STICHTING VAKOPLEIDING PROCESINDUSTRIE

Transcriptie

1 TICHTING VAKOPLEIDING PROCEINDUTRIE EINDTERMENDOCUMENT Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

2 tichting Vakopleiding Procesindustrie Postbus A Leidschendam telefoon telefax internetsite [email protected] EINDTERMENDOCUMENT Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek Vastgesteld door Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, juli 2001 Uitgave: juli 2002 Crebo-code kwalificatie: Datum inwerkingtreding: 1 augustus EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

3 INTRODUCTIE EN TYPERING VAN DE KWALIFICATIE RURIEK I: INTRODUCTIE EN TYPERING VAN DE KWALIFICATIE 1. Introductie In dit eindtermendocument staan de eindtermen en andere relevante gegevens over de middenkaderopleiding Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek. Het document geldt voor opleidingen die vanaf 1 augustus 2002 starten. Het eindtermendocument bevat de volgende rubrieken: I II III Introductie en typering van de kwalificatie Opleidingsindicaties Eindtermen 2. Naam van de kwalificatie Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek 3. eroepstypering De kwalificatie Medewerker Algemene Operationele Techniek maakt deel uit van het beroepenveld Operationele Techniek, dat weer onderdeel is van de sector PMLF (Procestechniek en Operationele Techniek, Milieutechniek, Laboratoriumtechniek, Fotonica). eroepenveld Operationele Techniek Het beroepenveld Operationele Techniek omvat uitvoerende en middenkaderberoepen in energieproductiebedrijven, in de procesindustrie en in toeleverende bedrijven. De Operationeel Technicus is binnen deze bedrijven verantwoordelijk voor het bedienen, het onderhouden en het verlenen van service aan complexe procesinstallaties. Afhankelijk van de complexiteit van het proces en de taken van de Operationeel Technicus is een kwalificatie op niveau II of niveau IV vereist. Operationeel Technici die werkzaam zijn bij energieproductiebedrijven, dragen de zorg voor het elektriciteitsproductieproces. Dit proces vindt 24 uur per dag plaats en daarmee ligt er een belangrijke rol bij onderhoud, serviceverlening aan en het in bedrijf houden van de werktuigen en installaties. De Operationeel Technicus treft men mede aan in grotere procesindustriële bedrijven die over een eigen energievoorziening beschikken. Mede als gevolg van het gebruik van warmte-krachtinstallaties en door intensievere benutting van restwarmte voorzien de grotere procesindustriële bedrijven tegenwoordig niet alleen in hun eigen energie, maar zijn zij tevens producent van elektriciteit en daarom gekoppeld aan het Nederlandse elektriciteitsnet. De complexiteit van het geheel van energievoorziening en productieproces maakt dat er een belangrijke rol ligt bij onderhoud, serviceverlening aan en het in bedrijf houden van de werktuigen en installaties. Tot slot is het beroepenveld Operationele Techniek vertegenwoordigd in toeleverende bedrijven. Het betreft hier gespecialiseerde installatiebedrijven die kwalitatief hoogwaardige apparatuur installeren en/of onderhouden, zoals lucht- en waterbehandelingsinstallaties, koel- en vriesinstallaties, warmte-krachtinstallaties en turbines. EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

4 eroepstypering De Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek is een functionaris die door zijn brede technologische kennis van proceswerktuigen en -installaties, kan doorgroeien van werktuigkundige tot zelfstandig beheerder van procesinstallaties of tot leidinggevende binnen het (energie)productieproces. Daarnaast kan de Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek werkzaam zijn op het gebied van het installeren en onderhouden van en service verlenen aan proceswerktuigen of -installaties. Ook kan de Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek werkzaam zijn als medewerker van een ingenieursbureau. eroepstaken De belangrijkste taken van de Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek zijn: het installeren, in bedrijf stellen, onderhouden van en verlenen van service aan proceswerktuigen en -installaties; het - aanvankelijk onder toezicht - bewaken, regelen en onderhouden van complexe productieprocessen, met name met betrekking tot energieproductie; het - aanvankelijk onder toezicht - dragen van verantwoordelijkheid voor het economisch, veilig en milieuverantwoord verloop van preventief en correctief onderhoud aan proceswerktuigen en -installaties; het geven van adviezen op het gebied van onderhoudsmanagement en kwaliteits- en milieuzorg met betrekking tot proceswerktuigen en -installaties. 4. Niveau van de kwalificatie Niveau IV, middenkaderopleiding EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

5 INTRODUCTIE EN TYPERING VAN DE KWALIFICATIE 5. Korte onderbouwing niveau-aanduiding De wijze waarop de kwalificatie Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek is ingeschaald op de dimensies verantwoordelijkheid, complexiteit en transfer is te lezen in onderstaand schema. De waarde per dimensie is gearceerd weergegeven. verantwoordelijkheid wat betreft werk van anderen verantwoordelijk voor eigen takenpakket verantwoordelijk niethiërarchisch verantwoordelijk hiërarchisch verantwoordelijkheid wat betreft afbreukrisico geringe verantwoordelijkheid redelijk grote verantwoordelijkheid grote verantwoordelijkheid complexiteit geautomatiseerde routines toepassen standaardprocedures toepassen combinatie van standaardprocedures ontwikkelen van nieuwe procedures transfer naar ander beroep functiegebonden kennis en vaardigheden beroepsgebonden kennis en vaardigheden beroepsonafhankelijke kennis en vaardigheden transfer naar nieuwe ontwikkelingen beperkt om te schakelen redelijk om te schakelen goed om te schakelen Wat betreft de dimensies verantwoordelijkheid en transfer wordt nog het volgende opgemerkt. In de sector PMLF omvat het begrip verantwoordelijkheid ook de verantwoordelijkheid voor middelen, het milieu en de gezondheid van anderen. Dat wil zeggen dat ook de mate waarin er sprake is van afbreukrisico, is meegewogen bij het vaststellen van het niveau van de kwalificatie. In de sector PMLF wordt met transfer ook het vermogen bedoeld om als beroepsbeoefenaar mee te groeien met een steeds veranderende beroepsinhoud. Met name in de procesindustrie is er sprake van continue veranderingen van productiemethoden. De mate waarin de kwalificatie voorbereidt op technologische ontwikkelingen, is meegewogen bij het vaststellen van het niveau van de kwalificatie. EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

