ALPHENPANEL OVER AFVAL

Transcriptie

1 ALPHENPANEL OVER AFVAL Gemeente Alphen aan den Rijn December

2 COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus AN ENSCHEDE Rapportnummer 2015 / 185 Datum December 2015 Opdrachtgever Gemeente Alphen aan den Rijn Auteurs: Davinia Wilson Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Alphenpanel over afval Colofon

3 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Afvalwijzer 3. Plastic Metalen Drinkpakken verpakkingsafval (PMD) 4. Oud papier en karton 5. Afvalscheiding 6. Afvalbrengstation Ecopark De Limes 7. Zwerfafval Alphenpanel over afval Inhoudsopgave

4 1. INLEIDING Aanleiding De gemeente Alphen aan den Rijn wil inwoners betrekken bij belangrijke besluiten en projecten. Dit is niet alleen goed voor het draagvlak, maar kan ook positieve effecten hebben op de betrokkenheid van burgers en de kwaliteit van het beleid. Mede vanuit deze wensen heeft Alphen haar online inwonerspanel ingezet bij deze peiling over afval. Methode Het Alphenpanel bestaat uit 1830 panelleden. Dit zijn inwoners van de gemeente Alphen aan den Rijn, die zich hebben aangemeld voor deelname aan online onderzoeken van de gemeente. De panelleden zijn via uitgenodigd om deel te nemen aan dit onderzoek. De vragenlijst kon worden ingevuld van 26 november tot en met 13 december 2015, Figuur 1.1 Respondenten naar woonplaats 14% 17% Alphen aan den Rijn Boskoop Rijnwoude Respons Voor dit onderzoek zijn 1830 panelleden uitgenodigd, 929 leden hebben aan het onderzoek deelgenomen. Dit is een respons van 51 procent, ruim voldoende om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. Om onder- en oververtegenwoordiging op basis van leeftijd, geslacht en kern te corrigeren zijn de uitkomsten van deze kenmerken gewogen. 6 Respondenten Van de respondenten woont de meerderheid in Alphen aan den Rijn (6). Daarnaast is 17 procent van de respondenten woonachtig in Rijnwoude, en 14 woont in Boskoop. Hiermee kunnen ook betrouwbare uitspraken op kernniveau worden gedaan. Eventuele significante verschillen in de resultaten per kern zijn per thema in een apart kader beschreven. Alphenpanel over afval Inleiding 4

5 2. AFVALWIJZER Gemeentelijke website meest geraadpleegd De afvalwijzer is de afvalkalender van de gemeente Alphen aan den Rijn. Vanuit kostenoverweging wordt de afvalwijzer niet meer ieder jaar op papier verspreid. Hij wordt gepubliceerd in de huis-aan-huiskranten en is te downloaden op de website van de gemeente Alphen aan den Rijn. Vier op de vijf inwoners gebruikt de gemeentelijke website voor informatie over afvalinzameling. Een derde van de inwoners heeft de afvalwijzer zelf geprint, en gebruikt deze om wat te weten te komen over afvalinzameling. Een iets groter aandeel (37%) kijkt op de afvalwijzer in de krant. Figuur 2.1 Als ik iets wil weten over de inzameling van afval, dan kijk ik op website 20% 41% 1 21% Merendeel inwoners geen behoefte aan papieren afvalwijzer Aan de panelleden is gevraagd of zij er waarde aan hechten om jaarlijks een papieren versie van de afvalwijzer te ontvangen. Bijna driekwart van de respondenten geeft aan geen behoefte te hebben aan een papieren afvalwijzer, 65 procent kan prima uit de voeten met de afvalwijzer op de gemeentelijke website en negen procent kijkt voor de afvalwijzer in de lokale krant. Een klein kwart (23%) van de panelleden geeft aan wel graag de afvalwijzer op papier te ontvangen. Een aantal opmerkingen van panelleden hierover gingen met name over het verspreiden van de papieren afvalwijzer onder ouderen, omdat zij meer moeite kunnen hebben met het omgaan met internet. Een aantal panelleden heeft gebruik gemaakt van de mogelijkheid om de afvalwijzer direct in de eigen agenda te importeren. door mij zelf geprinte afvalwijzer 67% 11% 13% 10% Figuur 2.2 Hecht u er waarde aan om jaarlijks een papieren versie van de afvalwijzer te ontvangen? afvalwijzer in de krant 63% 28% 3% 0% 2 50% 7 100% nooit soms vaak altijd 23% nee, ik heb voldoende aan de (gratis) digitale afvalwijzer nee, ik heb voldoende aan de afvalwijzer in de lokale krant Inwoners uit de kern Alphen raadplegen vaker dan inwoners uit Rijnwoude of Boskoop de gemeentelijke website voor informatie over afval. In Rijnwoude en Boskoop hecht men meer waarde aan een papieren versie van de afvalwijzer. 6 ja, ik wil deze graag als papieren versie ontvangen anders Panelleden over de afvalwijzer: Ik heb genoeg aan de digitale afvalwijzer, maar ouderen (waaronder mijn moeder) komen er niet uit op die manier. Ik kijk wat de buren buiten zetten. Ik heb de afvalwijzer in de icloud agenda gezet. Alphenpanel over afval Afvalwijzer 5

