HANNEKE RONNER ALBERT COLON

Transcriptie

1 VUmc Basispresentatie Epilepsiechirurgie: indicatie en EEG diagnostiek HANNEKE RONNER ALBERT COLON KNF dagen 2016 Doel epilepsiechirurgie Aanvalsvrijheid Verwijderen of disconnecteren van de epileptogene zone Dit bewerkstelligen zonder patiënt te beschadigen 2 1

2 Welke patiënten komen in aanmerking Patiënten met refractaire epilepsie Patiënten die aanvallen houden na gebruik van twee goed gekozen en goed gedoseerde anti-epileptica Lokalisatie gebonden aanvallen Patiënten met een laesie, maar ook MRI-negatieve patiënten 3 Epileptogene zone Epileptogene zone = het deel van de hersenen dat verwijderd moet worden om een patiënt aanvalsvrij te krijgen 4 2

3 Pre-chirurgische evaluatie Doel: lokaliseren epileptogene zone met behulp van diverse aanvullende technieken 5 Epileptogene zone Irritatieve zone Inter-ictale pieken (EEG/MEG) Symptomatogene zone Semiologie Epileptogene laesie MRI hersenen Functional deficit zone PET/SPECT Ictal onset zone Ictaal EEG Lüders HO et al, Epileptic Disord 2006; 8 (Suppl. 2): S

4 Kotagal P et al, AES Abst , Epilepsia,

5 MDO epilepsiechirurgie VUmc Twee maal per maand Neurofysiologen Neurochirurgen Neuropsychologen Neuroradioloog Psychiater Verpleegkundig specialist Notulist Doorlooptijd 6 maanden (exclusief fase 3) 12 maanden (inclusief fase 3) Electrocorticography Depth electrodes Stereo-EEG 1980 Subdural recordings 5

6 Indicaties ICR (intra-craniële registratie) Functielocalisatie: grid of Penfield procedure (maar ook S-EEG) Focuslocalisatie: Indien tegen eloquente cortex Indien afbakening niet per-operatief kan (b.v. MRI-negatief) Indien meerdere hypothesen Indien onvoldoende congruentie in anatomo-clinicoencephalografische data voor voortgang maar voldoende congruentie om tot ICR te besluiten 11 De heer G NPO: verbale geheugen slechter dan performale geheugen MRI; zie o.a. volgende dia Interictaal EEG: pieken links temporaal >> rechts Ictaal: Risinger ritme links (6 Hz temporaal ritme binnen 30s na aanvang semiologie) Semiologie: zie presentator 12 6

7 Inverse Recovery, Flair MAAR EEG ook minipiekjes links posterieur (PO7 e.o.) In het verleden ook wel eens visuele verschijnselen rechts NO partiëel gezichtsveldverlies rechts lateraal EN 14 7

8 Status na resectie pilocytair astrocytoom mesiaal links pariëto-occipitaal DUS: Meerdere plausibele hypothesen bij stereotiepe aanvallen -> ICR 15 implantatieschema 8

9 VUmc Basispresentatie ACE Kempenhaeghe/MUMC+ MUMC+ 9

10 MUMC+ (bovengenoemde patiënt) Kh in MUMC+ 10

11 Electrodenpositie: tip LM Implantatie VUmc frameless 22 11

12 status na verwijdering pilocytair astrocytoom. Had semiologisch temporale aanvallen PLUS op MRI een MTS VG wijst op ander gebied MRI toont 2 laesies EEG toch dubieus minipiekjes LO SEEG: mesiaal pariëto-ocipitaal aanvalsbegin Post op (mesiaal posterieur pariëto-occipitaal, zonder toename uitval) nu 7 jaar aanvalsvrij. En 4 jaar medicatieloos Eerste Nederlandse analyse S-EEG 72% van de patiënten uiteindelijk resectie Waarvan 71% aanvalsvrij geworden 0% blijvende (!) complicaties MAAR: Na deze analyse ondertussen 3 keer een intracerebrale bloeding, waar van: 1 patiënt blijvende problemen met deelsommen 1 patiënt nog herstellende, discrete dysfasie 1 patiënt 24 12

13 Postoperatieve aanvalsvrijheid University Clinic of Los Angeles- schaal (UCLA) volgens Engel Klasse 1: vrij van invaliderende aanvallen. A. aanvalsvrij B. alleen elementaire aanvallen C. enkele aanvallen, maar langer dan 2 jaar geleden D. anti epilepticum onttrekkingsaanvallen. Klasse 2: zeldzame invaliderende aanvallen Klasse 3: belangrijke verbetering Klasse 4: geen belangrijke verbetering Engel 1-2 Temporale resectie 90% Extra-temporale resectie 65% Multilobulaire resectie 60% Hemisferectomie 80-90% 13

14 veranderingen Vroeger Nu Temporaal met laesie Temporaal zonder laesie Extratemporaal met laesie Extratemporaal zonder laesie Ja Misschien Misschien Nee Ja Ja Waarschijnlijk Misschien Veranderingen Temporaal Frontaal Pariëtaal Occipitaal insulair Vroeger Ja Mogelijk Nauwelijks? Nee Nu Ja Waarschijnlijk Mogelijk Uitdaging Ja 14

15 Veranderingen Vroeger Nu Leeftijd IQ indicatie Tot circa 60 >70 Curatief Afhankelijk biologische parameters Afhankelijk NPO Soms ook palliatief Conclusies Toegenomen mogelijkheden Lagere drempel Heroverweging na vroegere afwijzing vaak op zijn plaats Langere wachttijden MAAR 15

16 Epilepsiechirurgie: DOEN Epilepsiechirurgie: exclusies en complicaties Patiënt moet het aankunnen! Risico-analyse en afweging: Uitval obv locatie of obv vaatspasmen Geen garantie op aanvalsvrijheid Lange herstelfase vaak miskend Post-resectie veranderingen: Persoonlijkheid Verwerking input Leren omgaan met aanvalsvrijheid 16

17 Epilepsiechirurgie: NIET ALTIJD DOEN Overweeg dan neuromodulatie: NVS of DBS wegwijzer Aanmelden voor epilepsie chirurgie programma via de epilepsiecentra: SEIN Heemstede en Zwolle Kempenhaeghe Heeze en Oosterhout (ACE) Via UMC ((oa) opererende centra): VUmc, Amsterdam azm, Maastricht (ACE) UMCU, Utrecht 17