6 6. Korte beschrijving plaats van de kwalificatie in de kwalificatiestructuur van het CO/LO De kwalificatie maakt deel uit van de kwalificatiestructuur PMLF (Procestechniek en Operationele Techniek, Milieutechniek, Laboratoriumtechniek, Fotonica). 7. Aanduiding van de gelegitimeerd(e) beroepsprofiel(en) of vergelijkbare informatiebronnen die als basis hebben gediend voor de eindtermen De kwalificatie is gebaseerd op formeel en informeel onderzoek in de bedrijfstak. Het formele deel wordt beschreven in de volgende documenten: Tussen de raderen, A&O Adviescentrum Opleidingsvraagstukken, unnik, Transparantie en samenhang in beroepsopleidingen voor de procesindustrie, Impulsprogramma voor de procesindustrie, gecoördineerd door tichting Industrieel Vakmanschap (IV), Transparantiematrix Procescollege Mainport Rotterdam, A&O Adviescentrum Opleidingsvraagstukken, unnik, De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2002, Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt, Het informele onderzoek vindt continu plaats middels contacten met het bedrijvenveld. De bevindingen worden steeds meegenomen bij het onderhouden van het eindtermendocument. 8. Mate waarin de eindtermen zijn gebaseerd op wettelijke beroepsvereisten, inclusief die zijn neergelegd in richtlijnen van de Raad van Europese Gemeenschappen De eindtermen gericht op ARO en veiligheid sluiten aan bij de afspraken die tussen diverse branches en het Ministerie van ociale Zaken en Werkgelegenheid zijn gemaakt. ovendien zijn de eindtermen voor veiligheid afgestemd met het Nederlands Instituut voor Arbeidsvraagstukken / TNO.V. te Amsterdam EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

7 INTRODUCTIE EN TYPERING VAN DE KWALIFICATIE 9. enaming deelkwalificaties benodigd voor diplomering Een kandidaat heeft recht op het diploma Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek als hij de volgende deelkwalificaties heeft behaald: - Maatschappelijk Culturele Vorming III (301) - asis Procestechnologie III (317) - Procestechnologie III (318) - Energietechniek III (320) - Onderhoud Algemene Operationele Techniek (215) - Praktijk Algemene Operationele Techniek (323) - Maatschappelijk Culturele Vorming IV (401) - asis Algemene Operationele Techniek IV (431) - Middenkader Algemene Operationele Techniek (432) - Praktijk Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek (433) De volgende vrije keuze deelkwalificaties kan de cursist binnen deze kwalificatie behalen: - Internationale eroepsoriëntatie 3 (303) - Toegepaste Natuurwetenschappen (423) EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

8 RURIEK II: OPLEIDINGINDICATIE 1. Aanduiding van welke opleiding/kwalificatie de kwalificatie een voortzetting vormt De opleiding/kwalificatie is een voortzetting van de kwalificatie Operationele Techniek met code (niveau 4) van het LO tichting Opleidingen Metaal (OM), respectievelijk de kwalificatie Algemeen Operationeel Technicus (niveau 4) van het LO Transport en Logistiek (T&L). Deze kwalificatie was reeds onder code toegewezen aan de VaPro. 2. Leerweg(en) De beroepsopleidende leerweg wordt geadviseerd. 3. Advies over het aantal studiebelastingsuren en aanduiding van de deelkwalificaties die bij examinering externe legitimering behoeven De totale studiebelasting van de kwalificatie bedraagt 6400 U. De beroepspraktijkvorming bedraagt 25% (1600 U). De vrije ruimte bedraagt 10 % (640 U). De extern te legitimeren deelkwalificaties zijn met een * gemarkeerd. school- beroepspraktijkcomponent component totaal Maatschappelijke Culturele Vorming III (301) * asis Procestechnologie III (317) * Procestechnologie III (318) * Energietechniek III (320) Onderhoud Algemene Operationele Techniek (215) * Praktijk Algemene Operationele Techniek (323) Maatschappelijk Culturele Vorming IV (401) asis Algemene Operationele Techniek IV (431) * Middenkader Algemene Operationele Techniek (432) * Praktijk Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek (433) vrije keuzedeelkwalificatie: Internationale eroepsoriëntatie 3 (303) Toegepaste Natuurwetenschappen (423) EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

9 OPLEIDINGINDICATIE 4. Overheidsbekostiging De opleiding tot Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek komt voor overheidsbekostiging in aanmerking. 5. Vooropleiding Voor de opleiding Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek is een VMO diploma theoretische, gemengde of kaderberoepsgerichte leerweg vereist. Voor diploma s uit de sectoren Zorg & Welzijn en Economie is bovendien het sectorvak wiskunde of natuur-scheikunde verplicht. Ook een VO- of MAVO-diploma met wis- en natuurkunde op minimaal C-niveau sluit naadloos aan bij de opleiding Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek. 6. Doorstroommogelijkheden Het diploma Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek geeft in principe recht op toelating tot de onderstaande opleidingen. Lineair verwante opleidingen (naadloze aansluiting): - HO AOT - Techniek Redelijk verwante opleidingen: - HO in een andere technische richting EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

10 RURIEK III: EINDTERMEN 1. De eindtermen Onderstaand zijn de eindtermen per deelkwalificatie weergegeven. In de kolom /P is een advies gegeven voor toedeling van de eindterm aan de schoolcomponent of aan de beroepspraktijkvorming. Toedeling aan de schoolcomponent betekent dat het realiseren (en toetsen) van de eindterm in een binnenschoolse situatie kan plaatsvinden. Toedeling aan de beroepspraktijkvorming betekent dat geadviseerd wordt de eindterm te realiseren (en te toetsen) in een reële bedrijfssituatie. In de kolom Taco staat een taxonomiecode conform Romiszowski. kolom /P P kolom Taco F /pm/i/r Pc/pm/i/r choolcomponent beroepspraktijkvorming Feitelijke kennis (feiten, procedures) egripsmatige kennis (begrippen, principes) Reproduktieve vaardigheden cognitief/psychomotorisch/interactief/reactief Produktieve vaardigheden cognitief/psychomotorisch/interactief/reactief EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

11 INTERNATIONALE EROEPORIËNTATIE Maatschappelijk Culturele Vorming III (301) Deelkwalificatie Maatschappelijk Culturele Vorming III (301) omvat kennis, inzicht, houdingen en vaardigheden gericht op communicatie, bedrijfskunde, omgaan met gegevens, functioneren als individu in de samenleving en als werknemer in een arbeidsorganisatie. nummer eindterm /P Taco NEDERLAND De kandidaat kan overleg voeren met collega's en leidinggevenden. /P /i De kandidaat kan Nederlandstalige handleidingen en schriftelijke opdrachten interpreteren De kandidaat kan richtlijnen en voorschriften op vaktechnisch gebied en op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn interpreteren. /P /P De kandidaat kan brieven, rapporten en werkverslagen opstellen. /P De kandidaat kan formulieren en vragenlijsten invullen. /P De kandidaat kan de inhoud van artikelen van algemene en technische aard samenvatten De kandidaat kan schriftelijke of elektronisch opgeslagen gegevens interpreteren De kandidaat kan beschrijven hoe hij zijn vakkennis kan onderhouden. /P /P /P Pc EDRIJFKUNDE De kandidaat kan structuren van arbeidsorganisaties beschrijven De kandidaat kan verschillende ondernemingsvormen beschrijven De kandidaat kan de economische kringloop beschrijven De kandidaat kan het belang van logistiek en planning beschrijven. INFORMATICA De kandidaat kan de invloed van de computer op het dagelijks leven beschrijven De kandidaat kan de functie en werking van de verschillende componenten van computers beschrijven. EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