6 3. PMD Sinds 2009 worden plastic verpakkingen in de gemeente Alphen aan den Rijn apart ingezameld. Vanaf september 2014 is de wijze van inzameling en samenstelling van plastic afval gewijzigd, en kunnen behalve plastic verpakkingen ook metalen verpakkingen en drinkpakken bij het plastic afval (PMD: Plastic verpakkingen, Metalen verpakkingen en Drinkpakken). Bij de meeste huishoudens wordt het PMD maandelijks aan huis opgehaald in minicontainers, daarnaast kan men zelf het afval wegbrengen naar speciale PMD verzamelcontainers. Toch zit er nog veel PMD-verpakkingsafval tussen het restafval. Om inwoners te motiveren nog beter PMD te scheiden, zouden er volgens 36 procent van de panelleden meer verzamelcontainers voor PMD moeten komen bij winkelcentra en andere strategische plaatsen. Een even groot deel vindt dat de gemeente al voldoende doet om het scheiden van PMD verpakkingsafval te faciliteren. Het vervangen van de PMD-afvalzak voor een extra kliko zou een kleine dertig procent stimuleren om meer PMD te scheiden. Eén op de zes denkt dat het geven van meer voorlichting over het nut en de noodzaak van PMD scheiden inwoners zal motiveren om dit afval beter te scheiden, vijf procent zou beter PMD scheiden als zij voor restafval zouden moeten betalen. Panelleden over PMD: Ik zou meer afval scheiden als er een betere methode komt voor het scheiden van plastic etc. dan die losse plastic zakken. Wie wil er nou een losse plastic zak in huis rond hebben slingeren, of nóg een extra prullenbak in huis? De PMD container mag van mij vaker geleegd worden, zit na 3 weken echt vol. Van verschillende mensen hoor ik dat het eens in de 4 weken legen van de pmdcontainer veel te weinig is. Dus verdwijnt PMD gewoon in de grote centraal opgestelde container voor restafval! Voor mij blijft onduidelijk wat er nu wel en wat niet onder PMD valt. Dat gedoe over sommige verpakkingen wel en seals weer niet is lastig. Figuur 3.1 Hoe kunnen wij u motiveren om PMD verpakkingsafval nog beter te scheiden? meer verzamelcontainers voor PMD bij winkelcentra en op goede, strategische plaatsen niets, de gemeente doet voldoende PMD verpakkingsafvalzak vervangen door een extra afvalcontainer/kliko meer voorlichting geven over het nut en de noodzaak ervan als ik voor het restafval zou moeten betalen 17% 2 36% 3 0% 10% 20% 30% 40% 50% In de kernen Boskoop en Rijnwoude wordt het vervangen van de PMD verpakkingsafvalzak door een extra afval container of kliko vaker genoemd als motivatie om PMD beter te scheiden (meer dan de helft van de panelleden uit deze kernen heeft dit genoemd), dan in de kern Alphen (17%). Alphenpanel over afval PMD 6

