Literatuuronderwijs als denkscholing
|
|
|
- Samuël Aerts
- 6 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 Dit is de presentatie die getoond is tijdens de inspiratiedag in s Hertogenbosch, , minus de dia s met foto of filmpje van leerlingen. Literatuuronderwijs als denkscholing Martijn Koek, Tanja Janssen, Frank Hakemulder, Gert Rijlaarsdam [email protected] [email protected]
2 Even opwarmen met een gedicht
3 Even opwarmen met een gedicht Ik schreef je dat je geen illusies Ik heb het je meteen gezegd, de eerste keer, Ik had het bij me op een briefje en ik schreef het op de rand van een krant en op een kalender aan je muur, en ik zei het in je oor, in de deuropening, en op straat, aan een kade, ik riep het naar je over het water in het licht van een zwiepende straatlantaarn, en jij riep terug: - Ik ook van jou! (Toon Tellegen)
4 Even opwarmen met een gedicht Ik schreef je dat je geen illusies Ik heb het je meteen gezegd, de eerste keer, Ik had het bij me op een briefje en ik schreef het op de rand van een krant en op een kalender aan je muur, en ik zei het in je oor, in de deuropening, en op straat, aan een kade, ik riep het naar je over het water in het licht van een zwiepende straatlantaarn, en jij riep terug: - Ik ook van jou! (Toon Tellegen) Wat is volgens jou de verhouding tussen de ik en de jij?
5 Even opwarmen met een gedicht Ik schreef je dat je geen illusies Ik heb het je meteen gezegd, de eerste keer, Ik had het bij me op een briefje en ik schreef het op de rand van een krant en op een kalender aan je muur, en ik zei het in je oor, in de deuropening, en op straat, aan een kade, ik riep het naar je over het water in het licht van een zwiepende straatlantaarn, en jij riep terug: - Ik ook van jou! (Toon Tellegen) Wat is volgens jou de verhouding tussen de ik en de jij? Wat schrijft/zegt/roept de ik?
6 Denkscholing? Hoezo dan?
7 Denkscholing? Hoezo dan? It ain t what you don t know that gets you into trouble; it s what you know for sure that just ain t so. - attributed to Mark Twain, in 1899
8 Er is vrij brede overeenstemming over het belang van kritisch (leren) denken. It ain t what you don t know that gets you into trouble; it s what you know for sure that just ain t so. - attributed to Mark Twain, in 1899
9 Er is vrij brede overeenstemming over het belang van kritisch (leren) denken. Maar: wat is kritisch denken eigenlijk?
10 Wat is kritisch denken eigenlijk? The essence of critical thinking is suspended judgment; and the essence of this suspense is inquiry to determine the nature of the problem before proceeding to attempts at its solution. Dewey, 1910
11
12 Vertederen
13 Vertederen Opvrolijken
14 Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken.
15 Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat.
16 Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut?
17 Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut? Een reden, waarom ze dat zouden doen. Niks vertellen aan anderen, gewoon in je eentje weggaan.
18 Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut? Een reden, waarom ze dat zouden doen. Niks vertellen aan anderen, gewoon in je eentje weggaan. - En lees je dan wel gewoon door?
19 Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut? Een reden, waarom ze dat zouden doen. Niks vertellen aan anderen, gewoon in je eentje weggaan. - En lees je dan wel gewoon door? Jawel, want misschien komt er nog een reden waarom ze dat hebben gedaan.
20 Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut? Een reden, waarom ze dat zouden doen. Niks vertellen aan anderen, gewoon in je eentje weggaan. - En lees je dan wel gewoon door? Jawel, want misschien komt er nog een reden waarom ze dat hebben gedaan. - En kwam die voor jou?
21 Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut? Een reden, waarom ze dat zouden doen. Niks vertellen aan anderen, gewoon in je eentje weggaan. - En lees je dan wel gewoon door? Jawel, want misschien komt er nog een reden waarom ze dat hebben gedaan. - En kwam die voor jou? Nee, niet echt. Daarom vind ik het nog steeds een vreemd boek.
22 Suspended judgement? Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut? Een reden, waarom ze dat zouden doen. Niks vertellen aan anderen, gewoon in je eentje weggaan. - En lees je dan wel gewoon door? Jawel, want misschien komt er nog een reden waarom ze dat hebben gedaan. - En kwam die voor jou? Nee, niet echt. Daarom vind ik het nog steeds een vreemd boek.
23 Suspended judgement? Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut? Een reden, waarom ze dat zouden doen. Niks vertellen aan anderen, gewoon in je eentje weggaan. - En lees je dan wel gewoon door? Jawel, want misschien komt er nog een reden waarom ze dat hebben gedaan. - En kwam die voor jou? Nee, niet echt. Daarom vind ik het nog steeds een vreemd boek.?
24 Suspended judgement? Inquiry to determine the nature of the problem? Vertederen Opvrolijken Gelukkig maken. Ze rijden dus naar een plek die eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik snap niet het nut van met z n tweeën in een auto naar een plek te gaan die niet bestaat. - Wat bedoel je met nut? Een reden, waarom ze dat zouden doen. Niks vertellen aan anderen, gewoon in je eentje weggaan. - En lees je dan wel gewoon door? Jawel, want misschien komt er nog een reden waarom ze dat hebben gedaan. - En kwam die voor jou? Nee, niet echt. Daarom vind ik het nog steeds een vreemd boek.
25 Wat is kritisch denken eigenlijk? The essence of critical thinking is suspended judgment; and the essence of this suspense is inquiry to determine the nature of the problem before proceeding to attempts at its solution. Dewey, 1910
26 Is Hanneke een goede lerares? Ze is georganiseerd, slim en pedagogisch onderlegd.
27 Is Hanneke een goede lerares? Ze is georganiseerd, slim en pedagogisch onderlegd en lui en agressief.
28 Kahneman, 2011: Consistentie van informatie is overtuigender dan volledigheid van informatie.
29 Kahneman, 2011 : Consistentie van informatie is overtuigender dan volledigheid van informatie. Hoe minder we van iets weten, hoe makkelijker het is om er een samenhangend verhaal van te maken.
30 Kahneman, 2011 : Consistentie van informatie is overtuigender dan volledigheid van informatie. Hoe minder we van iets weten, hoe makkelijker het is om er een samenhangend verhaal van te maken. Dewey s suspended judgment is dus moeilijk!