12 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan bij het verwerven van informatie gebruik maken van geautomatiseerde gegevensbestanden en audiovisuele media De kandidaat kan voor berekeningen en administratie gebruik maken van bestaande computerprogramma's. /P /P MAATCHAPPIJLEER De kandidaat kan zijn mening geven over maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op werk en individu De kandidaat kan op basis van respect omgaan met mensen met een andere maatschappelijke en culturele achtergrond De kandidaat kan de werking van de parlementaire democratie beschrijven. /P /P /r Rr/i De kandidaat kan het Nederlandse rechtssysteem beschrijven De kandidaat kan zijn waarden, normen en opvattingen weergeven over de betekenis van arbeid voor individu en samenleving De kandidaat kan de elementen van de kwaliteit van arbeid en de begrippen veiligheid, gezondheid en welzijn beschrijven De kandidaat kan de factoren noemen die een rol spelen bij het ontstaan van risico's voor mens en milieu De kandidaat kan stappen ondernemen die kunnen leiden tot het vinden en aanvaarden van betaald werk De kandidaat kan verwoorden welke rechten, plichten en verantwoordelijkheden voortvloeien uit een arbeidscontract De kandidaat kan informatie inwinnen omtrent rechten, plichten en verantwoordelijkheden in geval van werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid in een gegeven situatie. /P /P /P /P Pc/i F /i Rr/c ENGEL De kandidaat kan Engelse benamingen en begrippen van het vakgebied en van het bedrijf/de branche beschrijven De kandidaat kan eenvoudige Engelstalige handleidingen en voorschriften interpreteren. LICHAMELIJKE OPVOEDING De kandidaat kan de (beroepsgerichte) motorische vaardigheden ergonomisch verrichten. /pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

13 INTERNATIONALE EROEPORIËNTATIE Internationale eroepsoriëntatie 3 (303) nummer eindterm Tac o De kandidaat kan de topografie van het betreffende land in grote lijnen weergeven De kandidaat kan de relatie tussen de geologische/klimatologische gesteldheid en de bestaansmiddelen van het betreffende land beschrijven De kandidaat kan het bevolkingsaantal en de bevolkingssamenstelling van het betreffende land weergeven De kandidaat kan de historische ontwikkeling van het betreffende land in grote lijnen beschrijven De kandidaat kan de kenmerken van het politiek bestel, de belangrijkste politieke stromingen en de belangrijkste actuele politieke kwesties van het betreffende land beschrijven De kandidaat kan de belangrijkste culturele kenmerken van het betreffende land beschrijven De kandidaat kan de plaats van de eigen opleiding in de onderwijsstructuur van het betreffende land beschrijven De kandidaat kan de huidige economische situatie van het betreffende land in grote lijnen beschrijven De kandidaat kan de positie van het betreffende land in de Europese Unie of de relatie van het betreffende land met de Europese Unie beschrijven. De kandidaat kan een klantenbriefing vertalen naar een creatieve briefing en op basis hiervan een script, scenario, treatment en storyboard ontwikkelen voor productie- en prestatiedoeleinden. ORGANIATIE VAN DE AREID De kandidaat kan de belangrijkste werkgevers- en werknemersorganisaties noemen De kandidaat kan een vergelijking maken tussen de rechten, plichten en verantwoordelijkheden die voortvloeien uit een arbeidsovereenkomst in EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

14 nummer eindterm Tac o een vergelijkbare werksituatie/functie in het betreffende land en in Nederland De kandidaat kan een vergelijking maken tussen de rechten, plichten en verantwoordelijkheden die gelden voor een werknemer in geval van werkloosheid, ziekte, zwangerschap en arbeidsongeschiktheid in het betreffende land en in Nederland De kandidaat kan m.b.t. het betreffende land de invloed van de overheid op de arbeidsmarkt beschrijven. INTERNATIONALE AMENWERKING De kandidaat kan beschrijven waarom internationale samenwerking belangrijk is en wat de doelen van internationale samenwerking zijn De kandidaat kan de hoofddoelstellingen van de Europese Unie beschrijven De kandidaat kan de huidige lidstaten van de Europese Unie en de belangrijkste eisen voor toetreding noemen De kandidaat kan de belangrijkste organen van de Europese Unie beschrijven De kandidaat kan aangeven of en zo ja welke economische samenwerkingsrelaties bestaan tussen het betreffende land en Nederland De kandidaat kan aangeven of en zo ja welke afspraken bestaan tussen het betreffende land en Nederland omtrent verkeer van werknemers, dienstenverkeer en vestiging. EDRIJFORIËNTATIE De kandidaat dient voor realisering van onderstaande eindtermen de in het stagebiedende land en/of de stagebiedende arbeidsorganisatie gesproken MVT in redelijke mate te beheersen De kandidaat kan de doelstellingen, producten en/of diensten van de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie omschrijven De kandidaat kan de organisatievorm van de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie beschrijven De kandidaat kan de organisatie- en verantwoordelijkheidsstructuur van de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie (of bij grote bedrijven van de afdeling) schematisch weergeven De kandidaat kan veiligheids-, gezondheids- en milieu-aspecten beschrijven waarmee de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie te EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

15 INTERNATIONALE EROEPORIËNTATIE nummer eindterm Tac o maken heeft De kandidaat kan de taken beschrijven waaruit het beroep waarvoor hij/zij wordt opgeleid in de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie is opgebouwd De kandidaat kan de hulpmiddelen en procedures omschrijven waarmee de beroepstaken in de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie worden uitgevoerd De kandidaat kan de arbeidsomstandigheden beschrijven waaronder het beroep in de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie wordt uitgevoerd De kandidaat kan de in het betreffende land algemeen geldende kwalificatie-eisen ten aanzien van het betreffende beroep noemen De kandidaat kan een vergelijking maken tussen de wijze van uitvoering van het betreffende beroep en de arbeidsomstandigheden in het betreffende land en in Nederland De kandidaat kan kerntaken/-activiteiten die behoren tot het beroep waarvoor hij/zij wordt opgeleid in de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie uitvoeren De kandidaat kan een verslag maken m.b.t. de in de betreffende arbeidsorganisatie verrichte beroepstaken/-activiteiten De kandidaat kan een vergelijking maken tussen de mogelijkheden die werknemers hebben om invloed uit te oefenen binnen een arbeidsorganisatie in het betreffende land en in Nederland. EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

