Kaders voor burgerparticipatie

Transcriptie

1 voor burgerparticipatie 1

2 Inhoud Pagina Hoofdstuk 3 1. Inleiding 1.1 Doel van deze notitie 1.2 Opbouw van deze notitie 4 2. Algemeen 2.1 Twee niveaus: uitvoering en meedenken over beleid 2.2 Tweerichtingsverkeer 5 3. Burgerparticipatie? JA! 6 4. Betrokkenheid: hoe meer, hoe beter 7 5. Geslaagde burgerparticipatie is 9 6. Georganiseerd of niet? 2

3 1. Inleiding Op 15 januari 2014 zijn raads- en commissieleden en inwoners met elkaar in discussie gegaan over burgerparticipatie. Aan de hand van vier stellingen hebben ze met elkaar gesproken over verschillende aspecten van dit onderwerp. De conclusies, die aan het eind van de avond gezamenlijk zijn getrokken, vormen de basis voor de volgende kaders voor burgerparticipatie. Doel van deze notitie 1. De conclusies van 15 januari 2014 verwerken in de kaders voor burgerparticipatie 2. Op basis van de conclusies van 15 januari formuleren van kaders voor burgerparticipatie, waarbij de verantwoordelijkheid voor een goede burgerparticipatie uiteraard niet alleen rust bij een uitnodigende overheid, maar ook bij een actieve en alerte burger; 3. formuleren, die het speelveld duidelijk maken, maar starheid vermijden; 4. Ruimte creëren voor nieuwe vormen van burgerparticipatie, dan wel voor overheidsparticipatie in de samenleving. Opbouw van deze notitie De verschillende onderdelen van deze notitie starten steeds met de letterlijke tekst van de conclusies van 15 januari. Vervolgens worden de conclusies opnieuw geformuleerd als uitgangspunten voor burgerparticipatie en deze worden voorzien van checkvragen voor de gemeenteraad. 3

4 2. Algemeen 2.1 Twee niveaus: uitvoering en meedenken over beleid. Conclusie 15 januari Steeds meer burgers gaan meedoen. Omdat ze dat doen, willen ze uiteraard ook steeds meer meedenken over beleid. Burgerparticipatie is dus op twee niveaus, meedenken over beleid en uitvoeren. Zowel bij het maken van beleid als het uitvoeren ervan moet gelegenheid zijn voor inbreng van burgers. Breng de belangen in beeld (georganiseerd en ongeorganiseerd) Kijk welke adviesorganen relevant zijn, waarbij relevantie bepaald wordt door inhoudelijke expertise, betrokken wijk/kern, betrokken doelgroep etc. Geef burgers in de uitvoering de ruimte, zorg voor ruime, maar heldere kaders en zorg voor een goed aanspreekpunt. Zijn burgers in de gelegenheid gesteld hun inbreng te leveren? Gaat het om het maken van beleid of uitvoering en was dit duidelijk voor de deelnemers? Zijn de belangen in beeld gebracht? Welke adviesorganen zijn relevant? Is er voldoende ruimte om te handelen en kan deze verder worden vergroot? 2.2 Tweerichtingsverkeer Conclusie 15 januari Burgerparticipatie moet tweerichtingsverkeer zijn. Alle deelnemers, inclusief de gemeente, moeten gelegenheid krijgen hun punten in te brengen. Eerlijkheid en openheid zijn belangrijk voor tweerichtingsverkeer. Maak gebruik van nieuwe media, zoals Twitter, Facebook en andere digitale middelen, om burgerparticipatie te bevorderen. Kreeg iedere deelnemer de gelegenheid zijn inbreng te leveren? Hoe gingen de deelnemers om met ieders inbreng? Heeft de gemeente al haar kaarten op tafel gelegd? Hebben de andere deelnemers al hun kaarten op tafel gelegd? Is er van de nieuwe media gebruik gemaakt? 4

