Handboek Gezondheidsrecht

Transcriptie

1 Prof.dr. H.J.J. Leenen Handboek Gezondheidsrecht Deel i Rechten van mensen in de gezondheidszorg Vierde druk Bewerkt door prof.dr. H.J.J. Leenen en prof.mr. J.K.M. Gevers Bohn Stafleu Van Loghum Houten/Diegem, 2000

2 Afkortingen Inleiding g n I Gezondheidsrecht 13 1 Omschrijving van het gezondheidsrecht 19 2 Gezondheidsrecht en gezondheidsethiek 20 II Rechtsbeginselen en grondrechten 23 1 Individuele en sociale grondrechten 25 2 Botsing en beperking van individuele grondrechten 28 3 Horizontale werking 30 III Zelfbeschikkingsrecht van de mens in de gezondheidszorg 3a 1 De rol van de overheid, begrenzing van zelfbeschikking, exceptiebeginsel 35 2 Bezwaren tegen het zelfbeschikkingsrecht 37 3 Zelfbeschikkingsrecht en gezondheidsrecht 39 4 Onaantastbaarheid van het menselijk lichaam in de Grondwet Geestelijke integriteit Inhoud van het recht op lichamelijke onaantastbaarheid Milieu-invloeden 45 5 Recht op eigen lichaam Juridische positie van het levende lichaam In of aan het lichaam aangebrachte materialen Van het lichaam afgescheiden lichaamsmateriaal Juridische positie van het lijk 55 6 Transseksualiteit 56 IV Mensbeeld in het gezondheidsrecht 60 V Erfelijkheid 64 1 Genetische manipulatie 66 2 Therapieen met somatische en met kiembaancellen 71 3 Niet-therapeutische genetische manipulatie 72

3 4 Maatschappelijke aspecten van genetische manipulatie 74 5 Erfelijkheidsonderzoek en -advisering 76 6 Genetisch bevolkingsonderzoek; genetic screening 86 7 Genetisch onderzoek bij aanstellingskeuringen en voor verzekeringen 90 8 Celbanken en genetische databanken 95 9 Civielrechtelijke aansprakelijkheid; wrongful birth- en wrongfül life-acties 97 VI Het tot stand brengen van mensen 1 o 1 1 Recht op procreatie Sterilisatie en castratie Kunstmatige inseminatie en eiceldonatie Kunstmatige inseminatie partner Kunstmatige inseminatie donor en eiceldonatie Recht op kennis van de identiteit van de gametendonor en de anonimiteit van de donor Geslachtskeuze In-vitrofertilisatie en embryo-overbrenging Draagmoederschap Ectogenese Kloneren 127 VII Leven in wording Status van het embryo voor innesteling Status van het embryo na innesteling Juridische betekenis van de geboorte Progressieve rechtsbescherming Het embryo in de internationale mensenrechtenverdragen Gebruik van embryo's voor wetenschappelijk onderzoek Preimplantatiediagnostiek Prenatale diagnostiek en behandeling van de foetus Abortus provocatus Wetenschappelijk onderzoek met en uitname van organen uit vruchten en anencefalen 165 Vni Minderjarigen 168 IX Rechten van patienten; wet geneeskundige behandelingsovereenkomst Nationale en internationale ontwikkelingen Juridisch kader Geneeskundige behandelingsovereenkomst; reikwijdte; goed hulpverlener; plichten van de patient op grond van de overeenkomst Recht op informatie Toestemmingsvereiste Schriftelijke wilsverklaringen Vertegenwoordiging van wilsonbekwame meerderjarigen Dwang en drang 217

4 6 Geheim Beroepsgeheim Doorbreking van het geheim Bijzondere situaties Geheim in de gezondheidswetgeving Privacy Persoonsgegevens; registratie of verwerking van medische gegevens; medische chipcard Eigendom medische gegevens Individuele privacyrechten; inzagerecht Gegevensverstrekking aan derden en koppeling van gegevens Gegevensverstrekking voor wetenschappelijk onderzoek en postmarketing surveillance; lichaamsmateriaal Regulering en zelfregulering Procedurele rechtsbescherming; klachtrecht Plichten van de patient en rechten van de hulpverlener 276 X Opneming van psychiatrische patienten en onbekwamen Vrijwillig opgenomen patient Gedwongen opgenomen patient Gevaarscriterium Gedwongen behandeling Dwangmaatregelen en -middelen Overige rechten van de patient en procedurele rechtsbescherming Minderjarigen Opname in instelling voor verstandelijk gehandicapten of psychogeriatrisch verpleeghuis 299 XI Einde van het leven Euthanasie Gegevens over euthanasie en hulp bij zelfdoding in Nederland Definitie van euthanasie Het verzoek bij euthanasie Levensbeeindiging zonder verzoek Minderjarigen Schriftelijkewilsverklaringenjgemachtigde Actieve en zogenoemde passieve euthanasie Jurisprudentie Achtergrond van de jurisprudentie Uitspraken van rechters en tuchtcolleges Wetgeving Criteria voor euthanasie Verpleegkundige en euthanasie Apomeker en euthanasie Hulp bij zelfdoding 348

5 3 Meldingsprocedure; nemo tenetur-beginsel Weigeren van toestemming voor medisch handelen en non-reanimatieverklaring Medische beslissingen met mogelijk levensbeeindigend effect Staken van medisch zinloos handelen aan het einde van het leven Coma en PVS-patienten Beeindiging van kunstmatige voedsel- en vochttoediening Staken van medisch zinloos handelen bij ernstig gehandicapte pasgeborenen Gewone en buitengewone middelen Pijnbestrijding Doodscriterium Overlijdensverklaring 376 Trefwoordenregister 379