Religieus erfgoed en duurzaamheid

Transcriptie

1 Religieus erfgoed en duurzaamheid Netwerkbijeenkomst Religieus Erfgoed, Deventer Ir. Birgit Dulski Ing. Kamiel Jansen 16 april 2013 Bussummergrindweg 1b 1406 NZ Bussum T W 1

2 Zes kerken in Deventer Vianneykerk Dorpskerk Diepenveen Van Vlotenhof Penninckshoek Mariakerk Colmschate 2 2

3 Duurzaamheid Duurzaam bouwen = bouwen op een manier die de belangen van mensen hier en daar en nu en later behartigt. Thema s: energie, materialen, water, groen, binnenklimaat, sociale duurzaamheid Kerk Schoondijke 3 3

4 Trias Energetica Nieuwe stappenstrategie (prof. Andy van den Dobbelsteen, TU Delft) Stap 1: Reduceer de energievraag Stap 2: (Her)gebruik reststromen Stap 3: Wek energie op met duurzame energiebronnen 4

5 Aanpak onderzoek Verkenning ingrijpmogelijkheden Verkenning behoeften/belangen/wensen gebruikers Advies duurzame maatregelen Inventarisatie vaak voorkomende situaties Berekening effecten met het DuMo-rekenmodel 5 5

6 Vaak voorkomende situaties Onregelmatig gebruik met pieken en dalen Wel basisverwarming (ivm vochtgevoeligheid kunstwerken, orgel) Onderzoek kerken Ede: lagere basistemperatuur leidt tot aanzienlijke energiebesparing Gelijkmatiger gebruik: Zoeken naar nevenfuncties of geheel nieuwe gebruiker Dorpskerk Diepenveen: zoeken naar nevenfuncties Penninckshuis: orgel 6 6

7 Vaak voorkomende situaties Warmteverliezen via ongeïsoleerde daken Isoleren boven het gewelf Isoleren aan de buitenkant (warmdak) Isoleren aan de binnenkant (kouddak) Dorpskerk Diepenveen: gewelf Vianneykerk: ongeïsoleerd dak, binnenkort restauratie gepland 7 7

8 Vaak voorkomende situaties Ongeïsoleerde vloeren Warmte stijgt op, maar warme voeten dragen bij aan comfort Daardoor lagere binnentemperatuur acceptabel Eventueel te combineren met vloerverwarming Vianneykerk: vloerverwarming is alleen onder de banken een optie 8 8

9 Vaak voorkomende situaties Slecht isolerende ramen: kieren/naden, enkel glas, glas-inlood Soms niet isolerende voorzetramen ter bescherming tegen vandalisme (Reversibele) achterzetbeglazing, isolerende voorzetramen, isolerende gordijnen, niets doen Vianneykerk: voorzetramen ter bescherming tegen vandalisme 9 9

10 Vaak voorkomende situaties Verouderde verwarmingsinstallaties Nieuwe energiezuinige installaties: wkk, wko, warmtepomp, ketel op biomassa Hoge investeringskosten: Esco s, crowdfunding, lease-constructies Kan overtollige warmte van gebouwen uit de omgeving worden gebruikt? (Winkels, kantoren, horeca) Vianneykerk: verouderde cv-ketels Dorpskerk Diepenveen: cv-ketels zijn 25 jaar oud 10 10

11 Vaak voorkomende situaties Warmteafgifte via luchtverwarming Snelle opwarmtijd Snelle opwarming soms onwenselijk voor het orgel Luchstromen worden vaak als onaangenaam ervaren Is BaOpt een oplossing? Vloerverwarming? Vianneykerk: roosters aan de voorkant van traptreden Vianneykerk: roosters op het podium 11 11

12 Vaak voorkomende situaties Energieverslindende verlichting Gloeilamp, halogeen of spaarlampen vervangen door LED-verlichting Dorpskerk Diepenveen: Kroonluchters Penninckshuis: interieur kerkzaal 12 12

13 Vaak voorkomende situaties Verwarming van ruimten die niet gebruikt worden als verblijfsruimte Aangrenzende onverwarmde ruimten (AOR) als thermische buffer Van Vlotenhof: Tochtsluis Penninckshuis: onderverdeling in Verschillende ruimten/zones Vianneykerk: winterkapel 13 13

14 Laag hangend fruit Tochtborstels en kierdichtingen Isolerende gordijnen Gordijnen die voor radiatoren vallen, inkorten Weer in gebruik nemen van binnen-/buitenluiken Radiatorfolie Thermostaatknoppen op radiator (instellingen alleen door beheerder te veranderen) Van Vlotenhof: Gordijnen hangen voor de radiatoren Van Vlotenhof: Ontbrekende radiatorknop 14 14

15 Overige PV-panelen op niet zichtbare daken of op nietmonumentale daken Van Vlotenhof: PV-panelen op niet zichtbare daken mogelijk 15 15

16 DuMo-Stippenkaart Deze woningen in Nürnberg werden in bewoonde staat tot Passiefhuisstandaard gerenoveerd. 16

17 Conclusies/overwegingen Vanuit energetisch oogpunt onhandige vorm, groot volume Pieken en dalen in gebruik lastig voor een duurzaam energieconcept Pijnpunten als orgels en ramen Investeringsruimte- en bereidheid is beperkt Beperkte bewustwording van energievreters en energielekken Energiebesparing wordt vooral ingegeven door de wens om kosten te besparen 17 17