: Machineveiligheid. RTC-project

Transcriptie

1 : Machineveiligheid RTC-project

2 Veilige apparaten Veilige apparaten - algemeen : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge

3 Veilige apparaten : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 3

4 Veilige apparaten : Alle apparaten die wij gebruiken, moeten veilig zijn voor gebruik. : Hoe weten we of een apparaat veilig is voor gebruik? - CE-markering : Nagenoeg elk apparaat is tegenwoordig voorzien van zo n CE-markering : Deze markering is ten laste van de fabrikant. : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 4

5 Veilige apparaten : Wat is een veilig apparaat? - Een apparaat is veilig wanneer het bij normale gebruiksomstandigheden en gebruiksduur geen enkel risico oplevert. - Tenzij (zeer) beperkte risico s die verenigbaar zijn met het gebruik van het apparaat. : Voorbeeld - grasmachine - Vormt bij normaal gebruik geen gevaar - Bij het wegnemen van de beschermkappen, wordt dit een gevaarlijk toestel. Dit is geen normale gebruiksomstandigheid!! : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 5

6 Veilige apparaten : Wie/wat is een fabrikant? : Degene die - het apparaat ontwerpt - het apparaat fabriceert - het apparaat in de handel wil brengen binnen de Europese Unie : Deze fabrikant moet niet per-se gevestigd zijn in de Europese Unie - Kan ook Chinese of Japanse fabrikant zijn. : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 7

7 Veilige apparaten : Wat betekent zo n CE-markering? - Dat het apparaat, verkocht binnen de Europese Unie, voldoet aan de minimale eisen, inzake veiligheid - Deze minimale eisen, zijn beschreven in Europese richtlijnen : Als een fabrikant aan deze eisen voldoet, is de CE-markering op het apparaat hier het bewijs van. : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 8

8 Veilige apparaten : Wat is een Europese richtlijn? : Elke Europese richtlijn is een wet. : In België is een wet van toepassing als de koning deze ondertekend heeft en verschenen is in het Staatsblad - Het wordt dan een wet bij koninklijk besluit (= KB) - Elke Europese richtlijn moet omgezet worden in een nationale wet : Aangezien iedereen zich aan de wet moet houden, geldt dit ook voor bedrijven die apparaten op de Belgische markt willen brengen. - Ook al zitten die aan de andere kant van de wereld. : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 9

9 Veilige apparaten : Op welke apparaten moet de CE-markering? - Op elk apparaat dat onder een Europese richtlijn valt - Er zijn meer dan 20 richtlijnen waarin meerdere productcategorieën worden genoemd, waaronder : Speelgoed Gastoestellen Medische hulpmiddelen Voor de bouw bestemde producten Pleziervaartuigen Liften Centrale verwarmingsketels Eindapparatuur voor telecommunicatie Persoonlijke beschermingsmiddelen Machines Electrisch materiaal voor laagspanning Electro-magnetische compatibiliteit (EMC) Drukapparatuur : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 10

10 Machineveiligheid Veilige machines : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge

11 Veilige machines : CE-markering geldt niet enkel voor toestellen voor dagelijks gebruik (consumenten goederen), maar ook voor productiemachines. - Basis = machinerichtlijn - Europees nummer = 2006/42/EG : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 12

12 Risicobeoordeling : Hoe weten we of een machine veilig is? - Of waar zich de gevaren bevinden? : Uitvoeren van een risicobeoordeling - We willen weten waar er op de machine mogelijke gevaarlijke situaties kunnen voorkomen - Op basis van deze vaststellingen, moeten we de machine veilig maken : Risicobeoordeling = - Een gestructureerde manier om alle gevaren bloot te leggen - Verloopt in 5 opeenvolgende stappen : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 13

13 Risicobeoordeling Stap 1 : Bepalen grenzen van de machine - Gebruiksgrenzen Waarvoor wordt de machine/installatie gebruikt? Wie (operator, onderhoud, ) werkt er aan de machine/installatie? START Bepaling grenzen van de machine - Ruimtelijke grenzen In welke omgeving staat de machine Vrije ruimte rond machine - Andere grenzen Licht- en geluidsomstandigheden Properheid rond de machine (struikelgevaar, ) : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 14

14 Risicobeoordeling Stap 1 : Bepalen grenzen van de machine - voorbeeld : Grasmachine met benzinemotor - Gebruiksgrenzen Voor het maaien van gras Zelf voort te duwen Gebruikt door een volwassen persoon START Bepaling grenzen van de machine - Ruimtelijke grenzen Voor buitengebruik (tuin) Kans op spelende kinderen in de buurt Kans op rommel in de tuin - Andere grenzen Motor maakt lawaai Werken in droog weer : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 15

