Landschapsontwikkelingsplan Ommen

Transcriptie

1 Landschapsontwikkelingsplan Ommen Uitgangspuntenrapport Definitief Gemeente Ommen Grontmij Nederland B.V. Arnhem, 11 mei 2010

2

3 Inhoudsopgave Een Landschapsontwikkelingsplan voor Ommen... 4 Aanleiding Doelstelling Proces... 4 Breed draagvlak Leeswijzer Analyse... 6 Inleiding Beschrijving van het plangebied... 6 Ontstaansgeschiedenis Landschapstypen... 8 Karakteristieken Deelgebieden Indeling in deelgebieden Uitwerking per deelgebied Resultaten meningpeiling via internet Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3: Beleid en ontwikkelingen Leden projectgroep en klankbordgroep Resultaten meningpeiling internet Pagina 3 van 36

4 1 Een Landschapsontwikkelingsplan voor Ommen 1.1 Aanleiding De gemeente Ommen wil een landschapontwikkelingsplan (LOP) opstellen. Daarmee wordt invulling geven aan de raadsopdracht voor het opstellen van een landschapsvisie en een spelregelboek ruimtelijke kwaliteit buitengebied Ommen. Door het opstellen van het LOP wordt het bestaande verouderde landschapsbeleidsplan vervangen. Doel van het LOP is om aan te geven hoe het landschap kan worden ontwikkeld, gebruikmakend van bestaande kwaliteiten en potenties. 1.2 Doelstelling De doelstelling van het LOP is om aan te geven hoe het landschap kan worden ontwikkeld, gebruikmakend van kwaliteiten en potenties. Daarnaast heeft het LOP een aantal nevendoelstellingen: organiseren en financiering van aanleg, onderhoud en beheer van het landschap; verbeteren van de beleefbaarheid en de toegankelijkheid van het landschap; toetsingskader voor de ruimtelijke kwaliteit, als reactie op de provinciale omgevingsvisie en de daarbij behorende kaarten; aansluiting bij ontwikkeling en initiatieven binnen het Vechtdal Overijssel; een interactief proces met werkveld en raad. 1.3 Proces Het proces om te komen tot het Landschapsontwikkelingsplan Ommen is op te delen in een viertal stappen. In de eerste stap zijn door middel van het opstellen en vaststellen van een startnotitie LOP Ommen het kader en de randvoorwaarden voor het op te stellen LOP bepaald. Het uitgangspuntenrapport, zoals dit voor u ligt, is het resultaat van stap twee. In stap twee zijn op basis van een inventarisatie en analyse van het landschap en een meningpeiling via internet onder bewoners en belanghebbenden de uitgangspunten opgesteld voor het Landschapsontwikkelingsplan. Belangrijke thema s, ambitie en inhoudelijke kaders zijn daarmee vastgesteld. Op basis van de uitgangspunten worden in stap drie samen met de projectgroep, klankbordgroep en beleidsmedewerkers van omliggende gemeenten een tweetal ontwikkelingsscenario s opgesteld. In stap vier worden de ontwikkelingsscenario s gepresenteerd tijdens een openbare inloopavond en via de gemeentelijke internetsite. Bewoners en belanghebbenden kunnen hier schriftelijk op reageren en hun voorkeur aangeven. Op basis van de ontwikkelde scenario s en de reacties hierop, geven de projectgroep, de klankbordgroep en de beleidsmedewerkers van omliggende gemeenten een advies richting het college van B&W over de te maken keuze voor de ontwikkelingsrichting. De door het college van B&W gemaakte keuze wordt verder uitgewerkt in de visie op het landschap van Ommen met bijbehorend uitvoeringsprogramma, dat bestaat uit concrete en uitvoerbare projecten. 1.4 Breed draagvlak Voor het welslagen van het LOP is een breed draagvlak van groot belang. De gemeente heeft er daarom voor gekozen om bewoners en belanghebbenden al vanaf het begin bij de planvorming te betrekken. Naast de projectgroep is een klankbordgroep in het leven geroepen. In bijlage 2 is een lijst opgenomen met de leden van de klankbordgroep. In verband met afstemming van de plannen en projecten in aangrenzende gebieden, heeft tevens overleg plaatsgevonden met de betreffende medewerkers van de buurgemeenten. Pagina 4 van 36

5 Een Landschapsontwikkelingsplan voor Ommen Aan het begin van het proces (januari 2010) heeft een meningpeiling via internet plaatsgevonden. Via deze peiling hebben bezoekers van de gemeentelijke website kunnen aangeven wat hun mening is over het landschap in de gemeente Ommen en welke onderwerpen zij belangrijk vinden. Later in het proces wordt een openbare inloopavond gehouden. Tijdens deze avond worden de verschillende opgestelde ontwikkelingsscenario s gepresenteerd op panelen. Ook worden de scenario s op de gemeentelijke internetsite geplaatst. Bewoners en belanghebbenden kunnen dan hun voorkeur aangeven en inhoudelijk hierop reageren. Op het moment dat het LOP in concept gereed is, wordt het conform de gemeentelijke inspraakverordening ter inzage gelegd. Gedurende deze periode kunnen bewoners en belanghebbenden een inspraakreactie indienen. 1.5 Leeswijzer In hoofdstuk twee wordt een analyse geschreven van het buitengebied van Ommen waarbij ingegaan wordt op de landschappelijke, cultuurhistorische, ecologische en economische aspecten. Op basis van de analyse wordt in hoofdstuk drie een beschrijving gegeven van de deelgebied. Per deelgebied wordt aangegeven wat de esthetische, ecologische en economische karakteristieken zijn, welke ontwikkelingen er zijn binnen het deelgebied en welke kansen en bedreigingen er zijn. Pagina 5 van 36

6 2 Analyse 2.1 Inleiding Het landschap van Ommen is heel gevarieerd. In het buitengebied zijn dan ook verschillende landschapstypen te onderscheiden. De landschapstypen zijn gebaseerd op de kenmerken, die ontstaan zijn onder invloed van natuurlijke processen en het handelen van de mens. In dit hoofdstuk wordt aan de hand van een beschrijving van het plangebied een overzicht gegeven van de verschillende te onderscheiden landschapstypen. Ook wordt een korte beschrijving gegeven van de wijze waarop de landschapstypen zijn ontstaan. De landschapstypen zijn weergegeven in kaart 1. Vervolgens wordt per landschapstype aangegeven wat de karakteristieken zijn, welke ontwikkelingen er zijn binnen de deelgebieden waarin deze landschapstypen liggen en welke kansen en bedreigingen er zijn. Een uitgebreide beschrijving van de ontwikkelingen is weergegeven in bijlage 1.Tot slot worden per landschapstype de landschappelijke, cultuurhistorische waarden (esthetische waarden), de ecologische waarden en de gebruikswaarden (economische waarden) benoemd. Gebruikswaarde dient te worden opgevat als een - aan het landschap gerelateerde - economische waarde. 2.2 Beschrijving van het plangebied Het plangebied van LOP Ommen bestaat uit een aantal duidelijke landschappelijke zones. Twee blauwe aders, de Vecht en Beneden Regge doorsnijden het gebied in oost-west en in noord-zuid richting. De gebieden direct ten noorden en ten zuiden van de Vecht bestaan hoofdzakelijk uit besloten bosgebied. Hoe verder van de vecht af, hoe opener het landschap wordt. Ommen is de enige (midden)grote stad in het plangebied. Opvallend zijn de vele klein gehuchten, die sterk gebonden zijn aan de plek, zoals de esdorpen en (veen)ontginningsdorpen. Een aantal provinciale wegen zoals; de N340/N34 en N48 en de spoorlijn Zwolle-Emmen doorsnijden het plangebied in oost-west en noord-zuid richting. Pagina 6 van 36

7 Analyse Figuur 1. Kaart buitengebied Ommen 2.3 Ontstaansgeschiedenis Het landschap vindt haar oorsprong in de voorlaatste ijstijd (Saalien). Ommen was grotendeels bedekt met landijs en de gletsjers vormden de stuwheuvels Besthemerberg (32 m +NAP) ten zuiden van de kern Ommen, de Lemelerberg (42 m +NAP) en Archemerberg (70 m +NAP) in het zuiden. In deze periode zijn ook het oerdal van de Vecht en een aantal kleinere riviertjes ontstaan. Gedurende de laatste ijstijd (Weichselien) bereikte het landijs Nederland niet. Deze periode is wel belangrijk geweest voor het huidige landschap. Onder invloed van wind is in deze periode het gebied grotendeels bedekt met dekzand. Het oerdal van de Vecht werd grotendeels opgevuld en de Vecht kreeg in grote lijnen haar huidige vorm. Ook veel van de riviertjes verdwenen. De Regge bleef bestaan. Na de laatste ijstijd ( jaar geleden) werd het warmer. Hierdoor ontstonden op plaatsten met stilstaand water goede omstandigheden voor veenvorming Geomorfologie De gemeente Ommen bestaat voor het grootste gedeelte uit dekzandgebied, dat afloopt van oost naar west. De dekzandruggen vormen de hoger gelegen plekken binnen het dekzandgebied. De ruggen zijn overwegend oost-west georiënteerd. Beekdalen van de Vecht en Beneden Regge doorsnijden de dekzandgebieden. De beekdalen vormen de belangrijkste ruimtelijke en functionele dragers van de zandgebieden. Langs de Vecht zijn rivierduinen ontstaan. De Lemelerberg, Archemerberg en Besthmenerberg vormen een onderdeel van een stuwwallencomplex, dat noord-zuid is georiënteerd. Deze stuwwallen lopen van Lemele tot aan Markelo. De top van de Archemerberg is meer dan 70 meter hoog en steekt 60 meter boven de omgeving uit. Op plekken waar van oudsher het water moeilijk weg kon, heeft zich hoogveen ontwikkeld. In het noorden en zuidoosten van het plangebied liggen voormalige hoogveengebieden. Pagina 7 van 36

8 Analyse Foto 1. Zicht op de stuwwal (Lemelerberg) 2.4 Landschapstypen Binnen de gemeente Ommen zijn twee grotere landschappelijke eenheden te onderscheiden, het zandgebied en het veengebied. Deze zijn weer onder te verdelen in landschapstypen met een duidelijk te onderscheiden verschijningsvorm: 1. het zandgebied: o rivierenlandschap; o essen- en kampenlandschap; o jonge ontginningslandschap; o bos- en landgoederenlandschap; o vlierenlandschap. 2. het veengebied: o veenontginningslandschap. Pagina 8 van 36

9 Analyse Figuur 2. Kaart landschapstypen Hierna wordt een korte beschrijving gegeven van de verschillende landschapstypen. Figuur 2 geeft de landschapstypen weer in kaartbeeld. De verschillende landschapstypen vormen de basis voor de gebiedsindeling. Het zandgebied Rivierenlandschap Het oorspronkelijke dorp Ommen ligt op het punt waar de beide rivieren Vecht en Beneden Regge samenkomen. De Vecht en de Beneden Regge zijn in belangrijke mate structuurbepalend voor het Ommense landschap. Bodem, reliëf en waterhuishouding in een brede zone hangen samen met deze rivieren. De ligging van de grotere kernen langs de Vecht (Dalfsen, Ommen, Hardenberg) heeft ertoe geleid dat de hoofdinfrastructuur in deze regio (N34, spoorlijn) van oudsher ook evenwijdig langs deze rivier loopt. Opvallend is het visuele contrast tussen het zeer open rivierdal (vooral langs de Vecht) en de besloten, beboste rivierduinen daarlangs. Bebouwing en beplanting zijn schaars in de rivierdalen en er zijn slechts weinig bruggen over de rivieren. In het open rivierdal valt het microreliëf sterk op, in de vorm van oude meanders en stroomruggen, zoals die zijn gevormd door het stromende water. Vanwege de status van beschermd natuurgebied van grote delen van het rivierdal zijn deze geomorfologische kenmerken goed bewaard gebleven en niet verdwenen door ruilverkaveling, egalisering, et cetera. Het rivierenlandschap is vanwege de afwisseling en gaafheid van grote recreatieve waarde. Verblijfrecreatieve complexen zijn hier opvallend aanwezig. Essen-,en Kampenlandschap Dit landschapstype is in de middeleeuwen ontstaan aan weerszijden van de Beneden Regge en de Vecht onder invloed van het agrarisch grondgebruik. Plaatselijk zijn nog de hoger gelegen essen herkenbaar, die zijn ontstaan door eeuwenlange ophoging van de akkers met heideplaggen. De bebouwing ligt overwegend verspreid, soms rond de essen. De wegen lopen veelal evenwijdig aan de Vecht en de Beneden Regge of staan loodrecht op deze rivieren. Een deel van deze wegen wordt geflankeerd door beplantingen. Verder wordt het beplantingsbeeld gevormd door erfbeplantingen en de resterende beplantingen op perceelsgrenzen. Pagina 9 van 36

10 Analyse Vooral deze laatste categorie is de afgelopen decennia kwetsbaar gebleken tegenover agrarische intensivering en schaalvergroting. Ter plaatse van de beschermde landgoederen, havezaten en buitenplaatsen (Het Laer, Eerde, Vilsteren) zijn de beplantingspatronen beter bewaard gebleven en vaak nauw verweven met de parkachtige aanleg van deze gebieden. Bijzonder is verder de goed bewaard gebleven grote open ruimte van de Archemer- en Lemeleresch. Vooral bij deze laatste es ontstaat door het sterke reliëf een bijzonder, geaccidenteerd landschapsbeeld. Jong ontginningslandschap Het jonge ontginningslandschap, de heide- en broekontginningen, zijn ontstaan uit de vroegere gemeenschappelijke woeste gronden. Dit landschapstype beslaat een groot deel van het plangebied en bestaat zowel uit agrarische gebieden als uit grote bos- en heidecomplexen. De agrarische gebieden liggen op enige afstand van de rivier, maar zelfs hier, op vele kilometers van de Vecht is de richting van het wegenpatroon (en daarmee van de andere patronen) direct te herleiden tot de rivierloop. De agrarische gebieden zijn rationeel verkaveld door een wijdmazig wegenpatroon met verspreide bebouwing en met langgerekte percelen. Bos en landgoederenlandschap Binnen het jonge ontginningslandschap is op basis van ruimtelijke kenmerken gekozen om de bosgebieden als een apart landschapstype, bos- en landgoederenlandschap te benoemen. De bosgebieden liggen veelal langs de rivieren op de droge, schrale rivierduinen. Deze door de wind afgezette grofzandige gronden waren onvoldoende vruchtbaar voor agrarisch gebruik en waren eeuwenlang alleen bruikbaar als gemeenschappelijke heidegrond, waar schaapskudden de schaarse mineralen bij elkaar graasden. Na het overbodig worden van de schaapskuddes bleken deze gronden voldoende geschikt voor houtteelt en ook aantrekkelijk voor de aanleg van landgoederen. Grote delen van de bosgebieden bestaan hoofdzakelijk uit naaldbomen. Ook de stuwwal van de Lemelerberg is structuurbepalend voor de landschappelijke patronen in de omgeving. Opvallend is het sterke reliëf van deze, in de voorlaatste ijstijd door het landijs afgezette, stuwwal. Door het open heidegebied boven op de stuwwal zijn plaatselijk uitzichten over het omliggende lager gelegen agrarische landschap mogelijk. Vlierenlandschap Het vlierenlandschap is een bijzonder type. Op de kaart van 1850 zijn de gebieden met het vlierenlandschap als graslandgebieden te midden van uitgestrekte heidevelden herkenbaar. In het huidige landschap vallen deze gebieden nog steeds op. Het zijn nu grotendeels open agrarische ruimtes te midden van uitgebreide bosgebieden. Dit landschapstype is door de lage ligging en opkomen van kwel van oorsprong overwegend nat. Door ontwatering ten behoeve van de landbouw is de bijzondere waarde deels verloren gegaan. Het Veengebied Veenontginningslandschap In het veenontginningslandschap is het hoogveen grootschalig afgegraven en het landschap ontgonnen. Het stelsel van kanalen en waterlopen, wegen en bebouwingslinten bepaalt de maat van de ruimte. Dat heeft grote open ruimtes en vergezichten en het contrast tussen deze ruimtes en de verdichte zones (rond de kanalen, wegen en linten) opgeleverd. Binnen het veenkoloniaal landschap is de Ommerschans van bijzondere betekenis. De Ommerschans is een ontginningsnederzetting, die is ontstaan rond de verlaten schans uit 1623 tussen Ommen en Balkbrug. Rond 1820 is hier een strafkolonie ontwikkeld. De ontginningstructuur is hier nog steeds herkenbaar (een streng rechthoekig patroon van vaarwegen, vaarten en sloten). 2.5 Karakteristieken In het volgende hoofdstuk worden de verschillende landschapstypen in de gemeente verder uitgewerkt. Daarbij wordt de identiteit van de deelgebieden nader uitgewerkt volgens de zogenaamde 3 E s: Esthetiek: de leesbaarheid van de ontstaansgeschiedenis, aanwezigheid van oriëntatiemogelijkheden en het oproepen van een ervaring van schoonheid; Ecologie: variatie en samenhang in ecosystemen en algehele milieukwaliteit; Economie: landschap als basis voor gebruik. In deze paragraaf wordt een algemene beschrijving gegeven van deze drie karakteristieken van het landschap in de gemeente Ommen. Pagina 10 van 36

