Handboek gezondheidsrecht

Transcriptie

1 Handboek gezondheidsrecht Deell Rechten van mensen in de gezondheidszorg Vijfde.geheel herziene druk Prof. dr. H.J.J. Leenen t Prof. mr.j.k.m.gevers Prof. mr. J. Legemaate Bohn Stafleu van Loghum Houten 2007

2 Inhoud VOORWOORD 1 Afkortingen 3 1 Plaatsbepaling van het gezondheidsrecht S 1.1 Ontwikkeling van het gezondheidsrecht Omschrijving van het gezondheidsrecht Gezondheidsrecht en gezondheidsethiek 11 2 Bronnen van het recht in de gezondheidszorg Bovennationale rechtsbronnen Wetgeving in de gezondheidszorg Jurisprudence Zelfregulering Relatief gewicht van de verschillende bronnen 27 3 Rechtsbeginselen en mensenrechten Beginselen en mensenrechten in het algemeen Rechtsbeginselen Crond- en mensenrechten Klassieke en sociale rechten Beperking van grand- en mensenrechten; horizontale werking Beginselen en mensenrechten in het gezondheidsrecht Rechtsbeginselen Grand- en mensenrechten 42 4 De juridische positie van het lichaam Biologisch versus juridisch mensbeeld Recht op eigen lichaam 49

3 Handboekgezondheidsrechtdeel I Onaantastbaarheid van het lichaam/recht over eigen lichaam te beschikken Juridische positie van het levende lichaam In ofaan het lichaam aangebrachte materialen Van het lichaam afgescheiden lichaamsmateriaal Juridische positie van het lijk Transseksualiteit 61 5 Erfelijkheid Ingrijpen in het genoom Grenzen aan genetisch'ingrijpen Therapieën met somatische en met kiembaancellen Niet-therapeutische ingrepen Maatschappelijke aspecten van genetisch ingrijpen Erfelijkheidsonderzoek en -advisering Genetisch bevolkingsonderzoek; genetic screening Verzameling en gebruik van genetische informatie Juridische status van genetische gegevens Gebruik voor doelen buiten de gezondheidszorg Genetische databanken 97 6 Het tôt stand brengen van mensen Recht op procreatie Sterilisatie en castratie Donatie van geslachtscellen Kunstmatige inseminatie partner Kunstmatige inseminatie donor Eiceldonatie Geslachtskeuze In-vitrofertilisatie en embryo-overbrenging Draagmoederschap Ectogenese Klonen Leven in wording Status van het embryo voor innesteling Status van het embryo na innesteling Juridische betekenis van de geboorte Progressieve rechtsbescherming Het embryo in de internationale mensenrechtenverdragen Gebruik van embryo's voor wetenschappelijk onderzoek Pre-implantatiediagnostiek 148

4 Inhoud 7.8 Prénatale diagnostiek en behandeling van de foetus Abortus provocatus Wetenschappelijk onderzoek met en uitname van organen uit vruchten en anencefalen Minderjarigen Rechten van patiënten Geschiedenis, (internationale ontwikkeling Juridisch kader, wetgeving Zelfregulering Geneeskundige behandelingsovereenkomst Reikwijdte Professionele standaard Plichten van de patient in het kader van de WGBO Aansprakelijkheid Recht op informatie Doelen van het recht op informatie Inhoud van het recht op informatie Heeft de patient de informatie begrepen? Recht op informatie over fouten Uitzonderingen op het recht op informatie Recht om niet te weten Overige aspecten Aansprakelijkheid bij ontoereikende informatie Toestemmingsvereiste Toestemming: totstandkoming Toestemming: reikwijdte Toestemming: uitzonderingen Intrekken ofweigeren van toestemming Schriftelijke wilsverklaringen Vertegenwoordiging van wilsonbekwame meerderjarigen Doorde rechter benoemde vertegenwoordiger Persoonlijk gemachtigde De niet-benoemde vertegenwoordiger Vertegenwoordiger en wilsverklaring Dwangendrang Einde van de behandelingsovereenkomst Patiëntenrechten in specifieke situaties Geheim Beroepsgeheim Doorbreking van het geheim Enkele bijzondere situaties Geheim in de gezondheidswetgeving 248

5 VIII Handboek gezondheidsrecht deel I 9.11 Privacy Uitgangspunten Verwerking van medische (persoons)gegevens Individuele privacyrechten Handhavingen zelfregulering Nieuwe ontwikkelingen Procedurele rechtsbescherming; klachtrecht Algemeen Inrichtingvan het klachtenstelsel Klachtenopvang en-bemiddeling Wet klachtrecht cliënten zorgsector Plichten van de patient en rechten van de hulpverlener Collectieve patiëntenrechten Psychiatrische patiënten Vrijwillig opgenomen patient Kwetsbare positie Vrijheidsbeneming en dwang Eind van de behandelingsovereenkomst, gedwongen ontslag Patiënten die blijk geven van bezwaar noch bereidheid Gedwongen opgenomen patient Maatregelen op grond van de Wet BOPZ Gevaarscriterium Gedwongen behandeling Dwangmiddelen en-maatregelen Overige rechten van de patient en procedurele rechtsbescherming Vervanging van de Wet BOPZ? Minderjarigen Opname in instelling voor verstandelijk gehandicapten of psychogeriatrisch verpleeghuis De BOPZ en het strafrecht Einde van het leven Ontwikkelingen Gegevens over medische beslissingen rond het levenseinde in Nederland De relatie tussen wetgeving en richtlijnen van de medische beroepsgroep Medische beslissingen rond het levenseinde Staken of niet-instellen van een behandeling wegens gebrek aan toestemming 318

6 Inhoud Staken of niet-instellen van een behandeling in het geval van medisch zinloos handelen Pijn- en symptoombestrijding Palliatieve sedatie Euthanasie, algemeen Euthanasiewet Euthanasie, overige aspecten Levensbeëindigingzonderverzoek Doodscriterium Overlijdensverklaring 378 Register 381