Concern Interne Controleplan 2016

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Concern Interne Controleplan 2016"

Transcriptie

1 December 2015 Opdrachtgever Gedelegeerd opdrachtgever Opdrachtnemer Uitvoering : Gedeputeerde Staten : Directieteam, directeur DCZ : Hoofd afdeling Financiële en Juridische Zaken : Bureau Kaderstelling en Controle (cluster AO/IC)

2 Inhoudsopgave 1 Inleiding Status van het Concern Interne Controleplan Doel van de interne controle Organisatie interne controle bij de provincie Zuid-Holland Ontwikkeling van de interne controle bij de provincie Zuid-Holland Terugblik Ontwikkelingen Kaders Interne Controle Wettelijke en provinciale kaders Risicoanalyse Planning en verantwoording Controleactiviteiten en planning Tot slot Bijlage: Jaarplanning Interne Controle activiteiten

3 1 Inleiding 1.1 Status van het Concern Interne Controleplan Voor u ligt het (CIC-plan) van de provincie Zuid-Holland. Met dit plan geven Gedeputeerde Staten invulling aan artikel 10 lid 1 en 2 van de verordening Financieel beleid, financieel beheer en financiële organisatie (9 november 2011). In lid 1 is opgenomen dat Gedeputeerde Staten jaarlijks zorg dragen voor de interne controle (IC) op de getrouwheid van de informatieverstrekking en de (financiële) rechtmatigheid van de beheershandelingen. Lid 2 vermeldt dat Gedeputeerde Staten hiertoe een Concern Interne Controleplan vaststellen en ter kennisneming voorleggen aan de commissie Bestuur en Middelen. Het CIC-plan is een kaderstellende nota die de belangrijkste verbijzonderde IC-werkzaamheden voor 2016 weergeeft, inclusief een bijlage met de planning van deze werkzaamheden. Op basis van de aanbevelingen van de accountant naar aanleiding van zijn controle van de jaarrekening 2015 kan het CIC-plan door Gedeputeerde Staten worden gewijzigd. De wijzigingen worden dan ter kennisneming voorgelegd aan de commissie Bestuur en Middelen. In hoofdstuk 1 komen het doel en de organisatie van het IC-proces aan de orde. Hoofdstuk 2 geeft een terugblik op de interne controle 2015 en geeft de ontwikkelingen aan voor In hoofdstuk 3 worden de kaders geschetst voor de interne controle om vervolgens in hoofdstuk 4 de controleactiviteiten voor het controlejaar 2016 weer te geven. In bijlage 1 is de jaarplanning 2016 opgenomen. 1.2 Doel van de interne controle Het primaire doel van de verbijzonderde interne controle (VIC) is om de organisatie inzicht te verschaffen in de opzet, het bestaan en de werking van relevante beheersmaatregelen in de belangrijkste processen, zodat er tenminste een uitspraak kan worden gedaan over de aspecten getrouwheid en financiële rechtmatigheid. Met de bevindingen van de verbijzonderde interne controle worden risico s in het financiële beheer en de werking van de beheersmaatregelen hierop in kaart gebracht. Dit stelt het management in staat om op basis van die bevindingen en van de aanbevelingen daarover deze risico s te beperken en de beheersing van de bedrijfsprocessen verder te verbeteren. Daarnaast zijn de uitgevoerde verbijzonderde interne controles van belang voor de accountant. Voor de controle van de jaarrekening moet de accountant kunnen steunen op, onder andere, deze verbijzonderde interne controles. 3

4 1.3 Organisatie interne controle bij de provincie Zuid-Holland Het cluster Administratieve Organisatie/Interne Controle (AO/IC) maakt deel uit van het bureau Kaderstelling en Controle van de afdeling Financiële en Juridische Zaken (Directie Concernzaken) van de provincie Zuid-Holland. Voor de uitvoering van de verbijzonderde interne controles is het cluster ingedeeld op basis van de primaire en ondersteunende processen binnen de provincie. Elke AO/IC-medewerker is gekoppeld aan een aantal van deze processen. Per proces is een procesteam dat onder leiding staat van een procesteamleider. De teams verrichten de volgende IC-activiteiten: - plannen en voorbereiden van de uit te voeren controlewerkzaamheden, uitvoeren van de controle, opstellen rapportage met bevindingen en aanbevelingen naar aanleiding van de uitgevoerde interne controles in overeenstemming met het Concern Interne Controleplan, bewaken van de opvolging van de aanbevelingen n.a.v. de IC s; - kaders en werkprogramma s opstellen en evalueren ten behoeve van de IC s; - controlewerkzaamheden uitvoeren op de samengestelde dossiers voor de jaarrekening voordat deze aan de accountant worden aangeleverd; - uitvoeren van ad hoc onderzoeken op verzoek van het management en/of het bestuur. Bij de uitvoering van de interne controles zullen de onafhankelijkheid en de objectiviteit van AO/IC worden ondersteund door enerzijds de (interne) routing van de IC-rapportages (via hoofd afdeling Financiële en Juridische Zaken en Concerncontroller naar het Directieteam) en anderzijds door de mogelijkheid tot escalatie vanuit AO/IC naar de provinciesecretaris en de gedeputeerde Middelen. Verder zal zorg gedragen worden voor voldoende vaktechnische bekwaamheid en deskundigheid bij de medewerkers van het cluster AO/IC, onder andere door middel van interne en externe opleidingen. Naast genoemde IC-activiteiten verrichten de AO/IC-medewerkers ook diverse werkzaamheden met betrekking tot de eigen kaderstellende verantwoordelijkheid op het gebied van de administratieve organisatie van de provincie. 4