31
32
33 DUAL PROCESS THEORY
34 DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Geautomatiseerd denkproces
35 DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Geautomatiseerd denkproces? systeem 1-remming
36 DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Systeem 2? Geautomatiseerd denkproces systeem 1-remming Reflectief denkproces
37 DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Systeem 2? Geautomatiseerd denkproces systeem 1-remming Reflectief denkproces Kritische disposities
38 DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Systeem 2? Geautomatiseerd denkproces systeem 1-remming Reflectief denkproces Kritische disposities Kritische denkvaardigheden
39 DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Systeem 2? Geautomatiseerd denkproces systeem 1-pauze Reflectief denkproces Kritische disposities Kritische denkvaardigheden
40 Kritisch denken is DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Systeem 2? Geautomatiseerd denkproces systeem 1-pauze Reflectief denkproces Kritische disposities Kritische denkvaardigheden
41 Kritisch denken is DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Systeem 2? Geautomatiseerd denkproces systeem 1-pauze Reflectief denkproces de-automatiseren Kritische disposities Kritische denkvaardigheden
42 Kritisch denken is DUAL PROCESS THEORY Systeem 1 Systeem 2? Geautomatiseerd denkproces systeem 1-pauze Reflectief denkproces de-automatiseren (re)construeren Kritische disposities Kritische denkvaardigheden
43 Denkfase Ervaringen in de literatuurles De-automatiseren
44 Denkfase De-automatiseren Ervaringen in de literatuurles Interpretatiebesef
45 Denkfase De-automatiseren Ervaringen in de literatuurles Interpretatiebesef Het besef dat je aan een verhaal een betekenis kunt toevoegen.
46 Denkfase De-automatiseren Ervaringen in de literatuurles Interpretatiebesef Het besef dat je aan een verhaal een betekenis kunt toevoegen. Ik zie steeds vaker symbolen, overal. Zelfs in videogames. Dat realiseerde ik me toen ik geleerd had over symbolen en associaties: alles is literatuur.
47 Denkfase De-automatiseren Ervaringen in de literatuurles Interpretatiebesef Conflict De ervaring iets niet (helemaal) te begrijpen, vraagtekens ergens bij zetten.
48 Denkfase De-automatiseren Ervaringen in de literatuurles Interpretatiebesef Conflict De ervaring iets niet (helemaal) te begrijpen, vraagtekens ergens bij zetten. Toen ik merkte dat ik de hoofdpersoon, die best een vreemd figuur is, aardig vond, vroeg ik mij af: Ben ik zelf ook vreemd?
49 Denkfase De-automatiseren Ervaringen in de literatuurles Interpretatiebesef Conflict Vertraging De ervaring dat je een cognitief proces vertraagt
50 Denkfase De-automatiseren Ervaringen in de literatuurles Interpretatiebesef Conflict Vertraging De ervaring dat je een cognitief proces vertraagt Soms als ik een boek lees, sla ik het even dicht en leg het weg om er over na te denken.
51 Denkfase Ervaringen in de literatuurles (re)construeren
52 Denkfase (re)construeren Ervaringen in de literatuurles Cognitieve ontkoppeling Het denken over alternatieve betekenismogelijkheden, buiten die waar het eerst aan gedacht werd.
53 Denkfase (re)construeren Ervaringen in de literatuurles Cognitieve ontkoppeling Het denken over meerdere betekenissen, buiten die waar het eerst aan gedacht werd. We dachten dat onze interpretatie goed was, maar we vonden die van de leraar ook goed. Dat zette ons aan het denken. Misschien is er een compromis. Of niet. En de volgende les discussieerden we er verder over.
54 Denkfase (re)construeren Ervaringen in de literatuurles Cognitieve ontkoppeling Redeneren Bewust betekenis ergens aan proberen te hechten, door verbindingen te leggen.
55 Denkfase (re)construeren Ervaringen in de literatuurles Cognitieve ontkoppeling Redeneren Bewust betekenis ergens aan proberen te hechten, door verbindingen te leggen. Als ik symboliek tegenkom, denk ik altijd aan literatuurgeschiedenis en dan zie ik: ik kan dit symbool verbinden met dat aspect en soms ook iets uit dit boek met een ander boek.
56 Denkfase (re)construeren Ervaringen in de literatuurles Cognitieve ontkoppeling Redeneren Concluderen De keuze voor één of meerdere betekenissen boven andere mogelijke betekenissen.
57 Denkfase (re)construeren Ervaringen in de literatuurles Cognitieve ontkoppeling Redeneren Concluderen De keuze voor één of meerdere betekenissen boven andere mogelijke betekenissen. Een held is eenzaam. Eerst dachten we: onzin. Maar Kafka op het strand en Het lied van de loopgraven lieten me zien dat een held soms eenzaam kan zijn, maar niet altijd, en niet elke held.
58 Hoe deze ervaringen te stimuleren? Dag van de literatuurkritiek 2018
59 Hoe deze ervaringen te stimuleren? de-automatiseren (re-)construeren Ervaringen Conflict Interpretatiebesef Vertraging Redeneren Alternatieven verkennen Concluderen Dag van de literatuurkritiek 2018
60 de-automatiseren (re-)construeren Vertraging Ervaringen Conflict Interpretatiebesef Alternatieven verkennen Redeneren Concluderen Stimulerende leeractiviteit Opmerken Tegendenken Afwegen Alternatieven verkennen Dag van de literatuurkritiek 2018
61 de-automatiseren (re-)construeren Vertraging Ervaringen Conflict Interpretatiebesef Alternatieven verkennen Redeneren Concluderen Stimulerende leeractiviteit Opmerken Tegendenken Afwegen Alternatieven verkennen Dag van de literatuurkritiek 2018
62 de-automatiseren (re-)construeren Vertraging Ervaringen Conflict Interpretatiebesef Alternatieven verkennen Redeneren Concluderen Stimulerende leeractiviteit Opmerken Tegendenken Afwegen Alternatieven verkennen Ontwerpprincipes voor lessenserie Dag van de literatuurkritiek 2018
63 Opzet lessenserie Opmerken Tegendenken Alternatieven verkennen 1 Introductie t/m 12 Afwegen Dag van de literatuurkritiek 2018
64 Opzet lessenserie Opmerken Tegendenken Alternatieven verkennen 1 Introductie 2 Literaire oefening t/m 12 Afwegen Dag van de literatuurkritiek 2018
65 Opzet lessenserie Opmerken Tegendenken Alternatieven verkennen 1 Introductie 2 Literaire oefening 3 Herhaling Introductie t/m 12 Afwegen Dag van de literatuurkritiek 2018
66 Opzet lessenserie Opmerken Tegendenken Alternatieven verkennen 1 Introductie 2 Literaire oefening 3 Herhaling Introductie 4 Herhaling Literaire oefening 5 Herhaling Herhaling Introductie 6 Herhaling Herhaling Literaire oefening Afwegen 7 Herhaling Herhaling Herhaling Introductie 8 Herhaling Herhaling Herhaling Literaire oefening 9 t/m 12 Literaire oefening Dag van de literatuurkritiek 2018
67 Voorbeeld: les 1, introductie opmerken Dag van de literatuurkritiek 2018
68 Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
69 Ik zie Ik denk Ik voel (me) Dag van de literatuurkritiek 2018
70 Ik zie het Leidseplein. Ik denk Ik voel (me) Dag van de literatuurkritiek 2018
71 Ik zie het Leidseplein. Ik denk was ik nu maar daar. Ik voel (me) Dag van de literatuurkritiek 2018
72 Ik zie het Leidseplein. Ik denk was ik nu maar daar. Ik voel (me) best vrolijk. Dag van de literatuurkritiek 2018
73 Stel je voor: je werkt bij een reisorganisatie en je krijgt de opdracht Amsterdam te promoten voor mogelijke geïnteresseerde toeristen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met die promotiecampagne in gedachten, opmerkt in deze foto. Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