11 Analyse Esthetiek Voor de beschrijving van de esthetische karakteristieken van het landschap wordt een onderscheid gemaakt in het landschapsbeeld en cultuurhistorie en archeologie. Landschapsbeeld Voor de beschrijving van het landschap is van groot belang hoe het landschap wordt beleefd. Verschillen die uit een wetenschappelijke analyse van het plangebied naar voren komen worden niet per definitie in het veld zo herkend. Juist de waarneming van het landschap is essentieel voor de beleving. Het gaat hierbij om zaken als herkenbaarheid, afwisseling en oriëntatie in het landschap, maar ook om de afleesbaarheid van de ontstaansgeschiedenis van het gebied. Aan de hand van een veldbezoek is het landschapsbeeld per landschapstype beschreven. Per deelgebied zullen de belangrijkste belevingswaarden per landschapstype worden beschreven. Rivierengebied Open gebied met een ruimtelijke begrenzing van bos op de dekzandruggen. Oude meanders met een natuurlijk karakter (beplanting, moeras, poelen en ruigte). Ruimtelijk onderscheid tussen Vecht (meer een natuurlijke loop) en de Beneden Regge (gekanaliseerd). Weinig tot geen bebouwing in de uiterwaarden. Open en weids ter plaatse van de rivier, kleinschalig ter plaatse van de oude meanders en op de overgang naar de hogere gronden. Essen- en Kampenlandschap Essenlandschap is vrij open, gezamenlijk open bouwland met boerderijen er omheen. Kampenlandschap is kleinschalig, oude boerderijen met met eigen bouwland (kampen), vaak omsloten door boswallen. Relatief hoog- en bolgelegen gebieden met veel microreliëf (steilranden). Kleinschaligheid van de gebieden gevormd door houtwallen, singels, bos en bebouwing. Aanwezigheid van oude beplanting met name langs de wegen. Afwissing van kleine en grote ruimtes begrensd door singels, houtwallen en bosjes. Lintbebouwing, in kleine concentraties verspreid langs de wegen. Veelal kronkelende wegen langs en over de essen. Vlierenlandschap Open gebieden omgrensd met bos. Weinig tot geen beplanting langs de perceelsgrenzen, hierdoor een open karakter van het gebied. Natte gebieden, aanwezigheid van vele sloten. Rationele verkavelingstructuur in de vorm van sloten. Bos- en landgoederenlandschap Grote aaneengesloten bosgebieden afgewisseld door agrarische gronden en heideterreinen. Deel van de bosgebieden gelegen op een stuwwal. Grote delen van het bosgebied eentonig door het ontbreken van variatie in beplanting (hoofdzakelijk naaldbomen). Bossen rond de landgoederen vormen een uitzondering. Weinig tot geen bebouwing in de bossen met uitzondering van bungalowparken. Buitenplaatsen langs de randen van de bossen, op de overgang naar het riviergebieden. Groot aantal onverharde wegen doorkruizen het gebied. Jong ontginningslandschap Open landschap met verdichting (beplanting) langs de wegen en op de erfen. Vergezichten door het open landschap. Restanten van het vroege heidelandschap terug te vinden in het landschap (solitaire bomen en bosjes). Pagina 11 van 36

12 Analyse Weinig tot geen beplanting op de perceelsgrenzen (versterk het open landschapsbeeld). Rationele verkavelingpatroon. Bebouwing gesitueerd langs de ontginningsassen. Veenontginningslandschap Het ontginningslandschap heeft een duidelijk open en grootschalige structuur. Weids landschap met vergezichten. Aanwezigheid van historische bebouwing (onder andere boerderijen). Strakke rationele verkaveling met blokvormige kavels. Kavelgrenzen veelal onbeplant, daardoor wordt het open karakter verstrekt. Bebouwing gesitueerd langs de ontginningsassen. Cultuurhistorie en archeologie Het gebied rondom de Vecht en de Regge is van cultuurhistorische betekenis, met name vanwege het gave kleinschalige kampontginningen- en esdorpenlandschap, de landgoederen en buitenplaatsen en de archeologische waarden. De Vecht en Regge hebben grote invloed gehad op de natuurlijke vorming van het landschap, maar ook op de bewoninggeschiedenis van dit gebied. Aan de oppervlakte zijn sporen vanaf de Vroege Middeleeuwen terug te vinden. Grote delen van het Essen- en Kampontginningslandschap hebben hun kleinschaligheid en beslotenheid van voor de grote landbouwhervormingen behouden. Daardoor is de bewoningsgeschiedenis nog in de structuur van het landschap herkenbaar. Het Hessenspoor vormt een belangrijke cultuurhistorische structuur als oude handelsroute tussen oost en west. Het Hessenspoor is nog als Hessenweg terug te vinden in het landschap. Het gebied langs de Vecht en de Regge is archeologisch zeer rijk. Hier lag éen van de belangrijkste bewoningsconcentraties van het oostelijk zandgebied. Bijzonder is de vroeg 19 e -eeuwse landgoederengordel langs de Vecht en benedenloop van de Regge en de bijbehorende oude bossen. (Resten van) kastelen, landhuizen, havezaten en oude (Saksische) boerderijen dateren uit de 14 e eeuw en later. De nog bestaande bouwwerken zijn alle met zorg ontworpen. Ook de geschiedenis van de Besthemenerberg (Sterkamp Krishnamurti en kamp Erica) vormt onderdeel van de cultuurhistorie. De oude nederzettingen, zoals de hoevenzwermen Rheeze, Beerze, Lemele (langs de Lemelerweg) en ook esdorpen als Vilsteren, Junne en Arrien (i.c.m. koelanden) zijn met hun escomplexen zeer fraai aan de rand van het Vechtdal gelegen. En ook langs de Beneden Regge liggen prachtige dorpen, zoals Lemele, Archem en Eerde, met gave escomplexen. In het veenontginningslandschap is in de 19 e eeuw het hoogveen grootschalig afgegraven en het landschap ontgonnen. Een stelsel van kanalen en waterlopen, wegen en bebouwingslinten bepaalt de maat van de ruimte. Dat heeft grote open ruimtes en vergezichten en het contrast tussen deze ruimtes en verdichte zones (rond de kanalen, wegen en linten) opgeleverd. Kenmerkend zijn de bijzondere architectuur van villa s, buitens en herenboerderijen, de linten door het landschap en de open ruimtes. Historische buitenplaatsen (waarvan de eerste drie beschermd) in de gemeente Ommen zijn: buitenplaats Eerde ; buitenplaats Vilsteren; buitenplaats Het Laer; buitenplaats Beerze; buitenplaats Groot-Archem; buitenplaats Stekkenkamp. Overige cultuurhistorische waarden; Ommerschans; diverse monumentale boerderijen; Korenmolens; kavelpatronen (veenontginning) Economie Bij de economische karakteristieken van het landschap gaat het om recreatie en landbouw. Hiervan wordt een beschrijving gegeven van de wijze waarop het landschap in Ommen door de functies recreatie en landbouw worden gebruikt. Pagina 12 van 36

13 Analyse Recreatie Het buitengebied van Ommen maakt deel uit van het Vechtdal Overijssel. Naast de landbouw is de recreatie de belangrijkste economische functie in het buitengebied. Verblijfsrecreatie 1 Verblijfsrecreatie is van groot belang voor de lokale economie. Het aanbod in Ommen is zeer divers en gaat van kleinschalige natuurcampings tot grootschalige gezinscampings met veel voorzieningen, vermaak en comfort. Er zijn 34 kampeerterreinen, ruim recreatiewoningen (het grootste deel op recreatieterreinen), 16 hotels en pensions, waaronder begrepen bed- en breakfast faciliteiten, en 12 groepsaccommodaties. Al met al kent Ommen meer dan een miljoen overnachtingen per jaar. Met name de kampeerterreinen en bungalowparken liggen in de bosgebieden ten noorden en ten zuiden van de Vecht. Dagrecreatie Het buitengebied van Ommen biedt ruimte aan landschapsgerelateerde vormen van dagrecreatie zoals: wandelen: korte (thematische) wandelroutes, lange afstandspaden, kunstwegenroute; fietsen: diverse uitgezette locale en regionale fietsroutes, onder andere via fietsknooppuntenbewegwijzeringssysteem; paardrijden: ruiterroutes, ruiterroutenetwerk met name in de bosgebieden, koetsierroute door het Laar; waterrecreatie: oeverrecreatie, kanoroutes en voorzieningen en bevaarbaarheid voor pleziervaart tot Ommen; sportvoorzieningen: onder andere golfbaan en trimbaan; plattelandtoerisme zoals; kamperen bij de boer, verkoop streekeigen producten. Foto 2. Genieten van het landschap Landbouw Het totale areaal in gebruik zijnde cultuurgrond in de gemeente Ommen bedraagt ha. Daarvan is het grootste deel, ha, in gebruik als grasland, ha als bouwland en 53 ha voor tuinbouwdoeleinden. In het Jonge Ontginningslandschap en Veenontginningslandschap en Vlierenlandschap bestaat het grondgebruik hoofdzakelijk uit melkveehouderij- en akkerbouwbedrijven. 1 Bron: Ontwerp Bestemmingsplan Buitengebied Pagina 13 van 36

14 Analyse Boerderijen liggen verspreid langs de ontginningsassen in het landschap. De percelen zijn relatief groot en maximaal te benutten. In het Essen- en Kampenlandschap liggen voornamelijk melkveehouderijbedrijven. De boerderijen zijn hier meer gecentreerd in de nabijheid van de gronden. De kavels hebben veelal een onregelmatige vorm. In het rivierenlandschap bestaat het grondgebruik vooral uit grasland. Boerderijen staan op de hoger gelegen delen aan de rand van de uiterwaarden. Binnen de gemeente Ommen liggen twee Landbouwontwikkelingsgebieden (bij Witharen en Arriërveld) Ecologie en water Bij ecologische karakteristieken van het landschap gaat het om flora en fauna en de onderlinge relatie en samenhang met het landschap. Bij water gaat het om de relatie van het water met het landschap. Van ecologie en water wordt een beschrijving gegeven van de belangrijkste ecologische waarden en watersystemen in het buitengebied. Regionale ecologische structuur In het buitengebied van Ommen is een aantal natuur- en groengebieden gesitueerd met een beschermde status. Het gaat om speciale beschermingszones van de Habitatrichtlijn, maar ook om reservaatgebieden, natuurmonumenten en ecologische verbindingszones. Natuurgebieden Het buitengebied van Ommen herbergt een groot aantal natuurwaarden. Het betreft zowel aaneengesloten natuurgebieden als verschillende soorten flora en fauna. Natuurgebieden: Natura 2000 gebied - Beerzerveld/Beerze, 400 ha.; Natura 2000 gebied - Boswachterij Ommen, 764 ha.; Natura 2000 gebied - Junner en Arriër Koeland, 200 ha.; Natura 2000 gebied - Lemeler- en Archemberg, 925 ha.; Natura 2000 gebied Eerder Hooilanden.; Natura 2000 gebied Karshoek.; Natura 2000 gebied Houtprathoek; Natura 2000 gebied De Stekkenkamp.; Natura 2000 gebied Eerder Achterbroek.; Natura 2000 gebied Eerde 521 ha.; Ommenschans, 55 ha.; Leusenermaan, Varsen Flora en fauna: Flora: agrarisch gebied (soortrijke vegetatie langs met name de randen en op overgangen); beekdalen Vecht en Beneden Regge (karakteristieke kwelsoorten zoals gewoon kransblad, waterviolier, doorgroeit fonteinkruid); bosgebieden (diverse soorten bomen en onderbegroeiing). Fauna: zoogdieren (Das, Steenmarter en diverse soorten vleermuizen); vogels (Weide- en bosvogels); amfibieën en reptielen (onder andere Rugstreeppad, Kamsalamander,Heikikker en Ringslang); vissen (onder andere Grote- en Kleine modderkruiper en Rivierprik); insecten (onder andere libelles zoals Beekrombout, Bandheidelibel, Bruine Korenbout en Blauwe Breedscheenjuffer). Pagina 14 van 36

15 Analyse Waterstructuur De belangrijkste natuurlijke waterlopen in het plangebied zijn de Vecht en de Beneden Regge. De waterhuishouding in het gebied wordt sterk bepaald door de rivieren Vecht en Beneden Regge met hun lage, kwelrijke stroomdalen, de stuwheuvels en hoge zandgronden waar regenwater in de bodem infiltreert en de natte laaggelegen zand- en veengronden waar kwel optreedt. Door deze laaggelegen gebieden zijn ook het Ommerkanaal en Overijssels Kanaal aangelegd. Rivieren Vecht en Beneden Regge Karakteristiek voor Ommen zijn de Vecht en de daarin uitstromende Beneden Regge. Deze regenrivieren hebben een hoge afvoer in natte perioden en een lage afvoer in droge perioden. Beide rivieren hebben een breed stroomdal en een meanderend verloop. Met name in het stroomdal van de Vecht liggen nog diverse oude meanders, waarvan slechts nog een aantal met de rivier is verbonden. Om de gebruiksmogelijkheden van de overstromingsvlakten voor de landbouw te optimaliseren, zijn de Vecht en de Beneden Regge met waterkeringen, kaden en stuwen gereguleerd en zijn meanders van de rivier afgesloten. In grote delen van de stroomdalen van Vecht en Beneden Regge komt kwel aan de oppervlakte, de grondwaterstanden zijn hoog. Stuwwallen en hogere zandgronden Regenwater dat valt op de stuwwallen Archemer-, Lemeler- en Besthemerberg en op de hoge zandgronden infiltreert gemakkelijk in de bodem. Door de snelle infiltratie van hemelwater op het stuwwalcomplex, zijn hier geen watergangen aanwezig. Op de hoge zandgronden is wel een beperkt aantal watergangen aangelegd voor een snelle afwatering. Door de hoge ligging is wateraanvoer in droge perioden niet mogelijk. Lage zandgrond en veengronden Het op de hoge gronden geïnfiltreerde hemelwater komt in lagere gronden als kwel weer naar boven. De laagste delen, zoals de Junnervlier, Arriërvlier en de Dalmsholter Vlier, bestonden vroeger uitsluitend uit moeras of uit nat hooigrasland. Om deze van nature natte gronden geschikt te maken voor landbouw, is een sterk vertakt ontwateringstelsel aangelegd. Hiermee kan voldoende drooglegging worden bewerkstelligd en kan overtollig water zo snel mogelijk worden afgevoerd. Pagina 15 van 36

16 3 Deelgebieden 3.1 Indeling in deelgebieden In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de verschillende te onderscheiden deelgebieden gebaseerd op de landschapstypen. De deelgebieden zijn weergegeven in figuur 3. Vervolgens wordt per deelgebied aangegeven wat de esthetische, ecologische en economische karakteristieken zijn, welke ontwikkelingen er zijn binnen het deelgebied en welke kansen en bedreigingen er zijn. Een uitgebreide beschrijving van relevant beleid en ontwikkelingen is weergegeven in bijlage 1. Tot slot worden per deelgebied waarden toegekend aan de karakteristieken van de landschapstypen. Figuur 3. Kaart met de deelgebieden Pagina 16 van 36

17 Deelgebieden 3.2 Uitwerking per deelgebied Rivierenlandschap Foto 3. Gekanaliseerd karakter van de Vecht. Foto 4. Zicht op Ommen aan de Vecht. Pagina 17 van 36

18 Deelgebieden Rivierenlandschap Karakteristieken Landschapsbeeld en cultuurhistorie Vecht en Beneden Regge zijn beeldbepalende elementen in het landschap. Open uiterwaardenlandschap in contrast met dichte randen van bos. Aanwezigheid van oude riviermeanders zowel langs de Vecht als langs de Beneden Regge. Aanwezigheid van rivierduinen, steile oevers en steilranden. Plaatselijk aanwezigheid van hooilanden langs de Beneden Regge. Weinig tot geen bebouwing in de rivieruiterwaarden. Waardevolle landschapselementen, zoals poelen, bosjes en solitaire bomen (met name bij oude meanders). Vechtdal Vecht begrensd door dekzandruggen met essen. Verschillende afgesneden meanders van de Vecht of resten daarvan. Ter hoogte van afgesneden meanders kleinschalig, gevarieerd coulisselandschap: afwisseling tussen bos, landschapselementen en landbouwgronden. Aanwezigheid van steilranden. Vrij vlak tot sterk reliëfrijk, aflopend in de richting van de rivier. Incidenteel voorkomen van bebouwing, zoals zuidwesten van Varsen (Dunnewind). Larinkmars en Dunnewind zijn archeologisch waardevolle plekken. Natuurgebied, Junner-/ Arriër Koeland, Houtprathoek, op de overgang van Vechtdal naar hogere zandgronden. Uiterwaard met grasland, rivierduinen, struwelen, oude Vechtmeanders en enkele stukjes moeras. Natuurgebieden, Karshoek en De Stekkenkamp: uiterwaardengebieden met oude meanders, rivierduinen, poelen en bosjes. Oude meander bij Vilsteren met poelen, moeras en kleine landschapselementen. Incidenteel voorkomen van bebouwing, zoals zuidwesten van Varsen (Dunnewind). Larinkmars en Dunnewind zijn archeologisch waardevolle plekken. De Vecht Sterke menselijke ingrepen, zoals kanalisatie, hebben geleid tot een niet-natuurlijk Vechtsysteem. Dal van de Beneden Regge Begrensd door dekzandruggen met essen. Beneden Regge deels begrensd door een dijkje aan beide zijden tot aan stuw bij Hankate. Incidenteel voorkomen van bebouwing, zoals ten oosten van Archem en ten noorden van Giethem. Incidentele restanten van oude meanders. Plaatselijk boombeplanting langs de Beneden Regge. Natuurgebied Eerder hooilanden, open en nat gebied met een duidelijke slotenverkaveling. De Beneden Regge: Door menselijk ingrepen sterk gekanaliseerd. Pagina 18 van 36