5 2 Ontwikkeling van de interne controle bij de provincie Zuid-Holland 2.1 Terugblik 2015 Reguliere interne controles In 2015 zijn, net als in voorgaande jaren, verbijzonderde interne controles uitgevoerd op die processen waarin materiële financiële beheershandelingen plaatsvinden. Deze processen zijn door Provinciale Staten bepaald aan de hand van het, jaarlijks door haar vast te stellen, Normenkader Rechtmatigheid en afgestemd met de accountant. Deze processen zijn: a. Verwerven en aannemen b. Verstrekken en vaststellen subsidies c. Instandhouden bedrijfskapitaal (onderdeel: salarissen) d. Instandhouden bedrijfskapitaal (onderdeel: betalingsverkeer) e. Genereren van inkomsten (onderdeel: subsidiebaten) f. Planning en control (onderdeel: begrotingsuitvoering en jaarrekening) Voor de uitvoering van deze verbijzonderde interne controles is gekozen voor een combinatie van gegevensgerichte, procesgerichte en systeemgerichte controleactiviteiten. In 2015 kon nog niet binnen alle processen volledig gebruik gemaakt worden van geautomatiseerde beheersmaatregelen. Hierdoor was het volledig systeemgericht uitvoeren van alle interne controles nog niet mogelijk. Daarnaast zijn in 2015 binnen het proces Salarissen, als gevolg van reorganisaties, wijzigingen voorbereid in (deel)processen en personeelsbezetting. Implementatie van deze proceswijzigingen inclusief de passende interne beheersmaatregelen was nog niet (volledig) gerealiseerd waardoor de controlewerkzaamheden voor dit proces in 2015 op een gegevensgerichte wijze worden uitgevoerd. Jaarlijks zal, in overleg met de afdeling Informatisering & Automatisering, nagegaan worden of het mogelijk is één of meerdere nieuwe geautomatiseerde beheersmaatregelen op korte termijn beschikbaar te hebben voor de verbijzonderde interne controle. Dit om, bij de uitvoering van genoemde interne controles, zoveel mogelijk gebruik te kunnen maken van de automatisering binnen de provincie Zuid - Holland. Om een interne controle systeemgericht te kunnen uitvoeren moet gebruik gemaakt kunnen worden van de geautomatiseerde omgeving. Het is noodzakelijk om jaarlijks vast te stellen of de geautomatiseerde omgeving voldoende betrouwbaar en integer is. Tijdens dit onderzoek (de zogeheten EDP-audit) worden de opzet, het bestaan en de werking van verschillende beheersmaatregelen met betrekking tot deze geautomatiseerde omgeving beoordeeld. Ook in 2015 heeft het cluster AO/IC een aanzienlijk deel van dit onderzoek naar de betrouwbaarheid en integriteit van de geautomatiseerde omgeving van de provincie uitgevoerd. Het andere gedeelte is uitgevoerd door de EDP-auditors van de accountant. De bevindingen van de EDP-audit bevestigen dat de huidige geautomatiseerde omgeving van de provincie voldoet aan de vereisten voor een systeemgerichte controleaanpak. 5

6 Aanvullende en nieuwe verbijzonderde interne controles Naast de reguliere verbijzonderde interne controles is in 2015 door AO/IC ook een aantal aanvullende en/of nieuwe verbijzonderde interne controles uitgevoerd. De stand van zaken met betrekking tot deze controles worden hierna verder toegelicht. Verbijzonderde interne controle in relatie tot Horizontaal Toezicht In december 2014 hebben Gedeputeerde Staten een convenant met de Belastingdienst ondertekend met betrekking tot Horizontaal Toezicht. Gevolg van de ondertekening van dit convenant is dat de provincie zich verplicht om, voor zover dit nog niet het geval is, haar financiële processen zodanig op orde te brengen dat de fiscale risico s en de bijbehorende beheersmaatregelen op een zodanige wijze zijn/worden ingebed dat een procesgerichte controle op de fiscale aspecten door de Belastingdienst kan worden uitgevoerd. Deze mogelijke aanpassingen van de financiële processen zijn niet alleen uitgevoerd als gevolg van het convenant met de Belastingdienst. De provincie wil zelf ook fiscaal voldoende in control zijn. Voor een goede beheersing die borgt dat materiële fiscale fouten tijdig worden voorkomen is het noodzakelijk een geheel van beheersmaatregelen te hebben in alle relevante processen die specifiek gericht zijn op de fiscale risico s. De belangrijkste fiscale aspecten betreffende de provincie hebben betrekking op de Omzetbelasting (BTW/BCF) en de Loonbelasting. Zowel op het gebied van de omzetbelasting als op het gebied van de loonbelasting heeft de organisatie in 2015 verschillende zaken onderzocht. De nadruk heeft hierbij gelegen op het vaststellen van een juiste en volledige toepassing van de relevante fiscale wet en regelgeving. Zo is, zowel naar aanleiding van het voorbereidingstraject van het daadwerkelijk realiseren van Horizontaal Toezicht door de Belastingdienst als naar aanleiding van de complexiteit van de BTW wetgeving bij infrastructurele projecten, door de organisatie onderzoek gedaan naar de juistheid van de in de afgelopen jaren gehanteerde BTWlabelling. Bij het uitvoeren van dit onderzoek heeft ondersteuning door een externe adviseur plaatsgevonden. Het is de verwachting dat dit onderzoek uiterlijk eind 2015 afgerond zal zijn. Ook op het gebied van de Loonbelasting heeft de organisatie, mede naar aanleiding van de door de Belastingdienst in 2013 uitgevoerde controle, een dergelijk onderzoek uitgevoerd. Gedurende beide onderzoeken heeft afstemming met de Belastingdienst plaatsgevonden over de wijze waarop de onderzoeken zijn uitgevoerd en de uitkomsten van het onderzoek. De reactie van de Belastingdienst op de uitgevoerde werkzaamheden is positief. Deze worden gezien als een noodzakelijke belangrijke stap in de realisatie van Horizontaal Toezicht. In het geval de uitkomsten van genoemde onderzoeken hiertoe aanleiding hebben gegeven zijn financiële correcties opgesteld en doorgevoerd. De implementatie van de mogelijke noodzakelijke aanpassingen van de huidige processen vindt plaats in AO/IC is nauw betrokken geweest bij de in 2015 uitgevoerde onderzoeken en zal ook betrokken worden bij het benoemen van de belangrijkste fiscale risico s, de bijbehorende beheersmaatregelen en de hiermee verband houdende noodzakelijke aanpassingen in de processen. Zodra de implementatie van genoemde procesaanpassingen is gerealiseerd zal AO/IC tweemaal per jaar een verbijzonderde interne controle uitvoeren op de omzetbelasting en de loonbelasting. Verbijzonderde interne controle: grondadministratie In 2014 zijn de gronden van Bureau Beheer en Landbouwgronden (BBL) door het Rijk overgedragen aan de provincie. Dit houdt in dat de provincie vanaf het moment van overdracht 6

