Toespraak Bart Ketelslegers

Transcriptie

1 Toespraak Bart Ketelslegers Gekleurde armoede, what s in a name? Heeft armoede een kleur? Ja, armoede heeft een kleur.. en die is blauw : blauw van blauwe plekken. Figuurlijk dan, want armoede betekent veel slagen incasseren en die is rood van opgelopen frustratie en pijn en die is grijs.. en grauw en zwart-wit: armoede sluit mensen uit en bepaalt wie erbij hoort en wie niet Armoede is voor iedereen even pijnlijk. Op dat vlak hoeven we alvast geen onderscheid te maken tussen mensen met een migratieachtergrond en autochtonen. Maar het is wel duidelijk dat de armoede in haar geheel verkleurt en dat mensen met een migratieachtergrond veel meer kans maken om in armoede te geraken (meer dan drie keer zoveel kans in Vlaanderen). OCMW s en CAW s melden dan een sterke verkleuring van hun doelpubliek. En hetzelfde geldt voor verenigingen waar armen het woord nemen. Zoals Frederic in het welkomstwoord aangaf, zagen heel wat verenigingen waar armen het woord nemen (er zijn er nu 60 in totaal) de voorbije jaren een toename van het aantal mensen in armoede en daarbinnen vooral mensen met een migratieachtergrond. 9 op de 10 verenigingen geeft ook aan mensen met een migratieachtergrond te bereiken en 1/3 van de verenigingen bereikt intussen meer dan 50% mensen met een migratieachtergrond. Maar mensen bereiken in het basiswerk is één zaak. We willen ook dat ze een stem hebben in het beleid. Een aantal werkingen zoals Arm in Arm uit Antwerpen hebben op dat vlak al aan de weg getimmerd. Ook vershcillende Brusselse verenigingen en een aantal werkingen met nieuwkomers en mensen zonder wettig verblijf hadden al ervaring met beleidsparticipatie.. Maar al bij al bleek beleidsparticipatie met mensen met een migratieachtergrond niet evident wanneer het gaat over armoede - De taal speelt daarbij uiteraard een belangrijke rol,maar ook - Verschillende referentiekaders en een ander perspectief (m.n nieuwkomers zien naar armoede als iets dat ze kennen van hun land van herkomst ) - Schaamte en taboe spelen een rol - En wanneer mensen geen democratie kenden in land van herkomst, duurt het ook een tijd eer ze erin geloven dat hun stem een verschil kan maken. Er was dus meer nodig En gelukkig vonden we Cera en minister vandeurzen bereid om projectmiddelen in te zetten om hier gedurende drie jaar werk van te maken. 1