19 Deelgebieden Ontwikkelingen en beleid Ecologie en water Vecht en Beneden Regge Stikstof en fosfaatnorm nog niet bereikt. Hierdoor komen vooral algemene soorten voor voedselrijk water voor (Vecht). De Vecht en Beneden Regge kennen een rijke visfauna. In totaal zijn 30 vissoorten vastgesteld. In Junner en Arriën Koeland komen door toestroom van schoon kwelwater bijzondere flora voor zoals; Holpijp, Waterviolier, Krabbenscheer, gewoon Blaaskruid, Grote Boterbloem Voorkomen van diverse stroomdalsoorten in de uiterwaarden. Rode lijstsoorten Vogels: Patrijs, Grutto, Tureluur, Veldleeuwerik, Boerenzwaluw, Kneu, Steenuil. Amfibieën: Rugstreeppad, Knoflookpad, Adder en Ringslang Vissen: onder andere Grote en Kleine Modderkruiper, Bittervoorn en Rivierdonderpad. Libellen: Bandheidelibel, Beekrombout, Bruine Korenbout. Flora: onder andere de Steenanjer, Bergnachtorchis en veenbloembies. Economie Landbouw Activiteiten rondom pleziervaart Waterrecreatie Toerisme langs routestructuren Horeca Campings De Vecht ten oosten van Ommen is onderdeel van Natura2000 gebied. Dit landschapstype bevat ook voormalig beschermde natuurmonumenten (nu Natura2000) Stekkenkamp, Junner-/Arriër Koeland en Karshoek; De locaties de Regge, inclusief gebiedsuitwerking VoortVarend Varsen en de Vecht tussen Stegeren en Beerze, nabij Karshoek maken deel uit van de EHS en Robuuste Verbindingszones. Bevat een primair watergebied: de Vecht nabij de brug te Ommen De noordoostgrens van gebiedsuitwerking Dalmsholte wordt gevormd door de Regge vanaf Varsen tot Nieuwebrug. Het gebied ten noorden van de Vecht bij Varsen (waaronder Larinkmars en Ommermars) maakt deel uit van de gebiedsuitwerking VoortVarend Varsen. Natuurlijk inrichten van oevers, aanpassen van aantal stuwen, hermeandering, natuurvriendelijk onderhoud, bergen en vasthouden van water. (Ontwerp Waterbeheerplan waterschappen, Waterplan gemeente Ommen) Diverse Regge-herstelprojecten conform Reggevisie, zoals de projecten Onderland en Velderberg. In het project Onderland krijgt het water en natuur de kans om zich te ontwikkelen langs de oostelijke oever ten zuiden van de spoorlijn Zwolle-Mariënberg. Het project Velderberg herstelt een oude Regge-arm, en maakt recreatief medegebruik mogelijk. Natuurontwikkelingsgebied Junne ten oosten van Ommen, een half natuurlijke Vecht met (beperkte) extensieve recreatie Project Ten Junne, het creëren van ontwikkelingsmogelijkheden voor natuur, water en recreatief medegebruik. Recreatief oevergebruik, bevaarbaar maken Vecht. Diverse maatregelen uit Masterplan Ruimte voor de Vecht: onder andere herkenbare historie van jagers-/verzamelaarsplaats Larinkmars, langs de gehele Vecht ontwikkelingen ten behoeve van water-/natuurkwaliteit, recreatie, cultuur en educatie. Deels weidevogelbeheersgebied: aan de noordkant van de Vecht bij Beerze. Het rivierenlandschap valt in de gebiedsindeling volgens de welstandsnota onder het essen en kampenlandschap. Kansen Meer natuurlijke inrichting uiterwaarden Vechtdal, waarbij richten op dynamische rivierkundige processen (sedimentatie, erosie) Potentieel leefgebied voor otter en bever Behouden weidevogels. Pagina 19 van 36

20 Deelgebieden Ruimte creëren voor een struinwaard. Recreatieve beleving van de Vecht en Regge vergroten. Variabele waterstanden langs de Regge Bedreigingen Vergroten recreatief gebruik kan afname soorten betekenen. Verhoogd waterpeil Vecht. Landschapswaardering a Landschapsbeeld en cultuurhistorie Openheid Afwisseling open en besloten Mircoreliëf Open landschap met graslanden, oude meanders bij de Vecht en Beneden Regge maken dit uiterwaardenlandschap zichtbaar en beleefbaar. Openheid van het rivierenlandschap in contrast met de bossen aan de randen van de rivieren dragen bij aan de aantrekkelijke beleving van het landschap Oude meanders met bosjes, poelen en ruigtes zorgen voor een natuurlijk uiterwaarden beeld. Dit zorgt voor authenticiteit, puurheid en een hoge belevingswaarde. Microreliëf langs de Vecht door rivierduin, bedijkingen en houtwallen. b Ecologie Openheid Waardevolle waterhuishouding Rustige gebieden De openheid in de uiterwaarden is belangrijk voor o.a. weidevogels. Oude meanders en variabele waterstanden in het buitendijks gebied zorgen voor waardevolle, gevarieerde omstandigheden, die ruimte bieden aan bijzondere flora en fauna. Watervogels en ook weidevogels zijn afhankelijk van overstromingen, grond- en oppervlaktewater. Afwezigheid van paden maakt dat delen van de uiterwaarden weinig verstoord worden door menselijke activiteiten. Diersoorten profiteren daarvan. Biodiversiteit Microreliëf Het Vechtdalgebied kent een grote afwisseling in droog/nat, basich/zuur en voedselrijkvoedselarm en kent daardoor een grote biodiversiteit. Oorspronkelijk reliëf door rivier gebracht is met name in rivierduingebieden van betekenis voor flora en insecten. c Gebruikswaarde Bevaarbaarheid en beleefbaarheid van de Vecht Landbouw. Pagina 20 van 36

21 Deelgebieden Essen- en Kampenlandschap Foto 5. Oude boerderij aan de rand van een es Foto 6. Es omrand met beplanting Pagina 21 van 36

22 Deelgebieden Essen en Kampenlandschap Karakteristieken Landschapsbeeld en cultuurhistorie Aaneenschakeling van kleinere en grotere open ruimten, begrensd door bebouwing, kronkelende wegen rond essen, bomenrijen, singels, houtwallen en bos. De grote en kleine essen liggen op de overgang van open uiterwaardgebied naar het besloten bosgebied. Essen relatief goed ontsloten door veel onverharde wegen, met name rondom Beerze, Junne, Arriën, Archem en Lemele. Relatief hoog- en bolgelegen gebieden met veel microreliëf. Verhoogde esdekken nabij buurtschappen en dorpen: Lemeleresch bij Leme, Archemer esch bij Archem, Groote Esch bij Vilsteren, es bij Varsen, es bij Junne, Achter es bij Arriën, es bij Beerze, es bij Stegeren, es bij Giethmen en de Eerder esch bij Eerde Bij grote essen is er een clustering van bebouwing (Essenlandschap) bij kleine essen is er een afwisseling van verspreide boerderijen en eenmansessen (Kampenlandschap). Beplanting langs de grote essen, maar ook op de es (onder andere Junne en Beerze). Lintbebouwing, in kleine concentraties verspreid langs de wegen. Grondgebruik overwegend bouw- en grasland. Aanwezigheid van (monumentale) boerderijen en beplanting Ontwikkelingen en beleid Ecologie en water Plekken voor vleermuizen (oude bomen, gebouwen). In het essengebied zijn de bosgebieden, steilranden, akkers (akkerranden), houtwallen en boomgroepen voor natuur van betekenis. Erven van boerderijen hebben betekenis voor vogel en diersoorten van cultuurgebieden (steenuil, kerkuil). Rode lijstsoorten Vogels: onder andere Boerenzwaluw, Kerkuil, Steenuil, Groene Specht, Kerkuil, Kneu, Knoflookpad. Zoogdieren: onder andere Gewone Grootoorvleermuis. Economie Dag- en verblijfsrecreatie Landbouw Achterbroek en de Eerder esch zijn onderdeel van Natura2000 gebied. De Eschgronden bij Stegeren, de Archemer esch en het Essen- Kampenlandschap bij Varsen zijn onderdeel van EHS, robuuste verbindingszones. Landgoedvisie Landgoed Junne Archemer en Lemeler esch vormen een onderdeel van intrekgebied potentiele waterwinning. Archemer en Lemeler esch maken deel uit van grondwaterbeschermingsgebied. Het Essen en Kampenlandschap tussen de Vecht en de Varsenerdijk bij Varsen maakt deel uit van de gebiedsuitwerking VoortVarend Varsen Het Essen en Kampenlandschap bij Giethem maakt deel uit van de gebiedsuitwerking Dalmsholte Het Essen en Kampenlandschap bevat volgens de welstandsnota de dorpen Beerze, Junne Arriën, Stegeren en Varsen. In de huidige gebiedsindeling zijn ook de dorpen Lemele en Vilsteren opgenomen in het Essen en Kampenlandschap. Kansen Versterken identiteit en ruimtelijke structuur van es- en kampenlandschap. Benutten van cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten ter versterking van recreatie en toerisme Versterken biodiversiteit door herstel en uitbreiden beplantingsstructuren (houtwallen), akkerranden en in stand houden van rust en verblijfplaatsen voor zoogdieren en vogels (boerderijen en schuren). Pagina 22 van 36

23 Deelgebieden Bedreigingen Vergroten agrarische bedrijven (bebouwing) ten koste van kleinschalige structuur. Ontwikkeling van diverse functies, zoals paardenhouderij, kwekerij en nieuwbouw zonder ruimtelijk kader. Verdwijnen van landschapselementen leidt tot afname biodiversiteit. Verdwijnen van kleinschalige landschapselementen door schaalvergroting. Waardering a Landschap en cultuurhistorie Afwisseling open en besloten Houtopstanden Afwisseling van essen (open gebieden) en houtwallen, bosjes (besloten) en erfbeplanting vormen een belevings- en waardevol landschap. De houtopstanden rondom de essen kleden het landschap aan. Microreliëf De hoogteverschillen door verhoogde essen (steilranden) maken dit landschapstype afwisselend en aantrekkelijk. Cultuurhistorische structuren Dorpen, buurtschappen met essen en wegenpatronen maken het landschap leesbaar en levendig. Het is duidelijk dat hier in het verleden de meeste menselijke activiteit afspeelde en dat dit nu nog steeds het geval is. b Ecologie Biodiversiteit Houtopstanden Microreliëf Bos en houtwallen zijn biotopen voor bosvogels. Vooral rondom de essen is afwisseling relatief groot en daardoor kent het een grote soortenrijkdom. Boerderijen en schuren als verblijfsplaats voor diverse zoogdieren en vogels. Bosvogels, das en andere marterachtigen zijn afhankelijk van bos- en houtwallen. Houtwallen als lijnelementen voor o.a. vleermuizen. Steilranden, randen van percelen en overgangen naar Vechtdal vormen biotopen voor flora, insecten, kleine zoogdieren. C Gebruikswaarde Aantrekkelijkheid van het landschap voor recreanten zowel door de afwisseling als door de cultuurhistorische waarden. Landbouw en veeteelt Pagina 23 van 36

24 Deelgebieden Vlierenlandschap Pagina 24 van 36

25 Deelgebieden Karakteristieken Landschapsbeeld en cultuurhistorie Grote open gebieden omrand door bos, zoals Arriën Vlier, Het Vlier, De Vliers bij Vilsteren, Junner Vlier en Dalmsholter Vlier. Smalle lange kavels, met een weg als ontginningsbasis, zoals bij Dalmsholter Vlier en Arriën Vlier. Lager gelegen en natte gebieden in het landschap. Kavelgrenzen veelal onbeplant. Aanwezigheid van agrarische bebouwing. Ecologie en water Arriërvlier, Junnervlier en de Dalmsholter Vlier komt van oorsprong kwel aan de oppervlakte. Ontwikkelingen en beleid Economie Agrarische bedrijven Een klein deel van de Junnervlier maakt deel uit van het Natura2000 gebied De Dalmsholtervlier maakt deel uit van een robuuste verbindingzone De Dalmsholtervlier maakt deel uit van de gebiedsuitwerking Dalmsholte Het vlierenlandschap vormt in de welstandsnota geen apart landschaptype, maar wordt ingedeeld als heideontginning Kansen Ontwikkeling natuur, op deze van nature natte gebieden. Bedreigingen Nieuwe bebouwing, aantasting van openheid. Schaalvergroting (aantasting van kenmerken kavelstructuren). Waardering a Landschap en cultuurhistorie Houtopstanden Afwisseling open en besloten Cultuurhistorische structuren Beplanting langs de perceelsgrenzen en wegen versterken het landschapsbeeld Open gebieden met verdichting in de vorm van beplanting langs de randen draagt bij aan de karakteristiek van het gebied.. Kenmerkend verkavelingpatroon van sloten en ontginningsassen voor leesbaarheid van het landschap. b Ecologie Houtopstanden Water Ecologische waarde van beplanting langs percelen en wegen voor fauna. Plaatselijk nog voorkomen van kwel met bijbehorende vegetatie. C Gebruikswaarde Landbouw en veeteelt Pagina 25 van 36

26 Deelgebieden Bos- en landgoederenlandschap Foto 7. Buitenplaats Vilsteren. Foto 8. Open heidelandschap op Lemelerberg. Pagina 26 van 36

27 Deelgebieden Karakteristieken Landschapsbeeld en cultuurhistorie Bossen vormen samen met de Sallandse Heuvelrug de groene ruggengraat voor deze regio. Plaatselijk grote hoogteverschillen (stuwwal en dekzandruggen), Afwisseling van bossen, heide, landbouwpercelen en plaatselijke zandverstuivingen. Aanwezigheid van buitenplaatsen en verblijfsrecreatie. Bos en heidegebieden ten noorden van de Vecht Afwisseling van boscomplexen in oost-west richting. De verschillende bosgebieden bestaan hoofdzakelijk uit naaldbomen. Verschillende lanen doorkruisen de bosgebieden. De bosgebieden hebben voornamelijk een noord-zuid georiënteerde verkaveling. Concentraties van bos in het open ontginningslandschap ter hoogte van Witharen en Ommerschans Het bosgebied bij Ommerschans bestaat uit een gevarieerd bos met lanen en waterpartijen. Varsenerveld heeft een hoge natuurwaarde door een afwisseling van natteheide, natte heideschraal grasland en struwelen. Het Ommerbosch is voormalig stuifzandgebied en is sinds de zeventiende eeuw met grove den bebost. Op een aantal locaties zijn nog een aantal kleine heideterreinen aanwezig. Het Stegerveld bestaat uit een aantal grote boskamers met een agrarische functie omringd door bos. Verschillende recreatieve functies zijn gelegen in de bosgebieden zoals; golfterrein ten noorden van Ommen, bungalowparken en campings. Een stelsel van onverharde paden doorkruizen de verschillende bossen. Jeneverbes- en Sleedoornstruwelen Aanwezigheid van Grafheuvels Bos en heidegebieden ten zuiden van de Vecht Het Beerzerveld is een natuurgebied welke bestaat uit een complex van hoge droge, lage en natte heide met veenputten, zandverstuivingen, bossen en stuifduinen. Een steilrand in de vorm van een kamduin vormt de grens tussen de stuifduinen van het Beerzerveld en het cultuurland. Aan de westkant van de Beneden Regge ligt Giethmense Veld een bosgebied welke afgewisseld wordt met grote open ruimtes. Veenduinplateau s (Ommen en Junne) De Meertjes (omgekeerd reliëf) Het Vilstersche veld vormt een groot open heide terrein omringd met bos. Tevens is hier ook een grote aardgaslocatie gelegen. Boswachterij Ommen, gelegen tussen het dal van de Vecht en natuurgebied Eerde. De boswachterij bestaat uit uitgestrekte naald- en loofbossen, afgewisseld door heide, vennen, stuifzand en bosmeertjes. Verschillende buitenplaatsen zoals; Eerde, Vilsteren en Het Laer liggen aan de rand van het boscomplex. Ook de buitenplaatsen Groot-Archem, Olde Vechte en de Stekkenkamp Rondom het Kasteel Eerde ligt een park uit de 18 e en deels uit de 19 e eeuw. Archemerberg en Lemelerberg Grote open heide gebieden afgewisseld met bos. Plaatselijk op de Lemelerberg is open stuifzand te vinden. Door het open karakter op de hoge delen uitzicht mogelijk op de omgeving. De grote open plekken zijn nog grotendeels begroeid met jeneverbes en struik, dop en kraaiheide. Onverharde wegen doorkruizen het gebied. Oude postroute van Ommen naar Raalte doorkruist het gebied. Nauwelijks bebouwing aanwezig in het gebied. Aan de westkant ligt park 1813 ter herdenking van , het honderdjarig revisie 2 bestaan van de onafhankelijkheid van Nederland. Verschillende Pagina lanen 27 van komen 36 samen op een centrale plek in het park. Een monument ter herinnering aan de onafhankelijkheid staat op het hoogste punt van de Lemelerberg

28 Deelgebieden Ecologie en water Bos en heidegebieden ten noorden van de Vecht In naaldbossen komen Grote bonte specht, Buizerd en mezen voor. Raaf, Boomleeuwerik, Nachtzwaluw Bos en heidegebieden ten zuiden van de Vecht Broedvogels als Raaf, Zwarte Specht, Wielewaal, Nachtzwaluw, Ransuil Boomleeuwerik. Oude landgoedbossen herbergen specifieke soorten van oud loofbos, zoals Bosuil, Boomklever, Appelvink, Salomonszegel, Lelietjes des dalen. Beerzerveld komen soorten voor van natte heiden en veengebieden zoals; Wollegras, Beenbreek, Veenbes, Kleine Zonnedauw en Klokjesgentiaan. Op buitenplaats Eerde zijn negen soorten vleermuizen aangetroffen. Archemerberg en Lemelerberg Bij de natuurlijke bronnen op de Lemeler- en Archemberg groeien onder meer Kleine Zonnedauw, Veenmos, Eenarig Wolgras en Witte Snavelbies. Koningsvaren, Brede Stekelvaren en Bospaardenstaart. Broedvogels als Raaf, Geelgors, Roodborsttapuit en Boomleeuwerik. Infiltratiegebied Ontwikkelingen en beleid Rode lijstsoorten: Vogels: Groene Specht, Raaf, Wielewaal. Amfibieën: Kamsalamander Reptielen: Ringslang, Adder en levendbarend hagedis Libellen: Bandheidelibel, Vroege Glazenmaker, Venwitsnuitlibel, Tengere pantserjuffer, Noordse winterjuffer Vlinders: Heideblauwtje. Zoogdieren: Franjestaart, Das, Boommarter Economie Extensieve landschapsgerichte recreatie Campings en bungalowparken Productiehoutteelt Landbouw gekoppeld aan buitenplaatsen Onderdeel van Natura2000: de bossen rond de Archemerberg/Lemelerberg en de bossen ten zuiden van de Vecht en oosten van de Regge. Dit landschaptype bevat ook voormalig beschermde natuurmonumenten (nu Natura2000) Stekkenkamp, Junner/Arriër Koeland en Karshoek. Onderdeel van EHS, robuuste verbindingszones: bosgebieden ten zuiden van de Vecht en richting Karshoek. Onderdeel van intrekgebied waterwinning, bos ten noorden van Ommen en de Archemerberg/Lemelerberg. Maakt deel uit van grondwaterbeschermingsgebied Archemerberg/Lemelerberg. De bossen/landgoederen ten zuiden van Vilsteren en de Archemerberg/Lemelerberg maken deel uit van de gebiedsuitwerking Dalmsholte. Het overgrote deel van de recreatieterreinen, buitenplaatsen en landgoederen in de welstandsnota vallen onder het Bos- en landgoederenlandchap Kansen Een uitbreiding van de openstelling van buitenplaatsen. Ontwikkelen van routes die Vecht- en Reestdal verbinden.. Ontwikkelen van meer variatie in houtopstanden (integraal bosbeheer). Goede zonering rust drukte. Versterken diversiteit bossen (afwisseling naald- en loofbossen) voor flora en fauna. Bedreigingen Beperkte mogelijkheden om cultuurhistorisch landschap te beleven door (deels) ontoegankelijke landgoederen en kastelen. Waardering Pagina 28 van 36

