Ontwikkeling van een meetstrategie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ontwikkeling van een meetstrategie"

Transcriptie

1 Ontwikkeling van een meetstrategie voor het verzamelen van gegevens om een conceptueel nano-model te kalibreren Cindy Bekker, MSc Afstudeerstage: OEH/HERA Radboud Universiteit Supervisor: Dick Brouwer, PhD

2 1 Terminologie Nanoschaal: 1 tot 100 nm Gesynthetiseerde (manufactured) nano-object (MNO) nano-object opzettelijk vervaardigd en geproduceerd met specifieke eigenschappen

3 2 Toename van: Achtergrond Productie/toepassing van MNOs Bezorgdheid en vragen: gezondheidseffecten Aantal gepubliceerde werkplekmetingen stijgt Hoeveelheid beschikbare data is erg schaars grote variatie blootstellingscenario s Uitbreiding van de hoeveelheid data door: Correlatie blootstellingparameters Relatie activiteit blootstelling en andere determinanten van blootstelling Referentiekader (benchmark) methodieken/instrumenten Modelleren

4 3 Introductie opdracht Model: eerste beoordeling van blootstelling NRCWE (DK) en TNO Conceptueel nano-model Systematisch verzamelen van gegevens voor kalibratie van alle relevante parameters Geharmoniseerde meetstrategie

5 4 Nano-metingen versus conventionele metingen Andere eigenschappen in de nano-range Complexe toxiciteit Geen consensus over de metriek Massa concentratie (conventionele metingen) Aantallen Oppervlakte concentratie Verschillen: Conventioneel: gravimetrie gebaseerd op luchtmonsters (filters) Nano-objecten: monitoring van aerosolen (inclusief 'achtergrond ) met direct-reading instrumenten Alternatieve meetstrategie: blootstelling MNOs op de werkplek

6 5 Onderzoeksvraag Hoe kunnen de data systematisch verzameld worden om het conceptuele nano-model verder te ontwikkelen en te kalibreren? Welke meetstrategieën, met betrekking tot het meten van nano-objecten op de werkplek, zijn er al ontwikkeld en toegepast? Hoe kunnen de data, nodig voor het model op een praktische manier worden verzameld zodat er meer datapunten worden gegenereerd?

7 6 Methode 1. Overzicht van bestaande meetstrategieën 2. Stappenplan 3. Meetstrategie: modelleren 3. Pilotstudie 4. Andere activiteiten om kennis en ervaring op te doen 2 Internationale bijeenkomsten Meetstudie in Finland 6 Veldstudies

8 Brouwer, D., van EDX Duuren-Stuurman, onthult een B., mengsel Berges, M., van Jankowska, PbSe en E., PbTe Bard, D., deeltjes and Mark, aanwezig D. (2009). op het substraat From workplace (Bello, air SEM measurement D., en TEM Wardle, results beelden L. B., toward Yamamoto, van estimates vezelsof N., genereerd exposure? Villoria de, Development tijdens R. G., het Garcia, of bewerken a strategy J. E., van Hart, verschillende A., Ahn, K., Ellenbecker, composieten J. M., and to assess exposure Hallock, to manufactured M. (2008b). nano-objects. Exposure Journal to nanoscale of Nanoparticle particles research and 11, fibers during machining of hybrid advanced composites containing (Bello, D., carbon Wardle, nanotubes. L. B., Yamamoto, Journal of N., Nanoparticle Villoria de, R. research) G., Garcia, J. E., Hart, A., Ahn, K., Ellenbecker, J. M., and Hallock, M. (2008b). Exposure to nanoscale particles and fibers during machining of hybrid advanced composites containing carbon nanotubes. Journal of Nanoparticle research)

9 8 Pilot: studie design

10 9 Conclusies Ontwikkeling van een stappenplan Niet één enkele meetstrategie voor alle blootstellingscenario s Dit stappenplan is bruikbaar voor verschillende blootstellingscenario s en meetdoelen Stappenplan voorlopige meetstrategie modelleren protocol pilot-studie Harmonisatie meetstrategie is nog noodzakelijk

11 10 Bedankt voor uw aandacht! Vragen? Met dank aan: Dick Brouwer, PhD Paul Scheepers, PhD Alle anderen die mij hun steun gaven tijdens deze stage

12

Meten van blootstelling aan MNO. NanoNextNL

Meten van blootstelling aan MNO. NanoNextNL Meten van blootstelling aan MNO NanoNextNL NanoNextNL 1. Risk analysis and Technology Assessment 2. Energy 3. Nanomedicine 4. Clean water 5. Food 6. Beyond Moore 7. Nano materials 8. Bio-nano 9. Nano fabrication