7 de registratie van deze gronden moet vastleggen in een eigen grondadministratie. In 2014 heeft de provincie een applicatie aangeschaft waarmee de administratie van de mutaties met betrekking tot deze gronden geautomatiseerd kan plaatsvinden. De accountant heeft eind 2014/begin 2015 een onderzoek uitgevoerd naar, onder andere, de juistheid en de volledigheid van de mutaties die in de grondadministratie hebben plaatsgevonden gedurende het boekjaar Dit, als onderdeel van de werkzaamheden met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2014 van de provincie. De conclusie van de accountant was dat naar zijn oordeel de mutaties 2014 juist en volledig zijn verwerkt in de grondadministratie. Wel heeft de accountant een aantal verbeteringsvoorstellen gedaan waarmee de transacties met betrekking tot Groene Grond nog beter ingebed kunnen worden in de organisatie. Eén van de belangrijkste voorstellen van de accountant heeft betrekking op het opstellen van een procedure aan de hand waarvan de grondmutaties moeten worden uitgevoerd en het uitvoeren van een interne controle daarop. In de loop van 2015 is gestart met het opstellen van een werkinstructie die moet voorzien in een juiste, tijdige, volledige en rechtmatige verwerking van de grondmutaties. De accountant heeft deze instructie tijdens de interim-controle 2015 beoordeeld en, op een aantal kleine aanpassingen na, akkoord bevonden. Deze werkinstructie zal met ingang van 2016 operationeel zijn, zodat in 2016 tweemaal per jaar een procesgerichte verbijzonderde interne controle kan worden uitgevoerd op de grondadministratie. Ten behoeve van de jaarrekening 2015 zal nog een gegevensgerichte controle moeten worden uitgevoerd op de grondmutaties Deze werkzaamheden zullen door het cluster AO/IC, in overleg met de accountant, worden uitgevoerd in de periode november 2015 tot en met januari Veranderende wet- en regelgeving beroepsgroep accountants In 2014 heeft het bestuur van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) besloten de vereisten met betrekking tot het gebruikmaken van interne controlewerkzaamheden van de klant aan te scherpen. Deze vereisten zijn opgenomen in de zogeheten Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden 610 (NV COS-610). Dit, mede naar aanleiding van het eerder verschenen rapport van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarin kritiek werd geuit op het functioneren van de accountants. Concreet houdt dit in dat de accountant bij zijn afweging of er al dan niet gebruik gemaakt kan worden van de werkzaamheden van de interne controleafdeling antwoord moet geven op de vraag of deze interne controleafdeling objectief en deskundig is en of de uitgevoerde werkzaamheden van voldoende kwaliteit zijn. Voor de provincie Zuid-Holland hebben deze strengere eisen geen ingrijpende gevolgen. In de managementletter 2015 heeft de accountant aangegeven dat, gegeven de bestaande positionering van het cluster AO/IC binnen de organisatie, de hierbij passende rapportagestructuur en de goede kwaliteit van de uitgevoerde werkzaamheden, hij maximaal gebruik maakt van de door AO/IC verrichte werkzaamheden en dat er op een efficiënte wijze wordt samengewerkt. 2.2 Ontwikkelingen 2016 Aanvullende en nieuwe verbijzonderde interne controles Verbijzonderde interne controle in relatie tot Horizontaal Toezicht In voorgaand hoofdstuk is aangegeven dat in 2016, indien nodig, (her)inrichting van processen zal plaatsvinden om zodoende (nog) beter aan te sluiten op de relevante fiscale wet- en 7