29 Deelgebieden a Landschap en cultuurhistorie Microreliëf Houtopstanden Afwisseling open en besloten Cultuurhistorische structuren Afwisseling van hoogteverschillen (stuwwal), open heideterreinen en bos dragen bij aan de beleving van het gebied. Naast bosgebieden zijn er de lanen en houtwallen die het landschap versterken. De afwisseling van open- en beslotenheid met kijkjes richting de diverse landhuizen maakt het landgoederenlandschap beleefbaar. Afwisseling van bos, heideterreinen, vennen en agrarische gronden dragen bij aan de beleefbaarheid van het gebied. Landhuizen, bossen, lanen en tuinen laten de geschiedenis van de plek zien. Buitenplaatsen hebben een rijke cultuurhistorie. b Ecologie Biodiversiteit Houtopstanden Oude structuren op buitenplaatsen en landgoederen leveren veel soorten op. Lanen, grachten, bosranden en overgangen van bos naar cultuurlandschap dragen daar aan bij. Afwisseling van bos en heide dragen bij aan biodiversiteit. Met name oude landgoedbossen zijn biotoop voor soorten als Bosuil, Boomklever, Appelvink, Salomonszegel, Lelietjes des dalen. c Gebruikswaarde Terreinbeherende organisaties als beheerders van het gebied. Diverse recreatieve voorzieningen. Pagina 29 van 36

30 Deelgebieden Jonge Ontginningslandschap Foto 9. Ommerkanaal bij Arriërveld Foto 10. Open jonge ontginningslandschap Pagina 30 van 36

31 Deelgebieden Karakteristieken Landschapsbeeld en cultuurhistorie Ontstaan door (relatief jonge) heideontginning. Rationeel kavelpatroon: Rechthoekige percelen evenwijdig of dwars op noord-zuid gerichte ontsluitingswegen. Witharen gelegen op een dekzandrug. Kenmerkend is het kleinschalige landschap in een open gebied, bestaande uit een afwisseling van bosjes en erven met boerderijen. Grootschalig agrarisch landschap. Open landschap, hoe meer richting het noorden hoe opener tot aan de veenontginning. Voornamelijk gras- en akkerland. Eerderbroek als een gaaf bewaard gebleven heideontginningslandschap. Natuurgebied Varsenerveld met een hoge natuurwaarde. Regelmatig, verspreide bebouwing. Plaatselijke singels en enkele kleine bosstroken. Beplanting met name op de erven- en langs wegen. Ommerkanaal, cultuurhistorisch en landschappelijk waardevol. Ecologie en water In schrale, zandige bergen (hoge delen) staan plantensoorten van voedselarm milieu als Gewone veldbies, Zandblauwtje, Roodzwenkgras, Reukgras. Langs greppels en sloten Pijpestrootje en soms ook Dop- en Struikheide. Varsenerveld, voorkomen van bijzondere plantgemeenschappen als natte heiden en natte heischraalgrasland. Eik en Berk langs de wegen. Ganzengebied ten noorden van de Vecht. Vogelsoorten als Geelgors kenmerkend voor heide-ontginningsgebied. Ontwikkelingen en beleid Rode lijstsoorten Vogels: Grutto, Tureluur, Kerkuil, Boerenzwaluw, Geelgors en Steenuil. Libellen: Glassnijder, Bandheidelibel, Bruine Korenbout. Economie Landbouw Onderdeel van EHS, robuuste verbindingszones: tussen Varsen en Ommerschans via Witharen. Het jong ontginningslandschap nabij Giethmen maakt ook onderdeel uit van een RVZ. Ten zuiden van Beerze maakt het deelgebied onderdeel uit van intrekgebied waterwinning Witharen en Hammerflier. Ten zuiden van Beerze maakt het deelgebied onderdeel uit van grondwaterbeschermingsgebied Witharen en Hammerflier. Bevat weidevogelbeheer- ganzengebieden ten zuiden van Beerze, de Munnikematen. Is voor een deel aangewezen als kansrijk gebied voor windenergie in het noorden van gemeente Ommen in de omgeving van Arriërveld en ten oosten daarvan richting het Wolfsveld. Het open jonge ontginninglandschap tussen de Lemeleberg en het Giethmenseveld maakt deel uit van de gebiedsuitwerking Dalmsholte. Bevat landbouwontwikkelingsgebieden in het noorden van de gemeente Ommen, namelijk Arriërveld en Vinkenbuurt (ten westen van Witharen). Uitbreiding van het provinciale wegennet, aanleg van N36 ten noorden van Ommen. Gebiedsvisie Witharen en omstreken. Heideontginningen en Witharen volgens de welstandsnota maken onderdeel uit van het jonge ontginningslandschap Kansen Schaalvergroting landbouw (LOG s). Behoud openheid door versterkte positie van landbouw. Verkoop streekeigen producten. Wandelen over boerenlandpaden. Grote landbouwgebieden als rustgebied voor fauna (weinig menselijke verstoring). Pagina 31 van 36

32 Deelgebieden Behoud en herstel cultuurhistorische elementen en gebouwen. Behouden weidevogels. Natuurlijke inrichting watergangen. Versterken ontginningstructuur (wegen) door aanplant bomen. Bedreigingen Verdichting van het open landschap door bebouwing van agrarische bedrijven. Verdwijnen van laatste restjes beplanting door schaalvergroting. Aantasting herkenbaarheid van patronen door aanleg nieuwe wegen. Windmolens kunnen het landschapsbeeld aantasten. Landschapswaardering a Landschapsbeeld en cultuurhistorie Openheid Houtopstanden Cultuurhistorie Het ontginnen van de woeste gronden leidde tot een herkenbaar open, grootschalig agrarisch landschap. Op de huiskavels en langs de wegen staat beplanting, die het ontginningslandschap typeren. Kleine groene relicten (beplanting) die verwijzen naar de voormalige heidegronden. Ommerkanaal, cultuurhistorisch en landschappelijk waardevol element in het landschap b Ecologie Openheid Rustige gebieden Houtopstanden De openheid is van belang voor weidevogels. De graslanden bieden rustplekken voor weidevogels en ganzen. Bossen en houtstructuren in het zuiden zijn van belang voor o.a.vogels en vleermuizen. c Gebruikswaarde Landbouw en veelteelt. Pagina 32 van 36

33 Deelgebieden Veenontginningslandschap Foto 11. Oude eiken op perceelsgrens (Koloniedijk, Ommerschans) Foto 12. Lange rechte ontginningsweg Pagina 33 van 36

34 Deelgebieden Karakteristieken Landschapsbeeld en cultuurhistorie Hoogveenontginningsgebied gelegen in het noorden (Omgeving Ommerschans en De Driehoek en Stegerveld) en oosten ( Nieuw Gelderland) van de gemeente. Karakteristieke verkavelingstructuren, smalle lange kavels. Hoogveenontginningsgebied loopt in het zuiden en het westen over in het heideontginningsgebied. Het ontginningsgebied heeft een duidelijke open en grootschalige structuur. Grondgebruik is voornamelijk grasland. Verspreid ook bouwland. Geen grote hoogteverschillen, hoogte loopt af van oost naar west. Beplanting hoofdzakelijk langs de wegen en op de erven. Aanwezigheid van lintbebouwing Aanwezigheid cultuurhistorische waarden zoals monumentale boerderijen en Ommerschans. Ommerschans De wegen en waterlopen, zoals Schansweg, Zelhorstweg, Nieuwe Weg, Stenendijk zijn, recht, rationeel van aard en haaks op de Zwolseweg. Oudere boerderijen op smalle kavels: slagenverkaveling. Zoals omgeving Ommerschans. Ommerschans is ontginningsnederzetting die is ontstaan rond de verlaten schans uit Restanten van perceelbeplanting aanwezig (grotendeels verdwenen). Strenge rechthoekig patroon van wegen, vaarten en sloten Het samenspel van bebouwing en groen dat voortkomt uit de historische aanleg is nog altijd beeld bepalend voor het gebied. De Driehoek en Stegerveld In het ontginningsgebied De Driehoek en Stegerveld komt bebouwing komt hoofdzakelijk voor in de omgeving Stegerveld. Verkaveling gekenmerkt door rechte lijnen, grote blokvormige percelen en het gebied is visueel open. Beplanting hoofdzakelijk rondom de gebouwen. Beerzerveld (Nieuwe Gelderland) Noord-zuid georiënteerde lintbebouwing langs ontginningsassen met het dorp Beerzerveld haaks hierop. Wegenpatroon is blokvormig en loodrecht op het kanaal. Het kanaal Almelo De Haandrik als basis van de ontginning. Ecologie en water Over het algemeen soortenarme cultuurlanden met meer variatie langs slootkant en perceelsranden. Waardevolle bomen langs de wegen (veelal eiken) Een aantal graslandpercelen is kruidenrijk met Veldzuring en Witbol. Valeriaan en Pinksterbloemen nabij de sloten. Holpijp en Waterviolier geven aan dat er lokaal sprake is van kwel. Open weidevogelgebied. Aan de westzijde matige dichtheid aan weidevogels als Kievit, Grutto en enkele Tureluur en Wulp. Veldleeuwerik wordt schaarser. Beschermde watergebonden soorten, zoals modderkruiper. Ontwikkelingen en Beleid Rode lijstsoorten Vogels: onder andere Boerenzwaluw, Kerkuil, Steenuil Economie Landbouw Onderdeel van EHS in het noorden van de gemeente Ommen bij de Ommerschans. Bevat ook de robuuste verbindingszone tussen Varsen en de Ommerschans, locatie Ommerschans. Pagina 34 van 36

35 Deelgebieden Onderdeel van intrekgebied potentiële waterwinning in het gebied de Driehoek, ten oosten van Arriërveld. Is voor een deel aangewezen als kansrijk gebied voor windenergie in het noorden van gemeente Ommen, de gebieden Stegerveld en de Driehoek Landbouwontwikkelingsgebieden in het noorden van de gemeente Ommen, namelijk Arriërveld en Vinkenbuurt (ten westen van Witharen). Beschermd dorpsgezicht Ommerschans-Balkbrug. Herstelproject Ommerschans. De gebieden Ommerschans, veenontginningen en Beerzerveld volgens de welstandsnota zijn opgenomen in het veenontginningslandschap Kansen Schaalvergroting landbouw (LOG s). Grote landbouwgebieden als rustgebied voor fauna (weinig menselijke verstoring). Beleving vergezichten langs houtopstanden haaks op ontginningsbasis. Natuurlijke inrichting watergangen. Bedreigingen Windmolens kunnen het landschapsbeeld aantasten. Niet karakteristieke bebouwing. Landschapswaardering a Landschapsbeeld en cultuurhistorie Openheid Houtopstanden Cultuurhistorie Met vergezichten vanaf de ontginningsassen het open middengebied in, onderscheidt dit landschapstype zich van de ander soort openheid zoals in het heide-ontginningsgebied ten zuiden en ten westen. Op de huiskavels en langs de ontginningsassen staan houtwallen en singels, die het veenontginningslandschap typeren. Historische boerderijen langs de ontginningsas. Aanwezigheid van lintbebouwing. Rationele kavelpatronen haaks op de ontginningsassen. Ommerschans als een cultuurhistorisch en landschappelijk object in het landschap. b Ecologie Openheid Rustige gebieden Waterhuishouding Houtopstanden De openheid, vooral aan de westzijde, is van belang voor weidevogels. De open graslanden tussen de ontginningsassen bieden rustige plekken voor weidevogels en ganzen. De nattere omstandigheden zijn goed voor weidevogels. Bij de ontginningassen bieden de houtwallen plaats aan vogels. c Gebruikswaarde Landbouw en veelteelt boerenlandpaden Pagina 35 van 36

36 Deelgebieden 3.3 Resultaten meningpeiling via internet Om een idee te krijgen van wat bewoners en belanghebbenden vinden van het landschap in Ommen en welke onderwerpen zij belangrijk vinden bij het ontwikkelen van het landschap, heeft aan het begin van het proces een meningpeiling plaatsgevonden via internet. In totaal hebben 60 respondenten deelgenomen aan de meningpeiling. Hiervan zijn 35 respondenten woonachtig in Ommen, 10 respondenten in Witharen en 11 uit een andere kern uit de gemeente Ommen. 4 respondenten komen van buiten de gemeente Ommen. De helft van de respondenten gebruikt het buitengebied van de gemeente Ommen recreatief. Uit de resultaten van de meningpeiling, kunnen de volgende conclusies worden getrokken: 95% van alle respondenten vindt het landschap in de gemeente Ommen mooi tot zeer mooi; toch vindt 50% van de respondenten dat het landschap in de gemeente Ommen verbeterd moet worden; het landschap in het noordelijk en oostelijk gebied wordt door 54% van de respondenten als mooi tot zeer mooi beschouwd. 26% vindt het landschap redelijk mooi. 21% vindt het landschap niet mooi. Het grootste deel van de respondenten, namelijk 57%, vindt de productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) de belangrijkste functie van dit gebied; het landschap in het Vechtdal en Beneden Regge wordt door 90% van de respondenten als mooi tot zeer mooi beschouwd. 10% vindt het landschap redelijk mooi. Niemand vindt het landschap niet mooi. De meningen over de belangrijkste functie van dit gebied zijn uiteenlopend. Het grootste deel, namelijk 29% van de respondenten, vindt de natuurfunctie in dit gebied het belangrijkste, maar ook de productiefunctie, recreatieve functie voor inwoners en de recreatieve functie voor toeristen worden veelvuldig genoemd; het landschap in het zuidelijk gebied wordt door 90% van de respondenten als mooi tot zeer mooi beschouwd. 10% vindt het landschap redelijk mooi. Niemand vindt het landschap niet mooi. De belangrijkste functies van het gebied zijn de recreatiefunctie (voor eigen inwoners en toeristen) en de natuurfunctie; het landschap in het westelijk gebied wordt door 77% van de respondenten als mooi tot zeer mooi beschouwd. 20% vindt het landschap redelijk mooi. 3% vindt het landschap niet mooi. Het grootste deel van de respondenten, namelijk 27%, vindt de productiefunctie de belangrijkste functie van dit gebied, maar ook de andere functies (recreatie, natuur) worden veelvuldig genoemd; de meeste respondenten, namelijk 55%, vinden de afwisseling van de verschillende landschappen de belangrijkste kwaliteit van het landschap in Ommen; de belangrijkste elementen die de respondenten (meer) willen zien in het landschap van Ommen zijn meer fietspaden, een meer natuurlijke Vecht, meer natuurlijke watergangen en sloten, meer aandacht voor de erfbeplanting en meer aandacht voor cultuurhistorische elementen; de meeste respondenten vinden dat zowel landbouw, natuur als de recreatieve mogelijkheden voldoende tot hun recht komen in het landschap van Ommen; aandachtspunten bij ontwikkeling van het landschap zijn verbetering van de parken in Ommen zelf, beter onderhoud van de openbare ruimte, herstellen van de houtwallen en meer rustpunten/bankjes creëren langs routes. Verder vindt een deel van de respondenten dat bij ontwikkeling de landbouw de ruimte moet blijven houden om goed te kunnen functioneren. In bijlage 3 is het complete overzicht van de resultaten van de meningpeiling via internet weergegeven. Pagina 36 van 36

37 Bijlage 1 Beleid en ontwikkelingen

38 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen Beleid Deze bijlage bevat een korte beschrijving van de (beleids)ontwikkelingen, die van invloed zijn op het landschap in de gemeente Ommen. Figuur 4. Beleidskaart Europees beleid Natura 2000 (1979,1992) Om de Europese natuur te beschermen, hebben de lidstaten van de Europese Unie in 1979 en 1992 respectievelijk de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn aangenomen. Beide richtlijnen regelen dat lidstaten natuurgebieden aanwijzen die samen het Europees ecologisch netwerk Natura 2000 vormen. Deze richtlijnen zijn in de Natuurbeschermingswet 1998 vertaald voor de Nederlandse situatie. De Nederlandse overheid heeft in het kader van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn 162 natuurgebieden aangemeld, waarvan er 25 in Overijssel liggen. Uiterlijk in 2011 moet in beheerplannen zijn vastgelegd welke maatregelen nodig zijn om deze natuurgebieden voor de toekomst te behouden. Het Vecht- en Beneden-Reggegebied in Noordoost Overijssel is (voorlopig) aangewezen als Natura 2000-gebied. Dit gebied heeft een oppervlakte van hectare en bevindt zich voor een groot deel in de gemeente Ommen. Het Natura 2000-gebied bestaat uit twee gescheiden delen: ten westen van de Regge liggen het bos- en natuurgebied van de Archemer- en Lemelerberg, ten oosten van de Regge ligt het grootste deelgebied, met de Eerder Hooilanden, het Eerder Achterbroek en de boswachterij Ommen. Verder behoren delen van de uiterwaarden langs de Vecht van Arriën tot Beerze tot het gebied. De grens wordt gevormd door de overgang van het natuurgebied naar de omringende cultuurgronden. Het Natura2000-gebied Vecht- en Beneden-Reggegebied omvat drie voormalig beschermde natuurmonumenten, namelijk Junner en Arriër Koeland, Karshoek en de Stekkenkamp. Voor het Natura2000 gebied Vecht- en beneden Reggegebied (inclusief de natuurmonumenten) gelden een aantal habitatrichtlijnen, die verdeeld zijn in habitattypen en soorten (ontwerpbesluit Vecht- en Beneden Reggegebied, 2004).

