Verplanten door BSI. Sym biose

Transcriptie

1 Verplanten door BSI Sym biose tussen natuur & techniek

2 Index Inleiding 3 Historie bomen verplanten 5 Historie BSI Bomenservice 7 Bomen verplanten een vak apart 8 Voorbereiden verplanting 9 Verplantmethoden 12 Verzorging na verplanting 19

3 1 Sym biose tussen natuur & techniek Het hijsen van de boom (omslag), transporteren (links) en het opnieuw planten (boven) van een boom in Pijnacker.

4

5 Inleiding 3 Bomen verplanten is niet alleen een vak apart, maar ook een symbiose tussen natuur en techniek. In deze brochure zult u lezen dat wij de technieken om bomen te verplanten hebben doorontwikkeld tot de meest succesvolle en betrouwbare methoden van de 21 e eeuw. Door in de planvormingsfase BSI te betrekken, kunnen wij u optimaal adviseren om integraal het beste resultaat te bereiken. Symbiose is niet voor niets ons sleutelwoord; niet alleen voor de verplanting, maar ook in de relatie tussen u en BSI speelt samenwerking een grote rol. Als één van de meest ervaren bedrijven van Nederland zijn wij al ruim 20 jaar marktleider en betrouwbare partner op het gebied van het verplanten van bomen. Door deze ervaring beschikken wij over een uitgebreid aanbod aan verplantmethoden die in deze brochure uiteengezet worden.

6 Boom verplanten in 1794

7 Historie Bomen verplanten Reeds in de 18e eeuw werden er bomen verplant, dit is ook de eeuw dat Carolus Linaeus en William Withering de classificatie van het plantenrijk introduceerden. Toen werd het verplanten van bomen nog uitgevoerd middels handkracht en echte paardenkracht. Ook werden allerlei vernuftige hulpmiddelen om bomen te tillen of te kantelen gebruikt. Als we kijken naar de hedendaagse technieken om bomen te verplanten, zien we veel overeenkomsten met de geschiedenis. Ook toen werden bomen verplant om deze te behouden of om te schenken. Gelukkig zien we tot op de dag van vandaag de meerwaarde van het behoud van grote bomen voor het nageslacht. De hedendaagse technieken en kennis hebben er aan bijgedragen dat het verplanten van bomen meestal een succes is, waardoor een tweede leven mogelijk wordt. 5 Boom verplanten in 1904 Boom verplanten in 1930

8 De Koekampkastanje op het Malieveld in Den Haag. Verplant in 1997, waarna de groeiplaats is afgewerkt met meer dan 100 m³ BSI Bomengrond. Voor de verplanting Na de voorbereidende werkzaamheden Tijdens de verplanting

9 Historie BSI bomenservice Al sinds de oprichting van het bedrijf in 1990 verplant BSI met succes bomen. Als een van de eerste bedrijven in Nederland schafte BSI een eigen verplantmachine aan, die inmiddels duizenden bomen een nieuwe kans heeft gegeven. Door de innovaties van BSI is ook het succesvol verplanten van grote bomen mogelijk geworden. Sinds BSI met de verplanting van de Koekampkastanje in Den Haag het wereldrecord heeft gevestigd, zijn door ons al meer dan 20 bomen verplant middels de verschuiftechniek. Ook internationaal bleef het verplanten van grote bomen door BSI niet onopgemerkt. Zo verplantte BSI in 2003 een grote 140 jaar oude eik in Stevenage (Engeland), middels de ondersteunde verplanttechniek. Wereldrecord Koekampkastanje 1997 was een bijzonder jaar voor BSI, omdat toen onder het toeziend oog van afgezanten van het World Guinness book of Records de grootste (4,5 meter stamomtrek, kluit 10x10 meter), zwaarste ( kilo) en oudste (125 jaar) boom ter wereld werd verplant. De goede afloop en het innovatieve karakter van de methode van verplanten leverde BSI een vermelding op in het World Guinness Book of Records. Na een turbulente historie van de boom die tijdens de oorlog flink is toegetakeld, vanwege de behoefte aan kachelhout, werd door de presentatie van deze nieuwe techniek voorkomen dat dit zelfde lot hem 50 jaar later weer stond te wachten. Vanwege de aanleg van de Koningstunnel moest de boom over een afstand van 80 meter verplaatst worden. 7 Door een intensieve voorbereiding van 3 jaar, waarbij een kluit van 10 x 10 meter is geprepareerd, werd in maart 1997 de eerste keer succesvol de verschuiftechniek aan de wereld gepresenteerd, waardoor de Koekampkastanje nog vele jaren zorgeloos verder kan leven op het Malieveld.

