Startnotitie Groenbeleid

Transcriptie

1 Startnotitie Groenbeleid Afdeling Openbare Werken Sectie Werken en projecten Concept

2 Startnotitie Groenbeleid 1. Context Groen heeft een belangrijke functie en raakt diverse beleidsvelden. Het nieuw te maken Groenbeleid zal worden geschreven, rekening houdend met onze identiteit en vanuit onze missie Ondernemend en betrokken. Het nieuwe beleid zal invulling gaan geven aan Gewoon Goed Groenbeleid, mede door daarin onze vier kernwaarden (verbinden, leiderschap, wendbaar, vertrouwen) te vertalen. Verbinden Verbinden is het sleutelwoord voor de komende jaren. Niet over elkaar, maar met elkaar. Waarbij de relatie zeker zo belangrijk is als de inhoud: dat maakt dat iets ook echt met en van elkaar wordt. Door bewust te zijn van onze omgeving en nog meer van buiten naar binnen te denken zal onderlinge saamhorigheid ontstaan. Dit vereist participatie, gastvrijheid en interactief werken. Hierbij zal er altijd een zoektocht moeten zijn naar de juiste balans tussen vriendelijkheid en doelmatigheid. Allesomvattend denken én samenwerken aan een beoogd resultaat moet hand-in-hand gaan en is het doel. Creëren en faciliteren. Dit vereist wel leiderschap. Leiderschap Leiderschap vullen we in door betrouwbaar te zijn voor de samenleving. We tonen daadkracht als lastige besluiten genomen moeten worden. We laten zien waar we voor staan en waarom we de dingen doen: soms lokaal, soms regionaal. We handelen integer en professioneel. We zijn eerlijk en open onder alle omstandigheden. We zijn er voor u en we doen het samen met u. Dat vereist wel dat we wendbaar zijn. Wendbaar Wendbaarheid stelt ons in staat om snel in te spelen om veranderende (maatschappelijke) omstandigheden. Maatwerk voor iedereen is de drijfveer. Met het oog op het heden anticiperen we op de toekomst. Daarbij gaat het steeds meer om de weg zelf omdat het resultaat steeds minder scherp te benoemen is. Er is steeds vaker sprake van een streep aan de horizon en niet meer van een stip. Met andere woorden; we zijn vasthoudend in ons doel, maar flexibel in onze middelen. Dit vereist wel vertrouwen. Vertrouwen Vertrouwen is misschien wel de belangrijkste kernwaarde. Ook hier gaat het om de relatie. Een relatie bouw je op door dat wat je deelt met elkaar, in openheid en transparantie. Ook wanneer het moeilijk is. We geven elkaar de ruimte om die verantwoordelijkheid in te vullen. Alleen zo groeit het onderlinge vertrouwen. We veroordelen niet. We nemen het afleggen van verantwoording serieus en zoeken altijd naar cohesie en synergie. We verbinden, tonen leiderschap en stellen ons wendbaar op. Dat geeft vertrouwen. 2. Definitie groen Groen in dit verband betreft het groen en ook water in de woon- en leefomgeving. Het vervult een veelheid aan functies. Het draagt bij aan de identiteit van de leefomgeving. Het bevordert de gezondheid van mens en milieu en het zorgt voor recreatieve en ecologische mogelijkheden. Bovendien draagt groen bij aan een klimaatbestendige gemeente. Met groen zijn 1