8 regelgeving. Het cluster AO/IC zal nauw betrokken worden bij deze activiteiten. De nadruk zal vooral liggen op het in kaart brengen van alle fiscale risico s, het nagaan of er voldoende beheersmaatregelen aanwezig zijn om deze risico s af te dekken en het implementeren van nieuwe/aanvullende beheersmaatregelen om fiscale risico s (nog) beter af te dekken. Zodra deze activiteiten zijn uitgevoerd zal AO/IC over 2016 tweemaal een procesgerichte verbijzonderde interne controle uitvoeren op de omzetbelasting en de loonbelasting. Hierbij zal vooral gekeken worden naar de opzet, het bestaan en de werking van de belangrijkste fiscale beheersmaatregelen. De uit te voeren controlewerkzaamheden zullen worden afgestemd met de belastingdienst zodat zij, ten behoeve van de belastingcontrole van het verslagjaar 2016, optimaal gebruik kunnen maken van de controlewerkzaamheden die door de organisatie zelf op dat gebied zijn uitgevoerd. Naast omzetbelasting en loonbelasting zal de provincie met ingang van 1 januari 2016 ook te maken krijgen met vennootschapsbelasting. Op dat moment treedt nieuwe wetgeving in werking waarin wordt voorzien dat overheidsbedrijven die economische activiteiten ontplooien op dezelfde wijze aan de regels met betrekking tot de vennootschapsbelasting moeten worden onderworpen als private partijen. In 2015 heeft de afdeling Financiele en Juridsche Zaken onderzocht in hoeverre de provincie zich bezig houdt met economische activiteiten. De resultaten van dit onderzoek wijzen uit dat dit in beperkte mate het geval is. Het cluster AO/IC zal, mede in het licht van Horizontaal Toezicht, in 2016 controleactiviteiten verrichten om vast te stellen dat ook op het gebied van de vennootschapsbelasting de provincie de fiscale wet- en regelgeving juist en volledig toepast. Verbijzonderde interne controle: grondadministratie Zoals in hoofdstuk 2.1 al aangegeven heeft de accountant bij de afronding van de controle van de jaarrekening 2014 geadviseerd zorg te dragen voor verdere formalisatie van het proces van de grondmutaties en de hierop betrekking hebbende interne controle. In de loop van 2015 is gestart met het opstellen van een werkinstructie die moet voorzien in een juiste, tijdige, volledige en rechtmatige verwerking van de grondmutaties. De verwachting is dat deze instructie met ingang van 2016 operationeel zal zijn. Zodra dat het geval is zal door AO/IC tweemaal per jaar een procesgerichte verbijzonderde interne controle worden uitgevoerd op de grondadministratie. Hierbij zullen de opzet, het bestaan en de werking van de belangrijkste beheersmaatregelen met betrekking tot de grondadministratie worden beoordeeld. Lonen en salarissen In 2014 zijn verschillende initiatieven vanuit de afdeling Personeel & Organisatie (P&O) opgestart om de bestaande processen te herijken, waar nodig te updaten en (beter) aan te laten sluiten op werkinstructies. Begin 2015 hebben knelpunten op het gebied van personeel en systemen geleid tot aanzienlijke vertraging van dit verbetertraject. Recent heeft de afdeling P&O, in samenwerking met de afdelingen Financieel Juridische Zaken (FJZ) en Informatisering & Automatisering (I&A) het programma Dienstverlening P&O opgestart. Dit programma kenmerkt zich door een clustering van een aantal projecten, gericht op het (her)inrichten van processen met betrekking tot Lonen en Salarissen en het inregelen van de (noodzakelijke) beheersmaatregelen. Verwacht wordt dat een belangrijk deel van deze projecten voor het einde van 2015 zal zijn afgerond. Daar waar het gaat over, bijvoorbeeld, de opzet van interne beheersmaatregelen met betrekking tot genoemde processen, zal het cluster AO/IC worden ingeschakeld. 8

9 Nadat genoemde (her)inrichting van de processen zal hebben plaatsgevonden zal AO/IC in 2016, indien mogelijk, weer een procesgerichte verbijzonderde interne controle uitvoeren op het salarisproces. Om ten behoeve van de eigen organisatie én de jaarrekening 2015 voldoende zekerheid te hebben over de betrouwbaarheid van de kosten die betrekking hebben op de lonen en salarissen heeft het cluster AO/IC, na afstemming met PwC, over het eerste half jaar van 2015 diverse gegevensgerichte controles uitgevoerd. Ook over de tweede helft van 2015 zullen (aanvullende) gegevensgerichte controles moeten worden uitgevoerd met betrekking tot de salariskosten. Deze zullen eind 2015/begin 2016 in overleg met PwC worden uitgevoerd door het cluster AO/IC. 9

10 3 Kaders Interne Controle 3.1 Wettelijke en provinciale kaders Er zijn binnen de provincie diverse kaders aanwezig die (kwaliteits)eisen stellen aan de interne controle. Deze kaders zijn afgestemd met de accountant en uitgewerkt in de controleprogramma s die gebruikt worden voor het uitvoeren van de interne controles. Naast de provinciale kaders, is de wet- en regelgeving in de Provinciewet (artikel 216 en 217) van belang, waarin is geregeld dat Provinciale Staten bij verordening regels vaststellen voor de controle op het financiële beheer. Deze verordeningen waarborgen dat de rechtmatigheid van het financiële beheer en van de inrichting van de financiële organisatie getoetst worden. De volgende verordeningen zijn relevant: - Verordening Financieel beleid, financieel beheer en financiële organisatie (Besluit van Provinciale Staten van 9 november 2011) - Controle verordening provincie Zuid-Holland 12 november 2003, gewijzigd 14 oktober 2015 (Besluit van Provinciale Staten van 14 oktober 2015, nr. 6829) - Organisatieregeling provincie Zuid-Holland 2011 Daarnaast is van toepassing het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), de daarbij behorende vraag- en antwoordrubriek (houdende de voorschriften voor de begrotings- en verantwoordingsdocumenten, uitvoeringsinformatie en informatie voor derden van provincies en gemeenten) en de door de commissie BBV opgestelde Kadernota Rechtmatigheid. Een volledige opsomming van externe en interne wet- en regelgeving waaraan de medewerkers van AO/IC toetsen met betrekking tot de controle op de rechtmatigheid, is vastgelegd in het zogenaamde Normenkader rechtmatigheid. Op 10 november 2015 hebben Gedeputeerde Staten de meest recente versie van het Normenkader vastgesteld. 3.2 Risicoanalyse De inrichting van de werkprogramma s van de interne controles is gebaseerd op de risicoanalyses van de betrokken processen. Per proces worden de foutenmogelijkheden (risico's) ten aanzien van financiële getrouwheid en financiële rechtmatigheid onderkend, gewaardeerd en geëvalueerd. Voor de inventarisatie van de risico s wordt gebruik gemaakt van de volgende bronnen: de al aanwezige risicoanalyses uit de huidige en nieuwe procesbeschrijvingen; de risico s die gesignaleerd worden tijdens de procesanalyse en bestaanscontrole van de processen; de geconstateerde risico s uit eerdere IC-rapportages; de door de accountant benoemde risico s. Alle risico s worden gefilterd op overlapping en beoordeeld op het aspect of risico s die deel uitmaken van andere werkprocessen direct relevant zijn voor het controleobject of niet. De risico s worden gewaardeerd conform de methode voor risico-inventarisatie die bij de provincie Zuid- Holland wordt gehanteerd. In deze methode worden de risico s geschat op basis van de impact 10