16 asis Procestechnologie III (317) Deelkwalificatie asis Procestechnologie III (317) omvat basiskennis en basisvaardigheden op het gebied van toegepaste exacte vakken, procestechniek, procesbeheersing, veiligheid en milieutechniek. De kandidaat dient de exacte vakken toe te passen in de beroepsgerichte vakken. nummer eindterm /P Taco WIKUNDE De kandidaat kan rekenkundige berekeningen uitvoeren met gebruikmaking van de wetenschappelijke notaties van getallen De kandidaat kan algebraïsche bewerkingen uitvoeren De kandidaat kan eerste- en tweedegraads vergelijkingen oplossen De kandidaat kan grafieken van eerstegraads functies tekenen De kandidaat kan een stelsel van twee lineaire vergelijkingen met twee onbekenden oplossen De kandidaat kan grafieken van tweedegraads, gebroken, eenvoudige goniometrische en eenvoudige logaritmische functies interpreteren De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met lijnstukken en hoeken De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met regelmatige vlakke figuren De kandidaat kan omtrek en inhoud van regelmatige ruimtelijke objecten berekenen De kandidaat kan eenvoudige statistische begrippen beschrijven De kandidaat kan statistische diagrammen tekenen. NATUURKUNDE De kandidaat kan relevante natuurkundige begrippen, verschijnselen en veranderingen met behulp van de molecuultheorie verklaren De kandidaat kan de juiste natuurkundige symbolen en eenheden hanteren De kandidaat kan grootheden van de ene eenheid naar de andere EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

17 AI PROCETECHNOLOGIE III 317 nummer eindterm /P Taco eenheid omrekenen De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot kracht en druk De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot het uitzetten, inkrimpen, opwarmen, afkoelen en faseveranderingen van stoffen De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot (ideale) gassen, dampen en relatieve vochtigheid De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot krachten, momenten, evenwichten en overbrengingen De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot eenparig rechtlijnig, eenparig versnelde en eenparig cirkelvormige bewegingen De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot arbeid, vermogen, rendement, potentiële- en kinetische energie en verbrandingswarmte De kandidaat kan de verschijnselen kookpuntsverhoging, vriespuntsverlaging, oplossen en kristalliseren verklaren De kandidaat kan natuurkundige experimenten op een systematische wijze voorbereiden en uitvoeren. /P /pm ELEKTROTECHNIEK De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot serie- en parallel-geschakelde weerstanden De kandidaat kan elektromagnetisme, wisselstroom en statische elektriciteit en bijbehorende preventieve veiligheidsmaatregelen beschrijven De kandidaat kan de functie en werking van transformatoren en elektromotoren beschrijven De kandidaat kan veilig werken met elektrische schakelingen. /P /pm CHEIKUNDE De kandidaat kan de belangrijkste scheikundige verschijnselen noemen De kandidaat kan de begrippen mengsel, zuivere stof, verbinding, element, molecuul en atoom beschrijven De kandidaat kan de belangrijkste scheidingsmethoden van mengsels beschrijven. F EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

18 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan het periodiek systeem en chemische notaties interpreteren De kandidaat kan de principes van verschillende chemische reacties beschrijven. PROCETECHNIEK De kandidaat kan de belangrijkste begrippen in de procesindustrie beschrijven De kandidaat kan de belangrijkste typen schema's interpreteren De kandidaat kan de principes en de belangrijkste begrippen beschrijven van de volgende eenheidsbewerkingen: opslaan, transporteren, doseren, verwarmen en koelen, mengen en mechanisch scheiden De kandidaat kan apparatuur en methoden beschrijven die van belang zijn bij de volgende eenheidsbewerkingen: opslaan, transporteren, doseren, verwarmen en koelen, mengen en mechanisch scheiden De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren die betrekking hebben op de volgende eenheidsbewerkingen: opslaan, transporteren, doseren, verwarmen en koelen, mengen en mechanisch scheiden. PROCEEHEERING De kandidaat kan de onderdelen van meet-, regel- en stuursystemen beschrijven De kandidaat kan leiding- en instrumentatiediagrammen (P&ID's) interpreteren De kandidaat kan de manieren beschrijven waarop analoge en digitale meetgegevens in elkaar omgezet en verwerkt worden De kandidaat kan de belangrijkste principes en toepassingen van druk-, niveau-, temperatuur-, volumestroom, en digitale opnemers verklaren De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met druk-, niveau-, temperatuur-, en volumestroommeters De kandidaat kan de effecten van en preventieve maatregelen tegen straling beschrijven De kandidaat kan de principes en belangrijke begrippen beschrijven van logische basisfuncties EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

19 AI PROCETECHNOLOGIE III 317 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan de werking van signaaloverdrachtsapparatuur verklaren De kandidaat kan de werking van uitvoerorganen verklaren. VEILIGHEID EN MILIEUTECHNIEK De kandidaat kan de belangrijkste voorschriften en achtergronden op het gebied van veiligheid en arbeidsomstandigheden conform de ARO-wet en andere richtlijnen beschrijven De kandidaat kan veiligheidssymbolen, chemiekaarten, p-bladen en MAC-waarden interpreteren De kandidaat kan preventieve maatregelen met betrekking tot brandbare, giftige, bijtende en oxiderende stoffen beschrijven De kandidaat kan verschillende persoonlijke beschermingsmiddelen en hun toepassing beschrijven De kandidaat kan de noodzakelijke veiligheidsvoorschriften uitvoeren. /P /pm De kandidaat kan oorzaken noemen van waterverontreiniging, bodemverontreiniging, luchtverontreiniging en geluid(soverlast) De kandidaat kan maatschappelijke en (micro-)biologische aspecten van milieuverontreiniging beschrijven. F KWALITEIT De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van de kwaliteitszorg beschrijven De kandidaat kan verschillende methoden om kwaliteitsverbetering te bereiken, beschrijven EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

20 Procestechnologie III (318) Deelkwalificatie Procestechnologie III (318) omvat verdieping en uitbreiding van de procestechniek (naar chemisch/fysische bewerkingen) en procesbeheersing (naar regeltechniek en moderne procesbeheersingssystemen), scheikunde en productkunde. Een deel van deze deelkwalificatie kan - afhankelijk van de regionale situatie - (sub)branche/bedrijfsspecifiek ingevuld worden voor wat betreft specifieke bewerkingen en productkunde. nummer eindterm /P Taco CHEIKUNDE De kandidaat kan reactievergelijkingen opstellen en daarmee berekeningen uitvoeren De kandidaat kan de begrippen reactiesnelheid en chemisch evenwicht verklaren De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen en toepassingen noemen van oxiden, zuren, basen (hydroxiden) en zouten De kandidaat kan de ph berekenen van oplossingen van sterke zuren en basen De kandidaat kan met oplosbaarheidstabellen en -diagrammen werken De kandidaat kan de belangrijkste begrippen in de koolstofchemie beschrijven De kandidaat kan met de nomenclatuurregels structuur- en molecuulformules en molecuulnamen van koolwaterstoffen bepalen De kandidaat kan de algemene chemische eigenschappen en toepassingen van alifatische, cyclische en aromatische koolwaterstoffen en van verbindingen van koolwaterstoffen met zuurstof verklaren De kandidaat kan op een systematische en veilige wijze scheikundige experimenten voorbereiden en uitvoeren. /P F /pm MATERIALENKENNI De kandidaat kan de eigenschappen van de in de procesindustrie toegepaste brandstoffen verklaren EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