39 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 1) Ook gelden de oude instandhoudingsdoelstellingen uit de natuurbeschermingswet In een aantal gevallen is het onmogelijk om zowel de oude doelen als de Natura2000-doelen te bereiken, bijvoorbeeld omdat die doelen tegenstrijdig beheer vragen. In deze gevallen gaan de Natura2000-doelen vóór om de Europees rechtelijke verplichtingen na te komen. Nationaal beleid Ecologische Hoofd Structuur (1990) Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit ( LNV) heeft in 1990 de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) geïntroduceerd. De EHS bestaat uit een netwerk van natuurgebieden. Het doel van de EHS is de instandhouding en ontwikkeling van deze natuurgebieden, om daarmee een groot aantal soorten en ecosystemen te laten voortbestaan. Dit beleid heeft een doorwerking tot op provinciaal niveau. De wijze waarop de EHS binnen Overijssel vorm zal krijgen is vastgelegd in de Omgevingsvisie Overijssel. Onderdeel van de EHS zijn robuuste verbindingszones (RVZ s). Vier RVZ s komen samen in de gemeente Ommen, namelijk Hattem- Ommen, Ommen - Losser, Vechtdal - Holterberg en Reestdal - Vechtdal. Onder provinciaal beleid, Natuurgebiedsplan worden deze ontwikkelingen nader beschreven. Provinciaal beleid Omgevingsvisie Overijssel (2009) In de Omgevingsvisie Overijssel wordt het beleid voor de fysieke leefomgeving van Overijssel beschreven. De hoofdambitie van de provincie Overijssel is een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Op basis van beleidsambities, gebiedskenmerken en kwaliteitsambities heeft de provincie Overijssel zeven ontwikkelingsperspectieven bepaald. Met deze ontwikkelingsperspectieven schept de provincie een ruimtelijke ontwikkelingsvisie om de beleidsambities en de kwaliteitsambities te realiseren. De ontwikkelingperspectieven zijn ingedeeld in groene (1-3) en stedelijke (4-6) omgeving: 1. realisatie groene en blauwe hoofdstructuur; 2. vitaal platteland - accent agrarische productie; 3. vitaal platteland - accent veelzijdige gebruiksruimte; 4. steden als motor; 5. dorpen en kernen als veelzijdige leefmilieus; 6. hoofdinfrastructuur: vlot en veilig. In de Omgevingsvisie en de daaraan gekoppelde gebiedskenmerkenkaart zijn een aantal ontwikkelingen relevant voor de gemeente Ommen. Deze worden hierna beschreven. Ontwikkeling Ecologische Hoofdstructuur (EHS) De EHS en het omliggende landschap zijn van grote betekenis voor de bescherming van de biodiversiteit, maar kunnen ook een bredere rol hebben in de ontwikkeling van het buitengebied. De ambitie van provincie Overijssel is om de natuurontwikkeling niet op zich te beschouwen, maar als integrale gebiedsopgave. De EHS en het omringende landschap vormen hiermee de ruggengraat voor het Overijsselse woon- en werklandschap. De EHS vormt samen met het watersysteem het ontwikkelingsperspectief realisatie groene en blauwe hoofdstructuur. Hier wordt water en natuur gecombineerd tot een robuust raamwerk met landschappelijke kwaliteit. De ambitie is om de EHS in 2018 gerealiseerd te hebben. Intrekgebied waterwinning/grondwaterbeschermingsgebied In de Omgevingsvisie Overijssel aangewezen gebieden waaruit de grondwaterwinning water onttrekt. Het ruimtelijk beleid van provincie Overijssel en van gemeenten en waterschappen richt zich op het weren of regelen van strijdige functies en het bevorderen van harmoniërende functies binnen de bescherming en intrekgebieden van de grondwaterwinningen. Nieuwe ruimtelijke functies die een risico vormen voor de kwaliteit van het grondwater zijn slechts toegestaan wanneer hiermee, ten opzichte van de bestaande functie, een verbetering van de beschermingssituatie wordt bereikt Intrekgebieden waterwinning in de gemeente Ommen bevinden zich bij Witharen, de Archemerberg en de Hammerflier. Grondwaterbeschermingsgebieden bevinden zich bij Witharen en de Archemerberg. Beschermingsgebied Hammerflier valt net buiten de gemeentelijke grenzen.

40 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 2) Primair watergebied De primaire watergebieden, die bij stedelijke gebieden in de omgevingsvisie zijn aangewezen als ruimte voor natuurlijke waterberging in extreme situaties, worden vrijgehouden van ontwikkelingen die de wateropvangfunctie belemmeren. Deze gebieden zijn laaggelegen en lopen bij extreme neerslag vanzelf onder water. Het gaat hier niet om gestuurde berging zoals dat bij de waterbergingsgebieden gebeurt. Het waterbelang is normstellend. Primaire watergebieden in de gemeente Ommen liggen bij de Vecht ten zuiden van Ommen. Weidevogelbeheer- en ganzengebieden Gezien de internationale sleutelrol van Nederland en gemaakte nationale afspraken is speciale aandacht nodig voor de instandhouding en bescherming van weidevogel- en ganzengebieden. Graslanden die in gebruik zijn door de landbouw, houden daar ook het primaat. Via het benoemen van specifieke gebiedskenmerken borgt de provincie Overijssel de waarde voor weidevogels en ganzen. In deze gebieden geldt een beleid van handhaving van de condities voor de instandhouding van de weidevogel- en ganzenpopulaties (waterpeil, openheid en rust). Via het benoemen van specifieke gebiedskenmerken kan de waarde voor weidevogels en ganzen worden gewaarborgd. Verbetering van inrichting en beheer vindt op vrijwillige basis plaats via weidevogelgebiedsplannen. Deze worden opgesteld samen met (in oprichting zijnde) weidevogelkringen of andere agrarische natuurverenigingen op. De begrenzing van de gebieden zullen worden door de provincie geëvalueerd en zo nodig aangepast. Weidevogelbeheergebieden en ganzengebieden in de gemeente Ommen liggen bij Beerze in het zuidoosten van de gemeente Ommen. Windenergie Verschillende projecten voor windenergie zijn in voorbereiding. De provincie Overijssel heeft met het Rijk afgesproken in 2020 tenminste 80 MegaWatt voor Overijssel te realiseren. Voor windenergie zijn er kansrijke gebieden, uitgesloten gebieden en overige gebieden te onderscheiden. Binnen de gemeente Ommen bevindt zich een kansrijk gebied voor windenergie. Dit is gelegen in het agrarisch gebied tussen Ommen en Dedemsvaart. Binnen deze gebieden maakt de provincie prestatieafspraken met gemeenten voor (boven)regionale ontwikkeling van windenergie. Andere kansrijke plekken voor windenergie kunnen grotere bedrijventerreinen (>40 ha) en langs infrastructuur zijn, waardoor het aandeel windenergie in duurzame opwekking van energie kan worden vergroot. Locaties zijn hiervoor niet aangegeven. Zowel in het buitengebied als op bedrijventerreinen wordt uitgegaan van een goed landschappelijk ontwerp conform de gebiedskenmerken. Natuurgebiedsplan Overijssel (2008), Begrenzingenplan voor de nieuwe natuur en beheersgebieden in Overijssel In het Natuurgebiedsplan Overijssel wordt een nadere uitwerking gegeven aan de begrenzing van de beheersgebieden en nieuw te ontwikkelen natuurgebieden in Overijssel. Dit ter realisatie van de EHS en de natuurdoelen buiten de EHS. In beheersgebieden is het streefbeeld blijvende landbouw die mede gericht is op natuur en landschap. De eigenaren/gebruikers hebben in deze gebieden de mogelijkheid een beschikking agrarisch natuurbeheer af te sluiten voor aanpassingen in de bedrijfsvoering die ten goede komen aan weidevogels en/of bijzondere vegetaties/ plantensoorten. Om boeren en andere grondeigenaren zelf op hun land natuur te laten ontwikkelen en beheren, zijn er subsidies. Voor dit natuurvriendelijke beheer kan een vergoeding worden aangevraagd. De afgelopen jaren was er de (Provinciale) Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer (PSAN) van het Programma Beheer. Vanaf 2010 komt het Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer (SNL) hiervoor in de plaats. Het nieuwe SNL is op 1 januari 2010 gedeeltelijk in werking getreden voor de onderdelen agrarisch natuur- en landschapsbeheer en investeringen in natuur. Naast beheersgebieden zijn er ook natuurdoelen ter realisatie van de EHS. Binnen de gemeente Ommen gaat het om een aantal robuuste verbindingszones. Robuuste verbindingen zijn brede zones in het landschap die een verbinding vormen tussen grote natuurgebieden.

41 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 3) Ze zijn vastgesteld in de Nota Ruimte. Ze bestaan voor een aanzienlijk deel uit bos en natuur. Het doel van deze verbindingen is om de samenhang tussen de onderdelen van de Ecologische Hoofdstructuur te versterken. Hierbij wordt zoveel mogelijk gezocht naar een combinatie met een aantal andere doelen op het gebied van water, recreatie en verbrede landbouw. De Robuuste Verbindingszones in Ommen, zijn: Robuuste Verbindingszone (RVZ) Hattem-Ommen en RVZ Vechtdal Holterberg: de RVZ Hattem-Ommen (gekoppeld aan RVZ Reestdal - Vechtdal en Vechtdal Holterberg) verbindt de Veluwe met bos- en natuurgebieden langs de Vecht, de Sallandse heuvelrug en het Drents Plateau. De verbindingen Hattem-Ommen en Vechtdal Holterberg hebben ten opzichte van de andere verbindingen in Overijssel een hoog ambitieniveau en zijn gericht op de verbinding van de ecosystemen bos en grasland. Op de lange termijn kunnen deze verbindingen een rol gaan vervullen voor de uitwisseling van het Edelhert tussen de Veluwe en de Sallandse heuvelrug. De provincie Overijssel zal op de langere termijn bezien of dit haalbaar is. De kern van deze verbinding bestaat uit een strook natuur met een breedte van 1000 meter. Op bepaalde afstanden liggen grotere knopen. RVZ Reestdal Vechtdal: de verbinding Reestdal - Vechtdal heeft een lager ambitieniveau. Deze is gericht op de ecosystemen bos, heide en grasland. De kern hiervan bestaat uit een strook van minimaal 225 meter. Op bepaalde afstanden liggen grotere knopen. Na 2009 wordt dit verder uitgewerkt. RVZ Ommen-Losser (via Hardenberg): dit traject zal pas na 2009 worden uitgewerkt. Regionaal beleid Reconstructieplan Salland Twente (2004) Het Reconstructieplan Salland-Twente volgt uit de Reconstructiewet (2002), die in het leven is geroepen vanwege de opeenstapeling van ruimtelijke problemen in gebieden met een hoge veedichtheid. Landbouw, overige bedrijvigheid, natuur en landschap, recreatie en wonen, kunnen elkaar in deze gebieden in de weg zitten. Het reconstructieplan Salland- Twente onderscheidt drie verschillende zones: landbouwontwikkelingsgebieden: gebieden die ruimte bieden voor de ontwikkeling van de intensieve veehouderij. Er worden hier mogelijkheden geboden voor uitbreiding, hervestiging of nieuwvestiging van intensieve veehouderij. verwevingsgebieden: gebieden die ruimte bieden voor het naast elkaar ontwikkelen van verschillende vormen van landgebruik, zoals landbouw, wonen, natuur en recreatie. Hervestiging of uitbreiding van de intensieve veehouderij is hier mogelijk, mits de ruimtelijke kwaliteit of functies van de gebieden zich daar niet tegen verzetten. extensiveringsgebieden: gebieden met nadruk op wonen of natuur, waar uitbreiding, hervestiging of nieuwvestiging van in ieder geval intensieve veehouderij onmogelijk is of in het kader van de reconstructie onmogelijk zal worden gemaakt. In het Reconstructieplan zijn en aantal ontwikkelingen relevant voor de gemeente Ommen. Het gaat daarbij om de gebiedsuitwerkingen Varsen en Dalmsholte en de landbouwontwikkelingsgebieden. Dit wordt hierna nader uitgewerkt. Gebiedsuitwerking VoortVarend Varsen (2009) De gebiedsuitwerking VoortVarend Varsen komt voort uit het Reconstructieplan Salland- Twente. Door middel van diverse maatregelen op het gebied van water, natuur, recreatie, landbouw en landschap cultuurhistorie krijgt het gebied een ruimtelijke impuls. De gebiedsuitwerking VoortVarend Varsen heeft tot doel de ontwikkeling van een dynamisch, veerkrachtig en natuurlijk watersysteem in combinatie met de omschreven natuurdoelstellingen waarbij ook de economische en sociale functies van het gebied worden versterkt. De belangrijkste opgaven in het gebied zijn als volgt: verbetering van landbouwstructuur: o reeds uitgevoerde vrijwillige kavelruil. behoud en versterking natuur-/cultuurlandschap: o inrichting natuur Larinkmars en deelgebied West; o aanleg onverharde wandelpaden; o aanleg natuurfietspad langs Dunnewind; o inrichting nieuwe natuur Ommermars; o natuurlijke inrichting waterlopen Ommermars; o sloop gebouwen Dunnewind;

42 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 4) o realisatie RVZ. behoud en versterking dragende landschapsstructuur: o natuureducatief rivierpark Ommermars; o aanleg padenstelsel Ommermars; o cultuurhistorisch inrichten Dunnewind; o inrichten archeologische vindplaats; o sloop en herinrichting erf Vedders; o stimulering gebiedsgerichte erfinrichting. stimulering aanleg, herstel, beheer landschapselementen: o aanleg boskamers en singels. versterking toeristisch-recreatieve sector: o aanleg fietspad de Ziel. waterdoelen Kaderrichtlijn water: o ontstenen oevers; o herinrichting monding Regge; o herstel noord meander. Een tweetal deelgebiedjes binnen Varsen vormen de Ommermars en de Larinkmars. Deze onderdelen van de gebiedsuitwerking VoortVarend Varsen. Ommer Mars De Ommer Mars omvat het meest oostelijke deel van het plangebied Varsen en bestaat uit twee delen. Het noordelijk deel krijgt een natuurlijke inrichting. In dit laaggelegen deel van de uitwaarden krijgt natte natuur de ruimte en zullen natte graslanden ontstaan. Een historische geul van de Vecht wordt afgegraven, zodat er permanent water in staat. Bij hoogwater zal dit noordelijk deel van de Ommer Mars overstromen. De rivier bepaalt hier de vorm van het landschap. Door begrazing wordt het gebied open gehouden. Zo blijft er vanaf de rand van Ommen een weids uitzicht over het Vechtdal. Op de dijk aan de noordzijde wordt een fietspad aangelegd richting een nieuwe brug over het Ommer Kanaal. De beplanting langs de dijk wordt in ere hersteld, aansluitend op de wegbeplanting langs de Varsenerweg aan de overzijde van het kanaal. Het zuidelijk deel van Ommer Mars ligt hoger in het landschap. Dit gedeelte behoudt de rechtlijnige verkavelingsstructuur, haaks op de Vecht. Deze kavels zijn geschikt voor divers gebruik, zoals kleinschalig agrarisch gebruik of een paardenweide. Op enkele plekken tussen de kavels worden zandpaden aangelegd. Hierdoor kunnen wandelaars tot aan de Vecht komen. Aan de zuidzijde van deze hoge rug wordt langs de oever van de Vecht een strook vrijgehouden. Doordat de stenen beschoeiing hier is verwijderd krijgt de rivier de ruimte om de oever op natuurlijke wijze te laten afkalven. Deze strook is ook bruikbaar als struinroute, parallel aan de Vecht. Het eigendom van deze strook kan in particulier eigendom blijven, terwijl het waterschap verantwoordelijk is voor het beheer. Er zijn afspraken met de eigenaren gemaakt in verband met eventuele afkalving van de oevers. Op de grens tussen het noordelijke deel en het cultuurlijk ingerichte zuidelijke deel wordt een recreatiestrook aangelegd. Dit is een recreatieweide met een pad. Deze langgerekte recreatieweide is openbaar toegankelijk en te gebruiken om op te liggen, te picknicken, vliegeren en dergelijke. Larinkmars Een bijzondere plek in de uiterwaarden is Larinkmars, het gebied wordt omsloten door de meander Varsen. Nu ligt hier het bosgebied en het erf Dunnewind, omringd door een aantal grasen akkerlanden. Op een hoge kop ligt een archeologische vindplaats waar ca jaar geleden trechterbekervolkeren zich gevestigd hebben. Het bestaande bosgebied worden omgevormd tot een natuurlijk bos door een aantal exoten eruit te halen en door dunning meer licht in het bos te brengen. In de laaggelegen delen wordt bos verwijderd, waardoor het natuurlijk reliëf van het rivierduin weer zichtbaar wordt. Plaatselijk kan zich dan spontaan natuurlijk ooibos ontwikkelen.

43 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 5) Gebiedsuitwerking Dalmsholte (2007) De gebiedsuitwerking Dalmsholte komt (net als de gebiedsontwikkeling VoortVarend Varsen) voort uit het Reconstructieplan Salland Twente. Door middel van diverse maatregelen op het gebied van water, natuur, recreatie, landbouw, landschap en cultuurhistorie krijgt het gebied een ruimtelijke impuls. Maatregelen voor de verschillende thema s hebben zoveel onderlinge samenhang dat de planvorming integraal heeft plaatsgevonden. De belangrijkste maatregelen die hieraan een bijdrage leveren, zijn de volgende: verbetering van de inrichting van het landbouwgebied, dit betreft vooral de verbetering van de verkaveling van de landbouwbedrijven. Boerderij uitplaatsingen kunnen hieraan bijdragen; verbreding van de landbouw door middel van het leveren van groene (natuur/landschap), blauwe (water) en gele (recreatie) diensten; realiseren van ca. 570 nieuwe natuur en robuuste verbindingszones; realiseren van een duurzame inrichting van het watersysteem en verbetering van de waterkwaliteit, waarbij rekening gehouden wordt met de huidige en te ontwikkelen functies in het gebied. Ook wordt uitwerking gegeven aan de Reggevisie; verbetering van de landschappelijke kwaliteit door het versterken van de verschillende landschapstypen; behoud en ontwikkeling van de bestaande natuur- en cultuurhistorische waarden op de landgoederen door het uivoeren van maatregelen die de economische draagkracht van de landgoederen vergroten; aanleg van fiets-, wandel- en ruiterpaden en een aanlegplaats voor kano s; verbeteren van de verkeersveiligheid, o.a. voor schoolgaande kinderen; verbeteren van de leefbaarheid door het uitvoeren van maatregelen die de sociale en economische vitaliteit van het landelijk gebied versterken. Denk daarbij aan het wonen/werken in vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen (VAB s), ondersteunen van kleinschalige service initiatieven en mantelzorg, meer mogelijkheden voor het functioneren van het zweefvliegveld en kleinschalige niet-agrarische bedrijvigheid en recreatie in VAB s. Ontwerp Waterbeheerplan (Waterschappen, 2008) Het waterbeheerplan is opgesteld in een samenwerkingsverband tussen waterschappen in Rijn- Oost. De waterschappen Groot Salland, Velt en Vecht, Regge en Dinkel maken deel uit van dit samenwerkingverband en beheren samen het watersysteem in de gemeente Ommen. Het ontwerp waterbeheerplan bestaat uit een gezamenlijk deel en een uitwerking per waterschap. De hoofdthema s zijn: het waarborgen van veiligheid, het watersysteem- beheer en het ontwikkelen van de afvalwaterketen. Ook zijn de maatregelen voor het uitvoeren van de Kaderrichtlijn Water (KRW) en Waterbeheer 21e eeuw opgenomen. KRW maatregelen omvat het natuurvriendelijk inrichten van oevers, het aanpassen van het aantal stuwen, hermeandering van beken/rivieren en natuurvriendelijk onderhoud. WB21 maatregelen richt zich op bergen en vasthouden van water in landelijk gebied. Reggevisie (Waterschap Regge en Dinkel,1998) De Reggevisie heeft een drietal concrete doelstellingen: het vormgeven van een duurzame omgang met water, zowel op momenten dat dit schaars is, als op momenten dat er teveel water is; bieden van een lange termijn instrument voor het waterschap om eigen ontwikkelingen in de gewenste richting te sturen; vormen van een instrument om de overige gebiedsactoren (gemeenten, landbouw, natuur, recreatie, drinkwaterwinning, landschap, landgoederen) gevolgen van keuzes te laten zien. De Reggevisie vormt een agenda voor het overleg met de overige gebiedsactoren. Ruimtelijke vertaling van het project heeft geleid tot diverse Reggeherstel projecten die nu gaande zijn of op de rol staan, zijn: Eerder hooilanden, landgoederen Diepenheim, Groenemal, Kalvenhaar, Onderland, Velderberg, Veldkamp. In deze projecten staat veelal een meer natuurlijke loop van de Regge centraal.

