Preventie seksueel misbruik

Transcriptie

1 Preventie seksueel misbruik in hulpverleningsinstellingen Een stukje geschiedenis Hoe staat het nu?

2 advies projectleiding training methodiekontwikkeling Omgangsvormen & sociale veiligheid Preventie grensoverschrijdend gedrag en seksueel misbruik Preventie en aanpak geweld in afhankelijkheidsrelaties

3 Een stukje geschiedenis

4 Medio jaren negentig Seksueel misbruik komt voor Grootste angst directies misbruik door hulpverleners Roep om beleid liefst pasklare protocollen juridisch ingedekt zijn inspectie tevreden

5 Beleidsplan en protocol bijgesteld deuralarm op alle deuren: Dat is duidelijk dit mag wel en dit mag niet KLAAR!...

6 Intimiteit? Dát product verkoop ik niet meer niet meer met jongere alleen op kamer geen arm meer om kind heen niet op het bed van een kind dat naar heeft gedroomd een kind niet in bad durven doen Hooguit mijn zakdoek.

7 Te weinig affectiviteit is een vorm van verwaarlozing

8 Teveel regels maken angstig en leiden tot stiekem gedrag

9 2008 inspectierapport ruimte en grenzen voor seksualiteit Protocollen misbruik meestal op orde Aandacht is nog nodig voor: Positieve omgangsvormen die duidelijkheid geven over mogelijkheden en grenzen. Seksualiteitsbeleid onvoldoende vormgegeven. Meer ondersteuning jongeren bij hun ontwikkeling rond intimiteit en seksualiteit. Systematischer werken aan verbetering van zorg (registratie en evaluatie incidenten) Positievere insteek, maar weer kans dat negatieve gaat overheersen

10 Speciale aandacht nodig? Jeugdzorg onder vuur Hopelijk leidt dit niet tot incidentgestuurd beleid

11 Hoe staat heb bij jullie? Beleid? De praktijk?

12 Er wordt pas echt over seksualiteit gesproken als er iets uit de hand is gelopen Het onderwerp seksualiteit maakt onderdeel uit van de dagelijkse opvoedingpraktijk

13 Begeleiding bieden bij seksualiteit? Elke medewerker heeft zo zijn eigen aanpak Elke medewerker werkt bewust binnen de kaders zoals geformuleerd in de visie van zijn organisatie

14 Groepsleiders missen deskundigheid en zijn onvoldoende alert op de seksuele ontwikkelingsfase waarin kinderen zich bevinden Groepsleiders zijn deskundig en alert op de seksuele ontwikkelingsfase waarin kinderen zich bevinden

15 Seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen jongeren onderling wordt bij ons nog te weinig gesignaleerd In onze organisatie zijn wij alert op signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en handelen ernaar

16 Grenzen zijn nodig, maar ook de aandacht voor dichtbij komen en professionele afstand bewaren behoefte aan nabijheid kinderen/jongeren ontwikkelingstaken jongeren rond relaties en seksualtiteit experimenteerruimte bieden en begrenzen waar nodig kwetsbare kinderen / jongeren enz.

17 Zorg voor samenhangend beleid 1 Bejegeningsbeleid De positieve norm 2 Seksualiteit als levensdomein 3 Preventiebeleid 4 Vertrouwenspersoon 5 Reactiebeleid Signaleren en melden van normoverschrijding 6 Afstemmen andere beleidsterreinen Klachtenregeling Middelen maatregelen Arbo & Gedragsproblematiek

18 Model ontwikkeld op grond van hiaten Uitgeprobeerd in adviestrajecten en trainingen in de gehandicaptensector Biedt houvast om preventie en aanpak grensoverschrijdend gedrag en seksueel misbruik in breder kader te plaatsen. Misbruikbeleid staat niet langer los van het algemene beleid. Aandacht voor intimiteit en seksuele ontwikkeling kinderen en jongeren maken deel uit van de algemene begeleiding. Focus ligt op het positieve ipv het negatieve. Meer garanties dat in de alledaagse omgang aandacht is voor beroepshouding, hanteren van grenzen, e.d.

19 Beleidsinstrumenten samen met Brabantse Instellingen aangepast voor residentiële jeugdzorg Verkrijgbaar bij MOVISIE

20 Daadwerkelijk beleid voeren rond seksualiteit en preventie seksueel misbruik Wat werkt?

21 Wat werkt? Op alle niveau s tegelijkertijd inzetten, stukje van de puzzel in elkaar laten vallen. Starten bij managers (zij zijn onontbeerlijk wat betreft sturing en borging) Professionals vanaf de start betrekken Cliënten en ouders bevragen Borging in het kwaliteitsmanagmentsysteem Onderdeel van het scholingsbeleid

22 STURING Blijvende aandacht voor seksualiteit en preventie seksueel misbruik staat of valt bij sturing en betrokkenheid van het management. Zo gauw zij dit helemaal delegeren zie je dat het onderwerp verdwijnt.