21 PROCETECHNOLOGIE III 318 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan de functie en eigenschappen van de in de procesindustrie toegepaste hulpstoffen verklaren De kandidaat kan de eigenschappen van verschillende soorten grondstoffen, toeslagstoffen en eindproducten in de procesindustrie verklaren De kandidaat kan een eenvoudig (product)kwaliteitsonderzoek doen. /P /pm De kandidaat kan de werking en toepassing van blusstoffen en brandbestrijdingsmiddelen verklaren. PROCETECHNIEK De kandidaat kan de principes en de belangrijkste begrippen beschrijven van de volgende eenheidsbewerkingen: stofvergroten, stofverkleinen, fysisch scheiden en/of (sub)branche specifieke chemisch/fysische bewerkingen De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren die betrekking hebben op de volgende eenheidsbewerkingen: stofvergroten, stofverkleinen, fysisch scheiden en/of (sub)branche specifieke chemisch/fysische bewerkingen De kandidaat kan apparatuur en methoden beschrijven die worden gebruikt bij de volgende eenheidsbewerkingen: stofvergroten, stofverkleinen, fysisch scheiden en/of (sub)branche specifieke chemisch/fysische bewerkingen De kandidaat kan het globale procesverloop van verschillende productieprocessen beschrijven. 1 PROCEEHEERING De kandidaat kan de belangrijkste principes en toepassingen van kwaliteitsmeters verklaren De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met kwaliteitsmeters De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van de PLC en de procescomputer beschrijven De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van regelkringen en regelsystemen beschrijven De kandidaat kan regelkringen bedienen. /P /pm 1 De productieprocessen worden gekozen in overleg met de regionale bedrijven/opleidingsinstituten. Voorbeelden van productieprocessen zijn: synthese van ammoniak, methanol, polyethyleen en zwavelzuur. EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

22 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan het doel van proportionele, integrerende en differentiërende regelacties in een proces verklaren De kandidaat kan de uitvoeringsvormen van verschillende typen moderne procesbeheersingssystemen beschrijven EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

23 ENERGIETECHNIEK III 320 Energietechniek III (320) Deelkwalificatie Energietechniek III (320) omvat kennis, inzicht en vaardigheden met betrekking tot de werking, inrichting, uitvoeringsvormen en toepassingsgebieden van proceswerktuigen en procesinstallaties. nummer eindterm /P Taco TECHNICHE WARMTELEER De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot de warmteleer De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot opwarmen en afkoelen van stoffen waarbij fase-overgangen plaatsvinden De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot isotherme, isochore, isobare, adiabatische en polytropische toestandsveranderingen en aan eenvoudige kringprocessen. KETELINTALLATIE De kandidaat kan de werking, inrichting en toepassingsgebieden van verschillende soorten/typen industriële ketels en haar onderdelen verklaren De kandidaat kan de vereiste water- en stoomspecificaties in de verschillende typen stoomketels beschrijven De kandidaat kan de circulatiestromen in verschillende typen stoomketels verklaren De kandidaat kan de werking en inrichting van verschillende soorten stookinrichtingen beschrijven De kandidaat kan de werking en inrichting van rookgasreinigingsinstallaties beschrijven De kandidaat kan stoomtabellen hanteren De kandidaat heeft kennis van het bestaan van de stoomwet en het stoombesluit. F TOOMTURINE De kandidaat kan de werking, inrichting, uitvoeringsvormen en EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

24 nummer eindterm /P Taco toepassingsgebieden van verschillende typen stoomturbines verklaren De kandidaat kan met behulp van stoomtabellen en het Mollierdiagram de energieomzetting in turbines verklaren De kandidaat kan berekeningen m.b.t. het rendement en de verliezen van stoomturbines uitvoeren. /P GATURINE De kandidaat kan de werking, inrichting en toepassingsgebieden van verschillende typen gasturbines met hun hulpsystemen verklaren De kandidaat kan theoretische grondslagen, te weten de gaswetten voor compressie en expansie, rendement van het basisarbeidsproces, vermogensverdeling (compressor/turbine) en de invloed van omgevingscondities verklaren. VERRANDINGMOTOREN De kandidaat kan de werking en inrichting van verschillende soorten en typen verbrandingsmotoren en haar onderdelen beschrijven De kandidaat kan startinrichtingen van verbrandingsmotoren beschrijven De kandidaat kan de werking van toerenreductiesystemen beschrijven. KOEL- EN VRIEINTALLATIE De kandidaat kan werking en inrichting van koel- en vriesinstallaties en haar onderdelen verklaren De kandidaat kan het kringloopproces in een p-v en p-h diagram tekenen en interpreteren De kandidaat kan de wettelijke eisen met betrekking tot koudemiddelen interpreteren. /P /pm LUCHTEHANDELINGINTALLATIE De kandidaat kan de werking en inrichting van luchtbehandelingsinstallaties beschrijven. ELEKTROTECHNIEK De kandidaat kan de werking van de verschillende soorten weerstanden verklaren EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

25 ENERGIETECHNIEK III 320 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met gemengde schakelingen De kandidaat kan de werking van condensatoren verklaren De kandidaat kan magnetische verschijnselen verklaren in termen van magneetpolen, magneetvelden, magnetische kracht, inductie, flux, permanente magneten, stroomvoerende draden, spoelen en elektromagneten De kandidaat kan bij toepassingen van elektrische stroom, magnetisch veld en Lorentzkracht, een beschrijving geven in de vorm van vectoren De kandidaat kan toepassingen verklaren waarbij een bundel geladen deeltjes in een magnetisch veld wordt afgebogen De kandidaat kan de opwekking van inductiespanning verklaren in termen van fluxverandering en tijdsduur De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met wisselstroom, wisselspanning en transformatoren De kandidaat kan de werking van draaistroom en driefasensystemen verklaren De kandidaat kan de werking van gelijkstroommotoren en draaistroommotoren verklaren De kandidaat kan de werking van de belangrijkste elektronische componenten en hun toepassingen verklaren De kandidaat kan veilig werken met elektrische schakelingen en elektrotechnische apparatuur. /P /pm De kandidaat kan elektrotechnische apparatuur veilig aansluiten. /P /pm MEET & REGELTECHNIEK De kandidaat kan doel en functie van pneumatische toepassingen in de procesindustrie beschrijven De kandidaat kan doel en functie van hydraulische toepassingen in de procesindustrie beschrijven De kandidaat kan de functie en werking beschrijven van pneumatische, hydraulische en elektrische schakelingen, zoals deze toegepast worden in besturings- en regelsystemen De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van de PLC beschrijven De kandidaat kan een PLC bedienen. /P /pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