3 veel belangen gemoeid. Denk hierbij aan waterhuishouding, milieu, dier- en volksgezondheid, algemeen beheer en economische waarden als toerisme/recreatie. 3. Aanleiding voor Groenbeleid In het Programmaplan is opgenomen dat de gemeente Edam-Volendam Groenbeleid wil vaststellen. In de motie van 2 november 2017, die door de voltallige raad is aangenomen, wordt het college verzocht om in samenspraak met inwoners en de raad te komen tot een meerjarig Groenbeleid met een hoog kwaliteitsniveau voor de gehele gemeente. Op dit moment heeft de gemeente Edam-Volendam geen Groenbeleid. Maatregelen gericht op groen vinden met name plaats als onderdeel van ruimtelijke ontwikkelingen en als onderdeel van het reguliere beheer. Met een Groenbeleid kunnen bestaande doelen worden heroverwogen en kan ingespeeld worden op de actuele trends en behoeften in de samenleving, zoals bewonersparticipatie en duurzaamheid. Ook het samengaan van de voormalige gemeenten Edam-Volendam en Zeevang tot de nieuwe gemeente Edam-Volendam vormt een aanleiding voor het samenstellen van groenbeleid. 4. Doelen van Groenbeleid Een Groenbeleid beschrijft de visie en ambitie van de gemeente op het (openbare) groen. De nadruk ligt hierbij op het gemeentelijke groen. Daarnaast kan de waarde benoemd worden van groen dat bij anderen in eigendom en beheer is. Het doel van het plan is ook het vastleggen van de ambities voor het beheer van het groen. 5. Keuzes voor Groenbeleid De ambitie is dat het Groen gewoon goed is. Met helder beleid en een daarop gebaseerd beheerplan, kan goed uitgelegd worden wat we doen en waarom we het doen. Tegelijkertijd biedt dat een goede basis voor periodieke evaluaties en het al of niet bijsturen. Bij het maken van Groenbeleid worden op voorhand een enkele keuzes gemaakt. De eerste keuze is dat wordt getracht het Groenbeleid vorm te geven binnen de bestaande financiële kaders van de begroting. De tweede keuze is dat in het Groenbeleid wordt ingezet op een goede balans tussen de volgende belangen: - Kwaliteit o o Openbaar groen van goede kwaliteit en goed te onderhouden Behoud en versterken van groenstructuren en soorten passend bij de identiteit van de verschillende kernen Behoud en waar mogelijk uitbreiden van de hoeveelheid groen o - Klimaat o Klimaatadaptatie o Groen als bijdrage aan waterberging en infiltratie o Groen ter verkoeling op locaties met hittestress op warme dagen - Functionaliteit o Biodiversiteit behouden en versterken (flora en fauna) o Gebruiksmogelijkheden van groen uitbreiden (zoals hangplekken, natuurlijk spel, sport) 2

4 o Aantrekkelijkheid van de gemeente verbeteren - Sociale cohesie/participatie o Inwoners denken mee en doen mee (betrekken en participeren) o Inwoners dragen positief bij aan de eigen groene (leef)omgeving o Bewustwording van belang groen De reden om voor een balans te kiezen, ligt in het feit dat alle belangen relevant zijn. Gelet op het gevoelen van de raad wordt Kwaliteit als een zwaar belang gewogen. Hetzelfde geldt voor Klimaat, vanwege de relatie met veiligheid en gezondheid. De belangen Functionaliteit en Sociale cohesie worden als gemiddeld belang gewogen. 6. Bestaande kaders voor Groenbeleid Naast de voornoemde keuzes, zijn diverse vastgestelde kaders voor gemeentelijk Groenbeleid te vinden in diverse wetgeving en beleid van het rijk, de provincie en het waterschap. Groenbeleid heeft daarnaast raakvlakken met een aantal gemeentelijke beleidsnota s en is onlosmakelijk verbonden met water(berging), landschap, natuur, biodiversiteit en duurzaamheid. Hierbij is vanzelfsprekend sprake van overlap. Met het onderstaande overzicht wordt getracht een aantal belangrijke kaders weer te geven. De Wet natuurbescherming is sinds 1 januari 2017 van kracht. Deze wet vervangt de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en Faunawet. De nieuwe wet neemt de Europese regelgeving als uitgangspunt en heeft als doel de biodiversiteit in Nederland te beschermen en de verantwoordelijkheden te decentraliseren. Het kabinet beschrijft in de natuurvisie in grote lijnen het natuurbeleid tot Belangrijkste punt van de visie is een omslag in het denken: natuur hoort midden in de samenleving thuis en niet alleen in beschermde natuurgebieden. Het kader voor het provinciale natuurbeleid is te vinden in de Agenda Groen. Dit beleid richt zich onder meer op maatregelen voor de Natura 2000-gebieden (waaronder Polder Zeevang), natuurcompensatie en het vergroten en verbeteren van de beleefbaarheid en recreatieve toegankelijkheid van de provinciale groenstructuur. Een weergave van de groenstructuren in Edam en Volendam wordt gegeven in de Visie en Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR). Hierin wordt mede de visie op de groenstructuren omschreven: het versterken van de identiteit. In het Omgevingsbeleidsplan gemeente Edam-Volendam is het opstellen van een integraal groenbeleidsplan als actiepunt opgenomen. Het omgevingsbeleidsplan legt daarbij de focus op het behoud van het landschap en verbetering van de natuurwaarden en biodiversiteit. Bij het vormgeven van Groenbeleid speelt het behoud van het landschap geen rol, daarvoor zal separaat een beleid worden opgesteld. In de Duurzaamheidsagenda Edam-Volendam wordt ingegaan op het thema klimaatadaptatie. Klimaatadaptie moet integraal onderdeel uitmaken van de planvorming en 3