7 4. OUD PAPIER EN KARTON Inzameling oud papier door maatschappelijke organisaties wordt gewaardeerd Oud papier en karton kan in Alphen worden weggebracht naar speciale verzamelcontainers, die verspreid door de gemeente staan. Daarnaast wordt oud papier ook aan huis opgehaald door maatschappelijke organisaties, die hiermee wat bijverdienen voor hun vereniging, school of kerk. De inzameling van oud papier en karton door maatschappelijke organisaties wordt door de panelleden gewaardeerd met een gemiddeld rapportcijfer van 8,2. Figuur 4.1 Maakt u al gebruik van de blauwe container aan huis voor inzameling van papier? wij hebben nog geen blauwe container en willen deze ook niet 47% Daarnaast wordt in een groot deel van de gemeente papier ook ingezameld met een blauwe container aan huis. Bijna de helft van de panelleden geeft aan nog geen blauwe container voor papier te hebben, en hier ook geen behoefte aan te hebben (47%). Een derde van de inwoners heeft deze container wel, en maakt hier ook gebruik van (34%). Zeventien procent heeft de blauwe container nog niet, maar zou deze wel graag hebben. Drie procent van de inwoners maakt geen gebruik van de blauwe container. wij hebben een blauwe container en we gebruiken deze wij hebben nog geen blauwe container, maar we willen deze wel graag hebben wij hebben een blauwe container, maar we gebruiken deze niet 3% 17% 34% Het gebruik van de blauwe container aan huis voor papier, lijkt vooralsnog voorbehouden aan inwoners van de kern Alphen aan den Rijn. In de andere kernen geeft minder dan vijf procent aan een blauwe container te hebben. Van de inwoners van Rijnwoude geeft 31 procent aan geen blauwe container te hebben, maar deze wel graag te willen. Twee derde heeft geen behoefte aan de container. In de kern Boskoop zou 37 procent wel een blauwe container willen hebben, 61 procent geeft aan prima zonder te kunnen. 0% 10% 20% 30% 40% 50% Inzameling van oud papier door maatschappelijke organisaties wordt gewaardeerd met een 8,2 Alphenpanel over afval Oud papier en karton 7

8 5. AFVALSCHEIDING Papier meest gescheiden, groente- en fruitafval het minst Het meest gescheiden afval is oud papier, dat door bijna negentig procent van de Alphenaren altijd gescheiden wordt aangeboden, gevolgd door glas (80%). Grof afval, tuinafval en klein chemisch afval (KCA), bijvoorbeeld batterijen, worden door ongeveer driekwart van de inwoners altijd gescheiden aangeboden. Groente- en fruitafval (GFT), bijvoorbeeld etensresten, wordt het minst vaak van het huishoudelijke restafval gescheiden: minder dan de helft scheidt dit afval altijd, ruim een kwart geeft aan dit nooit te scheiden. Figuur 5.1 Hoe vaak scheidt u onderstaande soorten afval van het huishoudelijk restafval? oud papier grof afval tuinafval textiel / kleding PMD kleine elektrische apparaten 3% 10% 16% 6% 7% 16% 1 8% 4% 23% 4% 14% 6% 16% 1 1 7% 1 13% 26% 46% 64% 63% % 80% 76% 87% 0% 2 50% 7 100% Inwoners van Alphen beoordelen de mogelijkheden die worden geboden om afval te scheiden met een 7,5 glas KCA GFT altijd vaak soms nooit Nabijheid containers en frequentie ophalen beste stimulans Nabijheid van verzamelcontainers voor glas, papier, textiel of PMD is voor ruim veertig procent van de panelleden een goede stimulans om afval beter te scheiden. Ook een hogere ophaalfrequentie draagt bij aan het beter willen scheiden van afval. Ruimtegebrek is voor 37 procent van de panelleden een belemmering bij het afval scheiden, voor twee vijfde zou meer opslagruimte niet stimuleren tot betere afvalscheiding. Betalen per keer dat men restafval aanbiedt zou voor zeventig procent van de inwoners geen reden zijn om het afval beter te scheiden. Figuur 5.2 Ik zou mijn afval beter scheiden als...de verzamelcontainers voor glas, papier, textiel, PMD dichterbij mijn huis staan...mijn afval vaker opgehaald wordt...ik meer ruimte heb voor het opslaan ervan...ik er goede doelen mee steun...ik voor het restafval zou moeten betalen per keer dat ik restafval aanbied 7% 6% 1 13% 17% 20% 23% 30% 37% 3 37% 31% 27% 34% 40% 43% 70% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% (helemaal) mee eens neutraal Tussen de drie kernen zijn wat verschillen als het gaat om motivatie om beter afval te scheiden. In Boskoop geeft een relatief groter aandeel van de panelleden aan dat het hebben van meer ruimte zou helpen bij het beter scheiden van afval (44%). Het steunen van goede doelen is zowel in Boskoop als in Rijnwoude (resp. 36% en 3) meer een stimulans om beter afval te scheiden dan in Alphen (28%). (helemaal) mee oneens geen mening Alphenpanel over afval Afvalscheiding 8