26 Onderhoud Algemene Operationele Techniek (215) Deelkwalificatie Onderhoud Algemene Operationele Techniek (215) heeft betrekking op preventief onderhoud (dagelijks onderhoud), ombouwwerkzaamheden en eenvoudig correctief onderhoud aan proceswerktuigen en -installaties. nummer eindterm /P Taco ONDERHOUD/MATERIALENKENNI De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van de in de procesindustrie toegepaste constructiematerialen verklaren De kandidaat kan de belangrijkste materiaalbeproevingsmethoden beschrijven De kandidaat kan de meest kenmerkende eigenschappen van de verschillende typen kunststoffen beschrijven De kandidaat kan het doel beschrijven van de belangrijkste in de procesindustrie toegepaste onderhoudswerkzaamheden De kandidaat kan de werking van de meest toegepaste typen leidingen, appendages, afdichtingen en afdichtingsmaterialen verklaren De kandidaat kan de principes van de verschillende soorten smeermethoden en bijbehorende smeermiddelen verklaren De kandidaat kan de toepassing van verschillende isolatiematerialen beschrijven De kandidaat kan verschillende borgmethoden met betrekking tot losneembare verbindingen beschrijven De kandidaat kan de verschillende methoden beschrijven om corrosie te bestrijden De kandidaat kan de verschillende reinigingsmethoden, toegepaste reinigingsmiddelen en bijbehorende preventieve veiligheidsmaatregelen beschrijven. TEKENEN De kandidaat kan schetsen maken van eenvoudige procestechnische /P EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

27 ONDERHOUD ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK 215 nummer eindterm /P Taco objecten De kandidaat kan schetsen maken van eenvoudige machineonderdelen De kandidaat kan werktuigbouwkundige tekeningen maken van eenvoudige machine- en werktuigonderdelen De kandidaat kan met behulp van CAD-systemen eenvoudige technische tekeningen en schema's maken. /P /P De kandidaat kan P&ID's en processchema's interpreteren. /P De kandidaat kan werktuigbouwkundige tekeningen interpreteren. /P WERKTUIGOUWKUNDE De kandidaat kan verschillende soorten vaste en losneembare verbindingstechnieken verklaren De kandidaat kan verschillende vormen van assen, as-koppelingen en as-lageringen beschrijven De kandidaat kan de principes en toepassingen van de verschillende soorten aandrijf- en omzetmechanismen verklaren De kandidaat kan de werking van de verschillende soorten van hef-, hijs- en transportwerktuigen met bijbehorende preventieve veiligheidsmaatregelen beschrijven De kandidaat kan op deskundige en veilige wijze omgaan met de belangrijkste meet- en controlegereedschappen. /pm PRAKTIJK De kandidaat kan op veilige wijze omgaan met de meest voorkomende handgereedschappen De kandidaat kan de geldende voorschriften beschrijven met betrekking tot het verhelpen van storingen, werken met vuurgevaarlijk gereedschap, betreden van besloten ruimten en werken op hoogte De kandidaat kan preventieve en eenvoudige correctieve onderhoudswerkzaamheden verrichten De kandidaat kan beoordelen of en welke technische discipline ingeschakeld moet worden. /P /P /P /P Rpm /pm De kandidaat kan kleine technische mankementen verhelpen. /P /pm De kandidaat kan aan (delen van) procesinstallaties de noodzakelijke reinigings- en schoonmaakwerkzaamheden verrichten De kandidaat kan meehelpen bij het uitvoeren van complexe en/of omvangrijke onderhouds- en ombouwwerkzaamheden. /P /P /pm /pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

28 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan apparaten, installaties en werktuigen op hun juiste technische werking beoordelen De kandidaat kan zijn werkzaamheden verrichten conform de geldende voorschriften De kandidaat kan schriftelijk en mondeling rapporteren over de onderhoudswerkzaamheden en storingen. /P /P /P /pm /i De kandidaat kan eenvoudige afstelwerkzaamheden verrichten. /P /pm De kandidaat kan eenvoudige revisiewerkzaamheden verrichten. /P /pm De kandidaat kan eenvoudige verspanende werktuigbouwkundige bewerkingen verrichten De kandidaat kan eenvoudige niet verspanende werktuigbouwkundige bewerkingen verrichten De kandidaat kan eenvoudige samengestelde werkstukken maken met verspanende en niet verspanende technieken. /P /P /P /pm /pm /pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

29 PRAKTIJK ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK 323 Praktijk Algemene Operationele Techniek (323) Deelkwalificatie Praktijk Algemene Operationele Techniek (323) omvat de kennis, vaardigheden en houdingen die de kandidaat in een reële praktijksituatie moet beheersen. nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan veilig en milieubewust functioneren. P /pm De kandidaat kan verantwoordelijkheid dragen in de praktijksituatie in organisatorisch en maatschappelijk verband De kandidaat kan sociale en communicatieve vaardigheden toepassen om binnen de praktijksituatie een goede sfeer te handhaven en bevorderen De kandidaat kan schriftelijk en mondeling rapporteren over de verrichte werkzaamheden De kandidaat kan de opgedane kennis en vaardigheden toepassen in praktijksituaties. P P P P /i /i Pc/pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

30 Maatschappelijk Culturele Vorming IV (401) Deelkwalificatie Maatschappelijk Culturele Vorming IV (401) omvat kennis, inzicht, houdingen en vaardigheden gericht op communicatie, omgaan met gegevens, het functioneren als individu in de samenleving en als werknemer in een arbeidsorganisatie en bewegingsvaardigheden. nummer eindterm /P Taco NEDERLAND De kandidaat kan hoofd- en bijzaken onderscheiden in een gelezen of beluisterde tekst De kandidaat kan vragen formuleren naar aanleiding van een gelezen of beluisterde tekst De kandidaat kan een gelezen en beluisterde tekst mondeling of schriftelijk samenvatten De kandidaat kan zich zowel schriftelijk als mondeling, begrijpelijk en correct uitdrukken. /i De kandidaat kan een informatieve en betogende voordracht houden. Pc/i De kandidaat kan een vergadering voorbereiden, actief bijwonen, voorzitten en notuleren. /i De kandidaat kan een overtuigende sollicitatiebrief schrijven De kandidaat kan zich op een sollicitatiegesprek overtuigend presenteren. /i ENGEL De kandidaat kan Engelse benamingen en begrippen van het vakgebied en van het bedrijf/de branche beschrijven De kandidaat kan hoofd- en bijzaken onderscheiden in een geschreven of beluisterde Engelse tekst De kandidaat kan een zakelijk (telefoon)gesprek in het Engels voeren De kandidaat kan eenvoudige brieven, rapporten en werkverslagen in het Engels opstellen De kandidaat kan eenvoudige Engelstalige handleidingen en voorschriften interpreteren. /i EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

31 MAATCHAPPELIJK CULTURELE VORMING IV 401 nummer eindterm /P Taco INFORMATICA De kandidaat kan eenvoudige handelingen verrichten met spreadsheet-, database- en tekstverwerkingsprogramma's De kandidaat kan handboeken gebruiken van applicatieprogramma's De kandidaat kan de gevolgen van de technologisering voor de aard en organisatie van het werk beschrijven. MAATCHAPPIJLEER De kandidaat kan zijn standpunten beargumenteren en er met anderen over in dialoog gaan De kandidaat kan de uitgangspunten, de groeperingen en de instituties van de belangrijkste levensbeschouwelijke en politiekideologische stromingen in Nederland beschrijven De kandidaat kan verschijningsvormen en oorzaken van emancipatie, individualisering en vergrijzing beschrijven De kandidaat kan factoren beschrijven die van invloed zijn op de maatschappelijke positie van allochtone groepen in de samenleving De kandidaat kan beschrijven op welke wijze de internationalisering van de samenleving zich manifesteert in hun eigen leefsituatie en (toekomstige) beroepspraktijk De kandidaat kan de betekenis beschrijven van veranderingen op het gebied van arbeidsmarkt, veiligheid, gezondheid, welzijn, werkgelegenheid en sociale zekerheid. Pc/r LICHAMELIJKE OPVOEDING De kandidaat kan het belang van houding en beweging beschrijven De kandidaat kan de (beroepsgerichte) motorische vaardigheden ergonomisch verrichten. /pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