10 Bomen verplanten een vak een vak apart apart Uit onderzoek blijkt dat 70% van de boomverplantingen mislukt. Om dit percentage gezamenlijk te verkleinen willen wij u hierbij de meest voorkomende valkuilen noemen. Aan een goede voorbereiding wordt vaak niet gedacht of er is geen tijd meer voor. Het verplanten van bomen wordt vaak gezien als een techniek waarmee je een boom verzet. De keuze voor de uitvoering van de verplanting valt vaak op de goedkoopste aanbieder en niet per definitie op de expertise en ervaring van het bedrijf. Bij gebruik van verplantmachines is vrijwel geen controle op de schade aan het wortelgestel. Een brede platte kluit moet anders worden verplant dan een compacte diepgaande kluit. Bovengronds is niet te zien hoe de boom zich ondergronds ontwikkeld heeft. In de nieuwe situatie wordt vaak te weinig aandacht besteed aan de kwaliteit van de nieuwe groeiplaats. Bomen worden vaak te diep of in een te natte situatie herplant. Hierdoor sterven wortels als gevolg van zuurstofgebrek af. Het verplanten van bomen is moeilijk te omschrijven in een bestek. Op zoek naar de mogelijkheden om zo goedkoop mogelijk in te schrijven, wordt de kwaliteit van de aanwezige beschrijving vrij geïnterpreteerd. Dit komt de kwaliteit voor de uiteindelijke uitvoering van de voorbereiding en verplanting niet ten goede. Vaak worden grote bomen met een te kleine verplantmachine verplaatst. Vaak wordt geen beluchtingssysteem toegepast, waardoor als gevolg van zuurstoftekort de wortels zich niet kunnen ontwikkelen of zelfs afsterven. Een intensieve nazorgperiode ontbreekt vaak. In de regel wordt tot 1 jaar na verplanting water geven als voldoende beschouwt. Met onze expertise stellen we vast dat in de meeste gevallen drie jaar het minimum moet zijn. Mislukte verplanting

11 Voorbereiden verplanting Het voorbereiden van bomen, waarbij de kluit van de boom wordt geprepareerd, is essentieel voor het slagen van een verplanting. Het is van groot belang, dat vóór u de keuze maakt een boom te verplanten, u zich op de hoogte laat stellen van de vitaliteit van de boom en de kwaliteit en intensiteit van de kluit. Op deze manier kunnen wij u helpen te bepalen of een verplanting zinvol is en een succesvol eindresultaat zal hebben. BSI kan u op diverse manieren en in diverse stadia adviseren. BEA Vaak komt de noodzaak voor verplanten voort uit inbreidingen of renovatieprojecten. Om gevolgen voor de bomen op deze locaties in een vroegtijdig stadium inzichtelijk te maken, kan een BEA (Bomen Effect Analyse) worden uitgevoerd. Het doel van het onderzoek conform de BEA is het informeren van u als opdrachtgever over de consequenties van de gewenste terreininrichting. Dit door het stellen van de volgende standaard vraag: Kunnen de bomen, in het perspectief van de voorgenomen herinrichting, in hun huidige verschijningsvorm en op deze standplaats, duurzaam behouden blijven? Dit onderzoek wordt bij voorkeur uitgevoerd in de voorbereidende fase van de planvorming. Zodoende kan vaak in een vroeg stadium bepaald worden of de bomen op hun huidige plaats behouden kunnen blijven; eventueel in combinatie met aanpassingen in het ontwerp. Ook kunnen op deze manier bij de keuze voor behoud door middel van verplanting, de bomen vroegtijdig voorbereid worden. Bij de uitvoering van de BEA worden de bomen visueel beoordeeld. Aan de hand van de conditie, vitaliteit en kwaliteit van de boom wordt de verplantbaarheid bepaald. Verplantbaarheidsonderzoek Als u als opdrachtgever heeft gekozen voor boombehoud door middel van verplanting, kunnen wij voor u een verplantbaarheidsonderzoek uitvoeren. Bij de uitvoering van dit onderzoek wordt de ondergrondse intensiteit en kwaliteit van het wortelgestel beoordeeld. Als uit dit onderzoek blijkt dat de boom verplantbaar is, zal aan de hand van een KLIC-melding worden bepaald of er andere beperkingen of belemmeringen zijn. Op de nieuwe plantlocatie zal ook onderzocht worden of er groeiplaatsverbetering noodzakelijk is en of er belemmeringen of beperkingen zijn vanwege kabels, leidingen of andere obstakels. Kabel door de kluit Intensieve beworteling 9