44 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 6) Waterlandschap, concept landschapsvisie (Waterschap Velt en Vecht, 2009) De landschapsvisie waterlandschap geeft een visie gericht op een bruikbaar, duurzaam en beleefbaar landschap. Deze visie dient twee doelen: Ruimtelijke kwaliteit versterken door vorm te geven aan een hoogwaardige inrichting van het watersysteem. Positie kiezen in de maatschappelijke discussie over ruimtelijke kwaliteit en de rol van het Waterschap Een waterlandschap met ruimtelijke kwaliteiten bevat een evenwichtige mix van; Bruikbaar waterlandschap: een veilig, nuttig waterlandschap met voldoende water van de juiste kwaliteit op het juiste moment op de goede plek. Duurzaam waterlandschap: een robuust, veerkrachtig en onderhoudsvriendelijk waterlandschap dat de ruimtelijke opgaven ordent, met zo min mogelijk technische kunstgrepen. Leesbaar en beleefbaar waterlandschap: een continu en samenhangend (binnen watersysteem en tussen watersysteem en omgeving) waterlandschap waarin het watersysteem zichtbaar, gevarieerd en bereikbaar is. In het visiedocument is naast een kansenkaart een toolbox opgenomen die ontwerpprincipes toont voor het ontwerpen van een waterloop of plek. Gemeentelijk beleid Ontwerp bestemmingsplan Buitengebied (vaststelling 28 januari 2010?) De gemeente Ommen werkt aan een nieuw bestemmingsplan Buitengebied. In het ontwerp bestemmingsplan wordt de bestemming van het grondgebied in het buitengebied van de gemeente vastgelegd. Functies als landbouw, natuur en recreatie krijgen zo hun plek. Het bestemmingsplan bevat regels over het gebruik van gronden en over de bouwmogelijkheden binnen de verschillende bestemmingen. Voor het buitengebied van Ommen is in de toelichting van het ontwerp bestemmingsplan de volgende hoofddoelstelling geformuleerd: Behoud en ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied, waarbij wordt gestreefd naar behoud en ontwikkeling van een duurzame en vitale landbouw en een sterke recreatiesector in samenhang met behoud en versterking van de kwaliteiten van natuur, landschap en cultuurhistorie. Op basis van de hoofddoelstelling zijn de volgende afgeleide doelstellingen geformuleerd: ruimte voor behoud en duurzame ontwikkeling van de landbouw (het bieden van ruimte aan perspectiefrijke bedrijven); ruimte voor behoud en ontwikkeling van de verblijfsrecreatieve sector (het bieden van ruimte voor kwaliteitsverbetering en productdifferentiatie) en voor de ontwikkeling van dagrecreatieve voorzieningen; ruimte voor behoud en versterking van landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten (in samenhang met een duurzame landbouw en een sterke recreatiesector); ruimte voor behoud en ontwikkeling van de aanwezige en nieuwe natuurwaarden; kansen bieden en benutten voor verbrede plattelandsontwikkeling; ruimte voor versterking van het recreatieve medegebruik van het buitengebied; ruimte voor duurzaam waterbeheer. De uitwerking van de doelen wordt gevormd door voor de gebruiksfuncties bodem, water, landschap, cultuurhistorie, archeologie, ecologie, landbouw, recreatie, verkeer, infrastructuur, milieu en overige functies een analyse uit te voeren. Op basis van de beschrijving van de huidige kwaliteiten van landschap, cultuurhistorie en archeologie en de verwachte ontwikkelingen hierin, is in de toelichting van het ontwerp bestemmingsplan het volgende sectorale wensbeeld voor landschap aangegeven: behoud en zo nodig herstel van de specifieke landschappelijke kenmerken; behoud van het microreliëf; behoud van beplantingen en kenmerkende verkavelingen van de verschillende landschappen; behoud en zo nodig herstel van cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en elementen; behoud van archeologische waarden;

45 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 7) behoud van bestaande en ontwikkeling van nieuwe landgoederen en buitenplaatsen. Het Ommer Motief (2008) In het Ommer Motief worden de perspectieven voor Ommen in 2020 beschreven. De strategische koers voor het volgende decennium richt zich op ontwikkeling van het groene en gastvrije toeristische karakter. Binnen de leidende motto s groen, gastvrij en geïnspireerd, zijn een aantal speerpunten uitgewerkt voor de domeinen leven, wonen, werken en landschap. De speerpunten dragen elk bij aan de invulling van het Ommer Motief. Naast de afzonderlijke uitwerking is het van cruciaal belang ook de onderlinge relaties tussen de domeinen en motto s in de gaten te houden. Juist in onderlinge dwarsverbanden is extra meerwaarde te realiseren. In de figuur hieronder is de koers van het Ommer Motief schematisch weergegeven. De speerpunten van belang voor het LOP zijn grijs gearceerd. Leven Wonen Werken Landschap Imago van lommerrijke gemeente vasthouden en uitbouwen Agrarische sector als regionale ondernemer en beheerder Het Vechtdal als landelijk herkenbare groenblauwe pijler Groen Gastvrij Geïnspireerd Rust, ruimte en kwaliteit Open gemeenschap- Vitale kernen met ac- van leven pen waar voor iedertieve en betrokken een plaats is Doelgroepneutrale woon- milieus nabij voorzieningen Toerisme en recreatie in het prachtige en toegankelijke Vechtdal Landelijk beschermde natuurgebieden met recreatieve hotspots burgers Bijzondere woonvormen voor de luxe (landelijke) woningmarkt Nieuwe verbindingen en import van kennis Wederkerigheid: Ontwikkeling alleen bij kwaliteitsverbetering Toeristisch-recreatief beleids- en actieplan (2004) In het Toeristisch-recreatief beleids- en actieplan van Ommen is een visie opgesteld, die bestaat uit verschillende onderdelen: een thematische visie, strategische aandachtspunten, een functionele visie, een organisatorische visie en tenslotte een ruimtelijke visie. De thematische visie is onderverdeeld in drie thema s: Ruimte voor uitbereiding en productdifferentiatie van dag- en verblijfsrecreatie; Op en top Ommen; Beleef de natuur in Ommen. De strategische aandachtspunten differentiatie, kwaliteit en samenhang moeten ervoor zorgen dat de toeristische uitstraling van Ommen versterkt wordt, terwijl tegelijkertijd de relatie met het landschap op passende wijze behouden blijft. De functionele visie geeft voor verschillende functionele elementen een kijk op de toekomstige ontwikkelingen. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen verblijfsrecreatie, dagrecreatie, plattelandstoerisme, routes en promotie. Een organisatorische visie omschrijft de rol voor gemeente Ommen om tot een goede samenwerking en afstemming binnen het toeristisch-recreatieve werkveld te komen. De ruimtelijke visie is een ruimtelijke vertaling van de functionele visie. Deze ruimtelijke vertaling bevat een aantal projecten om de toeristische ambities voor de gemeente Ommen te verwezenlijken. Voor de drie thema s kunnen de maatregelen als volgt worden samengevat: Aanleggen van een recreatief netwerk met voorzieningen. Hierbij speelt bewegwijzering en het aanleggen van knooppunten met rustplaatsen en informatievoorziening een centrale rol. Natuurgebieden/ natuurrecreatie worden aan het netwerk gekoppeld, zoals recreatief oevergebruik en het bevaarbaar maken van de Vecht. Verder profileert Ommen zich als een groene en recreatieve (wandel)gemeente. Culturele profilatie. Hierbij wordt het culturele aanbod beter benut, zoals het openluchttheater, de Ommerschans, plattelandstoerisme, evenementen en musea; Verdere kwaliteitsverbetering van het bestaande recreatieve aanbod;

46 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 8) Uitbereiding van het dagrecreatief aanbod, creëren van actieve natuurbeleving, profileren van medegebruik oevers/uiterwaarden, landbouwgronden en landgoederen. Nota Cultureel erfgoed, Toekomst voor erfgoed Ommen (2008) In de nota Toekomst voor erfgoed Ommen wordt het gemeentelijk monumentenbeleid en archeologiebeleid gecombineerd. Aan de hand van de thema s behouden, ontwikkelen en beleven zijn een aantal beleidsambities geformuleerd. Deze beleidsambities kunnen worden gebruikt als kader voor bescherming, toepassing, gebruik en beleving, maar ook voor inbedding van het erfgoed in toekomstige ruimtelijke processen. Om de ambities te realiseren is een uitvoeringsprogramma opgesteld. De missie voor behouden is het erfgoed beschermen en zorgvuldig te beheren. De ambitie daarbij is: o de unieke plaats van het erfgoed in de regio verder versterken door behoud te stimuleren en reguleren en betrokkenheid van eigenaren te vergroten; o een actief beleid dat verder gaat dan de wettelijke kaders en zich richt op kansen in o het belang van behoud van erfgoed; behoud van erfgoed waarborgen door erfgoedbeleid integraal mee te nemen in andere gebiedsgerichte ontwikkelingen; De missie voor ontwikkelen is het zichtbaar maken van het erfgoed door het erfgoed integraal mee te wegen en als inspiratiebron te gebruiken bij ontwikkelingen in de omgeving of door ontwikkeling van het erfgoed zelf. De ambitie daarbij is: o erfgoed als afwegingskader bij de ontwikkeling van plannen, zowel ruimtelijk als aanpalende beleidsterreinen; o zichtbaar maken en benutten van de economische potentie van erfgoed; o als professionele partner optreden door waar nodig externe deskundigheid te bieden. De missie voor beleven is dat erfgoed in het gebruiken en in de beleving een waardevol en gewaardeerd deel uitmaakt van de samenleving. De ambitie daarbij is: o ontwikkeling van erfgoed actief stimuleren door het creëren van een breed maatschappelijk draagvlak; o erfgoed promoten door een actief voorlichting- en educatiebeleid; o maatschappelijke betrokkenheid en beleving versterken door afstemming tussen partijen. Dat kan door het creëren van een platform. LandbouwOntwikkelingsGebieden (LOG) Gebiedsvisie (2008) In het provinciale Reconstructieplan Salland-Twente zijn verschillende zones aangewezen voor de intensieve veehouderij. In de extensiveringsgebieden rond de natuur- en recreatiegebieden zijn geen ontwikkelingsmogelijkheden voor deze agrarische bedrijven. In de zogenaamde verwevingsgebieden kunnen bestaande bedrijven onder voorwaarden groeien. Een groot deel van de gemeente Ommen valt binnen deze verwevingsgebieden. In landbouwontwikkelings- gebieden zijn meer groeimogelijkheden en kunnen zich eventueel nieuwe bedrijven vestigen. De gemeente Ommen kent oorspronkelijk vier LOG s, Arriërveld, Beerzerveld, Maanweg en Vinkenbuurt. De mogelijkheden voor de agrarische sector, met name voor de intensieve veehouderij, zijn als gevolg van het terughoudende gemeentelijk beleid in de LOG-visie en de impact van Natura 2000 ingeperkt. Daarom zijn de LOG s in het zuiden van de gemeente Ommen (locatie Maanweg en Beerzerveld)geschrapt. Ook in de andere LOG s zijn de mogelijkheden voor intensieve veehouderij beperkt. De LOG gebieden zijn opgenomen in het ontwerp bestemmingsplan Buitengebied. Dit zal behandeld worden in een vergadering van de raadscommissie Ruimte op dinsdag 19 januari De gemeenteraad betrekt de zienswijzen en de uitkomsten van de commissievergadering bij de vaststelling van het bestemmingsplan Buitengebied. De vaststelling is beoogd op 28 januari 2010.

47 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 9) Bomenstructuurplan buitengebied Ommen (2005) Om een goed bomenbestand in de toekomst te kunnen garanderen is beleid ten aanzien van aanplant, beheer en instandhouding van bomen opgesteld. In het bomenstructuurplan is een visie opgesteld met daaraan gekoppeld een aantal maatregelen. De visie is een duurzame en beschermde bomenstructuur waarbij de aanwezige landschappen richtinggevend zijn voor de te ontwikkelen bomenstructuur. Hierbij dienen bomenstructuur en landschap elkaar te versterken. Omdat het bomenbestand in de gemeente Ommen qua leeftijdsopbouw onevenwichtig is, zal er verjongingstrategie moeten plaatsvinden om in de toekomst de beheerskosten constant te kunnen houden. Om de gewenste bomenstructuur te verkrijgen zijn vier verschillende maatregelen te onderscheiden, namelijk: nieuwe bomen te planten; bomen te kappen wanneer ze kaprijp zijn (onvoldoende vitaliteit); boombeplantingen om te vormen, zodat het beter aansluit bij het landschap, de bodem of locatie; reguliere vervanging. Waterplan gemeente Ommen (2009) Aanleiding om een waterbeheerplan op te stellen, de steeds grotere kans op waterproblematiek door de klimaatverandering en de toename van het verharde oppervlak en de vaststelling van de Europese Kaderrichtlijn water en het Nationaal Bestuursakkoord Water (NWB). In het waterbeheerplan worden een aantal maatregelen voorgesteld die in de periode dienen te zijn uitgevoerd. Het betreft maatregelen van zowel organisatorische aard, als regelgeving, communicatie en handhaving. Een aantal maatregelen zijn relevant voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in Ommen. Voor water in het buitengebied, geldt een hoge prioriteit voor planologische bescherming van mogelijkheden voor waterberging i.v.m. mogelijke zwaardere klimaatscenario s in de toekomst. Een maatregel voor de lange termijn (2050) is het verdubbelen van het wateroppervlak, door enerzijds de herinrichting van de waterlopen volgens het principe waternood en anderzijds door waar mogelijk laagten af te graven tot zomerpeil. Andere grote projecten zijn Ruimte voor de Vecht en Natuurlijke Regge, waarin een meer natuurlijke loop van deze rivieren centraal staat. Welstandsplan gemeente Ommen (2003) In het welstandsplan is beschreven hoe de gemeente om wil gaan met de gebouwde omgeving. Dit plan is bedoeld om te inspireren en waar mogelijk een nieuwe kijk te bieden op de dagelijkse leefomgeving. Door het welstandsplan wordt de aanvrager van een bouwaanvraag inzicht geboden en verheldering gegeven over de beoordeling van bouwplannen. In het welstandsplan zijn de procedure en de beoordelingcriteria toegelicht, Naleving houdt het landelijk en stedelijk schoon in stand. Het welstandsplan bestaat uit een aantal gebiedsbeschrijvingen, het daarbij horende welstandsbeleid en een aantal beoordelingscritica. De gebiedsindeling volgens de welstandkaart is opgenomen in de analyse van de deelgebieden. Gebiedstypen in het buitengebied zijn volgens de welstandskaart de volgende: Heideontginningen Ommerschans Essen en kampenlandschap Beerze en Junne Arriën, Stegeren en Varsen Buitenplaatsen en landgoederen Lemele Vilsteren Witharen Veenontginningen Beerzerveld Recreatieterreinen Bos en natuurgebieden