11 en waarschijnlijkheid (kans). De uitkomst van de waardering bij deze methode is laag, midden of hoog. De inventarisatie van de financiële risico s wordt per proces ondergebracht in een risicotabel. Daarna wordt nagegaan in hoeverre alle genoemde financiële risico s worden afgedekt door de beheersmaatregelen in het proces. De beheersmaatregelen die de financiële risico s met een grote impact afdekken (zogenaamde keycontrols of significant controls) vormen de basis voor de inrichting van de werkprogramma s. De controle op de werking van deze beheersmaatregelen wordt getest met spreiding over het gehele jaar.. 11

12 4 Planning en verantwoording 4.1 Controleactiviteiten en planning Gezien de grote aantallen transacties, omvang van de geldstromen en/of mate van risico op het gebied van rechtmatigheid en getrouwheid, worden in 2016 proces- en /of systeemgerichte controles verricht op de onderstaande onderwerpen. Hoofdproces Controle Uitvoering Frequentie Verwerven en aannemen Inkopen, aanbesteden en 3x per jaar prestatieleveringen Procesteam Inkopen Verstrekken subsidies Toekennen en vaststellen 3x per jaar subsidies Procesteam Subsidies Genereren van Inkomsten Subsidiebaten en -bijdragen Procesteam Subsidies Instandhouden Salarissen Bedrijfskapitaal Procesteam Salarissen Betalingsverkeer Procesteam Betalingsverkeer Planning en Control Begrotingsuitvoering Procesteam Begrotingsuitvoering Saldoverklaringen (balansrekeningen en Procesteam Jaarrekening tussenrekeningen) Jaarrekeningcontrole 1x per jaar Procesteam Jaarrekening Electronic Data Processing Geautomatiseerde omgeving PZH Procesteam Automatisering Fiscaliteiten Fiscale aspecten Loonbelastingen en BTW Grondadministratie Juistheid/volledigheid mutaties + juistheid waardering Jaarrekeningcontrole In januari 2016 worden door het cluster AO/IC de verbijzonderde interne controles over de laatste periode in 2015 uitgevoerd en afgerond. In februari en maart 2016 besteedt het cluster AO/IC het grootste deel van haar tijd aan het toetsen van de door de organisatie opgeleverde jaarrekeningstukken (jaarrekeningproces) alvorens deze aan de accountant worden aangeboden. De controles op onder andere de SiSa-regelingen (Single information, Single audit), de kapitaallasten, de reserves en voorzieningen, het boeken van de investeringen en de te verrekenen loonkosten zijn in het niet separaat opgenomen, omdat deze onderdeel uitmaken van de interne controles met betrekking tot de jaarrekening. 12

13 In de bijlage bij dit plan (Jaarplanning Interne Controle Activiteiten 2016) zijn de geplande start- en einddata en doorlooptijden van de controles zichtbaar gemaakt. 13

14 5 Tot slot De accountant heeft in zijn managementletter 2015 opgemerkt dat de kwaliteitsverbetering van het cluster AO/IC zich heeft doorgezet. Hij geeft aan dat de kwaliteit van de uitgevoerde controlewerkzaamheden goed is en dat hij daar maximaal gebruik van kan maken. Genoemde kwaliteitsverbetering is vooral gerealiseerd door het verder standaardiseren van documenten en werkwijzen en het beter documenteren van de reviews die binnen het cluster zelf zijn uitgevoerd. Ondanks het feit dat de accountant positief is over de kwaliteit van de werkzaamheden van AO/IC heeft het cluster ook voor 2016 nog de nodige ambities op het gebied van efficiëntieverbetering. Hierbij zal nadrukkelijk, in overleg met de accountant, gekeken gaan worden naar de (on)mogelijkheden om verbijzonderde interne controles, die nu nog gegevensgericht of procesgericht worden uitgevoerd, zoveel mogelijk systeemgericht te gaan uitvoeren. Evenwijdig hieraan zal samen met de accountant na worden gegaan in hoeverre het instrument data-analyse in 2016 ingezet kan gaan worden bij de uitvoering van de verbijzonderde interne controles binnen de provincies. Beide ambities gaan uit van het zo optimaal mogelijk benutten van de geautomatiseerde omgeving van de organisatie. In 2015 zijn binnen de provincie een aantal ontwikkelingen gestart die direct of indirect betrekking hebben op de interne controle. Het is de verwachting dat zowel het programma Provincie van Waarde als de koersnotitie Opgavegericht werken veranderingen in de organisatie en bestaande manier van werken met zich mee zullen gaan brengen. Veranderingen die ook betrekking hebben op de interne controlewerkzaamheden. Daarnaast zal in de komende maanden door het Directieteam een visie worden gevormd over concern control binnen de provincie. Dit is in lijn met de aanbeveling die de accountant op dit gebied heeft gedaan in zijn managementletter Hij adviseert om, bij de bepaling van de visie op concern control, na te gaan in hoeverre het stelsel van interne beheersmaatregelen van de provincie kan worden verbeterd door deze beter aan te laten sluiten op het four-lines-of-defence model. AO/IC zal in 2016, waar mogelijk, een constructieve bijdrage leveren aan de verdere vormgeving en ontwikkeling van genoemde onderwerpen, door de inzet van haar kennis en kunde op het gebied van processen en interne controle. Naast de hiervoor genoemde ambities met betrekking tot de reguliere interne controles blijft AO/IC ook in 2016 zowel de interne als de externe ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de financiële getrouwheid en rechtmatigheid binnen de provincie volgen. Indien noodzakelijk/gewenst worden eventuele aanvullende onderzoeken uitgevoerd om materiele financiële risico s te kunnen onderkennen en de werking van de al dan niet aanwezige beheersmaatregelen te beoordelen en waar nodig te laten verbeteren. 14

Concern Interne Controleplan 2017

Concern Interne Controleplan 2017 December 2016 Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtnemer Uitvoering : Gedeputeerde Staten : Hoofd afdeling Financiële en Juridische Zaken : Bureau Kaderstelling en Controle (cluster AO/IC) Inhoudsopgave

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

/ IJssels. Intern controleplan Samenwerking

/ IJssels. Intern controleplan Samenwerking Intern controleplan 2018 ^ Gemeente / IJssels gemeente Montfoort Vast te stellen door Managementteam UW Dagelijks Bestuur UW College van B&W IJsselstein College van B&W Montfoort Vastgesteld dd 28 maart