32 Toegepaste Natuurwetenschappen (423) Deelkwalificatie Toegepaste Natuurwetenschappen (423) omvat uitgebreidere toegepaste wiskunde en natuurkunde, teneinde de vereiste abstractie van een niveau IV functionaris te bereiken en om aan de instroomvereisten van het HO te voldoen. nummer eindterm /P Taco WIKUNDE De kandidaat kan bij berekeningen en redeneringen gebruik maken van rekenmachines met grafische mogelijkheden en numerieke (standaard)methoden De kandidaat kan de begrippen amplitude, evenwichtsstand, faseverschil, frequentie hanteren in een wiskundige en fysische context De kandidaat kan sinusoïden tekenen en een formule opstellen van de vorm y = a sin (bx + c) + d of y = a cos (bx + c) + d bij een gegeven sinusoïde of periodiek verschijnsel De kandidaat kan de formules voor sin 2x en cos 2x en de formules sin 2 x + cos 2 x = 1 en sin x / cos x = tan x gebruiken De kandidaat kan de begrippen hellingscoëfficiënt en raaklijn hanteren De kandidaat kan bij een gegeven grafiek de gemiddelde steilheid bepalen op een interval en in een punt De kandidaat kan bij een gegeven grafiek de grafiek van de hellingfunctie tekenen en conclusies trekken uit het verloop van de hellingfunctie De kandidaat kan het begrip differentiequotiënt hanteren als maat voor de gemiddelde verandering van een functie op een interval De kandidaat kan het differentie-quotiënt berekenen in het geval de functie is gegeven door een tabel, grafiek of formule De kandidaat kan het begrip differentiaalquotiënt hanteren als maat voor de infinitesimale verandering van een functie De kandidaat kan het differentiaalquotiënt benaderen in het geval de EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

33 TOEGEPATE NATUURWETENCHAPPEN 423 nummer eindterm /P Taco functie gegeven is door een formule De kandidaat kan de afgeleide functie hanteren als karakteristiek voor het veranderingsgedrag van een functie De kandidaat kan de tweede afgeleide hanteren als karakteristiek voor de verandering van het veranderingsgedrag van een functie De kandidaat kan de notaties f ' (x), dy/dx, d/dx f(x) en f '' (x) hanteren. F De kandidaat kan de eerste en tweede afgeleide interpreteren in diverse situaties De kandidaat kan: - de regels voor het differentiëren van standaardfuncties toepassen; - bij een standaardfunctie een constante optellen en de standaardfunctie met een constante vermenigvuldigen; - de som-, product-, quotiënt- en kettingregel toepassen bij het berekenen van afgeleiden van functies die samengesteld zijn uit standaardfuncties De kandidaat kan de afgeleide functie gebruiken bij het vinden van punten op een grafiek waarin de raaklijn horizontaal loopt De kandidaat kan de afgeleide functie gebruiken bij het verifiëren van extreme waarden van een functie De kandidaat kan de betekenis van de tweede afgeleide aangeven bij het verifiëren van buigpunten van de grafiek van een functie De kandidaat kan met behulp van differentiëren realistische optimaliseringsproblemen oplossen, waarbij uit een context de te optimaliseren functie moet worden opgesteld De kandidaat kan functies onderzoeken op asymptotisch gedrag (dit onderzoek mag berusten op numerieke beschouwingen, op het gebruik van een grafische rekenmachine, of op het vergelijken met een standaardfunctie). Pc NATUURKUNDE De kandidaat kan met gebruikmaking van de relatie tussen massa, versnelling en resulterende kracht berekeningen uitvoeren aan systemen en deelsystemen in situaties van voertuigen De kandidaat kan de grootheden bepalen die een rol spelen bij het versnellen van voertuigen De kandidaat kan de natuurkundige relaties gebruiken bij het beantwoorden van vragen over de veiligheid in het verkeer De kandidaat kan berekeningen uitvoeren betreffende botsingen. EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

34 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan het beeld van een harmonische trilling in termen van frequentie, trillingstijd, amplitude beschrijven De kandidaat kan een beschrijving geven van onderstaande begrippen in verband met geluid: - geluidsbron (luidspreker, microfoon, stemvork) - toongenerator - geluidssterkte/intensiteit (decibelmeter/geluidshinder) - frequentiebereik (audiogram, gehoorgrens) - geluidsnelheid (echo, afhankelijkheid van het medium) De kandidaat kan een beschrijving geven van de voortplanting van geluid en licht in de vorm van lopende golven De kandidaat kan het verschijnsel resonantie beschrijven in termen van meetrillen De kandidaat kan een overzicht geven van het elektromagnetisch spectrum met voorbeelden, toepassingen en verklaringen De kandidaat kan de werking uitleggen van de dubbelspleet met behulp van de begrippen golflengte, gereduceerde fase en amplitude De kandidaat kan experimenten uitvoeren die verklaard kunnen worden door de aanname dat licht en geluid golfverschijnselen zijn. Pc/pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

35 AI ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK IV 431 asis Algemene Operationele Techniek IV (431) Deelkwalificatie asis Algemene Operationele Techniek IV (431) omvat basiskennis en basisvaardigheden om als niveau IV medewerker in de energieproductie, procesindustrie (of aanverwante organisaties als toeleverende bedrijven en ingenieursbureaus) te kunnen functioneren. De kandidaat dient de exacte vakken toe te passen in de beroepsgerichte vakken. nummer eindterm /P Taco EXACTE VORMING De kandidaat kan grafieken van eerstegraads, tweedegraads, gebroken, wortel, modulus, eenvoudige goniometrische, eenvoudige logaritmische en eenvoudige exponentiële functies tekenen De kandidaat kan eerstegraads, tweedegraads, gebroken, wortel, modulus, eenvoudige goniometrische, eenvoudige logaritmische en eenvoudige exponentiële vergelijkingen oplossen De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot de krachtenleer De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot de bewegingsleer De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot trillingen, golven, geluid en licht. ONDERHOUDMANAGEMENT De kandidaat kan de betekenis van onderhoudstechnologie voor de procesindustrie verklaren De kandidaat kan het belang van de organisatie van onderhoud in een bedrijf aangeven De kandidaat kan de onderhoudskosten met betrekking tot procesinstallaties beoordelen De kandidaat kan het verschil beschrijven tussen preventief en correctief onderhoud De kandidaat kan het verschil beschrijven tussen gepland en ongepland onderhoud De kandidaat kan het verschil beschrijven tussen tijdsafhankelijk, EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