5 3. Burgerparticipatie? JA! Stelling 15 januari Burgerparticipatie is overbodig. We hebben immers een gekozen gemeentebestuur dat burgers vertegenwoordigt. Conclusies 15 januari Burgerparticipatie? JA! Iedereen vindt burgerparticipatie nodig. Zoek elkaar meer op. Gebruik de kennis en kunde van de burger: gebruik de kracht van de burger. Burgers moeten gevoel hebben dat idee in goede handen is. Het gaat niet om gelijk krijgen, maar om het met respect behandelen van ideeën. Betrokkenen moet de gelegenheid worden geboden deel te nemen aan burgerparticipatie: nodig iedereen via een open uitnodiging uit, inclusief belanghebbenden en relevante adviesorganen. Geen enkel ingebracht idee is fout. Elk ingebracht punt krijgt een beargumenteerde, inhoudelijke reactie. Maak hiervan een overzicht. Blijf tijdens het hele proces feedback vragen het verloop. Geef alle deelnemers bij de afsluiting van het proces gelegenheid terug te blikken. Wat willen we behouden? Wat willen we niet meer meemaken? Gebruik zowel in beleid, als in uitvoering nieuwe media en andere digitale middelen, om zo de kracht van burgers, bedrijfsleven, instellingen en samenleving aan te boren. Is een open uitnodiging verspreid? Hoeveel deelnemers hebben zich aangemeld? Is er een overzicht gemaakt van de ingebrachte punten en de reacties erop? Is er herhaaldelijk gevraagd om feedback op het proces? Waren er verbeterpunten en worden deze opgepakt? Is er een evaluatie gehouden en wat zijn daarvan de resultaten? Op welke manier kunnen nieuwe media en andere digitale hulpmiddelen, burgerparticipatie bevorderen? 5

6 4. Betrokkenheid: hoe meer, hoe beter Stelling 15 januari Burgerparticipatie gaat niet om belangenbehartiging, maar om betrokkenheid van de burgers. Conclusies 15 januari Er is altijd een belang, zelfs het algemeen belang is een belang. Laten we niet te veel blijven hangen in belangen en betrokkenheid. Maar laten we proberen met zoveel mogelijk mensen het onderwerp te bespreken. Door veel belangen te horen, krijg je vanzelf het algemeen belang in beeld. Maak voor belangrijke beleidsprocessen een belangenscan. Wie is belanghebbende? Welke relevante adviesorganen zijn er? Wie heeft deelgenomen? Wat was zijn/haar standpunt? Is er een rode draad te herkennen in alle ingebrachte standpunten? Betrokkenen moet de gelegenheid worden geboden deel te nemen aan burgerparticipatie: nodig iedereen via een open uitnodiging uit, inclusief belanghebbenden en relevante adviesorganen. Bij lage deelname aan het proces, kunnen we de uitnodiging herhalen. Als ook na een herhaalde uitnodiging de deelname laag blijft, bepaalt het gemeentebestuur de verdere aanpak. Zoek naar nieuwe vormen om de betrokkenheid van de burger bij de overheid, of om de betrokkenheid van de overheid bij de samenleving te vergroten, bijvoorbeeld ook door inspiratiebijeenkomsten over actuele onderwerpen. Zorg er voor dat er voor dat de digitale mogelijkheden maximaal benut worden. Burgers kunnen adviseren over beleid en uitvoering. Sterker nog; er zijn goede voorbeelden van burgers die via co-creatie problemen oplossen of kansen creëren. En er zijn zelfs voorbeelden van burgers die na een negatief besluit van de overheid, zelf het heeft in handen hebben genomen, om Is er een belangenscan? Is een open uitnodiging verspreid? Hoeveel deelnemers hebben zich aangemeld? Is er een herhaling verspreid en verstuurd en wat is daarvan het resultaat? Is er een bewuste, bestuurlijke keuze gemaakt om de beleidskeuze of de uitvoering door te laten of uit te stellen? Zijn de betrokkenheid van de burger vergroot worden door het organiseren van een inspiratiebijeenkomst of een andere vernieuwende vorm van burgerparticipatie? Idem 6

