11/26/2012. Kenozoicum

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "11/26/2012. Kenozoicum"

Thijs Boender
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 Systeem Aarde-7 Het Kenozoicum Let op schaalverschillen! Meteoriet Einde van: Dinosauriers Ammonieten Rudisten Belemnieten etc Kenozoicum: de laatste ~65 miljoen jaar Kenozoicum Moderne tijd; vooral vanaf het Mioceen Evolutie van de zoogdieren Evolutie klimaat bepaald Sinds het Oligoceen ijs op Antarctica Sinds het Kwartair ijs op het N-Halfrond Ontwikkeling van tropische, subtropische, subarctische en arctische klimaatsgordels met eigen fauna/flora Komst van Homo sapiens 1

Kenozoicum Moderne tijd; vooral vanaf het Mioceen Evolutie van de zoogdieren Evolutie klimaat bepaald Sinds het

2 Huidige oppervlaktecirculatie in de oceanen Plaatconfiguratie K/T grens; 65 m.j. Grote tektonische gebeurtenissen in het Kenozoicum 2

3 Temperatuur tijdens het Kenozoicum Thermische isolatie van Antarctica Principe stabiele zuurstof isotopes analyse 3

4 Ontstaan van de psychrospheer: koud bodemwater Brandt et al, 2007 Nature 4

5 N-Halfrond in het vroege Kenozoicum Paleogeen Na de meteorietinslag kregen de zoogdieren hun kans. Naast grondbewoners ontwikkelden zich allerlei boombewoners. 5

6 Evolutie zoogdieren Gigantisme in de biosfeer Amazonia Titanoboa ~60 m.j. (Amazonia) 6

7 Titanoboa cerrejonensis 7

8 Relatie lithosfeer-biosfeer Andere giganten In het Eoceen-Oligoceen (~40-25 m.j) leefden enorme zoogdieren zoals Indricotherium die qua afmetingen kon concurreren met de dino s Arsinoitherium 8

9 Deinotherium Mioceen De zee-zoogdieren vertonen een omgekeerde evolutie: van land naar zee Evolutie zeezoogdieren Belangrijke stap: Ontstaan Himalaya (lithosfeer) en de moesson (atmosfeer) 9

10 De aziatische moesson is ontstaan door het omhoogkomen van de Himalaya s.tijdens de zomer blaast de SW moesson. In de winter omgekeerd. Savanne landschap De roofdieren ontwikkelden zich sterk tijdens het Mioceen. Het antwoord van de grazers was een evolutie tot grotere en snellere dieren Evolutie paarden 10

Savanne landschap De roofdieren ontwikkelden zich sterk tijdens het Mioceen.

11 Mesohippus In het koelere Oligoceen/Mioceen pasten de paardachtigen zich aan de veranderende vegetatie aan. Het werden snelle vlaktedieren De eerste paarden leefden in de bossen en waren klein. Toen de bossen plaats maakten voor open vlaktes werd het paard een prooidier. Volgende tektonische stap: ca 3 miljoen jaar geleden: Isthmus van Panama verbreekt het kontakt Stille/Atlantische Oceaan Vanaf ca 2.6 m.j.: ijskap op het Noordelijk Halfrond 11

Toen de bossen plaats maakten voor open vlaktes werd het paard een prooidier.

12 IJstijd fauna Wolharige neushoorn Mammoet <> 12

13 Sahelanthropus De oudste hominide is in Tsjaad gevonden: een schedel van ~ 7 m.j. oud Ardipithecus 4.4 miljoen jaar oud Klimaat in de Sahara Voetsporen (Laetoli) van 3.6 m.j. oude hominiden die duidelijk bipedaal waren. Rotstekeningen van jaar geleden tonen aan dat er in die tijd vee gehouden kon worden: regen en begroeiing Australopithecus afarensis 13

14 BKBH= Bended Knees Bended Hips De Neandertaler wordt o.a. gekenmerkt door de zware wenkbrauwbogen. Het was een volk dat leefde onder extreme (koude) condities. Homo sapiens Fossielen van de oudste moderne mens, Homo sapiens, zijn jaar oud. 14

Het was een volk dat leefde onder extreme (koude) condities.