12 Advies De onderzoeksgegevens worden gebundeld in een rapportage, waar mogelijk ondersteund door tekeningen en visuele informatie, om u en uw collega s optimaal te informeren. Naast het vermelden van de basisgegevens van de boom, zoals omtrek, soort, kwaliteit en vitaliteit, zal ook het ondergrondse beeld en de periode van voorbereiding worden beschreven. In de rapportage wordt ingegaan op: - het rondgraven van de boom; - het wegnemen van wortels; - het afzagen/afknippen van de wortels om zodoende een gladde snoeiwond te krijgen die snel overgroeit; - het inpakken van de kluit met een wortelwerend folie. Nieuwe wortels zullen zo de kluit verstevigen; - het, indien nodig, aanbrengen van een laagje compost op de kluit ten einde het bodemleven te stimuleren en daarmee de hergroei van wortels te bevorderen; - het watergeven van de boom, om vochtstress te voorkomen; - het, indien nodig, injecteren van de kluit met meststoffen of middelen om bodemleven te stimuleren. Boombeoordeling Profielsleuf Profielboring

13 Verplantmethode In de rapportage zal aan de hand van de intensiteit, kwaliteit, de dimensies van de boom en kluit en eventuele omgevingsfactoren bepaald worden welke verplantmethode het meest geschikt is. Een van de belangrijkste uitgangspunten bij de keuze van de verplantmethode is de vorm en de maat van de benodigde kluit. Standaard wordt bij het bepalen van de kluitgrootte uitgegaan van 8x de stamdiameter. Wij onderscheiden de volgende verplantmethoden: Verplanten met behulp van een verplantschop: voor bomen tot een stamdiameter van circa 30 cm en/of voor bomen met een kluitdiameter van maximaal 250 cm. Verplanten met behulp van de klassieke hijsmethode: voor bomen met een stamdiameter van cm en/of voor bomen met een kluitdiameter van max. 400 cm, gewicht 40 ton. Verplanten met behulp van de ondersteunde verplanttechniek: voor bomen met een diameter groter dan 60 cm en/of voor bomen met een kluitdiameter van maximaal 700 cm, gewicht ton. Verplanten met behulp van de horizontale verplanttechniek: geen beperkingen, behoudens technische factoren of omgevingsbeperkingen. 11

14 Bomen verplanten verplantmethoden Om u en vooral de boom optimaal van dienst te zijn maken wij gebruik van diverse methoden die wij de afgelopen jaren hebben (door)ontwikkeld. Verplantschop Bij gebruik van deze methode wordt de boom verplant met behulp van een machine die met 2, 4 of 6 schoepen de kluit steekt. Deze machine is bevestigd aan een shovel of een hydraulische graafmachine die de boom zelfrijdend kan verplaatsen. Geschikt voor: - bomen tot een diameter van circa 30 cm; - bomen met een kluitdiameter van maximaal 250 cm.

15 Klassieke hijsmethode Bij de toepassing van deze methode worden één of meerdere hijsbanden, afhankelijk van het gewicht, rond de stam onder de eerste takkrans aangebracht. Daarna worden de kettingen van de telescoopkraan door de kroon van de boom geleid, om deze vervolgens aan de hijsbanden te bevestigen. Aan deze banden wordt de boom dan in zijn geheel opgetild. De boom wordt binnen draaibereik herplant of op een transportmiddel geplaatst. Geschikt voor: - bomen met een diameter van cm; - bomen met een kluitdiameter van maximaal 400 cm, gewicht 40 ton. 13

16 Pen-verplanting Deze methode is in grote lijnen gelijk aan de klassieke hijsmethode. In dit geval wordt echter een pen door de stam van de boom geboord, waaraan de banden worden bevestigd. Deze methode wordt alleen toegepast in het voorjaar als de sapstroom op gang is gekomen en daarmee het risico op bastbeschadiging toeneemt. Geschikt voor: - verplaatsen van bomen in het voorjaar; maart/april.