7 voorzieningen overeind te houden, of alsnog te realiseren, bijvoorbeeld door crowdsourcing of crowdfunding 5. Geslaagde burgerparticipatie is Stelling 15 januari Burgerparticipatie is geslaagd als voldaan is aan de volgende voorwaarden... Conclusies 15 januari Burgerparticipatie is geen doel, maar een methode. Voorwaarden voor een goed lopend proces: Alle mogelijke betrokkenen is de gelegenheid geboden om deel te nemen. Doe dit in een zo vroeg mogelijk stadium. College en gemeenteraad zijn geïnformeerd over de inbreng van de participanten vóór het nemen van een besluit. Participanten worden geïnformeerd over het genomen besluit en de rol die hun inbreng daarbij heeft gespeeld. Leg verantwoording af over het wel of niet opvolgen van het advies van de burger. Probeer in te schatten wat de impact is van onderwerpen. Indicatoren: leefbaarheid, volksgezondheid en veiligheid. Speelveld moet duidelijk zijn. Betrokkenen moet de gelegenheid worden geboden deel te nemen aan burgerparticipatie: nodig iedereen via een open uitnodiging uit, inclusief belanghebbenden en relevante adviesorganen. Maak het speelveld duidelijk door: Te benoemen hoeveel tijd er is voor het nemen van een besluit of het uitvoeren ervan. Welke randvoorwaarden gelden: wetten en regels (Europees, landelijk, provinciaal, lokaal), budget, vastgesteld gemeentelijk beleid. Bepaal de impact van een onderwerp. Voorbeelden van indicatoren die impact vergroten zijn: Het onderwerp gaat over leefbaarheid, veiligheid, volksgezondheid Het gaat om de directe omgeving van mensen Het gaat om een grote verandering t.o.v. de bestaande situatie. Is een open uitnodiging verspreid? Hoeveel deelnemers hebben zich aangemeld? Is het speelveld vóór de start van de burgerparticipatie duidelijk in beeld gebracht? Kenden de deelnemers het speelveld? Hoe is de impact ingeschat? Zou, met wijsheid achteraf, de impact nog steeds hetzelfde worden ingeschat? 7

8 De gelegenheid tot deelname moet zo vroeg mogelijk in het proces worden geboden. De belangenscan (zie vorige paragraaf) moet beschikbaar zijn vóór besluitvorming door het gemeentebestuur. Deel de belangenscan ook met de deelnemers aan de burgerparticipatie. Doe dit bij voorkeur vóór de besluitvorming, zodat er nog op- en aanmerkingen verwerkt kunnen worden. Een besluit wordt altijd zo geïnformeerd dat duidelijk wordt dat burgers betrokken zijn bij de totstandkoming ervan. Na het nemen van een besluit: Worden de deelnemers geïnformeerd over het genomen besluit. Aan de hand van de belangenrapportage en het overzicht van ingebrachte punten, wordt beargumenteerd waarom punten wel of niet zijn overgenomen in het besluit. Wanneer zijn de uitnodigingen verspreid en verstuurd? Is er een belangenscan? Hebben de deelnemers de belangenscan gekregen? Blijkt uit de formulering van het besluit de betrokkenheid van burgers bij de totstandkoming? Zijn de deelnemers geïnformeerd over het besluit? Is er bij het besluit een toelichting gevoegd, die in beeld bracht hoe de ingebrachte punten een rol hebben gespeeld en waarom sommige punten wel of niet zijn overgenomen? 6. Georganiseerd of niet? Stelling 15 januari Wettelijk verplichte adviesorganen blijven vaste adviseurs, de andere advies- en belangengroepen zijn gelijk aan de inwoners. Conclusies 15 januari Wij willen zoveel mogelijk mensen bij de discussie hebben, dus ook de adviesorganen. Belangrijk controlepunt: is iedereen in de gelegenheid deel te nemen? Belangrijk is dat we ook de burger daarnaast persoonlijk betrokken krijgen. Betrokkenen moet de gelegenheid worden geboden deel te nemen aan burgerparticipatie: nodig iedereen via een open uitnodiging uit, inclusief belanghebbenden en relevante adviesorganen. Is een open uitnodiging verspreid? Hoeveel deelnemers hebben zich aangemeld? Zijn verschillende belanghebbenden evenwichtig vertegenwoordigd. Boxtel, 28 januari