2 Toen we het project Armoede Gekleurd opstartten in 2011 was er net heel wat te doen rond het thema; het jaarboek armoede had armoede bij mensen met een migratieachtergrond als thema en de veel geciteerde cijfers (54 % bij mensen van marokkaanse origine, ) werden op dat moment verspreid. Het was dan ook hoogdringend tijd om ook van onze kant actie te ondernemen. Maar we wilden dat niet alleen doen. Daarom bundelden we de krachten met het Minderhedenforum om ook hun inzichten mee te nemen in dit verhaal. Het project concreet Een lerend netwerk In de eerste plaats was het project Armoede Gekleurd dan ook een lerend netwerk. Open traject Om mensen met een migratieachtergrond een stem te kunnen geven, was het nodig om te experimenteren in verschillende werkingen, maar ook ervaringen uit te wisselen tussen werkingen over welke aanpak werkt en welke niet. We startten daarom in 2011 met een ervaringsuitwisseling tussen de geïnteresseerde verenigingen waar armen het woord nemen. Gaandeweg werd deze ervaringsuitwisseling uitgebreid met andere geïnteresseerden. Het was een open traject waar iedereen aan kon deelnemen. Mensen stelden er hun eigen werking voor en er werden inhoudelijke thema s besproken: Enkele van die thema s zijn: - Verschillen en gelijkenissen in armoede tussen mensen met een migratieachtergrond en autochtonen (en tussen mensen met een migratieachtergrond onderling - Uitwisseling over onze visie op armoede en participatie en de toepassing ervan op mensen met een migratieachtergrond - Het al dan niet benoemen van armoede - Het omgaan met weerstanden; - Het al dan niet mixen van groepen - Hoe begin je aan groepswerk om vandaaruit in dialoog te gaan met het beleid - Het gebruik van visuele methoden;; - Gerichte ondersteuning We kozen ervoor om naast het open traject, ook gerichte ondersteuning te bieden aan een aantal werkingen. Na een open oproep in het voorjaar van 2012, selecteerde een jury zeven lokale werkingen om van naderbij op te volgen. Het ging om drie verenigingen waar armen het woord nemen, drie etnisch-culturele federaties en één project van Samenlevingsopbouw. We gaven hen advies, dachten mee na over uitdagingen, woonden activiteiten bij van de werkingen en waar nodig gaven we praktische ondersteuning op maat van elke organisatie. Uiteraard haalden we zelf ook heel wat nuttige info uit deze werkingen. Het betrof wederzijds leren. Eén vereniging, SIVI uit Gent, moest helaas in het eerste jaar moeten afhaken wegens het vertrek van een personeelslid. Met 6 andere werkingen : 2

3 Arm in Arm, een project van Samenlevingsopbouw Antwerpen Stad, werkt al sinds 2005 met voornamelijk Marokkaanse oudkomers rond thema s als inkomen, wonen en maatschappelijke dienstverlening. Arm in Arm bestaat uit een mannengroep en een vrouwengroep. De Turkse Unie, een etnisch-culturele federatie, investeerde de voorbije jaren sterk in huisbezoeken in Beringen, gekoppeld aan een groepswerking in moedercafés. De groep werkte ook rond het thema onderwijs en heeft intussen ook middelen om volgend jaar nog in te zetten rond armoede Welzijnsschakels is een landelijke vereniging waar armen het woord nemen die te maken krijgt met heel veel nieuwkomers. Voor dit project werkte Welzijnschakels met lokale groepen uit Nevele, Izegem en Kontich. Het Platform Afrikaanse Gemeenschappen is een etnisch-culturele federatie die binnen het project maandelijks thematische groepsbijeenkomsten hield om verschillende aspecten van armoede bespreekbaar te maken. Ook de thema s werk, maatschappelijke dienstverlening en senioren, passeerden de revue Recht-Op is een Antwerpse vereniging waar armen het woord nemen. Met het project verbreding legde Recht-Op contacten tussen de eigen autochtone groep en de Marokkaanse vrouwenwerking Ihsane. Deelnemers van Recht op coachten daarbij de vrijwilligsters van Ihsane in het omgaan met armoede Internationaal Comité is een etnisch-culturele federatie die drie zelforganisaties in het Waasland begeleidt om te werken rond armoede en de link met onderwijs en opvoeding. Tourikia uit Temse. Vrouwen van Albanese Gewesten uit Sint-Niklaas en De Leerschakel uit Zele Het zijn ook deze werkingen die straks de workshops in handen nemen. Omdat we merkten dat de problematiek van mensen zonder wettig verblijf een speciale aandacht vergt, startten we in 2013 ook met een traject om ervaringen uit te wisselen rond de grondrechten van mensen zonder wettig verblijf. Ook werden we lid van de migratiecoalitie, een netwerk van verschillende koepelorganisaties om ook beleidsmatig een ander geluid te laten horen Beweging maken En daarmee komen we bij een ander belangrijk aspect van het project :beweging maken en de stem van mensen in armoede laten horen. We deden dit op verschillende manieren, maar hier wil ik vooral onze dialoogdag rond het recht op werk, vermelden. Mensen uit 13 lokale werkingen en van alle mogelijke nationaliteiten namen er in november aan deel. Volgende week vindt op basis van de aanbevelingen een overleg plaats met de VDAB. 3