36 nummer eindterm /P Taco gebruiksafhankelijk en conditie-afhankelijk onderhoud De kandidaat kan een bijdrage leveren aan de werkvoorbereiding. /pm PROCETECHNIEK De kandidaat kan massabalansen van fysische processen opstellen en uitwerken De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot stroming van vloeistoffen en gassen De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot warmteoverdracht. MEET & REGELTECHNIEK De kandidaat kan blokschema's, P&ID's en Hook-up-schema's toepassen De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren met enkele specifieke meettechnieken De kandidaat kan eenvoudige berekeningen aan transmitters uitvoeren De kandidaat kan eenvoudige berekeningen aan uitvoerorganen uitvoeren De kandidaat kan de PLC en de computer in de regeltechniek toepassen De kandidaat kan de werking en structuur van moderne en traditionele regel- en besturingssystemen verklaren De kandidaat kan verklaren hoe regel- en besturingssystemen reageren op verstoringen. /P /P /pm De kandidaat kan moderne en traditionele regelsystemen instellen. /P /pm CHEIKUNDE De kandidaat kan eenvoudige chemische berekeningen uitvoeren aan reactievergelijkingen en mengsels De kandidaat kan de regels van Le Chatelier en Van t Hoff toepassen bij evenwichten De kandidaat kan de factoren beschrijven die de reactiesnelheid beïnvloeden De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren met ph EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

37 AI ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK IV 431 nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan verklaren welke invloed de sterkte van een zuur of een base heeft op de ligging van het evenwicht bij een zuur-base reactie De kandidaat kan de werking van een bufferoplossing verklaren De kandidaat kan eenvoudige redoxvergelijkingen opstellen De kandidaat kan met behulp van de verdringingsreeks van metalen en halogenen verklaren hoe eenvoudige redoxreacties verlopen De kandidaat kan enthalpieveranderingen van chemische reacties berekenen EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

38 Middenkader Algemene Operationele Techniek (432) Deelkwalificatie Middenkader Algemene Operationele Techniek (432) omvat kennis, inzicht en vaardigheden die noodzakelijk zijn voor verdieping en uitbreiding van de procestechnologie en procesbeheersing naar energieproductie en/of aanverwante industrie. nummer eindterm /P Taco KETELINTALLATIE De kandidaat kan, o.a. met behulp van stoomtabellen, berekeningen uitvoeren aan stoomketels De kandidaat kan de belangrijkste regelingen en beveiligingen aan stoomketels (o.a. voedingswaterregelingen, brandstof/lucht en stoomtemperatuurregeling) beschrijven De kandidaat kan van stoomketels en haar onderdelen schema's tekenen en vaktechnische tekeningen interpreteren De kandidaat kan de belangrijkste artikelen uit de stoomwet en het stoombesluit interpreteren. /P /P /pm TOOMTURINE De kandidaat kan rendementsverbeterende maatregelen, zoals herverhitting stoom en aftap voorverwarming, beschrijven De kandidaat kan de werking van vermogensregelingen verklaren De kandidaat kan de werking en inrichting van condensors en toebehoren verklaren en berekeningen uitvoeren aan koelwatersystemen De kandidaat kan van stoomturbines schema's tekenen en vaktechnische tekeningen interpreteren. /P /P /pm GATURINE De kandidaat kan, o.a. met behulp van het T-s en h-s-diagram, berekeningen uitvoeren aan gasturbines De kandidaat kan methoden ter verbetering van het basisarbeidsproces verklaren De kandidaat kan van gasturbine-installaties schema's tekenen en vaktechnische tekeningen interpreteren. /P /P /pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

39 MIDDENKADER ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK 432 ENERGIETECHNIEK De kandidaat kan de werking, inrichting en toepassingsgebieden van verschillende vormen van warmte/kracht-koppeling, te weten TEG, WKK en COMI, verklaren De kandidaat kan, o.a. met behulp van een ankey-diagram en tabellen, de energiestromen verklaren en eenvoudige rendementsberekeningen uitvoeren aan verschillende w/k-installaties De kandidaat kan van w/k-installaties schema's tekenen en vaktechnische tekeningen interpreteren. /P /P /pm VERRANDINGMOTOREN De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren aan verbrandingsmotoren De kandidaat kan van verbrandingsmotoren en haar onderdelen schema's tekenen en vaktechnische tekeningen interpreteren. /P /P /pm KOEL- EN VRIEINTALLATIE De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren aan koel- en vriesinstallaties De kandidaat kan van koel- en vriesinstallaties schema's tekenen en vaktechnische tekeningen interpreteren. /P /pm LUCHTEHANDELINGINTALLATIE De kandidaat kan berekeningen met betrekking tot de luchtcondities met behulp van het psychometrisch diagram uitvoeren De kandidaat kan van luchtbehandelingsinstallaties schema's tekenen en vaktechnische tekeningen interpreteren. /P /pm ELEKTRICITEITLEER De kandidaat kan de principewerking beschrijven van beveiligingsmethoden tegen nulspanning, aanrakingsgegevens, kortsluiting en overbelasting De kandidaat kan berekeningen uitvoeren aan parallel geschakelde generatoren De kandidaat kan werken met vectordiagrammen bij het bepalen van grootheden in een wisselstroomketen De kandidaat kan veiligheidsvoorschriften met betrekking tot werken aan of in de omgeving van hoogspanningsinstallaties interpreteren. EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI

40 De kandidaat kan van elektrotechnische installaties schema's tekenen en vaktechnische tekeningen interpreteren. /P /pm PRAKTIJK De kandidaat kan afstel- en revisiewerkzaamheden conform de geldende voorschriften verrichten en kan hierover schriftelijk en mondeling rapporteren De kandidaat kan eenvoudige samengestelde werkstukken maken met verspanende en niet verspanende technieken. /P /P /pm /pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI 2002

41 PRAKTIJK MIDDENKADERFUNCTIONARI ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK 433 Praktijk Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek (433) Deelkwalificatie Praktijk Middenkaderfunctionaris Algemene Operationele Techniek (433) omvat kennis, vaardigheden en houdingen die betrekking hebben op een reële bedrijfssituatie. De eindtermen dienen te worden behaald in een voor de beroepspraktijk relevante organisatie. nummer eindterm /P Taco De kandidaat kan veilig en milieubewust functioneren. P /pm De kandidaat kan verantwoordelijkheid dragen in de praktijksituatie in organisatorisch en maatschappelijk verband De kandidaat kan sociale en communicatieve vaardigheden toepassen om binnen de praktijksituatie een goede sfeer te handhaven en bevorderen De kandidaat kan schriftelijk en mondeling rapporteren over de verrichte werkzaamheden De kandidaat kan de opgedane kennis en vaardigheden toepassen in praktijksituaties. P P P P /i /i Pc/pm EINDTERMENDOCUMENT MKF. ALGEMENE OPERATIONELE TECHNIEK / UITG. JULI