5 (her)inrichting van de gemeente. In inrichtings-, beheers- en beleidsplannen moet meer ruimte voor groen en water worden opgenomen. Andere lokale kaders voor het Groenbeleid zijn de bestemmingsplannen (waarin groen en water expliciet worden opgenomen), het gemeentelijk rioleringsplan (regenwaterafvoer via de bodem), de Sportnota Edam-Volendam (voldoende sportieve buitenruimte) en het speelruimtebeleid (meer natuurlijke speelplekken). Voor wat betreft bomen bepaalt de Algemene plaatselijke verordening Edam-Volendam 2016 dat alleen een kapvergunning is vereist voor bomen die op de zogenaamde Bomenlijst staan. In het Groenbeleid kan vastgelegd worden hoe met andere bomen omgegaan moet worden. Voor Groenbeleid zijn verder nog relevant: de behoefte aan losloopgebieden voor honden en het beleid dat gericht is op het tegengaan van snippergroen. Afhankelijk van de te maken keuzes zal worden getracht het groenbeleid vorm te geven binnen de bestaande kaders van de begroting. 7. Participatie Overeenkomstig de motie van 2 november 2017 zal het Groenbeleid in samenspraak met inwoners en de raad worden opgesteld. Uit de inbreng van de inwoners en de raad kunnen prioriteiten naar voren komen die bepalend zijn voor de keuze van ambities en acties. Inwoners kunnen een positieve bijdrage leveren aan hun groene (woon)omgeving. Betrokkenheid van inwoners is daarom belangrijk voor de uitvoering van het Groenbeleid. Bij de uitvoering van groenwerken op een kleinere schaal (straatniveau), kunnen inwoners betrokken worden bij hun directe omgeving. Het Groenbeleid als zodanig betreft een hoger schaalniveau. De inbreng van de inwoners zal bij de totstandkoming, om tot evenwichtige keuzes tussen alle genoemde belangen te komen, vorm krijgen door advisering via vertegenwoordigende groeperingen zoals dorpsraden en dergelijke. Daarnaast zal ook aan externe instanties die zich met groen bezig houden (vlinderstichting, vogelbescherming enz.) advies worden gevraagd. Naderhand zal een concept ter inzage gelegd worden. 8. Resultaat Het optimale resultaat is een breed gedragen Groenbeleid, waarin wordt gestreefd naar een hoog kwaliteitsniveau van het groen. Het plan zal na vaststelling periodiek worden geëvalueerd en worden gemonitord. 9. Groencompetitie De gemeente Edam-Volendam doet komend voorjaar mee aan de nationale groencompetitie Entente Florale. De stichting Entente Florale Nederland heeft als doel om het multifunctionele belang van het groen breed onder de aandacht te brengen. Bij de jurycriteria wordt gekeken naar de volgende zes vakinhoudelijke hoofdkenmerken: 1. ruimtelijke visie en kwaliteit; 4

6 2. cultuurhistorie en erfgoed; 3. stedelijke groenstructuur en buiteninrichting; 4. landschap, ecologische kwaliteit en biodiversiteit; 5. gezonde leefomgeving en recreatie; 6. duurzaamheid: mens, markt en milieu. Deze hoofdkenmerken worden beoordeeld op: visie/beleid en ontwerp/realisatie/beheer. Daarnaast worden de communicatie en participatie beoordeeld. In de juryrapportage wordt een analyse van de situatie gegeven, inclusief een aantal conclusies en aanbevelingen. De rapportage zal een waardevolle input zijn voor het op te stellen Groenbeleid. 5

7 6