden. De projectgroep is de ambtelijke afspiegeling daarvan. De projectgroep wordt voorgezeten door de projectleider van het WOM-Reestdal van het Waterschap Reest en Wieden. Verwerven gronden ten behoeve van natuur Met het beschikbaar komen van extra financiële middelen van het Rijk, kan het onderdeel realisatie EHS uit het gebiedsplan weer ter hand genomen worden. Belangrijk is dat dit ook onderdeel van het gebiedsplan blijft en binnen de bestaande projectstructuur wordt afgestemd zodat de samenhang met de overige projecten geborgd blijft. De beide provincies hebben er voor gekozen om elk op eigen wijze het besteden van de beschikbaar gestelde gelden voor het realiseren van robuuste EHS te regelen. Terugkoppeling en afstemming vindt plaats binnen de projectgroep Reestdal en het Bestuurlijk overleg Reestdal. (zie bijlage1) Gezien de aanleiding voor het opstellen van dit document wordt alleen ingegaan op de opgave in het Overijsselse deel van de Reest. Verbetervoorstel EHS Conform verbeter/herijkingsvoorstel is de opgave 82 hectare, waarbij inrichting vooral aanpassing in de waterhuishouding betreft. Met betrekking tot het vrijruilen van een deel van de hectares is de Landinrichtingscommissie van Staphorst opdrachtnemer. Binnen de landinrichting wordt circa 65 ha. (80%) van de opgave gerealiseerd. De resterende 17 ha. ligt binnen de gemeente Hardenberg. De organisatie rond de EHS opgave in het gedeelte van het Reestdal dat valt in de Gemeente Hardenberg is nog niet ingevuld. In hoofdstuk 4 wordt daarvoor een voorstel beschreven. Figuur 2: Opgave Nieuwe natuur Reestdal binnen de Landinrichting Staphorst (donker groen) bron provincie Overijssel. 8

9 4 Oplossingsrichting/aanpak Oplossingsrichting Als vermeld is het waterschap sinds 2007 trekker van de Blauw/Groene opgave in het Reestdal. Deze rol is het waterschap blijven bereid te vervullen. In aanmerking nemende dat het realiseren van 80% van de opgave geborgd is (landinrichting Staphorst), wordt door partijen de invulling van de restopgave EHS (9 ha.) als volgt gezien. De ervaringen in het GGOR-proces van de middenloop van de Reest, leren dat dit proces het denken over de toekomst van de gronden bij de eigenaren goed op gang brengt. In het kader van dit proces zijn met alle eigenaren van de gronden keukentafelgesprekken gevoerd over de effecten van de voorgenomen watermaatregelen. Daarbij zijn verschillende opties met betrekking tot het mitigeren van de verwachte opbrengstderving, schadevergoeding en eventueel verkoop aan de orde geweest. Dit heeft geleid tot verkoop (1 ha.) en afkoop van berekende natschade (7,5 ha). De afkoop van de schade is geregeld door het waterschap, de aankoop is in dit geval door het Landschap Overijssel gedaan. Voor de bovenloop kan een dergelijk proces ook gevoerd worden, waarbij de in totaal vier eigenaren van de resterende 9 ha. op vergelijkbare wijze in een GGOR-proces worden benaderd. De nota grondbeleid 2015 van de provincie Overijssel biedt de kaders voor verwerving of schadeloosstelling voor eigenaren van deze percelen. Figuur 2 Ontwikkel opgave EHS in het Overijsselse deel van de bovenloop (donkergroen) bron provincie Overijssel. Organisatorisch Het bestaande Bestuurlijk overleg Reestdal en bijbehorende projectgroep blijft gehandhaafd, vanuit deze organisatie volgt jaarlijkse rapportage aan SWB en tussentijdse informatie-voorziening door de dijkgraaf als voorzitter van BO Reestdal en vertegenwoordiger van het Waterschap Reest en Wieden in SWB. Het waterschap blijft haar rol als trekker van de Blauw Groene opgave in het Reestdal vervullen en zal ook voor de bovenloop een GGOR-proces opstarten zodat bij grondeigenaren het denken op gang gebracht wordt over de toekomst van die gronden en in beeld wordt gebracht welke mogelijkheden er zijn om te komen tot peilwijziging ten bate van natuur, ook in Drenthe. 9