4 Om u te inspireren Het project eindigt nu. Zijn we er nu? Nee, wel hopen we dat dit een steen aan het rollen kan krijgen en we hopen u ook te mogen inspireren met onze ervaringen. We doen dit op verschillende manieren: En neem er even uw map bij die u kreeg bij inschrijving Voorstellingsfilm: dit bewaren we nog even voor later: in namiddag een lokvogel zodat u niet te lang boven blijft. Mensen die in voormiddag vertrekken zullen het trouwens nog kunnen vinden op website vanaf vandaag De publicatie: zo dadelijk meer daarover Op onze Website vindt u nog andere concrete nuttige publicaties rond het project en meer algemeen nuttige handleidingen om concreet aan beleidsparticipatie te werken van mensen in armoede (al dan niet met een migratieachtergrond) Ook het Minderhedenforum heeft een visietekst gemaakt vanuit een aantal werkingen betrokken in het project Armoede Gekleurd, maar daarnaast hebben ze er ook andere bevraagd. Met de Publicatie richten we ons in de eerste plaats op mensen die van onderuit in basiswerkingen stem willen geven aan mensen in armoede met een migratieachtergrond. Of mensen die deze basiswerkingen willen ondersteunen. Het is dus geen publicatie vol beleidsaanbevelingen, maar wel een publicatie waarin we onze visie rond armoede en participatie naast onze ervaringen in het project leggen. Sommige stukken hebben we ook vooral geschreven om een antwoord te bieden uit vragen van werkers i. Drie delen 1. In een eerste deel leggen we nog eens meer in detail het project uit 2. In deel II staan we uitgebreid stil bij onze visie op armoede (en die is uiteraard niet nieuw voor mensen die vertrouwd zijn met literatuur rond armoede, maar wel brengen we deze kaders samen met inzichten rond migratie en diversiteit en staan we ook stil bij armoede bij mensen met een migratieachtergond. 3. In deel III ten slotte hopen we u te inspireren tot actie. We doen er onze visie op participatie uit de doeken en leggen deze naast de uitdaging die we tegenkwamen in de werkingen om concreet aan beleidsparticipatie te werken met mensen in armoede met een migratieachtergrond; 4. En tussen de delen vindt u een uitgebreide uitleg van elke ondersteunde lokale werking Onze lessen? En welke lessen trekken we nu uit het project? Alvast heel veel lokale lessen, maar die kan u beter straks ontdekken in de verschillende workshops. Als ik dan toch vanuit het overkoepelend project twee lessen voor mezelf mag onthouden, dan wel deze misschien wat tegenstrijdige lessen: 4

5 - Dé gekleurde armoede bestaat niet: de diversiteit binnen mensen (in armoede) met een migratieachtergrond, is daarvoor te groot: niet alleen is er het verschil in culturen en talen, maar er is ook een groot verschil tussen nieuwkomers, oudkomer, mensen van de tweede en derde generatie, mensen met én zonder wettig verblijf - Gekleurde armoede is vooral armoede! Wanneer het gaat om kwetsbare mensen is er een grote gelijkenis met datgene wat we al jarenlang merken in de verenigingen waar armen het woord nemen: een integrale aanpak met oog voor de verschillende problemen, maar ook krachten van mensen, is nodig als we de stem van mensen in armoede willen versterken. Mensen hebben daarbij ook een grote nood aan babbels eenmaal het vertrouwen gewonnen. Laat ons dus vooral vermijden om de essentie hier te zoeken in (culturele) verschillen. Het is belangrijk om verschillen te erkennen en naar gelijkenissen te zoeken. Onze ogen zijn van verschillende kleuren, maar onze tranen hebben dezelfde kleur. En laat het niet bij tranen blijven, maar laat ons vooral inzetten op een gezamenlijke strijd 5