Contracteren in de bouw

Transcriptie

1 Contracteren in de bouw 4 februari 2016 Hugo Meijer Michael de Groot

2 Cont(r)acten in de Bouw INLEIDING Risico s; vergunningen, tijd, kwaliteit, faalkosten Ontwikkelingen: aanbestedingsplicht, duurzaamheid, juridisering, ook modernisering, bevoegdheidsproblematiek, werken met modellen Fases: plan, ontwerp, realisatie, onderhoud Wanneer contracteren Doel vanmiddag: bewustheid valkuilen, mogelijkheden en kansen Naast contracten; bouwrecht, bestuursrecht, aanbestedingsrecht /2

3 Planfase: contracteren in de bouw en.. Sectie BBA: ook andere dan strikt bouwcontracten - gebiedsontwikkeling / PPS - publiek publieke samenwerking / gemeenschappelijke regeling - Sociaal Domein (met zorgverleners, onderling, etc.) - ICT-projecten - aanbestedingsdocumenten - prestatieafspraken, etc. + strategische advisering vooraf én achteraf Voorfase: oriëntatie op mogelijkheden / voorbereidende handelingen.. met (LOI, studieovereenkomst, raamovereenkomst, etc.),.of zonder overeenkomst (aanbesteding, onderhandelingen, etc.) /3

4 Planfase: ontwikkelingen jurisprudentie Formele regels blijken niet allesbepalend Risico overheid (kans markt?): schijn van. a. volmacht / mandaat (b. bevoegdheid / wil) a: B&W besluit tot aangaan overeenkomsten Maar (eerdere jurisprudentie, 2012) zelfs (1.) zonder mandaat kan een ambtenaar geacht worden te kunnen vertegenwoordigen + zelfs (2.) als er een ondertekeningsvoorbehoud is gemaakt (6:23 BW) en er is niet door B&W ondertekend of besloten /4

5 Planfase: ontwikkelingen jurisprudentie Ondanks gewicht dat aan systeem Gemeentewet wordt toegekend Extra onzekerheid: (Hoge Raad 24 april 2015: Dronten): Schijn van vertegenwoordigingsbevoegdheid van ambtenaar kan zelfs als dit op feiten is gebaseerd die achteraf bekend worden soms wordt de bevoegdheid van B&W onbedoeld omzeild Belangrijk aandachtspunt bij onderhandelingen /5

6 Planfase: ontwikkelingen jurisprudentie Sinds 2003: gemeenteraad niet meer bevoegd voor private rechtshandelingen (gewaarschuwd in artikel Gemeentestem 2003) Wel (wettelijk): - bevoegd voor bv. begroting / omgevingsplan - informeringsplicht van B&W jegens raad - soms: zienswijzen raad nodig Minister: maar zelfs als de raad tegen is, kan B&W vóór besluiten Gemeenteraad contractueel bevoegd maken? onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad /6

7 Planfase: ontwikkelingen jurisprudentie Hoge Raad: goedkeuringsvoorbehoud raad mag (26 juni 2015, Roompot / Hof van Twente) Zelfs nieuwe voorwaarde (uitpondverbod ter voorkoming permanente bewoning) en vervolgens ontbinden overeenkomst Kansen gemeente / risico markt Onvoorspelbaarheid? Tussenoplossing: B&W beslissen pas na zienswijzen raad Tips: 1. Voorbehouden blijven maken 2. goed formuleren, ook in considerans (ontneem rechter kans te interpreteren) later meer /7

8 Anno 2016 Wat wordt het bouwcontractentrefwoord van 2016? a) Alliantie b) Hybride c) Bouwteam d) Ketensamenwerking Trefwoorden: transformatie, gebiedsontwikkeling, circulair bouwen, ketensamenwerking, BIM, toezicht op afstand, LEAN, BREEAM /8

9 Keuzes realisatiefase UAV of UAV-GC 2005 B&U t.o.v. GWW Perspectief opdrachtgever Perspectief aannemer Perspectief onderaannemer Perspectief adviseurs = verantwoordelijkheden èn handelingen = ketenbewustheid /9

