Totale enkelprothese

Transcriptie

1 Totale enkelprothese

2 Inleiding In overleg met u is besloten tot het plaatsen van een enkelprothese (kunstgewricht). In deze folder leest u meer informatie over de gang van zaken rondom deze operatie. De anatomie De enkel is een complex gewricht, bestaande uit het ware enkelgewricht (of bovenste spronggewricht) en het subtalaire gewricht (of onderste spronggewricht). Het ware enkelgewricht wordt gevormd door 3 botten: tibia (scheenbeen), fibula (kuitbeen) en talus (sprongbeen). De talus bevindt zich bovenaan in de vork gevormd door scheen- & kuitbeen. De bewegingsmogelijkheden in dit gewricht beperken zich tot het optrekken en naar onder duwen van de voet (dorsi- & plantairflexie). Het subtalaire gewricht wordt gevormd door de talus bovenaan en het hielbeen of calcaneus onderaan. Dit gewricht stelt ons in staat om de voet zijdelings te bewegen (in- & eversie). Het plaatsen van een nieuw enkelgewricht gebeurt ter hoogte van het ware enkelgewricht. De enkelbanden zijn onmisbare structuren voor de enkelstabiliteit. Aan de buitenzijde ontspringen de 3 laterale collaterale enkelligamenten; deze worden frequent beschadigd bij enkelverstuikingen. Aan de binnenzijde is er het deltoïd ligamentencomplex (welke opgebouwd is uit verschillende delen). Het is door het samengaan van de botten, ligamenten en onderbeenspieren dat er een stabiel enkelgewricht bekomen wordt. Oorzaak en klachten Als er sprake is van ernstige invaliderende gewrichtsslijtage van de enkel (artrose) en veel pijn en bewegingsbeperking, dan kan uw orthopedisch chirurg het bovenste spronggewricht vastzetten, de zogenaamde enkelarthrodese operatie. In geval van artrose wordt het gladde kraakbeenoppervlak dun, brokkelig en/of het kraakbeen verdwijnt helemaal. Het lichaam kan dit zelf niet meer repareren omdat kraakbeen geen bloedvaten heeft. Als gevolg van de artrose verslechtert de kwaliteit van het kraakbeen en verdwijnt het soms helemaal, zodat het onderliggende bot geheel of gedeeltelijk bloot komt te liggen. Door slijtage van gewrichtkraakbeen en een vermindering van het (schokabsorberende) gewrichtssmeer kunnen botten over elkaar schuren bij het lopen of staan, wat veel pijn veroorzaakt. Iedereen boven de zestig jaar lijdt aan een bepaalde mate van artrose zonder dat daar een duidelijke oorzaak voor te vinden is. Slijtage van het gewricht kan dus een ouderdomsverschijnsel zijn, maar ook andere factoren zijn van belang. Aantasting van het gewricht kan het gevolg zijn van een ongeval waarbij bijvoorbeeld een breuk in het gewricht ontstond. Ook kleine beschadigingen door regelmatig verzwikken kunnen een rol spelen. En een ontsteking van het gewricht zoals bij reuma of jicht, draagt bij aan het ontstaan van artrose van de enkel. Gewrichtsslijtage wordt gekenmerkt door pijn tijdens beweging van het aangedane gewricht, en door een stijf of stram gevoel. Het gewricht is vooral stijf na een tijdje niet bewegen (bijvoorbeeld na lang zitten of in de ochtend). De meest voorkomende klacht bij slijtage van de enkel is pijn bij (het starten van) beweging. Verder kunnen ernstig aangedane gewrichten een krakend gevoel geven en kan er een bewegingsbeperking ontstaan. Soms kan er vochtophoping optreden in het gewricht, als uiting van een ontstekingsreactie en wordt het gewricht dik. Deze klachten nemen meestal toe als de slijtage verergert.