Nadere informatie

resultaten van werkplekmetingen uitgevoerd in het NANOSH project

resultaten van werkplekmetingen uitgevoerd in het NANOSH project Blootstelling aan nanodeeltjes: resultaten van werkplekmetingen uitgevoerd in het NANOSH project NVvA symposium, 25 maart Birgit van Duuren-Stuurman Inhoud Inleiding Waarom onderzoek? NANOSH project Waarom

Nadere informatie

Bedrijfsinterne richtlijn. Fenneke Linker. Arbeidshygiëne & Toxicologie

Bedrijfsinterne richtlijn. Fenneke Linker. Arbeidshygiëne & Toxicologie 0 Bedrijfsinterne richtlijn Risk Assessment Working with Nanomaterials Fenneke Linker Arbeidshygiëne & Toxicologie ARBOdienst DSM Kennis mbt veilig werken met nanomaterialen 1 Gezondheidsraad rapport (2006)

Nadere informatie

Welkom! NANOMATERIALEN; BLOOTSTELLING EN BEHEERSING Wat kan een arbeidshygiënist ermee? AUTEUR Birgit van Duuren - Stuurman. DATUM 19 maart 2015

Welkom! NANOMATERIALEN; BLOOTSTELLING EN BEHEERSING Wat kan een arbeidshygiënist ermee? AUTEUR Birgit van Duuren - Stuurman. DATUM 19 maart 2015 Welkom! NANOMATERIALEN; BLOOTSTELLING EN BEHEERSING Wat kan een arbeidshygiënist ermee? AUTEUR Birgit van Duuren - Stuurman DATUM 19 maart 2015 PLAATS Zeist Programma 14.15 Introductie 14.25 Is meten noodzakelijk?

Nadere informatie

Werkgerelateerde blootstelling aan enzymen; een introductie

Werkgerelateerde blootstelling aan enzymen; een introductie Werkgerelateerde blootstelling aan enzymen; een introductie Tim Meijster 1,2, Inge Wouters 1, Dick Heederik 1, Jelena Bogdanovic 1, Gert Doekes 1 1 Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences

Nadere informatie

ECEL. Wouter Fransman

ECEL. Wouter Fransman Exposure Control Efficacy Library ECEL Wouter Fransman Achtergrond Veel onderzoek naar effectiviteit van beheersmaatregelen, maar resultaten niet eenduidig Beheersmaatregelen (Risk Management Measures

Nadere informatie

Wat weet je als je nano meet?

Wat weet je als je nano meet? Wat weet je als je nano meet? Ervaringen uit twee projecten Ralf Cornelissen IVAM UvA B.V. Universiteit van Amsterdam Contactgroep Gezondheid en Chemie 23 november 2010, Aristo Utrecht Inhoud presentatie

Nadere informatie

Invloed van compacte luchtbehandelingsinstallaties op de luchtkwaliteit in klaslokalen

Invloed van compacte luchtbehandelingsinstallaties op de luchtkwaliteit in klaslokalen Invloed van compacte luchtbehandelingsinstallaties op de luchtkwaliteit in klaslokalen Robert Cremers MSc, Stef van Hout BSc en Paul Scheepers PhD Universitair Medisch Centrum St. Radboud Nijmegen Ruim

Nadere informatie

GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016

GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016 GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016 Agenda REACH - Zorgstoffen Eisen aan het blootstellingscenario Onderbouwing met meetgegevens Conclusies Zorgstoffen onder REACH SVHC: substance

Nadere informatie

Meer (dan) warmte onder Delft

Meer (dan) warmte onder Delft MV KIVI Caspar lezing 2012: Meer (dan) warmte onder Delft Chris den Boer Stichting Delft Aardwarmte Project 25 April, 2012 DAP 3-O s bijvangst Injectiviteit Introductie stichting DAP Opgericht door Mijnbouw

Nadere informatie

MEETSTUDIE: BLOOTSTELLING AAN ASBEST DOOR WERKEN MET VERONTREINIGD STRAALGRIT

MEETSTUDIE: BLOOTSTELLING AAN ASBEST DOOR WERKEN MET VERONTREINIGD STRAALGRIT MEETSTUDIE: BLOOTSTELLING AAN ASBEST DOOR WERKEN MET VERONTREINIGD STRAALGRIT TIJDSLIJN Op 13 oktober vraagt iszw aan TNO om de blootstelling te bepalen tijdens het werken met asbest verontreinigd straalgrit

Nadere informatie

Selma Hertsenberg, B.Sc. Begeleiding: Paul Scheepers Rob Anzion Pieter van der Valk Jeanette van Houtum

Selma Hertsenberg, B.Sc. Begeleiding: Paul Scheepers Rob Anzion Pieter van der Valk Jeanette van Houtum Determinanten van beroepsmatige blootstelling van verpleegkundigen aan polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) tijdens koolteerbehandelingen in de dermatologische kliniek Selma Hertsenberg, B.Sc.