23 Wat betekent te weinig sturing? Het hangt af van individuele medewerkers of er al dan niet wordt gewerkt aan preventie seksueel misbruik. Wanneer men zaken niet oppakt, wordt men er niet of nauwelijks op aangesproken.

24 Gevolg Seksualiteit in begeleidingsplannen: LEEG Behoeften en problemen niet kennen Geen relationele en seksuele vorming Er wordt niet over gepraat. Protocol is onbekend. Grensoverschrijdend gedrag onvoldoende gesignaleerd en/of niet gecorrigeerd. Cliënten (en soms ook medewerkers!) voelen zich onveilig.

25 Noodzakelijke sturingselementen 5 belangrijke aspecten van sturing: Personeelsbeleid Intake en begeleidings /behandelplan Cyclisch punt teambespreking Sterkte zwakteanalyse Werkplan en jaarverslag

26 Risicomanagement

27 Risicomanagement waarom? In élke organisatie zijn risicofactoren aanwezig De schade die misbruik aanricht is groot Veel risicofactoren zijn te beïnvloeden En: er voor zorgen dat je aan de slag gaat met wat noodzakelijk én effectief is: Behouden wat goed is / Versterken wat beter kan En niet: Energie steken in wat niet nodig is Als je weet wat er speelt, kun je gericht de kans op grensoverschrijdingen en seksueel misbruik verminderen.

28 Risico s in kaart prioriteiten stellen Welke risicofactoren zijn spelen bij ons? Welke risico s zijn het meest urgent? instrument MOVISIE helpt hierbij

29 Prioriteit duidelijk oplossingen bepalen Welke risico s zijn het meest urgent? Wat zijn mogelijke oplossingen? (Vergeet niet de jongeren te bevragen!) Wat gaan we concreet doen? Bijvoorbeeld: Aannamebeleid:. Gedragscode voor alle medewerkers. Omgangsregels voor kinderen/jongeren en medewerkers. Duidelijke visie op seksualiteit en richtlijnen voor het handelen. Lampen op onverlichte plekken. Vertrouwenspersoon. Procedure voor (vermoedens van) seksueel misbruik. Is de uitvoering van de acties haalbaar?

30 Aandachtsfunctionaris aanstellen Per locatie Is ondersteunend en stimulerend. Neemt geen taken over! Driespan vormen met locatiemanager en gedragskundige.

31 Borging

32 Borging Commitment en sturing door midden en hoger mangement. Meten en monitoren: weten hoe je ervoor staat (cyclisch risicomanagement / bevragen cliënten en medewerkers. Routine: werkplan per locatie (op grond van cyclische risicoanalyse) wat zijn doelen komend jaar? Routine: verankerd in intake en behandelplan. Routine: cyclisch thema werkbespreking. Routine: opgenomen in functionerings-, beoorde-lingsen sollicitatiegesprekken en inwerkperiode. Routine: Opgenomen in arbo- en kwaliteitsjaarverslagen; managementrapportages en HKZ Scholingsbeleid en intervisie.

33 Eigenaarschap

34 Verantwoordelijkheid teammanager en team Implementeren en borging verbeteringen. Indicatoren: waaraan is nieuwe werkwijze merkbaar? Meten en monitoren: behalen we resultaten en blijven die op peil? metingen n.a.v. opgestelde indicatoren (bijv in xxx behandelplannen is onderwerp ingevuld) metingen naar ervaren (on)veiligheid. Verantwoordelijkheden toebedelen! Faciliteren: aandachtsfunctionaris Uitkomsten rapporteren aan hoger management Successen zichtbaar maken en vieren! Nieuwe doelen stellen en nieuwe verbeteringen in gang zetten.

35 Verantwoordelijkheden hoger management Plan van aanpak spreiding en borging accorderen. Opdracht verstrekken aan locatiemanagers Aansturen / coördineren en volgen van het spreidings- en borgingstraject. Faciliteren: tijd en geld voor scholing en materialen. Vinger aan de pols: werkplan en jaarverslag.

36 Veel succes met Beleid voeren rond seksualiteit en de preventie van seksueel misbruik!

37 Meer informatie