3 Diagnose en onderzoek De arts stelt de diagnose aan de hand van de aard van de klachten, het beloop in de tijd en de reactie op eerder gegeven behandeling, het lichamelijk onderzoek en röntgenfoto s en eventueel een MRIscan of tijdens een arthroscopie (kijkoperatie) van uw enkel. De behandelingsmogelijkheden De behandelingen die mogelijk zijn in het geval van gewrichtsslijtage van de enkel (artrose) dragen bij aan het verlichten van pijn en het behouden van functie. In eerste instantie zal er een niet-operatieve behandeling worden gestart. Deze kan bestaan uit o.a. pijnstillers en ontstekingsremmers, gewichtsbeperking, fysiotherapie en hulpmiddelen zoals een stok om makkelijker te kunnen lopen. Eveneens kunnen een of meerdere injecties in het enkelgewricht worden gegeven met een ontstekingsremmer of een synthetisch smeermiddel. In het uiterste geval kan het dragen van op maat gemaakte schoenen de klachten verminderen. Wanneer uw klachten als gevolg van de enkelartrose niet reageren op de genoemde behandelingen, zijn er operatieve mogelijkheden. Welke ingreep nodig is, hangt van een aantal factoren af. Bij milde tot matige gewrichtsslijtage van de enkel, kan schoonmaken van de enkel met een kijkoperatie een gunstig effect hebben op met name de pijn. Het nadeel is dat de klachten (bijna) altijd op termijn terug komen, en dat duur en mate van klachtenvermindering niet goed voorspelbaar is. Als er sprake is van ernstige invaliderende slijtage van de enkel en veel pijn en bewegingsbeperking, dan is alleen schoonmaken niet de uiteindelijke oplossing. Uw orthopedisch chirurg kan dan het bovenste spronggewricht vastzetten, de zogenaamde enkelarthrodese operatie. Ook een kunstenkel behoort tot de mogelijkheden. Of u in aanmerking komt voor het vastzetten voor het bovenste spronggewricht of voor een kunstenkel hangt o.a. af van uw leeftijd, activiteitsniveau, de stand van uw enkel en oorzaak van de gewrichtsslijtage. Voorbereiding vóór de operatie Haal vóór uw ziekenhuisopname elleboogkrukken. Het is belangrijk, dat u de krukken bij opname in het ziekenhuis meebrengt. U kunt deze o.a. lenen bij Thuiszorgwinkels (neem hiervoor een legitimatiebewijs mee). Regel hulp bij thuiskomst van familie of vrienden. U bent direct na de operatie namelijk minder mobiel. Mocht u persoonlijke of huishoudelijke hulp willen hebben, is het verstandig dit van tevoren te regelen. U bent na de operatie niet in staat zelf auto te rijden. Regel dus vooraf vervoer naar huis. Om het herstel zo voorspoedig mogelijk te laten verlopen is het belangrijk dat u, in overleg met de orthopeed, direct na thuiskomst te starten met fysiotherapie. Om er zeker van te zijn dat dit mogelijk is, maakt u voor de opname al een afspraak met een fysiotherapeut bij u in de buurt. U heeft tijdens uw preoperatief consult overlegd met de anesthesieassistent over de inname van medicijnen vóór de operatie. Wij verzoeken u het gedeelte van het lichaam waar u wordt geopereerd niet meer te scheren of anders te ontharen. Dit vermindert het risico op een infectie. Als de chirurg scheren noodzakelijk acht, gebeurt dit op de operatiekamer. Verhindering Als u ziek bent, koorts heeft of om andere redenen verhinderd bent om op het afgesproken tijdstip voor de ingreep te komen, neem dan zo spoedig mogelijk contact op met Medisch Centrum Amstelveen, tijdens kantooruren te bereiken op telefoonnummer In uw plaats kan dan iemand anders geholpen worden. Met u maken we dan een nieuwe afspraak.