74 Stel je voor: je werkt bij een reisorganisatie en je krijgt de opdracht Amsterdam te promoten voor mogelijke geïnteresseerde toeristen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met die promotiecampagne in gedachten, opmerkt in deze foto. Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
75 Stel je voor: je werkt bij een reisorganisatie en je krijgt de opdracht Amsterdam te promoten voor mogelijke geïnteresseerde toeristen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met die promotiecampagne in gedachten, opmerkt in deze foto. Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
76 Stel je voor: je werkt bij een reisorganisatie en je krijgt de opdracht Amsterdam te promoten voor mogelijke geïnteresseerde toeristen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met die promotiecampagne in gedachten, opmerkt in deze foto. Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
77 Stel je voor: je werkt bij een reisorganisatie en je krijgt de opdracht Amsterdam te promoten voor mogelijke geïnteresseerde toeristen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met die promotiecampagne in gedachten, opmerkt in deze foto. Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
78 Stel je voor: je werkt bij een reisorganisatie en je krijgt de opdracht Amsterdam te promoten voor mogelijke geïnteresseerde toeristen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met die promotiecampagne in gedachten, opmerkt in deze foto. Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
79 Stel je voor: je werkt bij een reisorganisatie en je krijgt de opdracht Amsterdam te promoten voor mogelijke geïnteresseerde toeristen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met die promotiecampagne in gedachten, opmerkt in deze foto. Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
80 Stel je voor: je werkt bij een reisorganisatie en je krijgt de opdracht Amsterdam te promoten voor mogelijke geïnteresseerde toeristen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met die promotiecampagne in gedachten, opmerkt in deze foto. Stel je voor: je werkt als inspecteur bij de Geheime Dienst en je krijgt in verband met een onderzoek naar een mogelijke terroristische aanslag deze foto onder ogen. Schrijf hieronder minimaal 10 zaken op die jij, met je onderzoek in gedachten, opmerkt in deze foto. Les 1 Dag van de literatuurkritiek 2018
81 Dus Je merkt doorgaans in eerste instantie niet zoveel details op. Je ziet meer het geheel. Zeker als dat je bekend voorkomt. Dag van de literatuurkritiek 2018
82 Dus Je merkt doorgaans in eerste instantie niet zoveel details op. Je ziet meer het geheel. Zeker als dat je bekend voorkomt. Wat je aan details ziet hangt af van de blik waarmee je kijkt. Dag van de literatuurkritiek 2018
83 Dus Je merkt doorgaans in eerste instantie niet zoveel details op. Je ziet meer het geheel. Zeker als dat je bekend voorkomt. Wat je aan details ziet hangt af van de blik waarmee je kijkt. Je kunt dus op verschillende manieren kijken en verschillende zaken opmerken. Dag van de literatuurkritiek 2018
84 Huiswerk opmerken: Kijk eens goed om je heen op school en maak een foto van iets (niet iemand) in de school dat je opvallend vindt. Dag van de literatuurkritiek 2018
85 Huiswerk opmerken: Kijk eens goed om je heen op school en maak een foto van iets (niet iemand) in de school dat je opvallend vindt.
86 Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen.
87 EERSTE REACTIE Dit is niet letterlijk te zien op de foto, maar een idee dat je van die foto/situatie krijgt. Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen.
88 EERSTE REACTIE Dit is niet letterlijk te zien op de foto, maar een idee dat je van die foto/situatie krijgt. OPGEMERKT: 1) Propjes naast de prullenbak gegooid. Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen.
89 EERSTE REACTIE Dit is niet letterlijk te zien op de foto, maar een idee dat je van die foto/situatie krijgt. OPGEMERKT: 1) Propjes naast de prullenbak gegooid. 2) Er is geen moeite gedaan. Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen.
90 Oké, maar kan je het ook anders zien? Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen.
91 Stel: Er is wél moeite gedaan Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen.
92 Stel: Er is wél moeite gedaan Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen. Het vuil is úit de prullenbak gehaald
93 Dit noemen we: tegendenken. Er is wél moeite gedaan Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen. Het vuil is úit de prullenbak gehaald
94 Dit noemen we: tegendenken. Merk je nu meer op / andere dingen op? Er is wél moeite gedaan Wat ik opvallend vind aan deze foto is dat het vuil net naast de prullenbak ligt. Dit vind ik een typisch voorbeeld van hoe lui en verwend pubers tegenwoordig zijn. Ze nemen niet de moeite om als ze naast de prullenbak gooien het even op te rapen en in de prullenbak te doen, en ze zijn gewend dat het 'toch wel' opgeruimd wordt. Ook kan ik er wel om lachen. Het vuil is úit de prullenbak gehaald
95 Door je dit voor te stellen kun je misschien dingen op de foto opmerken die niet goed passen bij je eerste idee, die je eerst niet bewust gezien had, die je niet goed snapt, of die je eerste idee tegenspreken. Er is wél moeite gedaan Het vuil is úit de prullenbak gehaald
96 Ik schreef je dat je geen illusies Ik heb het je meteen gezegd, de eerste keer, Ik had het bij me op een briefje en ik schreef het op de rand van een krant en op een kalender aan je muur, en ik zei het in je oor, in de deuropening, en op straat, aan een kade, ik riep het naar je over het water in het licht van een zwiepende straatlantaarn, en jij riep terug: - Ik ook van jou! (Toon Tellegen) Wat is volgens jou de verhouding tussen de ik en de jij? Wat schrijft/zegt/roept de ik?
97 Opmerken Ik schreef je dat je geen illusies Ik heb het je meteen gezegd, de eerste keer, Ik had het bij me op een briefje en ik schreef het op de rand van een krant en op een kalender aan je muur, en ik zei het in je oor, in de deuropening, en op straat, aan een kade, ik riep het naar je over het water in het licht van een zwiepende straatlantaarn, en jij riep terug: - Ik ook van jou! (Toon Tellegen) Wat is volgens jou de verhouding tussen de ik en de jij? Ze hebben verkering. Wat schrijft/zegt/roept de ik? Ik hou van jou. Hij zegt het steeds tegen haar en zij zegt ik ook van jou, dus dat is een antwoord op wat hij zegt, dus hij zei ook iets met van jou. Ze zijn het erover eens.
98 Opmerken - tegendenken? Ik schreef je dat je geen illusies Ik heb het je meteen gezegd, de eerste keer, Ik had het bij me op een briefje en ik schreef het op de rand van een krant en op een kalender aan je muur, en ik zei het in je oor, in de deuropening, en op straat, aan een kade, ik riep het naar je over het water in het licht van een zwiepende straatlantaarn, en jij riep terug: - Ik ook van jou! (Toon Tellegen) Wat is volgens jou de verhouding tussen de ik en de jij? Ze hebben verkering. Wat schrijft/zegt/roept de ik? Ik hou van jou. Hij zegt het steeds tegen haar en zij zegt ik ook van jou, dus dat is een antwoord op wat hij zegt, dus hij zei ook iets met van jou. Ze zijn het erover eens.