48 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 10) Ontwikkelingen Structuurvisie N340 (2009) De N340 is een provinciale weg tussen Zwolle en Ommen. Vanwege verkeersproblematiek is besloten deze verbinding te verbeteren. In de structuurvisie N340 zijn alternatieven voor de N340 beschreven en vergeleken. Dit heeft geleid tot een selectie van drie alternatieven om de huidige verkeersproblematiek te verminderen. In oktober 2009 hebben de Provinciale Staten het combinatie/voorkeurs alternatief gekozen. Het tracé van het voorkeursalternatief bestaat uit de volgende delen (van west naar oost): in het westelijk deel wordt vanaf de A 28 / Kranenburgweg een nieuw noordelijk tracé aangelegd. Deze loopt tot voorbij de spoorlijn Zwolle Meppel en sluit ter hoogte van Ankummerdijk weer aan op de huidige N 340; vanaf de Ankummerdijk wordt het huidige tracé aangehouden tot het viaduct in Varsen; in het oostelijk deel wordt vanaf het viaduct in Varsen de huidige N48 gevolgd tot Arriërveld, tot het aansluitpunt van de toekomstige Omleiding Ommen. Op het westelijk deel bestaat het aantal rijstroken uit 2 maal 2, tot de Ankummerdijk óf tot de Dedemsweg/Koesteeg. Het middengedeelte (vanaf Ankummerdijk of vanaf Dedemsweg/ Koesteeg tot viaduct Varsen) bestaat uit 2 maal 1 rijstrook (dat wil zeggen twee, fysiek van elkaar gescheiden rijbanen). Het oostelijk deel van het tracé (de N48 van Varsen naar Arriërveld) gaat weer over in 2 maal 2 rijstroken. Toelichting tracébesluit Omleiding Ommen N36/N34 (2006) Ten noorden van Ommen is de aanleg van de verlenging van de N36 in het najaar van 2008 gestart. Door de aanleg van deze nieuwe verbinding zal de overlast voor omwonenden van de huidige doorgaande weg (N34) verminderen. Het te verlengen gedeelte wordt ingericht als autoweg, waar maximaal 100 kilometer per uur mag worden gereden. De weg bestaat uit 2 maal 1 rijstrook met daartussen een dubbele doorgetrokken streep. Het negen kilometer lange weggedeelte komt iets ten noorden van de Ondersloot en ten zuiden van de Schapendijk en de Dwarsweg te liggen. De verbinding zal aansluiten op de N48 bij Ommerkanaal-Oost. Masterplan Ruimte voor de vecht (2009) Ruimte voor de Vecht is een initiatief van de provincie Overijssel, waarin provincie Overijssel, waterschappen, gemeenten, het Overijssels Particulier Grondbezit, het Regionaal Bureau voor Toerisme en Staatsbosbeheer samenwerken aan de veiligheid van de Vecht en de integrale versterking van het Vechtdal. De doelstellingen van het programma Ruimte voor de Vecht zijn als volgt samengevat: 1. Zorgdragen voor de waterveiligheid voor mens en dier in het Vechtdal; 2. Het creëren van een sociaal-economische impuls; 3. Integraal realiseren van de natuuropgaven (zowel water- als landnatuur). Het Masterplan Ruimte voor de Vecht is in november 2009 vastgesteld door Provinciale Staten van Overijssel. In het bijbehorend uitvoeringsprogramma wordt bepaald welke projecten wanneer worden uitgevoerd en hoe anderen daarbij worden betrokken. Projecten vanuit het Masterplan Ruimte voor de Vecht, die in de gemeente Ommen worden uitgevoerd, zijn: Jagers- en verzamelaarsplaats Larinkmars. Deze waardevolle archeologische plek krijgt een bijzondere inrichting, zodat de historie zichtbaar wordt voor bezoekers en inwoners van Ommen en Varsen. Maatregelen zijn landart, tekstborden en voorzieningen, zoals bankjes. Samenwerking Hoogwaterbescherming. De hoogwaterveiligheid van de Vecht moet ook in de toekomst gewaarborgd blijven. Zowel aan Nederlandse als aan Duitse zijde worden inspanningen verricht om dit te bereiken. Samenwerking herstel Vecht, natuur en waterkwaliteit. De Vecht wordt de komende jaren, daar waar mogelijk hersteld. Gezamenlijke maatregelen en monitorings -programma s kunnen de biologische passeerbaarheid en natuurlijke ontwikkeling in het winterbed vergroten. Ook wordt er een vechtsymposium in 2010 gehouden. Wandelen en fietsen in het Vechtdal van bron tot aan de monding

49 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 11) Bestaande wandel-/fietspaden bevinden zich vaak op grotere afstand van de Vecht. Het idee bestaat om een oeverpad aan te leggen zodat de beleefbaarheid en toegankelijk van de het Vechtdal wordt verbeterd. Grenzeloos rijden van de bron tot aan de monding Het Vechtdal Overijssel heeft een scala aan hippische centra, maneges en stallen. Om het Vechtdal als ruitergebied neer te zetten bestaat het voornemen om een breed netwerk van lange-afstand ruiterroutes aan te leggen. Vecht Kunst Vechte Het Vechtdal kent een groot aantal culturele bezienswaardigheden en kunstwegen. Dit project moet het potentieel van deze weg beter benutten en aansluiten op de rivier. Het blauwe klaslokaal Educatiemateriaal wordt opgezet om kinderen en jongeren te stimuleren zich met de Vecht en het Vechtdal bezig te houden. Rivier en landschapsbiografie Een biografie kan aan publiek worden gepresenteerd in de vorm van publicaties, film, internet, lesmateriaal en in musea. Ook kan het inspiratie bieden voor (ruimtelijke) ontwikkelingen. Grensoverschrijdend marketing van duurzame Vechtdalproducten Stichting Dianthus levert onder het beschermde merk Vechtdalproducten zowel aan horeca, kleine retail, supermarkten, groothandel als biologische cateraars. Met Duitse agrariërs in het Vechtdal kan een duurzaam samenwerkingsverband worden opgezet. Beschermd dorpsgezicht Ommerschans-Balkbrug (2006) Het gebied Ommerschans ligt in de gemeenten Ommen en Hardenberg. Het gebied kent een rijke historie en is aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Het huidige ruimtelijke karakter kenmerkt zich door een aantal hoofdkarakteristieken: De historische gelaagdheid; De uitdrukking van opvattingen over verdediging, opvoeding en bewaking; Het wiskundige patroon met afwijkingen daarbinnen; Het samenspel van bebouwing en beplanting in een stedenbouwkundig ontwerp. Om de karakteristieken te behouden gelden er voor het hele gebied en voor het buitengebied beschermende waarden. Ommerschans, Het mysterie van De Ommerschans, een historische belevenis (2009) De Ommerschans was oorspronkelijk een militaire verdedigingsschans en kreeg later een nieuwe bestemming: de maatschappij van weldadigheid. Deze had als doel om kansarme mensen een bestaan te laten opbouwen in zogenaamde landbouwkolonies. Nu is de Ommerschans deels vervallen en is er een project opgestart om de landschappelijke aspecten en cultuurhistorische elementen van de Ommerschans te behouden en te verbeten. Een uitvoeringsprogramma is opgesteld om door middel van een aantal deelprojecten de toegankelijkheid van de Ommerschans te verbeteren. Het herstelproject bevat onder andere: herstel van grachten; aanpassen groenstructuur/beplanting; zichtbaar maken of herstellen van gebouwde cultuurhistorische elementen; aanleggen van recreatieve ontsluitingen gekoppeld aan informatievoorziening. Gebiedsvisie Witharen e.o. (2009) In de gebiedsvisie Witharen wordt door bewoners beschreven dat er wordt gestreefd naar een duurzame, veilige en mooie woon-, werk- en leefomgeving en een sterke gemeenschap. Verschillende functies van het gebied worden uitgewerkt onder de thema s sociale cohesie, milieuaspecten, duurzame energie, landbouw, natuur en landschap, recreatie. Het toekomstbeeld voor natuur en landschap is in de gebiedsvisie beschreven als: Het duurzaam behouden, versterken en ontwikkelen van natuurterreinen en landschapselementen binnen de volgende randvoorwaarden: planologische opgaven van het gebied (LOG, waterwinning, RVZ); de mogelijkheden van het toekomstige waterbeheer, dat verschillende belangen moet kunnen dienen; rekening houden met andere functies zoals landbouw, toerisme, andere bedrijven

50 Bijlage 1: Beleid en ontwikkelingen (Vervolg 12) aanwezige flora en fauna kwaliteiten; het gewenste landschap/ gewenste landschapskwaliteiten; in goede samenspraak met grondeigenaren en grondgebruikers. Voor verschillende onderwerpen worden opmerkingen aangedragen: RVZ zoveel mogelijk in samenspraak en op vrijwigge basis; beheers- en inrichtingsvormen voor bestaansrecht en toekomst van zowel landbouw als natuur; beheersplannen voor het blijvend onderhouden van landschap en natuur; afstemming tussen verschillende partijen (gemeente, vrijwilligers, pachter) over beheer; kleinschalig landschap (bosjes/houtwallen/bomen) witharen behouden/versterken door beheerspakketten; ondersteuning van weidevogelbeschermers en stimuleren van weidevogelvriendelijk beheer; langlopende beheersovereenkomsten en enige flexibiliteit.

51 Bijlage 2 Leden projectgroep en klankbordgroep

52 Bijlage 2: Leden projectgroep en klankbordgroep Leden projectgroep projectleider voorzitter projectgroep projectsecretaris beleidsmedewerker R&T beleidsmedewerker Landschap/RO Buitengebied/ gebiedsgericht werken beleidsmedewerker cultureel erfgoed beleidsmedewerker groen Huib Noltes Esther von Wersch (Grontmij) Gedda Jansonius Mariska Linthorst Henk Heusinkveld Wessel Rozema Ben Bakkenes Klankbordgroep Waterschap Groot Salland Dhr. G. van den Berg/G. Vrielink Waterschap Regge en Dinkel Dhr. B. van Veenen Waterschap Velt en Vecht Dhr. G. Duursema Ommer Marke Dhr. J. Hulsink/Dhr. G. Timmerman St. Stimuland Overijssel Dhr. L.Broere Landschap Overijssel Dhr. L. Broere Vereniging Natuurmonumenten Mw. A. Kleinsmit Staatsbosbeheer Dhr. R. Jonker Natuur en Milieu De Vechtstreek Dhr. H. Ruiter Recron? LTO Noord afdeling Ommen Dhr. A.Loppelmans Overijssels Particulier Grondbezit Mw. J. Bosch Het Oversticht I.M. van Herel Gemeente Dalfsen Mw. W. Busscher Plaatselijk belang Arriën Dhr. H. Soepenberg Plaatselijk belang Varsen H.J. Jutten Plaatselijk belang Beerze Dhr. G. Grimme Plaatselijk belang Stegren/Junne Dhr. G.W. Kotterink Plaatselijk belang Beerzerveld/Marienberg Mw. H. Rosink Plaatselijk belang Lemele Dhr. Scholten Plaatselijk belang Witharen H. Zieleman Plaatselijk belang Vinkenbuurt Mw. H.A. Poppens/Renken Plaatselijk belang Buurtschap Ommerkanaal H. Petter Plaatselijk belang Rheezerveen M.J. Koopman

53 Bijlage 3 Resultaten meningpeiling internet

54 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet Herkomst respondenten Herkomst Frequentie % OMMEN 35 58% WITHAREN 10 17% BEERZERVELD 4 7% ARRIEN 3 5% STEGEREN 2 3% AMSTERDAM 1 2% BALKBRUG 1 2% BEERZE 1 2% LEMELE 1 2% -geen geldig antwoord- 2 3% Totaal % 1 Hoe gebruikt u het buitengebied van de gemeente Ommen hoofdzakelijk? Ommen Witharen Overig Totaal Beroepsmatig 3 (9%) 5 (50%) 8 (53%) 16 (27%) Recreatief 23 (66%) 2 (20%) 5 (33%) 30 (50%) Natuurbeleving 6 (17%) 2 (20%) 1 (7%) 9 (15%) Anders 2 (6%) 1 (10%) 0 (0%) 3 (5%) Ik gebruik het buitengebied niet 1 (3%) 0 (0%) 1 (7%) 2 (3%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) 2 Wat vindt u van het landschap in het buitengebied van de gemeente Ommen? Ommen Witharen Overig Totaal Zeer mooi 13 (37%) 3 (30%) 8 (53%) 24 (40%) Mooi 20 (57%) 7 (70%) 6 (40%) 33 (55%) Redelijk mooi 2 (6%) 0 (0%) 1 (7%) 3 (5%) Niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Zeer mooi 6 (38%) 9 (30%) 5 (56%) 4 (80%) 24 (40%) Mooi 10 (62%) 18 (60%) 4 (44%) 1 (20%) 33 (55%) Redelijk mooi 0 (0%) 3 (10%) 0 (0%) 0 (0%) 3 (5%) Niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 16 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 60 (100%)

55 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 1) 3 Moet het landschap verbeterd worden? Ommen Witharen Overig Totaal Ja 18 (51%) 7 (70%) 5 (33%) 30 (50%) Nee 13 (37%) 2 (20%) 9 (60%) 24 (40%) Geen mening 4 (11%) 1 (10%) 1 (7%) 6 (10%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Ja 5 (31%) 15 (50%) 8 (89%) 2 (40%) 30 (50%) Nee 9 (56%) 11 (37%) 1 (11%) 3 (60%) 24 (40%) Geen mening 2 (12%) 4 (13%) 0 (0%) 0 (0%) 6 (10%) Totaal 16 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 60 (100%) 4 Wat vindt u van het landschap in het open noordelijk gebied en oostelijk gebied? Ommen Witharen Overig Totaal Zeer mooi 4 (12%) 5 (50%) 3 (21%) 12 (21%) Mooi 11 (32%) 4 (40%) 4 (29%) 19 (33%) Redelijk mooi 10 (29%) 0 (0%) 5 (36%) 15 (26%) Niet mooi 9 (26%) 1 (10%) 2 (14%) 12 (21%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 34 (100%) 10 (100%) 14 (100%) 58 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Zeer mooi 4 (25%) 3 (11%) 2 (22%) 3 (60%) 12 (21%) Mooi 7 (44%) 11 (39%) 1 (11%) 0 (0%) 19 (33%) Redelijk mooi 3 (19%) 9 (32%) 3 (33%) 0 (0%) 15 (26%) Niet mooi 2 (12%) 5 (18%) 3 (33%) 2 (40%) 12 (21%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 16 (100%) 28 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 58 (100%)

56 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 2) 5 Wat vindt u de belangrijkste functie van het landschap in het open noordelijk gebied en oostelijk gebied? Ommen Witharen Overig Totaal Productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) 17 (49%) 4 (40%) 13 (87%) 34 (57%) Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente 2 (6%) 0 (0%) 1 (7%) 3 (5%) Recreatieve functie voor toeristen van elders 3 (9%) 1 (10%) 1 (7%) 5 (8%) Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) 6 (17%) 3 (30%) 0 (0%) 9 (15%) Anders 7 (20%) 2 (20%) 0 (0%) 9 (15%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) 14 (88%) 15 (50%) 4 (44%) 1 (20%) 34 (57%) Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente 0 (0%) 2 (7%) 0 (0%) 1 (20%) 3 (5%) Recreatieve functie voor toeristen van elders 1 (6%) 2 (7%) 2 (22%) 0 (0%) 5 (8%) Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) 1 (6%) 6 (20%) 2 (22%) 0 (0%) 9 (15%) Anders 0 (0%) 5 (17%) 1 (11%) 3 (60%) 9 (15%) Totaal 16 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 60 (100%) Antwoorden bij de categorie 'anders' agrarisch produkttie gecombineerde functie productie/recreatief hoofdfunctie landbouw open gebied waar landbouw de voorwaarden schept voor specifieke natuur, recreatie en open landschap/vergezichten. Bieden van mogelijkheden voor verbindingen (zowel voor de natuur; RVZ) als voor recreatie (vechtdal/reestdal; Ommen- Staphorsterbos.r productiefunctie met oog voor natuurfunctie; dus niet alles ten koste van het zo efficiënt mogelijk produceren! Productiefunctie, natuurfunctie en leefomgeving Uitbreidng rondweg, bedrijventerrein, industrie eventueel wonen Zowel productiefunctie als recreatief. Dat kan prima gecombineerd worden. Zowel recreatief als wonen als productie

57 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 3) 6 Wat vindt u van het landschap in het Vechtdal en Beneden Regge? Ommen Witharen Overig Totaal Zeer mooi 16 (47%) 5 (50%) 7 (47%) 28 (48%) Mooi 14 (41%) 4 (40%) 7 (47%) 25 (42%) Redelijk mooi 4 (12%) 1 (10%) 1 (7%) 6 (10%) Niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 34 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 59 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Zeer mooi 3 (19%) 18 (62%) 4 (44%) 3 (60%) 28 (48%) Mooi 10 (62%) 10 (34%) 4 (44%) 1 (20%) 25 (42%) Redelijk mooi 3 (19%) 1 (3%) 1 (11%) 1 (20%) 6 (10%) Niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 16 (100%) 29 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 59 (100%) 7 Wat vindt u de belangrijkste functie van het landschap in het Vechtdal en Beneden Regge? Ommen Witharen Overig Totaal Productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) 3 (9%) 3 (30%) 3 (20%) 9 (15%) Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente 7 (21%) 1 (10%) 2 (13%) 10 (17%) Recreatieve functie voor toeristen van elders 8 (24%) 2 (20%) 1 (7%) 11 (19%) Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) 10 (29%) 2 (20%) 5 (33%) 17 (29%) Anders 6 (18%) 2 (20%) 4 (27%) 12 (20%) Totaal 34 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 59 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) 7 (44%) 0 (0%) 1 (11%) 1 (20%) 9 (15%) Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente 0 (0%) 9 (31%) 0 (0%) 1 (20%) 10 (17%) Recreatieve functie voor toeristen van elders 2 (12%) 8 (28%) 0 (0%) 1 (20%) 11 (19%) Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) 2 (12%) 7 (24%) 8 (89%) 0 (0%) 17 (29%) Anders 5 (31%) 5 (17%) 0 (0%) 2 (40%) 12 (20%) Totaal 16 (100%) 29 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 59 (100%)

58 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 4) Antwoorden bij de categorie 'anders' agrarische productie en recreatieve functie voor iedereen combinatie landbouw,recreatie en natuur Combinatie van 2 en 3 combinatie van factoren een gecombineerde functie zoals het al eeuwen was(in de vorige eeuw is de recreatieve functie toegevoegd) is niet enkel 1 functie ook de landbouw moet hier de ruimte kunnen krijgen produktiefunctie met behoud van natuur, maar vooral de afwisseling behouden, niet alleen natuur, want dan verarmd het landschap. recreatie in het algemeen,wonen Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente en voor de toeristen recreatieve functie voor inwoners van de gemeente hoeft niet recht tegenover de recreatieve functie voor toeristen van elders te staan; ik vind in ieder geval niet, dat er meer overnachtingsmogelijkheden bij moeten komen. voornamelijk recreatief voor iedereen, maar vergeet de belangrijke natuurfunctie daarbij niet uit het oog. waterafvoer/berging gecombineerd met natuur en recreatie voor zowel bewoners als toeristen. het is niet meer van deze tijd om een gebied een bepaalde functie toe te wijzen; functies worden gestapeld. 8 Wat vindt u van het landschap in het zuidelijk gebied? Ommen Witharen Overig Totaal Zeer mooi 18 (51%) 5 (50%) 2 (13%) 25 (42%) Mooi 14 (40%) 4 (40%) 11 (73%) 29 (48%) Redelijk mooi 3 (9%) 1 (10%) 2 (13%) 6 (10%) Niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Zeer mooi 1 (6%) 19 (63%) 2 (22%) 3 (60%) 25 (42%) Mooi 12 (75%) 9 (30%) 6 (67%) 2 (40%) 29 (48%) Redelijk mooi 3 (19%) 2 (7%) 1 (11%) 0 (0%) 6 (10%) Niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 16 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 60 (100%)