9 5. AFVALSCHEIDING Open antwoorden op de stelling: Ik zou mijn afval beter scheiden als Behalve aangeven in hoeverre men het met de stellingen eens was, hadden de panelleden ook de mogelijkheid om zelf opmerkingen te plaatsen bij deze vraag. Hieronder is een aantal van deze opmerkingen per thema weergegeven. De opmerkingen over GFT-afval hebben met name betrekking op de stankoverlast: Panelleden over GFT: GFT-afval zou elke week opgehaald moeten worden i.v.m. stank en vliegjes (m.n. in zomermaanden). Ik heb de mogelijkheid niet, als flatbewoner, om groente/fruit en tuin (balkon en plantenafval) dit gescheiden aan te bieden. Ik zou het oneerlijk vinden om meer te moeten betalen dan mensen met een GFT-container terwijl ik wel zou willen scheiden. Ik scheid al wat ik kan maar het stopt met de mogelijkheden vanuit de gemeente. In de zomer bij warm weer is één keer per 14 dagen legen van de GFTcontainers compleet fout! De insecten en stank zijn niet te harden. Voorstel om in de periode van mei t/m september dit wekelijks op te halen. Veel mensen gooien in de zomer gft bij ander afval. Over voorzieningen om afval te scheiden, gaat het vooral om de afwezigheid of de grote afstand tot deze voorzieningen: Panelleden over voorzieningen: In de polder kan je niets scheiden. Ik moet altijd 3 tot 6 km rijden om alles gescheiden aan te leveren. Papier ophalen door de gemeente zou zeer welkom zijn. Wij hebben helemaal GEEN PMD bak en/of stortplaats in het buitengebied, de eerste is kilometers verderop. Een paar meningen over het betalen voor restafval: Panelleden over betalen voor restafval: Afvalscheiding nu prima geregeld. Betalen voor restafval verwerpelijk, ook als er enige reductie komt op de huidige belasting voor afval. Dit soort maatregelen lijdt altijd tot een verhoging van de lasten voor de burger, reductie is zand in de ogen strooien. Per saldo duurder uit! Dus ik betaal al voor mijn vuil en moet extra gaan betalen als ik restafval aanbied? Vind het heel raar om dat te moeten gaan doen en brengt volgens mij extra dumpen van vuil teweeg. Alphenpanel over afval Afvalscheiding 9