Nadere informatie

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011 Intern controleplan gemeente Venray Boekjaar 2011 Een onderzoeksplan om verder in control te komen Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2011DEF Pagina 1 van

Nadere informatie

Interne controleplan gemeente Venray

Interne controleplan gemeente Venray Interne controleplan 2010 gemeente Venray Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2010DEF2 Pagina 1 van 8 Inhoudsopgave 1. Aanleiding... 3 2. Doelstelling... 3

Nadere informatie

Algemene toelichting Intern controleplan 2012

Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Inhoudsopgave: 1. Algemeen 3 2. Uitgangspunten interne controleplan 2012 3 2.1 Waarom een intern controleplan? 3 2.2 Controleaanpak 3 2.3 Uitvoering van de

Nadere informatie

Voortgangsrapportage

Voortgangsrapportage Rechtmatigheid Wat hebben we bereikt? Voortgangsrapportage Rechtmatigheid Stand van zaken per 1 juli Behoort bij brief met kenmerk - 50651 Voortgangsrapportage Rechtmatigheid, juli 1 FASE 1 WET EN REGELGEVING

Nadere informatie

Auditing CONTROLEPLAN 2019

Auditing CONTROLEPLAN 2019 Auditing CONTROLEPLAN 2019 Versie Definitief 1 Controleplan 2019 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Wettelijk kader... 3 1.3 Groningen in control... 3 1.4 Ervaringen 2018 en acties doorontwikkeling

Nadere informatie

Aanbieding continuering accountants dienstverlening Deloitte Accountants B.V. voor de boekjaren 2019 tot en met 2021

Aanbieding continuering accountants dienstverlening Deloitte Accountants B.V. voor de boekjaren 2019 tot en met 2021 Aanbieding continuering accountants dienstverlening Deloitte Accountants B.V. voor de boekjaren 2019 tot en met 2021 2 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1 Aanleiding voor deze aanbieding 3 1.2 Uitgangspunten voor

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER.

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2016 VAN DE GEMEENTE TEN BOER. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Intern Controleplan gemeente Veenendaal

Intern Controleplan gemeente Veenendaal Intern Controleplan gemeente Veenendaal 2016 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding:... 3 1.2 Doel van het plan... 3 1.3 Waarom interne controle?... 4 2 Kader interne controle... 5 2.1 Wettelijk

Nadere informatie

Programma van eisen voor de Europese aanbesteding van Accountancydiensten.

Programma van eisen voor de Europese aanbesteding van Accountancydiensten. Programma van eisen voor de Europese aanbesteding van Accountancydiensten. Kenmerk: CTM 169773 Versie CONCEPT Datum 12-12-2017 1.1. Omvang van de opdracht De accountantsdiensten omvatten de volgende werkzaamheden:

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

Inrichting sector Concernstaf en unit Concern Controlling

Inrichting sector Concernstaf en unit Concern Controlling Bijlage bij Brief PS reg. nr. 2007-62976 Inrichting sector Concernstaf en unit Concern Controlling Inleiding Per half februari 2006 is het hoofd concern-controlling benoemd op de functie van Directiecontroller

Nadere informatie

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân.

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân besluit, gelet op artikel 109 van de

Nadere informatie

Inspiratiedag. Workshop 1: Risicogestuurde interne controle. 15 september 2016

Inspiratiedag. Workshop 1: Risicogestuurde interne controle. 15 september 2016 Inspiratiedag Workshop 1: Risicogestuurde interne controle 15 september 2016 Programma Inleiding Risicomanagement Interne beheersing Relatie met de externe accountant Van interne controle naar beheersing

Nadere informatie

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6.

Nadere informatie

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid De visie en missie van de organisatie is : Bestuurders

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 Voor de gemeenten Tubbergen, Dinkelland en het Openbaar lichaam Noaberkracht Dinkelland Tubbergen September 2014

Nadere informatie

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6. Rapportage

Nadere informatie

Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen Gemeente Lingewaard Deelplan IC Begrotingsbeheer- en wijzigingen 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave Inhoud 1. Aanleiding... 2 2. Structureel / incidenteel... 2 3. Opdrachtgever... 2 4. Opdrachtnemer... 2 5. Relevante

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Mede op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de commissie BBV een onderzoek

Nadere informatie

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast)

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Inleiding Met ingang van 2004 moeten alle provinciale jaarrekeningen worden voorzien van een accountantsverklaring met betrekking tot de financiële

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Voorstel aan college van Burgemeester en Wethouders

Voorstel aan college van Burgemeester en Wethouders Openbaar Registratienummer: 212560 Datum voorstel: 13 mei 2016 Niet openbaar Portefeuillehouder: De heer P. Lucassen Afdeling: BV Finance & Control Agendapunt 2 Onderwerp/Titel: Verslag interne controle

Nadere informatie

Controleplan Innovatief en Risicogericht. Gemeente Groningen. 1 september Afdeling Auditing

Controleplan Innovatief en Risicogericht. Gemeente Groningen. 1 september Afdeling Auditing Controleplan 2017 Innovatief en Risicogericht Gemeente Groningen 1 september 2017 Afdeling Auditing Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Ontwikkelingen... 3 1.3 Interne controle en verbijzonderde

Nadere informatie

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3 Aan het algemeen bestuur van Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn t.a.v. de heer B. Groeneveld Postbus 1098 8001 BB ZWOLLE drs. M.C. van Kleef RA Accountantsverslag

Nadere informatie

Controleprotocol jaarrekening 2016

Controleprotocol jaarrekening 2016 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Wettelijk kader 3 1.2 Doel 4 2. Accountantscontrole 5 2.1 Controle getrouwheid en rechtmatigheid in het algemeen 5 2.2 Controle rechtmatigheid in het bijzonder 5 2.3 Controletoleranties

Nadere informatie

Inspiratiedag. Workshop 2: Interne controle in het Sociaal Domein. 15 september 2016