15 Risicobeoordeling Stap 2 : Stap 2 Gevaren identificeren - Binnen de vastgelegde grenzen alle mogelijke gevaren, mogelijke gevaarssituaties en gebeurtenissen vastleggen. START Bepaling grenzen van de machine - Mogelijke gevaren : Mechanisch Electrisch Thermisch Lawaai Trillingen Straling Gevaarlijke producten Ergonomie Werkomstandigheden Combinatie van gevaren Identificatie van gevaren : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 16

16 Risicobeoordeling Stap 2 : Stap 2 Gevaren identificeren - voorbeeld : Normaal gebruik Rijden over iemands voeten START Bepaling grenzen van de machine Stinkende uitlaatgassen Grijpen in de draaiende messen Identificatie van gevaren : Onderhoud Snijden aan messen Lekken van olie/benzine : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 17

17 Risicobeoordeling Stap 2 : Stap 2 Gevaren identificeren (verwonding) - voorbeeld START : Normaal gebruik Vergiftiging Stinkende ademhalingsproblemen uitlaatgassen Rijden Pletten over van tenen iemands voeten tot afsnijden vingers/handen Grijpen Afsnijden in van de draaiende vingers/handen messen Bepaling grenzen van de machine Identificatie van gevaren : Onderhoud Snijden Snijwonden aan aan messen vingers/handen Lekken Vervuiling van van het olie/benzine milieu : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 18

18 Risicobeoordeling Stap 3 : Stap 3 Risico s inschatten - Hierbij wordt voor ieder geïdentificeerd gevaar de mate van risico bepaald. - Het risico hangt af van : Ernst van de verwonding Kans dat de verwonding optreedt START Bepaling grenzen van de machine Identificatie van gevaren Risico-inschatting Risiconiveau Van het specifieke gevaar hangt af van Ernst van de verwonding Afkomstig van het specifieke gevaar en Kans dat de verwonding optreedt Blootstelling van personen aan het gevaar Mogelijkheid om het gevaar te ontwijken De waarschijnlijkheid dat er een gevaarlijke situatie optreedt : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 19

19 Risicobeoordeling Stap 3 : Stap 3 Risico s inschatten START - Ernst van de verwonding E1 geen verwonding E2 lichte verwondingen E3 zware verwondingen E4 dood - Blootstelling aan gevaar B1 zelden of kort B2 vaak of lang Bepaling grenzen van de machine Identificatie van gevaren Risico-inschatting - Mogelijkheid op Gevaarsafwending G1 mogelijk onder voorwaarden G2 nauwelijks mogelijk - Waarschijnlijkheid op gevaarlijke gebeurtenis W1 laag (komt niet voor) W2 gemiddeld W3 groot (komt vaak voor) : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 20

20 Risicobeoordeling Stap 3 : Stap 3 Risico s inschatten - voorbeeld : Normaal gebruik Vergiftiging Stinkende ademhalingsproblemen uitlaatgassen Niveau 0 Rijden Pletten over van tenen iemands voeten tot Niveau afsnijden 4 vingers/handen Grijpen Afsnijden in van de Niveau 5 draaiende vingers/handen messen START Bepaling grenzen van de machine Identificatie van gevaren Risico-inschatting : Onderhoud Snijden Snijwonden Niveau 3 aan aan messen vingers/handen Lekken van Niveau olie/benzine Vervuiling 0 van het milieu : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 21

21 Risicobeoordeling Stap 4 : Stap 4 Risico s beoordelen START - Bepalen of de ingeschatte risico s laag genoeg zijn om te kunnen spreken van een aanvaardbare machineveiligheid. Bepaling grenzen van de machine - Een mogelijke indeling (bij gebruik risicomatrix) laag risico (geen maatregelen nodig) middelgroot risico (evt. maatregelen nodig) groot risico (maatregelen nodig) zeer groot risico (zeker maatregelen nodig) Identificatie van gevaren Risico-inschatting - Deze indeling is afhankelijk van het type industrie. Risico-evaluatie : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 22

22 Risicobeoordeling Stap 4 : Stap 4 Risico s beoordelen - voorbeeld : Normaal gebruik Niveau 0 Laag risico Niveau 4 Groot risico niet aanvaardbaar Niveau 5 Zeer groot risico niet aanvaardbaar START Bepaling grenzen van de machine Identificatie van gevaren Risico-inschatting : Onderhoud Niveau 3 Groot risico niet aanvaardbaar Risico-evaluatie Niveau 0 Laag risico : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 23

23 Risicobeoordeling Stap 5 : Stap 5 Is de machine veilig? - Als de vastgestelde risico s voloende laag zijn om te kunnen spreken over een aanvaardbare machineveiligheid is de risicobeoordeling afgehandeld. START Bepaling grenzen van de machine Identificatie van gevaren Risico-inschatting - Indien de vastgestelde risico s in de risicobeoordeling van een te hoog niveau zijn, moeten risico-reducerende maatregelen getroffen worden. Risico-evaluatie Is de machine veilig? Ja EINDE : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 24