15 Klimaatsgordels De verspreiding van de moderne flora en fauna is sterk bepaald door het huidige klimaat met ijskappen op beide polen. Klimaatszones van pool tot evenaar Arctisch Subarctisch Transitional Subtropisch Tropisch Sommige soorten hebben een bipolaire verspreiding Globale huidige oceaancirculatie: de Conveyor Belt Andere soorten zijn polair geisoleerd Land/zee oppervlakte temperaturen Noordelijk Halfrond: ijsbeer Polaire isolatie Zuidelijk Halfrond: pinguins 15

Klimaatszones van pool tot evenaar Arctisch Subarctisch Transitional Subtropisch Tropisch Sommige soorten hebben een

16 ?? Wat is er over van de rifsystemen?? Recente stromatolieten Spons rif in Hecate Strait 16

17 Toekomst van het Rif ecosysteem? 10% historische reductie areaal Bedreigingen: Landgebruik: Run-off/ Sediment transport Pollutie: riolering, kunstmest Global Warming Vernietiging van de habitat Nieuwe pathogenen 17

18 Crown of thorns Coralbleaching Strombus 18

19 Verspreiding huidige koralen Guinotte et al. (in press) from Flügel und Kiessling 2002 warm water (25-29 C) fotische zone (0-40m) 30 N to 30 S oligotroof (weinig voedsel) Diepzee riffen: Koud water (4-13 C) Afotische zone ( m) 71 N to 60 S Eutroof (voedselrijk) Mienis, 2006 Oligotrofe warm-water riffen Southern Northern Gyre Water Gyre Water Central Water Erik Pontoppidan ( ) Bisschop in Bergen 1755: The marine Fauna of Norway Intermediate Water Eutrofe koud-water riffen Bisschop Gunnerus (Trondheim: ) Cold Deep Water 45 S 0 45 N Oudste schets van Lophelia pertusa door Gunnerus in 1758 gepubliceerd in Linnaeus monografie Systema naturae... Mienis,

zone (250-1200m) 71 N to 60 S Eutroof (voedselrijk) Mienis, 2006 Oligotrofe warm-water riffen Southern Northern Gyre Water Gyre Water Central Water Erik Pontoppidan

20 Diepzee koralen geassocieerd met: Methaanvoorkomens Regionale oceanografie Lophelia pertusa Carbonaat mounds: meer dan 380m hoog Mienis, 2006 Madrepora oculata Mienis, 2006 Sinds Onder Plioceen 4-11 C in de NO-Atlantische Oceaan C in de Middellandse Zee Hard substraat Genoeg voedsel Veel stroming Leeft in symbiose met een worm: Eunice norvegica Mienis, cm 20

Plioceen 4-11 C in de NO-Atlantische Oceaan 11-13 C in de Middellandse Zee Hard substraat

21 Hotspot van biodiversiteit (meer dan 750 soorten op NE Atlantische riffen) Boxcorer Pistoncorer Moderne analogie voor carbonaat mounds in het verleden; mogelijke olie/gas reservoirs Leggen (paleo)temperaturen en stromingspatronen vast Madrepora ENAM SW Rockall Trough margin δ13c 1.5 δ18o Mienis, 2006 Mienis, 2006 Stage mogelijkheden en websites Top Onderkant Pistoncore in carbonaat mound Mienis,

22 Levende fossielen 3.6 miljard jaar evolutie van het leven Toekomst? Atmosfeer: toenemende broeikas Aarde Lithosfeer: continue plaattektoniek Hydrosfeer: stijgende zeespiegel, verzuring (?) Biosfeer: zesde massa-extinctie? Anthropocentrisch wereldbeeld 22

Vergelijkbare documenten

11/19/2012. Systeem Aarde-6:het Mesozoicum. Perm/Trias Paleozoicum-Mesozoicum)massa extinctie Pangea

11/19/2012. Systeem Aarde-6:het Mesozoicum. Perm/Trias Paleozoicum-Mesozoicum)massa extinctie Pangea Systeem Aarde-6:het Mesozoicum Perm/Trias Paleozoicum-Mesozoicum)massa extinctie Pangea Atmosfeer: hoge CO 2 waarden Klimaatsverandering (landklimaat) Hydrosfeer: warme oceanen, anoxia Lithosfeer: hoge