Inspiratiedag. Workshop 2: Interne controle in het Sociaal Domein. 15 september 2016 Inspiratiedag Workshop 2: Interne controle in het Sociaal Domein 15 september 2016 Programma Voorstellen en verwachtingen Interne beheersing en interne controle Relatie met de externe accountant Belangrijkste

Nadere informatie

Veranderende omgeving*

Veranderende omgeving* Veranderende omgeving* Provincie Noord-Brabant Client Service Plan 2009 juli 2009 *connectedthinking PwC Inhoud Opdracht Uw verwachtingen en wensen Specifieke regelgeving en ontwikkeling daarin Bijzondere

Nadere informatie

Controleprotocol Werkorganisatie Duivenvoorde

Controleprotocol Werkorganisatie Duivenvoorde Controleprotocol Werkorganisatie Duivenvoorde Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Doelstelling... 3 3. Wettelijk kader... 3 4. Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid en rechtmatigheid)... 3 4.1

Nadere informatie

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard.

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard. 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader regelen. In dit controleprotocol vindt dat

Nadere informatie

Controleprotocol 2018 en 2019 voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de gemeente Delfzijl

Controleprotocol 2018 en 2019 voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de gemeente Delfzijl Controleprotocol 2018 en 2019 voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de gemeente Delfzijl Nick Doorn (concerncontroller) 20 juni 201914 juni 2019 1. Inleiding In 2016 heeft de aanbesteding

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 gemeente Eindhoven Raadsnummer 13R5570 Inboeknummer 13bst01755 Beslisdatum B&W 15 oktober 2013 Dossiernummer 13.42.251 Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 Inleiding Vanaf boekjaar 2010 is

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Bijlage 5F Sliedrecht

Bijlage 5F Sliedrecht Bijlage 5F Sliedrecht Beschrijving organisatie Sliedrecht is een dorp met bijna 25.000 inwoners en ligt aan een van de drukst bevaren rivieren van Nederland, de Beneden Merwede. Sliedrecht is de bakermat

Nadere informatie

Intern Controleplan 2017 Gemeente Heemstede. aanleiding

Intern Controleplan 2017 Gemeente Heemstede. aanleiding GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Heemstede. Nr. 2450 15 februari 201 Intern Controleplan 201 Gemeente Heemstede Inhoudsopgave 1. 1.1 1.2 1.3 2. 2.1 2.2 3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 4. 4.1 4.2 4.3

Nadere informatie

Burgemeester en Wethouders

Burgemeester en Wethouders Burgemeester en Wethouders Aan de gemeenteraad Datum 17 mei 2011 Contactpersoon V. van der Heide Ons kenmerk DIV-2011-8785 Doorkiesnummer 5165212 Onderwerp Reactie verslag van bevindingen externe accountant

Nadere informatie

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is.

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 VAN DE GEMEENTE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL 1. Inleiding Bij besluit van 06 november 2003 heeft de gemeenteraad Deloitte Accountants aangewezen

Nadere informatie

medisch specialisten 2014

medisch specialisten 2014 Controleprotocol Verantwoordingsdocument honoraria medisch specialisten 2014 10 juli 2015 Inhoud 1. Uitgangspunten 3 1.1 Inleiding 3 1.2 Procedures 3 1.3 Leeswijzer 3 2. Onderzoeksaanpak 4 2.1 Beleidskader

Nadere informatie

Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard

Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6.

Nadere informatie

Controleprotocol jaarrekening gemeente Heerenveen

Controleprotocol jaarrekening gemeente Heerenveen gemeente Heerenveen Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Wettelijk kader... 3 1.2 Doel... 4 2 Accountantscontrole... 5 2.1 Controle getrouwheid en rechtmatigheid in het algemeen... 5 2.2 Controle rechtmatigheid

Nadere informatie

Intern controleplan CAK Het CAK in control

Intern controleplan CAK Het CAK in control Intern controleplan CAK 2014 Het CAK in control Den Haag, 28 maart 2014 Aan het directieteam van het CAK Een transparant controleplan Hierbij presenteren wij het intern controleplan CAK 2014. Met dit plan

Nadere informatie

Slagvaardig partnerschap

Slagvaardig partnerschap Slagvaardig partnerschap Gemeente Purmerend Concept-cliënt service Plan 2010 27 September 2010 Opdracht In de overeenkomst van dienstverlening die is afgesloten tussen de gemeente Purmerend en zijn de

Nadere informatie

Accountantsprotocol declaratieproces. revalidatiecentra fase 2 : bestaan en

Accountantsprotocol declaratieproces. revalidatiecentra fase 2 : bestaan en Accountantsprotocol declaratieproces revalidatiecentra fase 2 : bestaan en werking Versie 29 september 2015 Inhoud 1. Inleiding en uitgangspunten 3 2. Onderzoeksaanpak accountant 4 2.1 Doel en reikwijdte

Nadere informatie

Onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid

Onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid Onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid Commissie Rekening & Audit Besturing en Controlling/Auditteam 23 november 2016 Onderwerpen Wat houdt het in? Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid

Nadere informatie

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Treasury 2014 Gemeente Lingewaard 1 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6. Rapportage 4 7.