99 Opmerken - tegendenken? Ik schreef je dat je geen illusies Ik heb het je meteen gezegd, de eerste keer, Ik had het bij me op een briefje en ik schreef het op de rand van een krant en op een kalender aan je muur, en ik zei het in je oor, in de deuropening, en op straat, aan een kade, ik riep het naar je over het water in het licht van een zwiepende straatlantaarn, en jij riep terug: - Ik ook van jou! (Toon Tellegen) Wat is volgens jou de verhouding tussen de ik en de jij? Ze hebben verkering. Wat schrijft/zegt/roept de ik? Ik hou van jou. Hij zegt het niet/nooit. Hij zegt het steeds tegen haar en zij zegt ik ook van jou, dus dat is een antwoord op wat hij zegt, dus hij zei ook iets met van jou. Ze zijn het erover eens. Ze zijn het niet eens.
100 Voorbeeld: les 6, literaire oefening alternatieven formuleren Dag van de literatuurkritiek 2018
101 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. Rutger Kopland
102 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. OPMERKEN Rutger Kopland Formuleer je eerste idee: Dit is een.. gedicht over.
103 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. OPMERKEN Rutger Kopland Formuleer je eerste idee: Dit is een.. gedicht over. Dit is een mooi gedicht over liefde
104 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. OPMERKEN Rutger Kopland Formuleer je eerste idee: Dit is een.. gedicht over. Dit is een mooi gedicht over liefde
105 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. OPMERKEN Rutger Kopland Formuleer je eerste idee: Dit is een.. gedicht over. Dit is een mooi gedicht over liefde Dit is een nadenkend gedicht over een relatie Dit is een bijzonder gedicht over iemand willen helpen
106 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. OPMERKEN Rutger Kopland Dit is een bijzonder gedicht over iemand willen helpen Wat merk je op in dit gedicht naar aanleiding van je eerste idee?
107 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. OPMERKEN Rutger Kopland Dit is een bijzonder gedicht over iemand willen helpen Wat merk je op in dit gedicht naar aanleiding van je eerste idee? Ga nu maar altijd gewild liefste voor iemand
108 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. TEGENDENKEN Rutger Kopland Dit is een bijzonder gedicht over iemand willen helpen Wat merk je op in dit gedicht naar aanleiding van je eerste idee? Ga nu maar altijd gewild liefste voor iemand Denk jezelf eens tegen.
109 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. TEGENDENKEN Rutger Kopland Dit is een bijzonder gedicht over iemand willen helpen Wat merk je op in dit gedicht naar aanleiding van je eerste idee? Ga nu maar altijd gewild Denk jezelf eens tegen. liefste voor iemand Voor zichzelf (egoïstisch)
110 Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. TEGENDENKEN Rutger Kopland Dit is een bijzonder gedicht over iemand willen helpen Wat merk je op in dit gedicht naar aanleiding van je eerste idee? Ga nu maar altijd gewild Denk jezelf eens tegen. liefste voor iemand Hij is alleen Voor zichzelf (egoïstisch)
111 Maak en vul een alternatievenverkenner. ALTERNATIEVEN VERKENNEN
112 Maak en vul een alternatievenverkenner. AFWEGEN
113 De uiteindelijke werkvorm: de kritische mindmap Dag van de literatuurkritiek 2018
114 Je hebt een leeg blad voor je. Binnen je groepje werkt iedereen vanuit zijn eigen hoek. Iedereen werkt met een eigen kleur. Je krijgt eerst een verhaal te lezen en te beluisteren. Dag van de literatuurkritiek 2018
115 Het gat Drie bosarbeiders hoog in de bomen: klimhaken, motorzagen. Je kunt niet zeggen dat het stil is in het bos, maar het is er wel eenzaam, want mijn kleinzoon en ik zijn de enigen die toekijken. Hij is zeven, ik zeventig. Toeval. Als de kruinen er uitgezaagd zijn, komen twee arbeiders naar beneden. Eén blijft achter. We zien iets wat we niet geloven: hij vliegt naar de top van een andere boom en vandaar weer naar een andere. Hij heeft grote vleugels gekregen: hij is een engel geworden. Wij rennen op de grond met hem mee, we horen het zware ruisen boven ons hoofd. Aan de rand van het bos houdt hij in. Dan gaat hij recht omhoog, tot we hem niet meer zien. Ik kijk naar mijn kleinzoon die er rustig bijstaat alsof we iets gewoons hebben gezien. Ik vraag hem wat er gebeurd is, hij zegt: De man is ontsnapt. Er zat daar een gat in de lucht. Daarna lopen we rustig naar huis en praten er niet meer over. A.L. Snijders Dag van de literatuurkritiek 2018
116 Naam Naam Stap 1 Baken je hoek af. Schrijf in die hoek 1) je naam 2) je eerste idee over de tekst: Dit is een. verhaal over. Vouw daarna je hoekje om, naar buiten. Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
117 Stap 2 Baken opnieuw je hoek af. Schrijf in dit stuk alles (hier weergegeven als A1-A9) op wat je opgemerkt hebt in de tekst, denkend vanuit je eerste idee; dat idee dus eigenlijk verklarend. Dag van de literatuurkritiek 2018
118 Naam Naam Stap3 Zet weer een streep, een stukje verder. Als iedereen dat gedaan heeft, draaien jullie het vel met de klok mee. Iedereen heeft nu de hoek van een ander voor zich. Kijk naar wat je buurman/buurvrouw heeft opgemerkt. Kies één of twee opgemerkte zaken uit en denk die tegen. Trek een pijl naar het volgende gebiedje en schrijf je tegengedachte(s) op (hier weergegeven als Z1, Z2 etc). Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
119 Naam Naam Stap3 Draai door met de klok en doe hetzelfde bij de opgemerkte zaken van de volgende leerling. Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
120 Naam Naam Stap3 Draai nog een keer door met de klok en doe hetzelfde bij de opgemerkte zaken van de volgende leerling. Draai daarna nog een keer, zodat iedereen zijn eigen hoek weer terug heeft. Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
121 Naam Naam Stap 4 Kies twee combinaties van opgemerkt-tegengedachte uit die je interessant vindt en maak met deze een alternatievenkruis. Maak je alternatievenkruis niet te klein. Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
122 Naam Naam Stap 5 Lees het verhaal nog eens, met het alternatievenkruis in gedachten. Vul het kruis met wat je uiteindelijk (na je eerste én je tweede keer kijken) allemaal in het verhaal hebt opgemerkt. Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
123 Naam Naam Stap 6 We draaien weer met de klok mee, zodat iedereen een tijdje kijkt naar het alternatievenkruis van de ander. Zet vraagtekens bij wat je niet begrijpt. Doe suggesties: wat zou jij nog toevoegen? Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
124 Naam Naam Stap 7 Bekijk je alternatievenkruis goed. Bedenk wat dit kruis jou zegt over dit verhaal en formuleer daarna 1-3 zinnen hierover. Zet deze zin(nen) in het midden van het blad. Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
125 Naam Naam Stap 8 Ieder krijgt een3 minuten om zijn zin aan de ander uit te leggen. Anderen stellen daarna vragen. Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
126 Naam Naam Stap 9 Vouw je eerste hoek weer terug. In hoeverre ben je het nog eens met je eerste idee? Leg uit hoe je denkt dat dat komt, op de achterkant van het blad. Naam Dag van de literatuurkritiek 2018 Naam