24 Risicobeoordeling Stap 5 : Stap 5 Is de machine veilig? - Als de vastgestelde risico s voloende laag zijn om te kunnen spreken over een aanvaardbare machineveiligheid is de risicobeoordeling afgehandeld. START Bepaling grenzen van de machine Identificatie van gevaren Risico-inschatting - Indien de vastgestelde risico s in de risicobeoordeling van een te hoog niveau zijn, moeten risico-reducerende maatregelen getroffen worden. Risico-evaluatie Is de machine veilig? Ja Neen EINDE Risico-reductie : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 25

25 Risicoreductie : Stap 6 Risicoreductie - Indien de vastgestelde risico s in de risicobeoordeling van een te hoog niveau zijn, moeten risico-reducerende maatregelen genomen worden. START Bepaling grenzen van de machine - Mogelijke maatregelen : Afschermen van de gevaarlijke bewegingen Detecteren van de doorgang naar een gevaarlijke zone Het ontwerp van de machine aanpassen zodat er geen gevaren meer zijn = eigen aan het ontwerp De gebruikers informeren over mogelijke gevaren = geen structurele maatregel - Om zeker te zijn dat eventuele maatregelen op de juiste manier genomen worden, zijn er normen die voor ondersteuning zorgen. Bv. Bij het plaatsen van een afscherming hoe groot moet dit zijn, hoe sterk en hoe kan dit veilig gebeuren? Identificatie van gevaren Risico-inschatting Risico-evaluatie Is de machine veilig? Neen Risico-reductie Ja EINDE : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 26

26 Risicoreductie : Stap 6 Risicoreductie - voorbeeld START : Normaal gebruik Oogbescherming dragen Minstens 12 jaar oud zijn Bepaling grenzen van de machine Identificatie van gevaren Lange broek Risico-inschatting : Onderhoud Afscherming messen - Gebruik maken van handschoenen Stevige schoenen - Kraantjes dichtdraaien voor het kantelen van de machine Risico-evaluatie Is de machine veilig? Ja Neen EINDE Risico-reductie : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 27

27 Machineveiligheid Hoe machines veilig maken? : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge

28 Veilige machines Passieve beschermingen : Alles wat iemand fysisch tegenhoudt om een gevaar aan te raken - Hekwerk rondom de machine - Lokale afscherming met een kapje = aanraakbaar : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 29

29 Veilige machines Actieve beschermingen : Detectie aanwezigheid personen - bv. door onderbreken van infrarode lichtstralen Onderbreken van de lichtstralen, laat de gevaarlijke beweging(en) stoppen : Veel voorkomende types - Veiligheidslichtschermen - Veiligheidsscanners - Veiligheids camera-systemen = onzichtbaar : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 30

30 Machineveiligheid Veiligheidsafstanden : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge

31 Veilige machines : Passieve beschermingen = aanraakbaar - Hekwerken - Afschermingen - Afdekkappen - Tunnels : Actieve beschermingen - Lichtschermen - Scanners - Camerasystemen = onzichtbaar : Belangrijke vragen : - Welke afmetingen moeten de beveiligingen minimaal en maximaal hebben? - Waar mogen/moeten ze geplaatst worden? : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 32

32 Veilige machines Passieve (aanraakbare) beschermingen : Specificaties - Beschermende mechanische inrichtingen Behouden hun vorm en positie - Veiligheidsafstanden Gemeten vanop het oppervlak dat het lichaam of bovenste ledematen tegenhoudt Afstanden bepaald vanaf het niveau waarop de operator normaal staat (= referentievlak) : Het bepalen van de juiste veiligheidsafstand is belangrijk voor : - Naar boven reiken naar een gevaarlijke zone/beweging - Reiken over een beschermende constructie - Reiken door openingen - Rondom reiken door een opening - Beperken vrije beweging onder beschermende inrichtingen veiligheidsafstanden op basis van tabellen in een norm : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

33 Veilige machines Passieve vs. actieve beschermingen : Passieve bescherming - Mogelijkheid om verder te reiken door leunen op de constructie : Actieve bescherming - Niet mogelijk om op te leunen - In bepaalde gevallen mogelijk om te reiken tussen de optische stralen door : Daarom - Procedure bepalen veiligheidsafstanden Actieve beschermingen Passieve beschermingen : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 34

34 Veilige machines Actieve (onzichtbare) beschermingen Contactloos werkende beveiligingen (lichtschermen, scanners, ) : Specificaties - Detectie van personen die het gevarengebied willen indringen. Veilige stop van alle gevaarlijke bewegingen binnen bereik. - Om de gevaarlijke bewegingen van de machine op een juiste manier weg te nemen, moet de herkenning van het indringen op het juiste moment gebeuren. >> Veiligheidsafstand : De veiligheidsafstand is afhankelijk van 4 factoren : 1. Bewegingssnelheid richting gevaar 2. Hoe snel kan het gevaar stoppen 3. Hoe ver staan de lichtstralen uit elkaar 4. Hoe staat de detector opgesteld : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 35