59 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 5) 9 Wat vindt u de belangrijkste functie van het landschap in het zuidelijk gebied? Ommen Witharen Overig Totaal Productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) 2 (6%) 0 (0%) 5 (33%) 7 (12%) Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente 8 (23%) 3 (30%) 3 (20%) 14 (23%) Recreatieve functie voor toeristen van elders 10 (29%) 3 (30%) 2 (13%) 15 (25%) Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) 10 (29%) 1 (10%) 2 (13%) 13 (22%) Anders 5 (14%) 3 (30%) 3 (20%) 11 (18%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) 6 (38%) 1 (3%) 0 (0%) 0 (0%) 7 (12%) Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente 3 (19%) 7 (23%) 2 (22%) 2 (40%) 14 (23%) Recreatieve functie voor toeristen van elders 2 (12%) 10 (33%) 3 (33%) 0 (0%) 15 (25%) Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) 0 (0%) 8 (27%) 4 (44%) 1 (20%) 13 (22%) Anders 5 (31%) 4 (13%) 0 (0%) 2 (40%) 11 (18%) Totaal 16 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 60 (100%) Antwoorden bij de categorie 'anders' combinatie waar ook landbouw mogelijk moet zijn een gecombineerde functie hoofdfunctie landbouw is niet 1 functie want er zijn diverse mensen die in dit gebied hun kostwinning verdienen juist de afwisseling van landbouw en natuur heeft een belangrijke functie voor toerisme. grotere complexen natuur hebben een belangrijke functie voor natuur en recreatie. Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) en recreatie functie recreatief voor inwoners en toeristen wonen, recreatie in het algemeen en natuur zie antwoord op vraag 7 zie vorig antwoord zowel recreatief als natuurfunctie

60 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 6) 10 Wat vindt u van het landschap in het westelijk gebied? Ommen Witharen Overig Totaal Zeer mooi 11 (31%) 4 (40%) 3 (20%) 18 (30%) Mooi 14 (40%) 3 (30%) 11 (73%) 28 (47%) Redelijk mooi 8 (23%) 3 (30%) 1 (7%) 12 (20%) Niet mooi 1 (3%) 0 (0%) 0 (0%) 1 (2%) Helemaal niet mooi 1 (3%) 0 (0%) 0 (0%) 1 (2%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Zeer mooi 2 (12%) 13 (43%) 1 (11%) 2 (40%) 18 (30%) Mooi 11 (69%) 11 (37%) 6 (67%) 0 (0%) 28 (47%) Redelijk mooi 3 (19%) 5 (17%) 2 (22%) 2 (40%) 12 (20%) Niet mooi 0 (0%) 1 (3%) 0 (0%) 0 (0%) 1 (2%) Helemaal niet mooi 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 1 (20%) 1 (2%) Geen mening 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Totaal 16 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 60 (100%) 11 Wat vindt u de belangrijkste functie van het landschap in het westelijk gebied? Ommen Witharen Overig Totaal Productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) 9 (26%) 3 (30%) 4 (27%) 16 (27%) Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente 5 (14%) 2 (20%) 3 (20%) 10 (17%) Recreatieve functie voor toeristen van elders 7 (20%) 1 (10%) 4 (27%) 12 (20%) Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) 10 (29%) 0 (0%) 1 (7%) 11 (18%) Anders 4 (11%) 4 (40%) 3 (20%) 11 (18%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Productiefunctie (agrarische productie, houtproductie) 9 (56%) 4 (13%) 1 (11%) 2 (40%) 16 (27%) Recreatieve functie voor inwoners van de gemeente 0 (0%) 6 (20%) 3 (33%) 1 (20%) 10 (17%) Recreatieve functie voor toeristen van elders 2 (12%) 8 (27%) 2 (22%) 0 (0%) 12 (20%) Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) 0 (0%) 8 (27%) 3 (33%) 0 (0%) 11 (18%) Anders 5 (31%) 4 (13%) 0 (0%) 2 (40%) 11 (18%) Totaal 16 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 60 (100%)

61 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 7) Antwoorden bij de categorie 'anders' afwisseling landbouw en grote natuurterreinen is zeer aantrekkelijk voor toerisme combinatie de afwisseling in de natuurgebieden is erg aantrekkelijk (recreatief inwoners en mensen van buiten), maar komt ook de natuur ten goede: diversiteit. een gecombineerde functie is niet 1 functie want er zijn diverse mensen die hier de kost verdienen in diverse sectoren Natuurfunctie (leefomgeving voor planten en dieren) en recreatie functie recreatie in het algemeen, agrarisch en wonen recreatie voor inwoners en toeristen recreatieve functie voor iedereen en natuurfuctie vooral de afwisseling behouden. vooral recreatief en natuurfunctie en in mindere mate productiefuntie 12 Wat vindt u de belangrijkste kwaliteit van het landschap in de gemeente Ommen? Ommen Witharen Overig Totaal de omvang natuurgebied en bos 5 (14%) 2 (20%) 1 (7%) 8 (13%) de bijzondere kwaliteiten van natuur of bos 4 (11%) 1 (10%) 1 (7%) 6 (10%) het open agrarisch landschap 4 (11%) 2 (20%) 2 (13%) 8 (13%) de herkenbare cultuurhistorie (landgoederen, boerderijen, mo 2 (6%) 1 (10%) 2 (13%) 5 (8%) de afwisseling van de hiervoor genoemde landschappen 20 (57%) 4 (40%) 9 (60%) 33 (55%) Totaal 35 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 60 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal de omvang natuurgebied en bos 1 (6%) 3 (10%) 3 (33%) 1 (20%) 8 (13%) de bijzondere kwaliteiten van natuur of bos 1 (6%) 3 (10%) 2 (22%) 0 (0%) 6 (10%) het open agrarisch landschap 5 (31%) 2 (7%) 0 (0%) 1 (20%) 8 (13%) de herkenbare cultuurhistorie (landgoederen, boerderijen, mo 0 (0%) 4 (13%) 1 (11%) 0 (0%) 5 (8%) de afwisseling van de hiervoor genoemde landschappen 9 (56%) 18 (60%) 3 (33%) 3 (60%) 33 (55%) Totaal 16 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 60 (100%)

62 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 8) 13 Wat wilt u graag (meer) in het landschap van de gemeente Ommen zien? Percentage geeft het aandeel van respondenten weer die dit antwoord hebben gegeven - meerdere antwoorden mogelijk per respondent Ommen Witharen Overig Totaal Meer wandelpaden 8 (23%) 5 (50%) 3 (20%) 16 (27%) Meer fietspaden 11 (31%) 3 (30%) 6 (40%) 20 (33%) Een meer natuurlijke Vecht 21 (60%) 3 (30%) 4 (27%) 28 (47%) Meer poelen 10 (29%) 3 (30%) 0 (0%) 13 (22%) Meer natuurlijke bermen 11 (31%) 4 (40%) 0 (0%) 15 (25%) Meer natuurlijke akkerranden 11 (31%) 5 (50%) 0 (0%) 16 (27%) Meer regelmatige bomenrijen langs de wegen 5 (14%) 1 (10%) 2 (13%) 8 (13%) Meer houtwallen 14 (40%) 4 (40%) 0 (0%) 18 (30%) Meer solitaire (alleenstaande) bomen 9 (26%) 5 (50%) 0 (0%) 14 (23%) Meer natuurlijke watergangen en sloten 16 (46%) 3 (30%) 1 (7%) 20 (33%) Meer aandacht voor erfbeplanting 12 (34%) 4 (40%) 3 (20%) 19 (32%) Een meer open landschap/meer vergezichten 3 (9%) 4 (40%) 3 (20%) 10 (17%) Meer aandacht voor cultuurhistorische elementen 13 (37%) 5 (50%) 2 (13%) 20 (33%) Geen van bovenstaande opties 5 (14%) 1 (10%) 3 (20%) 9 (15%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Meer wandelpaden 3 (19%) 7 (23%) 3 (33%) 3 (60%) 16 (27%) Meer fietspaden 4 (25%) 10 (33%) 4 (44%) 2 (40%) 20 (33%) Een meer natuurlijke Vecht 0 (0%) 17 (57%) 9 (100%) 2 (40%) 28 (47%) Meer poelen 1 (6%) 8 (27%) 3 (33%) 1 (20%) 13 (22%) Meer natuurlijke bermen 0 (0%) 9 (30%) 5 (56%) 1 (20%) 15 (25%) Meer natuurlijke akkerranden 2 (12%) 7 (23%) 5 (56%) 2 (40%) 16 (27%) Meer regelmatige bomenrijen langs de wegen 2 (12%) 3 (10%) 1 (11%) 2 (40%) 8 (13%) Meer houtwallen 1 (6%) 9 (30%) 6 (67%) 2 (40%) 18 (30%) Meer solitaire (alleenstaande) bomen 2 (12%) 7 (23%) 3 (33%) 2 (40%) 14 (23%) Meer natuurlijke watergangen en sloten 1 (6%) 11 (37%) 6 (67%) 2 (40%) 20 (33%) Meer aandacht voor erfbeplanting 4 (25%) 11 (37%) 3 (33%) 1 (20%) 19 (32%) Een meer open landschap/meer vergezichten 5 (31%) 1 (3%) 2 (22%) 2 (40%) 10 (17%) Meer aandacht voor cultuurhistorische elementen 3 (19%) 11 (37%) 5 (56%) 1 (20%) 20 (33%) Geen van bovenstaande opties 5 (31%) 3 (10%) 0 (0%) 1 (20%) 9 (15%) 14 Vindt u dat landbouw voldoende tot haar recht komt in het landschap? Ommen Witharen Overig Totaal Ja 28 (82%) 7 (70%) 8 (53%) 43 (73%) Nee 6 (18%) 3 (30%) 7 (47%) 16 (27%) Totaal 34 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 59 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Ja 4 (27%) 26 (87%) 9 (100%) 4 (80%) 43 (73%) Nee 11 (73%) 4 (13%) 0 (0%) 1 (20%) 16 (27%) Totaal 15 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 59 (100%)

63 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 9) 15 Vindt u dat natuur voldoende tot haar recht komt in het landschap? Ommen Witharen Overig Totaal Ja 22 (65%) 6 (60%) 13 (87%) 41 (70%) Nee 12 (35%) 4 (40%) 2 (13%) 18 (30%) Totaal 34 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 59 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Ja 14 (93%) 21 (70%) 3 (33%) 3 (60%) 41 (70%) Nee 1 (7%) 9 (30%) 6 (67%) 2 (40%) 18 (30%) Totaal 15 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 59 (100%) 16 Vindt u dat recreatieve mogelijkheden voldoende tot haar recht komt in het landschap? Ommen Witharen Overig Totaal Ja 25 (74%) 7 (70%) 12 (80%) 44 (75%) Nee 9 (26%) 3 (30%) 3 (20%) 15 (25%) Totaal 34 (100%) 10 (100%) 15 (100%) 59 (100%) Beroepsmatig Recreatief Natuurbeleving Anders/niet Totaal Ja 13 (87%) 20 (67%) 8 (89%) 3 (60%) 44 (75%) Nee 2 (13%) 10 (33%) 1 (11%) 2 (40%) 15 (25%) Totaal 15 (100%) 30 (100%) 9 (100%) 5 (100%) 59 (100%)

64 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 10) 17 Wilt u nog iets kwijt over het landschap in de gemeente Ommen? Denk hierbij aan bijzondere plekken, die u belangrijk vindt of mogelijkheden die u ziet om het landschap te verfraaien. Antwoorden Alles mooi zo laten. Geen gedonder in Ommen. De noordelijke kant is qua natuur de minst sterke kant, gebruik deze dan voor uitbreding in de ruimste zin. Voor de rest verbeteren en uitnutten, niet alles op slot gooien. Vooruitgang en kwaliteit combineren. De parkjes in Ommen zijn niet veel meer dan groenstroken. Ik zou graag een stadspark willen zien met oude bomen die voor veel sfeer zorgen. In zo'n park kunnen kleinschalige evenementen worden gehouden, voornamelijk gericht op de eigen bevolking. Doe er alles aan om het Varsenerveld in stand te houden. Zorg er voor dat de zandwegen in het Noordelijk gedeelte goed worden onderhouden, zodat deze ook in de winter met name voor de bewoners toegankelijk zijn. Een betere toeristische verbinding met de omliggende gemeentes,middels fiets en wandelroutes.zoals bijv. vanuit het Noorden richting Staphorst. Bij het wandelnetwerk, waar de gemeente nu mee bezig is, niet alleen uitgaan van de bestaande wandelroutes. Een wandelroute vlak langs de Vecht en Regge zoals nu reeds het geval is over het dijkje tussen huize Archem en Eerde. Een loopbruggetje er over zodat je aan de andere kant verder kunt. Vuilnissenbakken terug plaatsen her en der. Er zijn voldoende fiets-wandelpaden, maar het onderhoud laat erg te wensen over. Dus niet meer maar beter. Gewoon zo laten, en de voor iets nuttigs gebruiken heel graag fietspad over de Vlierdijk heel veel mooie plekken maar probeer ze te onderhouden ook bermen maaien valt hier onder word de laatste jaren steeds meer een rommel Herstel van houtwallen, verplichten van verbeteren erfbeplanting, opruimen en niet in zicht staan van troep op erven, natuurlijk bermbeheer toepassen, illegale bouwsels verwijderen. Voorgaand betreft Besthmen. Het landschap en de erven in Besthmen kunnen sterk verbeterd worden door meer aandacht voor herstel houtwallen,natuurlijke bermen,minder mais op de es en agrariers stimuleren [verplichten] hun erven beter in te richten [beplanten en rotsooi opruimen] Het landschap in de gemeente Ommen is prachtig. Alle facetten komen in dit gebied tot uiting van vergezichten tot bossen en of landbouw. De afwisseling van het landschap maakt het geheel af. Zorg dat dit zo blijft. Het landschap in ommen is onbeschryvelyk mooi Men moet er vaker even by kunnen gaan zitten dus ik zou willen pleiten voor meer bankjes in ommen Op kruisingen of zomaar in het open veld door heel ommen heen. het moet wel betaalbaar blijven Het zou erg jammer zijn als er windmolens in het Noordelijk gebied geplaatst zouden worden. Het nu zo open gebied - het Arriërveld -zou daardoor verdwijnen. Ik ben vier jaar geleden juist in Ommen komen wonen vanwege mijn grootste hobbies: lange afstanden wandelen (tussen 15 en 30 km)en fotograferen. In deze omgeving zijn daar veel mogelijkheden voor.

65 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 11) Ik vind dat er weinig horeca voorzieningen zijn om tijdens een fiets/wandeltocht even te pauzeren. Er zouden meer RUSTPUNTEN ( dit zijn rustpunten bij boeren e.d om te pauzeren ) moeten komen Ik ben geboren in Twente hier zijn deze mogelijkheden talrijk Ik vind dat het landschap in ommen heel erg afwisseld is en dat er voldoende mogelijkheden zijn voor natuur, reacreatie en agrarische activiteiten. Het gene dat ik nog (meer)ntwikkeld zou willen zien zijn de sportieve activeiten. ik vind het belangrijk dat er weilanden en akkers blijven, maar erom heen mogen wat mij betreft wat meer houtwallen/struiken/bomen. In het centrum zelf mis ik een stukje natuur. Een aantal gezichtsbepalende bomen of iets dergelijks, een mooi aangelegde perktuin rond de hervormde kerk of wellicht wat meer groen zo her en der zijn dan wat mogelijkheden. In Witharen ligt een prachtig stukje heide wat momenteel overwoekert begint te worden door grove den en berk. Die heide willen we zo graag bewaren. Gemeente, doe er eindelijk eens wat aan. Je ziet nog te veel dat bij boerderijen in het buitengebied omzoomd worden door beplantingen die het geheel afwaarderen. Bijvoorbeel coniferen. Aan de beplanting dient meer aandacht te worden geschonken, bijvoorbeeld zoals in Arriën. Laten we heeeeel zuinig zijn op de prachtige natuurgebieden in de gemeente Ommen. O.a. het Varssenerveld en alles langs de Vecht en de Regge. Niet te veel kunstmatigs aanleggen, maar zo veel mogelijk de natuur haar gang laten gaan. LOG gebieden passen niet dit drukke Nederland, dat bewijzen de diverse ziekten wel. optreden bij intensieve veehouderijen maak van al deze gebieden verwevingsgebieden! laat het landschap open, vergezichten willen wij zien. natuur is mooi,recreatie is mooi,maar DE LANDBOUW MOET GEEN ONDER- GESCHOVEN KINDJE WORDEN!!!!!!! Ommen heeft naar verhouding weinig recreatieve fietsroutes (bijvoorbeeld Hardenberg heeft er naar verhouding veel meer). Elk jaar x km (dat moet politiek bepalen) recreatieve fietspaden aanleggen en/of x km recreatieve fietspaden verbeteren. Onze voorouders hebben het landschap zo gemaakt als het nu is. Geef de landbouw de kans om hun bedrijf en het landschap in here te houden. Daarom vind de recreant Ommen zo mooi. te vaak constateer ik dat zwerfvuil langdurig langs de wegen ligt. Toegankelijkheid van de Reggeoevers verbeteren. Varsen geen snelweg die het gebied doormidden snijd. Uitbreiding van natuur, wandel en fietspaden. Bos en hei instand houden en verbeteren. Meer aandacht voor de toerist. Meer groen rond en in ommen. Vecht en Regge meer laten meanderen. Wandelpaden langs de Vecht en Regge. Vind het belangrijk dat in de buitengebieden een zeer terughoudend beleid wordt gevoerd t.a.v. vergunning voor woningbouw. Wij maken ons zorgen over de afwisseling van ons landschap of dat wel genoeg behouden blijft. Er ontstaan in de toekomst buurtschappen zonder boeren, wie onderhoud dan het geheel. Dit is volgens mij nu nog het mooie van ons landschap. Wij zouden het heel fijn vinden als het tolhuis in Witharen zijn historische waarde kan behouden.

66 Bijlage 3: Resultaten meningpeiling internet (Vervolg 12) Dit zou een mooie plek kunnen worden voor cultureel/informatiecentrum. Zorg dat de natuur en de cultuur in evenwicht blijven, dat was en is de charme van het buitengebied van Ommen. Zorg ervoor dat Ommen haar kwaliteiten in de afwisselende natuur behoudt. Géén mega landbouwbedrijven in de buurt van ons schitterende landschap. Voor zowel recreant als bewoner blijft Ommen dan aantrekkelijk en onderscheidt het zich van omliggende gemeenten. zowel de openheid van de heide ontginningen aan weerszijden van de Witharense rug, als de beslotenheid van het landschap met erven op de Witharense rug, als de archeologische betekenis van deze rug, lijken niet echt verzekerd. Zowel voor de landbouw, de natuur als de recreatie heb ik geschreven dat die voldoende tot hun recht komen. Dit vindt ik in vergelijking tot andere gemeenten. Het kan wel beter in de gemeente. Door slimme afstemming en gebruik van subsidies.