4 De dag van de operatie U meldt zich op de dag van de operatie nuchter op het afgesproken tijdstip bij de receptie van Medisch Centrum Amstelveen. Eventuele medicatie kan, volgens de afspraken die zijn gemaakt tijdens de preoperatieve screening, worden ingenomen met een slokje water. Nadat u zich gemeld heeft bij de receptie kunt u plaatsnemen in ons Atrium. Een medewerker brengt u naar de operatiekamers, alwaar u voorbereid wordt op de operatie. De opnametijd is niet altijd de operatietijd. Voor de operatie wordt het te opereren gebied gemarkeerd met een pijl, die met viltstift op uw lichaam wordt gezet. Tijdens uw preoperatief consult en op de dag van de operatie heeft u overleg met de anesthesieassistent en anesthesist over welke anesthesietechniek bij u zal worden toegepast. Een arthroscopie van de enkel wordt meestal onder algehele narcose of met een ruggenprik uitgevoerd soms nog gecombineerd met een onderbeenblokkade. Tijdens de periode dat u opgenomen bent in het ziekenhuis krijgt u 1x per dag een spuitje (Fraxiparine) om trombose te voorkomen. Tot 6 weken na de operatie spuit u thuis ook dagelijks deze injectie. Ook krijgt u vlak voor de operatie antibiotica om de kans op infectie te verminderen. De operatie: de totale enkelprothese Door middel van een verticale incisie over het onderste 1/4 van het onderbeen en een deel van de voetrug wordt het enkelgewricht blootgelegd. Vaak dienen er botwoekeringen (osteofyten) te worden verwijderd om een goed zicht te krijgen op het gewricht Op geleide van de prothesemaat en de ligamentaire balans worden de zieke, versleten kraakbeenoppervlakken (met een kleine hoeveelheid onderliggend bot) verwijderd. Vervolgens wordt er een proefprothese met dezelfde afmetingen als de definitieve prothese geplaatst. Hiermee kan de chirurg het uiteindelijk resultaat evalueren en eventueel nog aanpassingen aanbrengen aan de definitieve prothese die uiteindelijk wordt ingebracht. De definitieve enkelprothese bestaat uit 3 delen. Twee metalen componenten (één voor het scheenbeen en één voor het sprongbeen) die stevig worden aangeklopt en een plastic component die ertussen wordt geschoven. Na uitgebreid spoelen wordt de wond onderhuids gehecht met zelf oplosbare hechtingen. De huid wordt gehecht met afzonderlijke hechtingen. Direct na de operatie Na de operatie verblijft u op de verkoever (uitslaapkamer). Direct na de operatie wordt er een drukverband aangelegd. Dit verband blijft in principe twee dagen zitten. Tijdens de opname wordt al gestart met fysiotherapie. Ontslag De ochtend na de ingreep gaat u naar huis. U verblijft één nacht in de kliniek.

5 Weer thuis Nazorg Het drukverband mag na 48 uur verwijderd worden. U mag de eerste week niet baden en zwemmen. Droog houden van de wond bevordert een goede wondgenezing, dus kunt u beter ook geen afsluitende pleister op de wondjes gebruiken. Na 4 dagen mag de wond kortdurend nat worden onder de douche. Een goede pijnbestrijding is belangrijk voor het genezingsproces. De recepten voor de medicijnen krijgt u tijdens uw opname in het ziekenhuis. Als dit onvoldoende helpt, neemt u dan contact op met Medisch Centrum Amstelveen. Poliklinische controle Ongeveer 2 weken na de ingreep komt u voor het verwijderen van de hechtingen op de polikliniek van Medisch Centrum Amstelveen. Na 6 weken komt u voor controle bij de orthopeed. Adviezen en leefregels De nabehandeling van een enkelprothese start met 2 weken onbelast onderbeengips, dus lopen met 2 krukken en daarna 2-4 weken onderbeensloopgips. Dit hangt af van hoe de operatie precies verlopen is, hoe stevig het bot was, of er eventueel een achillespeesverlenging is toegevoegd etc. Het dragen van gips is nodig om het lichaam de kans te geven aan de prothese vast te groeien. Als het gips verwijderd is, is er zeker nog 6 weken fysiotherapie nodig om de beweeglijkheid van het nieuwe gewricht zo groot mogelijk te maken en spierkracht te herwinnen. Complicaties Zoals bij alle chirurgische ingrepen is er een kleine kans op complicaties. Gelukkig komen deze slechts weinig voor. Algemene complicaties zijn infectie, trombose en nabloeding. Ook kan er soms een plekje met gevoelloosheid aan de voet ontstaan, omdat een huidzenuwtje verkleefd of beschadigd kan raken door de ingreep. Eventuele problemen van een enkelprothese zijn (milde) restpijn en, vooral op langere termijn, loslaten en slijten van de prothese, met noodzaak tot heroperatie. Mocht u een van bovenstaande complicaties opmerken na de operatie, bel dan met Medisch Centrum Amstelveen. Tussen uur zijn wij te bereiken op: Tussen uur zijn wij te bereiken op:

6 Medisch Centrum Amstelveen Burgemeester Haspelslaan NC Amstelveen