127 Stimuleren deze lessen het kritisch/reflectief lezen? Goede vraag!
128 6 weken, 12 lessen, 3 condities Conditie Participanten Klassen Docenten Scholen Inhoud Experimenteel De lessenserie Controle Regulier literatuuronderwijs Controle Regulier Nederlands
129 M1 6 weken M2 6 weken M3 E KDLC-C Regulier literatuuronderwijs KDLC-B De lessenserie KDLC-A C1 KDLC-C Regulier literatuuronderwijs KDLC-B Regulier literatuuronderwijs KDLC-A C2 KDLC-C Regulier Nederlands KDLC-B Regulier Nederlands KDLC-A Interval 1 Interval 2
130 M1 6 weken M2 6 weken M3 E KDLC-C Regulier literatuuronderwijs KDLC-B De lessenserie KDLC-A C1 KDLC-C Regulier literatuuronderwijs KDLC-B Regulier literatuuronderwijs KDLC-A C2 KDLC-C Regulier Nederlands KDLC-B Regulier Nederlands KDLC-A Interval 1 Interval 2
131 40 M1 6 weken M2 6 weken M3 E KDLC-C Regulier literatuuronderwijs KDLC-B De lessenserie KDLC-A C1 KDLC-C Regulier literatuuronderwijs KDLC-B Regulier literatuuronderwijs KDLC-A Gemiddelde groei in kritisch literair interpreteren, 3 condities, twee intervallen C2 KDLC-C Regulier Nederlands KDLC-B Regulier Nederlands KDLC-A 35 Interval 1 Interval E C1 C2
132 40 M1 6 weken M2 6 weken M3 E KDLC-C Regulier literatuuronderwijs KDLC-B De lessenserie KDLC-A C1 KDLC-C Regulier literatuuronderwijs KDLC-B Regulier literatuuronderwijs KDLC-A Gemiddelde groei in kritisch literair interpreteren, 3 condities, twee intervallen C2 KDLC-C Regulier Nederlands KDLC-B Regulier Nederlands KDLC-A 35 Interval 1 Interval Intervallen vergeleken: Gemiddelde groei in interval 2 is groter bij regulier literatuuronderwijs t.o.v. regulier Nederlands (p<0.001) groter bij de lessenserie t.o.v. regulier literatuuronderwijs (p<0.03) E C1 C2
133 Interesse? Meer weten?
Literatuuronderwijs als denkscholing
Literatuuronderwijs als denkscholing Martijn Koek, Tanja Jansen, Frank Hakemulder, Gert Rijlaarsdam Universiteit van Amsterdam Universiteit Utrecht Universiteit Antwerpen als ik wil veeg ik de smeerkaas
Waar gaan we het over hebben?
Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt
Waar gaan we het over hebben?
Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt? Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Eerst wil je heel vaak bij hem of haar
leerlingbrochure nld Door: Jolanthe Jansen
leerlingbrochure nld Door: Jolanthe Jansen Dit is een brochure, gemaakt voor leerlingen met NLD. Naast deze brochure is er ook: - een brochure met informatie voor ouders van kinderen met NLD en - een brochure
Kaart Naam Handleiding
Lesbrief Dialoog Lesoverzicht In deze les wordt de gespreksvorm Dialoog geïntroduceerd. De les is gebaseerd op een aantal kaarten uit de kinderkennisbank. In het overzicht hieronder kun je zien welke.
Seksualiteit: Grenzen en Wensen
IJBURGCOLLEGE.NL Seksualiteit: Grenzen en Wensen Leerlingen handleiding Michiel Kroon Lieve leerling, Het is belangrijk om op een open en goede manier over seks te kunnen praten. De lessenserie die in
Tekst lezen en vragen stellen over de tekst
Voorspellen Kijk naar de tekst. Voorspel waar de tekst over gaat. Let op de titel, de kopjes en het plaatje. Tekst lezen en vragen stellen over de tekst 1. Lees de uitleg. Tijdens het lezen van een tekst,
Les 3 Radboud Kids: Meet the professor Voor de leraar
Les 3 Radboud Kids: Meet the professor Voor de leraar Overzicht Doelen Leerlingen vormen een beeld bij het onderzoek van de professor Leerlingen vergroten hun woordenschat door het leren van nieuwe vaktermen
DOEBOEK VOOR OUDER EN KIND
Tussen JOU en MIJ SCHRIJF- EN DOEBOEK VOOR OUDER EN KIND Janneke van Bockel Tussen en Begonnen op 20 Herinneringen die je later wil hebben moet je NU maken 4 Ma-ham, luister je wel? zegt ze streng. Ja
Billie de Beer en de Tuinstedebrigade (2): Verkennen de straat Juni 2014
Billie de Beer en de Tuinstedebrigade (2): Verkennen de straat Juni 2014 Billie de Beer is heel blij dat hij nu bij de hamsters in Tuinstede mag wonen. Ze leven met z n allen tussen de mensen en helpen
Wat ga je schrijven: een verklarende tekst. Filmpje kijken en aantekeningen maken
B, les 1 Les 1: Een verklarende tekst schrijven Wat ga je schrijven: een verklarende tekst Wat is de VOGELS-strategie? Schrijf op wat de letters betekenen. V O GE L S Filmpje kijken en aantekeningen maken
Leren als een expert!
Leren als een expert! Welk vak vind jij lastig? Wiskunde, of juist Frans? Ken je iemand die heel goed is in dat vak? En heb je wel eens aan diegene gevraagd hoe hij/zij voor dat vak leert? Als je dat weet,
1. Dit gedicht is iets minder dan die van Remco Campert. Dat komt omdat ik het verhaaltje over het fietsen op die berg niet echt interessant vind.
Praktische-opdracht door een scholier 1924 woorden 12 februari 2004 4,1 49 keer beoordeeld Vak Nederlands Opdracht A. 1. Het gedicht vind ik wel leuk. Zelf hou ik niet van gedichten. Maar het verhaal over
3. Lees om de beurt een rijtje, een zin of een stukje. 6. Kies nu een leeslijst uit de map naar keuze.
Race lezen 1 leesracemap 1 timer 1. Neem een leesracemap naar keuze. 2. Neem elk een leesbundel uit de map. 3. Lees om de beurt een rijtje, een zin of een stukje tekst. 4. Wissel de rollen om. Nu heb je
Wie ben jij? HANDLEIDING
HANDLEIDING Wie ben jij? Korte omschrijving lesactiviteit Iedereen legt vijf vingers op tafel. Om de beurt vertel je iets over jezelf, waarvan je denkt dat het uniek is. Als het inderdaad uniek is, dan
Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers
Praten over boeken in de klas Het vragenspel van idan hambers We weten pas wat we denken als we het onszelf horen zeggen. (idan hambers). Elk individu, kind en volwassene, beleeft een tekst op geheel eigen
Toneelspelen KINDERLITERATUUR
Toneelspelen Wat ga je leren? Je leert wat letterlijke tekst is, wat een verteller is en hoe je tekst uit een boek in een toneelstukje kunt omzetten. INLEIDING Hieronder zie je een stuk van het verhaal
DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!
DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het
Tekst lezen en vragen stellen. van Duitsland? nog steeds een Nationale Dodenherdenking? gehouden?
1. Lees de uitleg. Tekst lezen en Als je een tekst leest, is het belangrijk om actief te lezen. Door jezelf vragen te stellen, controleer je of je de tekst nog begrijpt. Als je het antwoord op je vragen
Tekst lezen en een tekstschema invullen
Tekst lezen en een tekstschema invullen 1. Kijk naar de tekst. Voorspel waar de tekst over gaat. 2. Lees de tekst. Kom je nog moeilijke woorden tegen in de tekst? Gebruik dan de woordhulp. Schrijf tijdens
Wat ga je schrijven: een verklarende tekst. Een oorzaak-gevolg-schema maken met je schrijfmaatje
Les 1: Een verklarende tekst schrijven Wat ga je schrijven: een verklarende tekst 1. Bekijk het filmpje van Nieuwsbegrip. Praat erover met je schrijfmaatje of met de klas. - Wat is plastic soep? - Wat
Bijlage interview meisje
Bijlage interview meisje Wat moet er aan de leerlingen gezegd worden voor het interview begint: Ik ben een student van de Universiteit van Gent. Ik wil met jou praten over schrijven en taken waarbij je
GEVOELLIJNEN - FOR THE BIRDS GEVOELLIJNEN
GEVOELLIJNEN - FOR THE BIRDS GEVOELLIJNEN Een opdracht voor groep 5 of 6 gericht op inleven Leerlingen identificeren zich met een van beide groepen - de grote vogel of de groep kleine vogels. Daarna wisselen
Liefde, voor iedereen gelijk?
Seksuele diversiteit graad 2 Lesvoorbereiding Liefde, voor iedereen gelijk? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print de verhalen 'Het geheim van Mirjam'
Nederland Leest in de klas Korte verhalen lezen & interpreteren
Nederland Leest in de klas Korte verhalen lezen & interpreteren Logo CPNB zwart + PMS 2995 Tanja Janssen, 2015 colofon Deze lessen zijn een uitgave van Stichting Lezen en Stichting CPNB in het kader van
Sessie 2: Hoe werk je aan de eindtermen Nederlands, ook in andere vakken?
Sessie 2: Hoe werk je aan de eindtermen Nederlands, ook in andere vakken? Vorm groepjes en verdeel de volgende rollen: groepsleider, verslaggever en tijdbewaker. 1. Eindtermen Nederlands: een verkenning
Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht.
http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de leerkracht. Zinnen maken met omdat. Hulp vragen. Veel succes! Deze les
Thema Op het werk. Lesbrief 15. Het functioneringsgesprek.
http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 15. Het functioneringsgesprek. Wat leert u in deze les? Moeten en hoeven gebruiken. Vragen hoe het met uw kind gaat. Veel succes! Deze les is ontwikkeld
Speak up! Wat is JA en wat NEE?
Les 3 Speak up! Wat is JA en wat NEE? Deze derde les gaat over het leren inzien en uitspreken van je wensen en grenzen bij intimiteit en seks. Hoe zorg je dat het leuk is en blijft? Het belangrijkste daarbij
Leerlingboekje les 3 en 4. Schrijfopdracht 2 Wie zijn zij? Groep 7
Leerlingboekje les 3 en 4 Naam: Schrijfopdracht 2 Wie zijn zij? Groep 7 Leren schrijven met peer response Tekst: M. Hoogeveen, A. van Gelderen, A. Wijnbergh Illustraties: V. van Asperen SLO, 2018 1 Waarover
Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO
Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.
Een oorzaak-gevolg-schema maken met je schrijfmaatje
Les 1: Een verklarende tekst schrijven Wat ga je schrijven: een verklarende tekst 1. Bekijk het filmpje van Nieuwsbegrip. Praat erover met je schrijfmaatje of met de klas. - Wat is plastic soep? - Wat
Lesbrief HyperISH. ISH_lesplan.indd 1 18-02-13 11:23
Lesbrief HyperISH I don t even know what I was running for - I guess I just felt like it. Holden Caulfield in The Catcher in the Rye door J.D. Salinger De maatschappij zit vol verwachtingen, de eisen zijn
ik dacht dat ik mijn naam hoorde Robert van Dijk
ik dacht dat ik mijn naam hoorde Robert van Dijk geïnspireerd op de roman Hajar en Daan van Robert Anker EERSTE AKTE We zijn bij Albert en Laura thuis. 'We' is het eerste deel van het publiek, deel A.
WELKOM BIJ BOMBERBOT! LES 2: SEQUENTIES I LES 2: SEQUENTIES I WAAR GAAT DEZE LES OVER? INTRODUCTIE
WELKOM BIJ BOMBERBOT! Bij onze lessen horen ook nog een online game, waarin de leerlingen de concepten die ze geleerd krijgen direct moeten toepassen, en een online platform, waarin u de voortgang van
2.1 FaVoriete leestips
Verhalend 2.1 FaVoriete leestips Van klasgenoten heb ik de volgende tips gekregen van boeken/tijdschriften die mij leuk lijken: 1.... 2.... 3.... Van de leraar heb ik de volgende tips gekregen van boeken/tijdschriften
Bedenken: een tekening maken van de held
Les 1: De uitdaging Wat ga je schrijven? In deze les ga je een verhaal schrijven. Je bent zelf de held van het verhaal. De held van je verhaal gaat een uitdaging aan. Iets wat spannend of moeilijk is om
Disclaimer. Bedrijfsgegevens Cherryl Challenges
Disclaimer Met alle kennis, zorg, aandacht en liefde is dit e-book voor jou voorbereid opdat jij het beste en mooiste resultaat behaalt. Ten allen tijde is het jouw keuze en verantwoordelijkheid om dit
januari 2018 De herinneringen die je later wilt hebben moet je nu maken Mooie herinneringen potje maken:
januari 2018 Mooie herinneringen potje maken: Maak samen met je kinderen een mooi potje of doosje. Schilder, versier Stop er een memo blokje in en maak er een potlood aan vast. Alle mooie momenten van
Ik-Wijzer Naam: Sander Geleynse Datum: 27 januari 2016
Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Jouw uitslag... 4 Pagina 2 van 8 1. Inleiding Hallo Sander, Dit is de uitslag van jouw Ik-Wijzer. Hierin staat wat jij belangrijk vindt en wat je minder belangrijk vindt.