10 Kneplunten en acties Knelpunten: 1 Problemen bij het verwerven van de EHS, bijvoorbeeld als het gaat om huiskavels of bij families die het voorvaderlijk bezit niet van de hand willen doen. 2 Tijdens het proces van herijking is met name ten aanzien van het deel tussen de uitmonding in de Hoogeveensche vaart en de Streitenvaart (benedenloop) geconcludeerd dat gezien de aanwezigheid van de vele huiskavels realiseerbaarheid van EHS op de korte termijn niet groot is. In het herijkingsvoorstel is daarom voor dit gebied een belangrijk deel EHS afgevallen. In de overweging om percelen in dit deel als EHS af te laten vallen is onder andere meegenomen dat grote delen in dit gebied van ouds regelmatig inunderen. Vanuit het watersysteem geredeneerd vormt het huidige gebruik van de percelen geen knelpunt. Het betekent niet dat de situatie voor de huidige agrarische gebruikers ideaal is en/of verbeterd kan worden gezien de reeds gerealiseerde natuur aan Drentse zijde van dit deel van de Reest. Bovendien kan de landbouwfunctie aan Overijsselse zijde belemmerend werken voor de ontwikkeling van natuurwaarden aan Drentse zijde omdat niet aan de voorwaarden van een op natuur gericht waterpeil kan worden voldaan. acties: o Koppelen van het GGOR-proces bovenloop met het Drentse deel waar recent een landinrichting/functieverandering heeft plaatsgevonden. o Uitvoeren van inrichtingsmaatregelen in de Vledders die nagenoeg geheel vrij geruild is/wordt, daaraan voorafgaande worden in een GGOR-proces doelen en maatregelen vastgesteld. o Uitvoeren van een GGOR-analyse in de benedenloop. Doel daarvan is analyse van de situatie in het beekdal voor enerzijds de functie landbouw (Overijssel) heeft en anderzijds (Drenthe) de functie natuur (knelpunt 2). 10

11 5 Financiële kaders De binnen de gebiedsontwikkeling lopende projecten zijn gefinancierd. Onder andere door bijdragen vanuit de provincie Overijssel (brief provincie kenmerk 2009/ en 2013/ ) voor de watermaatregelen en bijdragen uit de Synergie-gelden KRW. Voorwaarde is besteding voor eind Voor de benodigde EHS is de financiering weergegeven in de brief van 31 augustus 2012, kenmerk WS/WRM/CR/JVi/1608. De benodigde middelen voor realisatie van de EHS zijn gemaximeerd op 2,7 miljoen, brief provincie Overijssel, kenmerk 2014/ , d.d. 15 april Met deze middelen is de resterende opgave te realiseren (82 ha. verwerving, schade-afkoop, inrichting, onderzoek knelpunten/rafelranden, afwaardering betrokken BBL-percelen). Het Algemeen Bestuur van het Waterschap Reest en Wieden heeft in haar vergadering van 28 oktober 2014 besloten een krediet beschikbaar te stellen onder andere voor het uitvoeren van een GGOR-proces in de bovenloop van de Reest en de Vledders en Leijer hooilanden. Kosten en financiering korte termijn (tot 2021) Raming van de kosten Financiering Gedekt Plankosten 0,254mln (incl. btw) Waterschap Reest en Wieden 100% Verwerving/schade compensatie en inrichting 2,7 mln. Provincie Overijssel 100% Beheer 0,02 mln./jr. Provincie Overijssel 100% Totaal excl. beheer 3,304 mln. 6 Communicatie De verschillende projecten die zijn uitgevoerd of in uitvoering zijn binnen het gebiedsproces Samen over de Reest verzorgen hun eigen communicatie, waarbij afstemming met de projectgroep Reestdal plaatsvindt. Deze structuur blijft gehandhaafd. 11

12 Bijlage 1 Voortgang Ikoonproject Reestdal Memo aan het bestuurlijk overleg Reestdal d.d. 9 oktober 2014 Opgesteld door J.C. Visser Waterschap Reest en Wieden d.d. 29 september 2014 Aan het bestuurlijk overleg wordt gevraagd: - Kennis te nemen van voortgang dit project - In te stemmen met de gepresenteerde hoofdlijn waarop invulling wordt gegeven aan de verkenningsfase van het gebiedsproces in de Reest ten behoeve van het platform Samen werkt beter in Overijssel. - De voorzitter van het BO-Reestdal, te verzoeken deze voortgang terug te koppelen in het Bestuurlijk platform Samen werkt beter in Overijssel en de Commissie Landelijk Gebied in Drenthe. Inleiding In een memo aan het bestuurlijk overleg van 31 oktober 2013 is aangegeven hoe de werkwijze van EHSrealisatie de komende periode zal zijn. Daarin is aangegeven dat de beide provincies daarin elk hun eigen werkwijze hanteren. De stand van zaken in beide provincies rond de EHS realisatie is in de voorliggende memo beschreven. Voor het Overijsselse deel heeft het waterschap opdracht gekregen een verkenning uit te voeren. Deze verkenning wordt uitgevoerd ten behoeve van het Bestuurlijk platform Samen werkt beter. De hoofdlijn van deze verkenning is beschreven in deze memo. Stand van zaken Drenthe Als vermeld in de memo van 31 oktober 2013 heeft DLG opdracht gekregen om de opgaven te realiseren. Er is een projectgroep gevormd en een werkgroep grondverwerving opgericht. Er wordt gewerkt aan inrichtingsplannen voor: - het gebied ten noorden van de Lage leiding (bovenloop, natuur), - het gebied rond Schrapveen (natuur en landbouw), - delen van het Landgoed Dickninge (beoogd particulier natuurbeheer). Nog op te starten: uitwerking natte EVZ Reest/Vogelzangsche wijk. Vanuit de werkgroep grondverwerving wordt gewerkt aan het opstellen van een realisatie-strategie. Daarbij is onder andere verkend hoeveel hectares reëel gezien verworven zouden kunnen worden, dus exclusief huiskavels. Dit bedraagt circa 60 ha., waarvan binnen het tijdsbestek van het Ikoon-project Reestdal, ongeveer 15 ha. verworven/vrijgeruild kan worden. Een aantal ruilingen is in een vergevorderd stadium. 12