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Controleprotocol Gemeente Loon op Zand

Controleprotocol Gemeente Loon op Zand Controleprotocol 2016 Gemeente Loon op Zand Financien & Belastingen Oktober 2016 1. Inleiding De gemeente Loon op Zand geeft ieder jaar opdracht om de accountantscontrole als bedoeld in artikel 213 GW

Nadere informatie

INTERN CONTROLEPLAN 2014 Rechtmatigheid Gemeente Marum

INTERN CONTROLEPLAN 2014 Rechtmatigheid Gemeente Marum INTERN CONTROLEPLAN 2014 Rechtmatigheid Gemeente Marum 2 Controleplan rechtmatigheid gemeente Marum 2014 Inhoud 1 Inleiding... 5 2 Controleaanpak... 6 2.1 Uitgangspunten voor de controle... 6 2.1.1 Te

Nadere informatie

Provinciale Staten VOORBLAD

Provinciale Staten VOORBLAD VOORBLAD Onderwerp Aanwijzen accountant voor de verslagjaren 2013-2016 SIS-nummer Agendering (advies Griffie) PS2013-99 Commissie AFW 6 februari 2013 Provinciale Staten 13 februari 2013 Behandelwijze x

Nadere informatie

Rekeningcommissie. : Middelen/CC&A Nummer commissiestuk : RC-0219 Datum : 9 november 2010 Bijlagen : -

Rekeningcommissie. : Middelen/CC&A Nummer commissiestuk : RC-0219 Datum : 9 november 2010 Bijlagen : - Griffie Rekeningcommissie Datum commissievergadering : - DIS-stuknummer : 2355849 Behandelend ambtenaar : N. Sluiter Directie/bureau : Middelen/CC&A Nummer commissiestuk : RC-0219 Datum : 9 november 2010

Nadere informatie

Plan van aanpak accountantscontrole 2015 gemeente Woudrichem. Woudrichem 22 september 2015 Rein-Aart van Vugt Dennis van Vollevelde

Plan van aanpak accountantscontrole 2015 gemeente Woudrichem. Woudrichem 22 september 2015 Rein-Aart van Vugt Dennis van Vollevelde Plan van aanpak accountantscontrole 2015 gemeente Woudrichem Woudrichem Rein-Aart van Vugt Dennis van Vollevelde Aanscherping vereisten accountantscontrole: ontwikkelingen vanaf 2014 Meer focus op IT-omgeving

Nadere informatie

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW.

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW. A.B. 14/65 Controleprotocol boekjaren 2014-2018 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader

Nadere informatie

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Controleverordening Randstedelijke Rekenkamer De Randstedelijke Rekenkamer besluit: overwegende dat: op grond van de wet van 2 juli 2003, Stb.

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

Vastgestelde verordening - Financiële verordening gemeente Zoeterwoude

Vastgestelde verordening - Financiële verordening gemeente Zoeterwoude GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van de gemeente Zoeterwoude Publicatiedatum: 10-06-2015 Nummer gemeenteblad: 0554 Vastgestelde verordening - Financiële verordening gemeente Zoeterwoude Burgemeester en wethouders

Nadere informatie

Bijlage 5G Zwijndrecht

Bijlage 5G Zwijndrecht Bijlage 5G Zwijndrecht Beschrijving organisatie De gemeente Zwijndrecht is een actieve gemeente met een rijk verenigingsleven en veel vrijwilligers die voor anderen klaar staan. Zwijndrecht ziet inwoners,

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Controleprotocol voor de accountantscontrole 2013 van de gemeente Sliedrecht 1. Inleiding Voor het jaar 2013 heeft de gemeenteraad aan Deloitte Accountants B.V. opdracht verstrekt om de accountantscontrole

Nadere informatie

Toezicht op Financiën. Wim Touw 17 april 2013

Toezicht op Financiën. Wim Touw 17 april 2013 Toezicht op Financiën Wim Touw 17 april 2013 Agenda OMGEVING FINANCIEEL MANAGEMENT SOFT CONTROLS DE ROL VAN DE ACCOUNTANT SPECIFIEKE VRAGEN 1 OMGEVING 2 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004

Nadere informatie

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Versie 1.1 21 mei 2013 Adrie-Jan de Korte Kenmerk: V0050/H1516 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1 Doelstelling 3 1.2 Wettelijk kader 3 2. Algemene uitgangspunten

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de gemeente Mill en Sint Hubert

Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van de gemeente Mill en Sint Hubert Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2014-2017 van de gemeente Mill en Sint Hubert 1. Inleiding Bij besluit van 12 juni 2014 heeft de gemeenteraad Deloitte accountants opdracht

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

Werkprogramma s 2016

Werkprogramma s 2016 Werkprogramma s 2016 Van het 14-kolomspapier naar significante aangelegenheden! Waarom hanteert u een werkprogramma? Hulpmiddel dat ik niets vergeet Sturingsmiddel voor assistenten Krijg ik aangeleverd

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Doel protocol. 3 Rechtmatigheid

1 Inleiding. 2 Doel protocol. 3 Rechtmatigheid 1 Inleiding Vanaf de jaarrekening 2004 is de accountantsverklaring uitgebreid met een oordeel over de rechtmatigheid. De accountant kijkt niet alleen naar het getrouwe beeld, maar ook of baten, lasten

Nadere informatie

Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk

Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk Concerncontrol Velsen Concerncontrol in de gemeente Velsen: de praktijk Jörg Schlunke [email protected] 06-506 908 92 12 juni 2014 Inhoud Opdracht concerncontroller Velsen Visie op control Rol, taken

Nadere informatie

Deloitte. 6 NOV, OTL BAR-org-anisatie INGEKOMEN

Deloitte. 6 NOV, OTL BAR-org-anisatie INGEKOMEN Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 www.deloitte.nl Aan de leden van het algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail [email protected] Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Offerte aanvraag Accountantscontrole t.b.v. Stichting PeelrandWonen te Boekel

Offerte aanvraag Accountantscontrole t.b.v. Stichting PeelrandWonen te Boekel Offerte aanvraag Accountantscontrole t.b.v. te Boekel Datum: 20 december 2018 Inhoudsopgave Inhoud 1. Inleiding... 2 1.1 Algemeen... 2 1.2 Het doel van de aanbesteding... 2 1.3 Voorbehoud... 2 2. Offerteprocedure...

Nadere informatie

1 In accountantstermen is subjectieve verhindering en belemmering een onvolkomenheid, die door de cliënt wel kan worden

1 In accountantstermen is subjectieve verhindering en belemmering een onvolkomenheid, die door de cliënt wel kan worden NORMENKADER 2013 1. Reikwijdte begrip rechtmatigheid en het normenkader In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) wordt onderscheid gemaakt tussen het juridische begrip rechtmatigheid

Nadere informatie