10 6. ECOPARK DE LIMES Afvalbrengstation meest gebruikt voor afvoer grofvuil Ecopark De Limes is het gemeentelijke depot waar inwoners van de gemeente Alphen aan den Rijn zelf hun grof huishoudelijk afval naartoe kunnen brengen. Het afvalbrengstation is op 11 november 2013 geopend voor inwoners van Alphen en Rijnwoude, sinds 1 januari 2014 kunnen ook inwoners van Boskoop er hun afval brengen. Naast het afvalbrengstation kunnen Alphenaren ook gebruik maken van de gemeentelijk haalservice voor grofvuil en voor grof tuinafval. Bruikbare spullen kunnen gebracht worden naar, of opgehaald worden door de Kringloopwinkel. Het afvalbrengstation wordt het meest gebruikt voor de afvoer van grofvuil. Ruim negentig procent van de Alphenaren komt er wel eens (93%), vijftig procent zelfs drie keer of vaker per jaar. Driekwart van de panelleden heeft wel eens gebruik gemaakt van de Kringloopwinkel voor afvoer van spullen, de meeste inwoners hebben nooit gebruik gemaakt van de gemeentelijke haalservice voor grof (tuin)afval. Figuur 5.1 Hoe vaak maakt u gebruik van de volgende voorzieningen en diensten voor grofvuil? afvalbrengstation Ecopark DeLimes 11% 7% 3 50% De service/dienstverlening van de medewerkers van het afvalbrengstation, en het gemak waarmee Alphenaren hun afval kwijt kunnen worden gewaardeerd met een gemiddeld rapportcijfer van Helft respondenten heeft geen behoefte aan veranderingen afvalbrengstation Bijna de helft van de respondenten heeft geen behoefte aan veranderingen aan het afvalbrengstation. Anderen geven aan dat meer gebruikersgemak zoals betere borden en duidelijkere aanwijzingen gewenst zijn (18%). Ook ruimere openingstijden (inclusief zondagsopenstelling) zou een welkome verandering zijn voor een op de zeven respondenten. Dertien procent geeft aan graag meer soorten afval gratis aan te kunnen bieden. Een paar procent zou graag ontvangen en begeleid worden door de beheerder en een snellere afhandeling zien op het afvalbrengstation. Figuur 5.2 Aan welke veranderingen aan het afvalbrengstation heeft u het meest behoefte? meer gebruikersgemak (zoals betere borden, duidelijkere aanwijzingen) ruimere openingstijden (nu maandag tot en met zaterdag 9u-17u) 1 18% 7,9 kringloopwinkel 2 28% 24% 27% 3 keer per jaar of vaker 1 of 2 keer per jaar zondagsopening meer soorten afval gratis kunnen aanbieden ontvangst en begeleiding door de beheerder 13% 13% gemeentelijke haalservice voor grofvuil 1% 1 minder dan 1 keer per jaar nooit snellere afhandeling geen behoefte aan veranderingen 47% 81% geen mening gemeentelijke haalservice voor grof tuinafval 1% 10% 88% 0% 2 50% 7 100% 0% 10% 20% 30% 40% 50% Inwoners van Rijnwoude bezoeken het afvalbrengstation minder vaak dan de inwoners van Alphen of Boskoop. Daarentegen maken zij relatief vaker gebruik van de gemeentelijke haalservice voor grof (tuin)afval. Inwoners van Alphen hechten meer belang aan ruimere openingstijden van het afvalbrengstation en meer gebruiksgemak, in Rijnwoude vindt men het belangrijker dan in de andere kernen om meer soorten afval gratis aan te kunnen bieden. Alphenpanel over afval Ecopark De Limes 1

11 7. ZWERFAFVAL In de gemeente ligt op sommige plaatsen veel zwerfafval. De gemeente doet er van alles aan om dit op te lossen. Aan de panelleden is gevraagd wat zij zelf doen om de omgeving schoon te houden. 37 procent geeft aan afval in de prullenbak te doen, een derde neemt afval mee als er geen prullenbak aanwezig is. Een op de zeven ruimt afval van anderen op, een tiende zegt afval mee naar huis te nemen om het te kunnen scheiden. Buiten de voorgestelde antwoordmogelijkheden, hebben panelleden ook aangegeven dat zij de eigen omgeving schoon houden door zelf onkruid of zwerfafval op te ruimen in hun straat of in perkjes en door het melden van zwerfafval bij de gemeente. Figuur 7.1 Wat doet u zelf om de omgeving schoon te houden? afval in de prullenbak doen 37% afval meenemen als er geen prullenbak is 33% afval van anderen opruimen 14% afval meenemen om het thuis te scheiden anders 6% weinig of niets 0% 10% 20% 30% 40% 50% Alphenpanel over afval Zwerfafval 1