13 Stand van zaken Overijssel Inleiding Begin 2014 is vanuit Samen werkt Beter (Swb) het Waterschap Reest en Wieden verzocht, als eerste stap van een gebiedsproces, een verkenning uit te voeren voor de opgaven in het Reestdal. Het resultaat van de verkenningsfase moet een document zijn op basis waarvan het bestuurlijk overleg Swb kan besluiten: - Of de verkenning goed is uitgevoerd - Welke opdracht kan door de opdrachtgever(s) voor de volgende fase worden gegeven aan opdrachtnemers voor de uitwerking van de gebiedsofferte c.q. het gebiedsplan. Deze verkenning moet eind 2014 klaar zijn. Voorgestelde lijn in de verkenning In de memo van 31 oktober 2013 is een voorzet gegeven voor de kern van de te volgen lijn in de verkenning. Deze kern is het uitvoeren van een GGOR-proces voor de bovenloop waardoor het contact met de betrokken grondeigenaren tot stand gebracht wordt en het denken over de betreffende percelen op gang gebracht wordt. Nader uitgewerkt kom het puntsgewijs op het volgende neer: - Gebiedsproces Samen over de Reest loopt sinds Projectstructuur functioneert goed en blijft de komende tijd gehandhaafd. - Veel onderdelen uit de gebiedsvisie zijn of gerealiseerd of in uitvoering. - Het onderdeel EHS-realisatie loopt achter. Door financiering van het rijk op het Ikoon-project Reestdal is er een nieuwe impuls aan gegeven en kan 82 ha. EHS vrij geruild of aangekocht worden. - De Uitvoeringscommissie Staphorst heeft van Overijssel opdracht om 64 ha. vrij te ruilen, deze opdracht is bijna geheel gerealiseerd in het ontwerp-ruilplan dat ter visie ligt. - De overige 18 ha liggen in Hardenberg, met een deel van de eigenaren (8 ha.) is al contact geweest in het kader van het GGOR-proces middenloop. Dit heeft geleid tot verkoop (ca. 1 ha.) en afkoop van schade (7 ha). - Er is nog geen proces waarbinnen contact is geweest met de eigenaren van de laatste 10 ha. in de bovenloop. Een GGOR-proces vergelijkbaar als in de middenloop lijkt het aangewezen voertuig om in contact te komen met eigenaren en het denken over de grond op gang te brengen. - Het waterschap wil haar rol als trekker van de Blauw Groene opgave in het Reestdal blijven vervullen en ook dit GGOR-proces opstarten. - Knelpunten zijn gelegen in : o Realiseerbaarheid van de opgave, bijvoorbeeld als het gaat om huiskavels of bij families die het voorvaderlijk bezit niet van de hand willen doen. o Vooralsnog ontbreken van financiering voor het GGOR-proces. o Op termijn, met name voor de benedenloop, de aanwezigheid van natuur (Drenthe) en de primair op landbouw gerichte zone ondernemen met natuur en water in Overijssel. - Kansen zijn gelegen in: o Koppelen van het GGOR-proces bovenloop met het Drentse deel waar recent een landinrichting/functieverandering heeft plaatsgevonden. o Uitvoeren van inrichtingsmaatregelen o.a. in de Vledders die nagenoeg geheel vrij geruild is. o Mogelijkheid van een kwaliteitsimpuls in de benedenloop (zone ondernemen met natuur en water) door een combinatie van natuur, water en bijvoorbeeld cultuurhistorie. 13