17 Ondersteunde verplantmethode De ondersteunde verplanttechniek wordt toegepast bij bomen met een gewicht groter dan 40 ton. Dit heeft te maken met het feit dat door het eigen gewicht van de kluit wortels kunnen bezwijken en daardoor uiteindelijk de kluit onherstelbaar beschadigd kan raken. Om bomen met zware kluit te verplanten passen wij de ondersteunde verplanttechniek toe. Hierbij worden buizen of binten onder de kluit aangebracht, waarna gecertificeerde hijsbinten onder deze constructie worden geperst. Het geheel wordt dan aan de hijsbinten opgetild, waardoor de kluit gelijkmatig ondersteund wordt. Vervolgens wordt de boom binnen draaibereik herplant of verticaal op een transportmiddel geplaatst. 15 Geschikt voor: - bomen met een diameter groter dan 60 cm; - bomen met een kluitdiameter van max. 700 cm, gewicht ton.

18 Klassiek met moderne ondersteunde kantelmethode Deze methode wordt toegepast bij verplanting van voorbereide bomen die in de winter met de klassieke hijsmethode verplant worden. Het unieke van dit systeem is, dat het nu mogelijk wordt om bomen in de zomer te verplanten. Omdat in de zomer niet aan de stam getild kan worden, wordt onder de kluit een ondersteu- ningsframe aangebracht. Onder deze constructie worden balken geperst, die op hun beurt bevestigd worden aan het kantelframe. Door in de telescoopkraan een extra lier te bevestigen kan de boom na het lichten gekanteld worden met behulp van deze lier en horizontaal op het transportmiddel worden geplaatst. Geschikt voor: - ondersteund verplanten met horizontaal transport.

19 Verschuiftechniek De verschuiftechniek wordt toegepast bij bomen die een kluit nodig hebben van minimaal 7 meter. Bij de toepassing van dit systeem is het noodzakelijk dat de doorgang niet wordt belemmerd door kabels, leidingen en andere obstakels. De boom wordt namelijk op een slede geplaatst, waarna de boom wordt verschoven over het maaiveld. De constructie die onder de boom wordt aangebracht bestaat uit stalen platen die onderling worden verbonden. Vervolgens wordt aan het centrale punt de staalkabel van de lier bevestigd waarna de boom aan zijn reis naar zijn nieuwe plek kan beginnen. Geschikt voor: - geen beperkingen, behoudens technische of omgevingsfactoren. 17

20 Rijdend kantelen (om obstakels te vermijden) Bij het transport van bomen moet vaak rekening worden gehouden met een groot aantal obstakels zoals lantaarnpalen, verkeersborden e.d. Dit brengt vaak een flinke kostenpost met zich mee. Het vervoeren van bomen met behulp van een platformwagen stelt ons in staat, om in geval van het verticaal vervoeren van een boom, deze tijdens het rijden tot 12 graden te kantelen. Hierdoor wordt het aantal obstakels op de route dat verwijderd moet worden flink gereduceerd. Geschikt voor: - transport in hoogstedelijk gebied - route met veel obstakels.

21 Verzorging na de verplanting Nadat investeringen in de voorbereiding en verplanting zijn afgerond, is het meest essentiële onderdeel van de investering de nazorg van de boom. Het hele jaar door hebben wij een team van specialisten dat onze projecten bezoekt en de bomen controleert. Tijdens deze controle- bezoeken worden de volgende handelingen uitgevoerd: - het beoordelen van bladkleur, bladbezetting en bladgrootte; - het beoordelen van scheutlengte; - het beoordelen van stamschot en indien nodig verwijdering ervan; - het beoordelen van snoeiwerkzaamheden en indien nodig uitvoering hiervan; - het beoordelen van de ontwikkeling van het wortelgestel; - het beoordelen van de ontwikkeling van het bodemleven en de belangrijke schimmels; - het oogsten van bladeren voor bladsapanalyses om optimale bemesting toe te kunnen dienen; - het beoordelen van de verankeringen en indien nodig aanspannen; - het beoordelen van het Airo-Tec beluchtingssysteem en zo nodig reinigen; - het beoordelen van de waterwallen en indien nodig herstellen; - het onkruidvrij houden van de boomspiegel i.v.m. concurrentie; - het beoordelen van de vochtbalans in de bodem; Visuele beoordeling - het beoordelen van de watergift; - indien een computer is geïnstalleerd, wordt de watergift indien nodig direct aangepast; - indien er geen irrigatiecomputer aanwezig is, zal in overleg met de verantwoordelijke voor het water geven, de watergift worden aangepast. De controle en uitvoering van alle bovengenoemde zaken draagt bij aan een succesvolle verplanting en een optimaal herstel en functioneren van een verplante boom. Profielboring voor beoordeling wortelontwikkeling en bodemvocht 19

22 Telefoon: Fax: Internet: BSI Bomenservice Wildenburglaan MK Baarn [email protected] www. bsi-bomenservice.nl