Cosis Begeleid Leren
Vaardigheidslessen: Hulp op school Om met succes je opleiding te kunnen volgen kan het voor jongeren met een psychische beperking belangrijk zijn om over een aantal specifieke vaardigheden te beschikken.
Lesbrief 1. Bij de huisarts
Thema Gezondheid Lesbrief 1. Bij de huisarts Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de huisarts. Uw klachten beschrijven. Vragen stellen aan de huisarts. Vragen van de huisarts beantwoorden. Veel
Jeugd Verkeerskrant 7 Zie je mij?
Jeugd Verkeerskrant 7 Zie je mij? Een uitgave van Veilig Verkeer Nederland, schooljaar 2016-2017 groep 7/8 TRANSPORT Filmpje kijken Bekijk samen het filmpje. http://veilig-op-weg.nl/lesprogramma#trailer
Thema Op het werk. Lesbrief 16. Herhaling thema.
http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 16. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? De woorden van les 12, 13, 14 en 15. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag
Voor jezelf? Les 1 Welkom!
Voor jezelf? Les 1 Welkom! Welkom! Dit is de cursus Voor jezelf? Wil je voor jezelf beginnen? Droom je ervan een eigen bedrijfje te starten? Zou je dit ook kunnen? In deze cursus ga je dit onderzoeken.
Lesbrief bij Als honden konden bidden van Margriet Cobben
Lesbrief bij Als honden konden bidden van Margriet Cobben Voor groep 6, 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief Thema s in het boek Lesopzet Doel van de les Uitwerking Bijlage: opdrachtenblad Thema s in het boek
Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?
Les 1: Een poëziekaart maken Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de
Luisteren. Bij deze hand-out hoort ook een presentatie document om te gebruiken in de klas. U kunt het hier downloaden.
Luisteren Bij deze hand-out hoort ook een presentatie document om te gebruiken in de klas. U kunt het hier downloaden. Voor meer informatie Vida Niazian Karakteroloog, HeartMath Resilient Educator 06 215
2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S
2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de
De oude molen groep 7/8
Verhalend ontwerp over Olie- en Korenmolen Woldzigt in Roderwolde De oude molen groep 7/8 Episode 1: Het uitzicht van Merlijn De leerkracht vertelt over Merlijn, een jongen van een jaar of 10. Merlijn
Wat doe je wel of beter niet op het internet?
naam: klas: Wat doe je wel of beter niet op het internet? Dag bingelaar van het derde leerjaar Vandaag leer je wat je allemaal kunt doen op het internet, maar ook wat je beter niet doet Na deze les moet
Docent HET HOUTEN HUIS
HET HOUTEN HUIS Docent IN DE KLAS Muziek van beneden Het Houten Huis is het beeldend muziektheatergezelschap van het Noorden. Jullie gaan onze theatervoorstelling Muziek van Beneden bezoeken. Dit is een
WERKEN MET VERHALEN VAN DE HODJA
WERKEN MET VERHALEN VAN DE HODJA Verhalen van de Hodja: Hassan en de tijgers Introductie van het verhaal - DILIT-luisteren: o De cursisten gaan per 2 zitten (bij voorkeur 2 cursisten met dezelfde moedertaal
Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte
Les 1: Een gedicht over Egypte schrijven Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken 1. Bekijk het Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal op www.nieuwsbegrip.nl. Het filmpje gaat over de situatie
Afval Anne en de Sorteerbrigade
Afval Anne en de Sorteerbrigade Verhaal ontwikkeld voor educatieproject Afval groep 3 School en Cultuur Veenendaal 2014 Geschreven door: Sanne Heymann Tekeningen door: Sjoerd Kreijns Dit is Afval Anne.
Winkelen in het bos?
Winkelen in het bos? Natuur, tweede graad Doelstellingen Kinderen ervaren dat het bos uit verschillende delen en bewoners bestaat. Kinderen ontdekken verbanden tussen alle delen en bewoners van het bos.
DEEL 1. WERKBOEK 2 Je Gedachten Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!
DEEL 1 1 WERKBOEK 2 Je Gedachten Inhoud 2 1. Onderzoek je zelfbeeld: welke negatieve gedachten heb je? 3 2. Oefen jezelf in gedachten veranderen 4 3. Oefen jezelf in gedachten loslaten 5 4. Bouw aan je
Marcus 14,1-11 Maak Jezus blij met jouw liefde
Marcus 14,1-11 Maak Jezus blij met jouw liefde Aangepaste dienst met medewerking van de Bliid Boadskip Sjongers uit Berlikum Liturgie Voorzang Gez 132 Dank u voor deze nieuwe morgen Stil gebed Votum Zegengroet
Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?
Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Zonder dat we het door hebben worden we steeds asocialer. Dit
Dag 2 Letterlijke figuurtjes
Dag 2 Letterlijke figuurtjes 1 VOORBEREIDING > Verdeel de klas in duo s. > Voorzie kladpapier per duo. > Kopieer (indien je niet kunt projecteren) bronnenblad 2 één keer per duo. > Voorzie (enkel wanneer
Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?
Les 1: Een poëziekaart maken poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de ramadan voelen
Waarom ga je schrijven? Om mensen ervan te overtuigen dat een plek in je buurt opgeknapt moet worden.
week 11 10 maart 2014 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Welke plek in de buurt moet opgeknapt worden? Waarom ga je schrijven? Om mensen ervan te overtuigen dat een plek in je buurt opgeknapt moet
Reflectiegesprekken met kinderen
Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen
Doelen: - De leerlingen weten dat talent, hard werken en een goede voorbereiding belangrijk zijn als je beroemd wilt worden;
Lesbrief 1 Beroemd worden Voorbereiding Doelen: - De leerlingen weten dat talent, hard werken en een goede voorbereiding belangrijk zijn als je beroemd wilt worden; - De leerlingen kennen de verschillende
Tekst lezen en vragen stellen over de tekst
Voorspellen Kijk naar de tekst. Voorspel waar de tekst over gaat. Let op de titel, de kopjes en het plaatje. Tekst lezen en vragen stellen over de tekst 1. Lees de uitleg. Tijdens het lezen van een tekst,
Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar
Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips
Met hulp: vragen over de tekst bedenken en beantwoorden
Let op: je maakt Opdracht 1 Met hulp óf Opdracht 1 Zonder hulp 1. Lees de uitleg. Met hulp: vragen over de tekst bedenken en beantwoorden Als je een tekst actief leest, probeer je de tekst zo goed mogelijk
Assertiviteit. Diana van der Sanden Anahid Kirakosian
Assertiviteit Diana van der Sanden Anahid Kirakosian Waarom assertiviteit Waarom denken jullie dat het thema assertiviteit belangrijk is? (roze post-it) Welke link zien jullie tussen het thema assertiviteit
4 Gedrag. 4.2 Aapt een aap echt na? 4.4 Hoe leven dieren samen in een groep? 4.1 Opdrachten 1-24. 4.2 Opdrachten 1-20. 4.