35 Veilige machines Actieve (onzichtbare) afschermingen 1. Bewegingssnelheid richting gevaar - Is de snelheid waarmee een lichaamsdeel de gevaarlijke zone nadert. - = ingrijp- of inloopsnelheid - Afstand tot de gevarenzone < 0,5m (ingrijpen) Toenaderingssnelheid = 2000 mm/s (= armbeweging) - Afstand tot de gevarenzone > 0,5m (inlopen) Toenaderingssnelheid = 1600 mm/s Vastgelegd in de norm : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 36

36 Veilige machines Actieve (onzichtbare) afschermingen 2. Hoe snel kan het gevaar stoppen - De tijd tussen en Onderbreken van het veiligheidsveld/detectieveld Gevaarlijke bewegingen in veilige toestand - Wordt bepaald door verschillende factoren : Reactietijd van de beveiligingsinrichting Reactietijd van de besturing Massatraagheid Aandrijfkrachten Remcapaciteit : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 37

37 Veilige machines Actieve (onzichtbare) afschermingen 3. Hoe ver staan de lichtstralen uit elkaar (= resolutie) - Is de mogelijkheid voor een beveiligingsinrichting, om een bepaalde objectgrootte te detecteren. - Afhankelijk van de afstand tussen 2 lichtstralen in een beveiligingsinrichting, moet een toeslag c in rekening worden genomen. Hoe groter de vrije ruimte tussen optische stralen, hoe groter de toeslag c. Dit is het deel van het lichaam dat al door de detectie is, alvorens te kunnen schakelen. 0 c C C : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 38

38 Veilige machines Actieve (onzichtbare) afschermingen 4. Hoe staat de bescherming opgesteld - Ingrijpbeveiliging - Inloopbeveiliging - Zonebeveiliging : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : Marcel de Jonge 39

39 Industrial Safety Systems : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : H.-J. Stubenrauch (Aug 2008) 40

40 Industrial Safety Systems Access protection with differentiation between man and material (Muting ) Access protection Hazardous area protection Hazardous point protection : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : H.-J. Stubenrauch (Aug 2008) 41

41 Industrial Safety Systems Optische Beveiliging Lichtscherm & enkelstraalssensoren Vinger/hand Doorgang : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 42

42 Functionaliteit A standaard B blanking D floating blanking E reduced resolution : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 43

43 Functionaliteit Veiligheidslichtscherm met muting : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 44

44 Functionaliteit C4000 Palletizer C4000 Fusion : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 45

45 Industrial Safety Systems Optische Beveiliging Scanners Fix Mobiel : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 46

46 safety scanner : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 47

47 Wat is een safety scanner? t D S E 0 t E S 0 t S s ~ D t : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

48 Wat is een safety scanner? Roterende lichtstraal : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

49 Meetzone Waarschuwingszone Veiligheidszone : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

50 Veiligheidszone Waarschuwings - zone : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

51 Omgeving Beweging in real-time : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

52 Waarschuwingzone onderbroken : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

53 Veiligheidszone onderbroken : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

54 Toepassingen, Fix : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

55 Toepassingen, Fix : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

56 Toepassingen, Mobile : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

57 Toepassingen, mobile : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

58 Industrial Safety Systems Optische Beveiliging Camera s V200-V300 : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 59

59 V300 Camera : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid

60 Industrial Safety Systems Access protection with differentiation between man and material (Muting ) Access protection Hazardous area protection Safety interlock of a door Safety command Hazardous point protection Safety command Safe position monitoring Safety interlock of a door : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : H.-J. Stubenrauch (Aug 2008) 61

61 Industrial Safety Systems Mechanische beveiliging Veiligheidsschakelaars : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 62

62 Industrial Safety Systems Mechanische beveiliging Veiligheidsschakelaars met vergrendling : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 63

63 Industrial Safety Systems Mechanische beveiliging Contactloze Veiligeheidsschakelaars : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 64

64 Industrial Safety Systems Safe control solution Access protection with differentiation between man and material (Muting ) Safe control solution Access protection Hazardous area protection Safe control solution Safety interlock of a door Safety command Hazardous point protection Safety command Safe position monitoring Safety interlock of a door : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid : H.-J. Stubenrauch (Aug 2008) 65

65 Industrial Safety Systems Veiligeheids- Interfaces Relais techniek Programmeerbare systemen : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 66

66 Industrial Safety Systems : SICK NV/SA : RTC machineveiligheid 67

67 : Bedankt! En vergeet nooit