10 Soorten contracten Traditionele aannemingsovereenkomst (UAV of AVA) Bouwteamovereenkomst Turnkey-overeenkomst Uitontwikkelingsovereenkomst Model basisovereenkomst UAV-GC 2005: Koopovereenkomst Eigen contracten Multivastgoed, RWS, Aedes, enz. /10

11 Soorten Voorwaarden UAV 2012 UAV-GC 2005 DNR 2011 (ontwerp!) Hybride vlg CROW RAW (of Stabu) Branchevoorwaarden onderaannemers (bijv. Waterbouwers) Eigen Inkoopvoorwaarden Standaardafwijkingen in bestek/vraagspecificatie Let op rangorde! /11

12 Overeenkomsten invullen Eigen model voor UAV-contract plus besteksbepalingen met tekeningen? Model Basisovereenkomst UAV-GC met vraagspecificatie, Annexen en aanvullingen Uit jurisprudentie blijkt grote belang stukken Opdrachtgever (bij UAV en UAV-GC) Bijkomende keuzes; voorbeeld toezicht op afstand RWS Door-, terugleggen en/of verrekenen /12

13 Verschillen UAV 2012/UAV-GC 2015 /13

14 Geschillen UAV-GC jurisprudentie Informatie opdrachtgever Onderzoek aannemer Vergunningen Waarschuwingsplicht Bodemgesteldheid Haviltex Cao-norm /14

15 Realisatiefase: de overeenkomst schijn van. (a. volmacht / mandaat) b. bevoegdheid / wil Overeenkomsten: de zin die partijen over en weer er aan mogen geven soms ligt het anders dan het lijkt Overeenkomst = verdeling: taken, risico s, verantwoordelijkheden, bewijslast Routemap partijen in tijden van uitvoering én bij geschillen Gereedschapskist voor partijen én voor externen zoals arbiters, mediators en rechters /15

16 Realisatiefase: de overeenkomst Rechter kiest de gereedschappen: 1. tekst overeenkomst lijkt duidelijk maar de omstandigheden liggen anders (uitleg overeenkomst /redelijkheid en billijkheid), uitlegkwestie 2. 6:248 BW (Haviltex of cao?) rechter: hoezo? (bewijslast) Rechtsvordering: wie stelt bewijst Dan: bewijs lastig te geven : het probleem ligt bij de steller en is veroorzaakt door de kennelijk inadequate tekst van de overeenkomst / het gebruikte model (op zich goed, maar niet bedoeld voor deze situatie) /16

17 Realisatiefase: de overeenkomst Bij alle vormen van (bouw)contracten: Gebruik modellen / standaard algemene voorwaarden, maar.. model = checklist, overeenkomst =maatwerk (elke situatie verschilt) Voorbeeld: boete fixed fee? Afwijken UAV 2012? taken, risico s en verantwoordelijkheden onderkennen en verdelen alles is waardeerbaar en dus onderhandelbaar NB: onderhandelen is vaak niet de ander te slim af zijn, wel: duidelijk zijn en risico s verdelen Denk aan what-if-scenario Overeenkomst is geen eindpunt: wel lakmoesproef /17

18 Voorbeeld misverstand overeenkomst schrijven: Contractfase: Als de laatste pijnpunten zijn opgelost, worden de afspraken definitief opgemaakt. Hierna volgt de (feestelijke) ondertekening van het prestatiecontract. Doorgaans vindt vaststelling van prestatieafspraken plaats in het college en gaan ze ter informatie naar de raad. Bij corporaties dient de raad van toezicht akkoord te gaan en bij huurdersorganisaties de ledenvergadering (indien zij een vereniging zijn). /18

19 Conclusies Kies de juiste samenwerkingsvorm / contractsvorm Maak gebruik van bestaande mogelijkheden en eventueel van bestaande modellen (als die er zijn, zoals UAV GC en algemene voorwaarden) Voorfase: besteed aandacht aan het uitonderhandelen / maak tijdig de juiste voorbehouden / let op bevoegdheden Contracteren: geen sluitstuk maar lakmoesproef Bij goede contracten hebben alle partijen baat in de realisatiefase /19

20 Vragen? H.A.H.W. (Hugo) Meijer M E [email protected] M.J. (Michael) de Groot M E [email protected] /thnadvocaten /tenholternoordamadvocaten /20