4 Gedrag DO-IT Datum 4.2 Aapt een aap echt na? 4.4 Hoe leven dieren samen in een groep? PARAGRAFEN Datum 4.1 Opdrachten 1-24 4.2 Opdrachten 1-20 4.3 Opdrachten 1-16 4.4 Opdrachten 1-16 Samenvatten Test
Algemene inleiding. Maak het onbespreekbare bespreekbaar met Jouw Stad in de Klas
Thema Overgewicht 1 Algemene inleiding Maak het onbespreekbare bespreekbaar met Jouw Stad in de Klas Het lespakket 'Overgewicht' bestaat uit 4 lessen en iedere les duurt ongeveer een uur. Het doel is om
hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb
hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.
Het is stil in de klas. Iedereen zit te zweten boven een taaltoets. Een belangrijke, heeft meester Frank gezegd. Tijn legt zijn vel papier op de rand
1 Het is stil in de klas. Iedereen zit te zweten boven een taaltoets. Een belangrijke, heeft meester Frank gezegd. Tijn legt zijn vel papier op de rand van zijn tafel. Hij vond het niet zo moeilijk en
Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord.
Tekst lezen en moeilijke woorden bespreken 1. Hoe goed ken je de woorden in het schema? Je hoeft alleen een kruisje te zetten bij hoe goed je het woord kent. 2. Lees de tekst met het stappenplan. Onderstreep
Het onderzoek van de burgemeester 5/6
Het onderzoek van de burgemeester De burgemeester hoorde dat kinderen ongerust zijn. Nee, ze zijn niet bang voor onweer of harde geluiden. Ze maken zich zorgen over de natuur. Dieren krijgen steeds minder
met wat Hij zegt", dacht hij. "Ik wil dat jullie zo veel dingen leren", zei Jezus. "Als je echt
Meer geheimen van het Koninkrijk Heb je ooit zo een radicale dienst gehoord dat jij meteen wilde veranderen, maar dat het anderen juist boos maakte? Velen die in het publiek van Jezus zaten, hadden die
leven met een chronische ziekte
leven met een chronische ziekte Een ont-moet spel, voor jezelf en anderen. Als we een chronische ziekte hebben, is er vooral aandacht voor de bestrijding van symptomen. Wat de ziekte met ons zelfbeeld
Inleiding WIST JE DAT JE GEVOEL VAAK BEPAALT WAT VOOR HUMEUR JE HEBT?
Inleiding Gevoelens: we hebben ze allemaal. Maar soms is het lastig te weten hoe je je nu écht voelt. Je bent blij, maar ook zenuwachtig. Of je weet niet of je boos of verdrietig bent. Of je snapt niet
Iedereen een te gekke zomer
Tekst lezen: wat is belangrijk? 1. Kijk naar de tekst. Voorspel wat je denkt dat de tekst jou gaat vertellen. 2. Lees de tekst. Kom je nog moeilijke woorden tegen in de tekst? Gebruik dan de woordhulp.
Afgewezen en erbij horen
Les 4 Afgewezen en erbij horen Inhoud In deze les leren de leerlingen het begrip afgewezen worden en je minderwaardig voelen. Ook leren ze het begrip erbij horen en het gevoel er niet bij te horen door
* Dit is belangrijk.?? Dit snap ik niet. / Dit is een moeilijk woord.
Tekst lezen en een tekstschema maken 1. Kijk naar de tekst. Voorspel waar de tekst over gaat. Let op de titel, de kopjes en de plaatjes. 2. Lees de tekst actief. Kom je nog moeilijke woorden tegen in de
Ik haat school. Ik ga weg! Tara loopt naar de deur.
Laatste kans Tara is veertien. Maar ze zegt altijd dat ze vijftien is. En soms zegt ze zelfs dat ze zeventien is. Ze vindt het fijn als mensen denken dat ze ouder is. Dan bemoeien mensen zich niet zo met
Lesideeën Het VerhAal Stiftgedicht
Lesideeën Het VerhAal Stiftgedicht Een gedicht waarbij je woorden en zinnen niet opbouwt, maar schrapt. Je gebruikt een krantenartikel, tijdschrift of boek dat kapot is. Met een dikke zwarte stift ga je
Voorspellen en tekst lezen
Voorspellen en tekst lezen 1. Lees de uitleg. Als je een tekst gaat lezen, doe je eerst een voorspelling. Waar zou de tekst over gaan? Kijk eerst goed hoe de tekst eruitziet. Kijk naar de titel, de kopjes
Waar zie je de bijzondere vogel en hoe ziet hij eruit?
Les 1: Een verhaal schrijven Voor je gaat schrijven: een schema maken Je hebt net een verhaal bedacht. Schrijf alles wat je hebt bedacht kort op in het schema hieronder. Zijn er vragen waar je nog niet
Voorbeeldprogramma startbijeenkomst
BIJLAGE 3 Voorbeeldprogramma startbijeenkomst Inleiding De startbijeenkomst vindt plaats vooraf aan iedere activiteit, ook wanneer jongeren al vaker mee hebben gedaan met M25. Natuurlijk kun je variëren
JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.
JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen
Dag 1 Puntje, komma, streepje Af!
Dag 1 Puntje, komma, streepje Af! 1 VOORBEREIDING > Denk na over de groepsverdeling. Kleine klasgroepen verdeel je in vijf groepen; grote in tien. Zet taalgevoelige en minder taalgevoelige leerlingen samen
Jouw superrelatie start nu!
Jouw superrelatie start nu! Inleiding Herinner jij je je eerste liefde nog? Was je ook zo ontzettend verliefd? Je kon aan niets anders meer denken. Je hoofd en hart stroomden helemaal over. Je had de meest
Les 17 Zo zeg je dat (niet)
Blok 3 We hebben oor voor elkaar les 17 Les 17 Zo zeg je dat (niet) Doel blok 3: Leskern: Woordenschat: Materialen: Leerlingen leren belangrijke communicatieve vaardigheden, zoals verplaatsen in het gezichtspunt
LES 1: NAAR SCHOOL 8 1 Naar Amsterdam 8 2 Het elfje 12 3 Telefoon op school 16 4 Pesten 21 Extra 26
Inhoudsopgave 8 1 Naar Amsterdam 8 2 Het elfje 12 3 Telefoon op school 16 4 Pesten 21 Extra 26 LES 2: VRIJE TIJD 28 1 Jij hebt het druk! 28 2 Ik doe mee 33 3 Dit kijk ik graag 38 4 Een rap 43 Extra 48
Jeugd Verkeerskrant 5 Kun je veilig eerst?
Jeugd Verkeerskrant 5 Kun je veilig eerst? Een uitgave van Veilig Verkeer Nederland, schooljaar 2017-2018 groep 7/8 Start Voorgaanregels Op de foto zie je een zwevend zebrapad. Op een zebrapad mag je voorgaan
Ga aan de slag met de hoedjes van Edward de Bono. The 6 thinking heads.
Huiswerk les 4 Oefen met de nieuwe handtruc uit de lesomgeving. De achterliggende gedachte blijft hetzelfde. Je zoon of dochter ziet dat het mogelijk is om iets leren. Met de vorige handtruc kwam al naar
Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy
Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?