Nadere informatie

Steef Peters ([email protected]) www.bluelegmonitor.com IVM-VU. Water Insight (2005) BlueLeg Monitor(2012)

Steef Peters (peters@waterinsight.nl) www.bluelegmonitor.com IVM-VU. Water Insight (2005) BlueLeg Monitor(2012) WISP blauwalgen monitoring met remote sensing Steef Peters ([email protected]) www.bluelegmonitor.com Met enige illustraties uit: Blue-green catastrophe: NIOO PhD thesis by Stefan Simis en daaruit

Nadere informatie

Erik Tielemans / Marieke op de Weegh

Erik Tielemans / Marieke op de Weegh Nanodeeltjes Van wetenschap naar praktijk Erik Tielemans / Marieke op de Weegh 2 Nano: nieuwe buzz-woord? Inhoud presentatie Economische, maatschappelijke en politieke context Wat zijn nanodeeltjes en

Nadere informatie

Exposure Control Efficacy Library (ECEL)

Exposure Control Efficacy Library (ECEL) ary (ECEL) Development and Evaluation 2 Wat is ECEL? MS Access database - brede scala van RMMs - kwantitatieve effectiviteitswaarden - inhalatoire blootstelling aan stoffen Oorspronkelijk ontwikkeld voor

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties (OC) in de 1e graad

Onderzoekscompetenties (OC) in de 1e graad Onderzoekscompetenties (OC) in de 1e graad Wat zijn OC's? Een eenvoudige definitie van OC is niet voorhanden. Op het internet vind je maar liefst 16 betekenissen voor 'onderzoek' en 31 voor 'competentie'!

Nadere informatie

Risico analyse (RI&E) t.b.v. professioneel gebruik van nano-materialen

Risico analyse (RI&E) t.b.v. professioneel gebruik van nano-materialen Risico analyse (RI&E) t.b.v. professioneel gebruik van nano-materialen Marcel Vervoort, veiligheidskundige, stralingsdeskundige & milieukundige (Nikhef, AMOLF & ARCNL) Ralf Cornelissen, Centrale arbo-functionaris

Nadere informatie

Endotoxinen. Het ontwikkelen van een meetprotocol voor endotoxinen. RIsk assessment in the Work Environment (RIWE)

Endotoxinen. Het ontwikkelen van een meetprotocol voor endotoxinen. RIsk assessment in the Work Environment (RIWE) Het ontwikkelen van een meetprotocol voor endotoxinen Endotoxinen Ingrid Links, Jody Schinkel, Erik Tielemans, Evelyn Tjoe Nij, Inge Wouters en Dick Heederik RIsk assessment in the Work Environment (RIWE)

Nadere informatie

Onderzoek naar blootstelling aan endotoxinen in de agrarische sectoren van teelt, be- en verwerking en handel

Onderzoek naar blootstelling aan endotoxinen in de agrarische sectoren van teelt, be- en verwerking en handel Onderzoek naar blootstelling aan endotoxinen in de agrarische sectoren van teelt, be- en verwerking en handel drs. Suzanne Spaan ir. Inge Wouters dr. ir. Dick Heederik Institute for Risk Assessment Sciences

Nadere informatie

8 november 2016 Erbrink STACKS Consult ErbrinkStacks.nl

8 november 2016 Erbrink STACKS Consult ErbrinkStacks.nl Ultra fine particles (UFP) rond Schiphol, metingen - model Hans Erbrink 8 november 2016 Erbrink STACKS Consult ErbrinkStacks.nl 06 51313650 PM2,5 Source of map: van Donkelaar, A., R.V Martin, M.Brauer,

Nadere informatie

Verontreiniging door wegverkeer. Peter Hofschreuder

Verontreiniging door wegverkeer. Peter Hofschreuder Verontreiniging door wegverkeer Peter Hofschreuder Hebben we problemen,en met de luchtkwaliteit in Nederland? Verkorting van de levensduur door blootstelling aan fijn stof Verandering van de bekorting

Nadere informatie

ERVARINGEN MET REACH UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK

ERVARINGEN MET REACH UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK ERVARINGEN MET REACH UIT DE DAGELIJKSE PRAKTIJK Mathieu van Puijvelde Arbeidshygiënist 1 PROFIEL SHELL Actief in meer dan 90 landen Wereldwijd 93.000 medewerkers Ongeveer 43.000 service stations verspreid

Nadere informatie

Samen Beslissen. Wat levert het op voor patiënt en behandelaar? Margot Metz, MSc, promovenda

Samen Beslissen. Wat levert het op voor patiënt en behandelaar? Margot Metz, MSc, promovenda Samen Beslissen Wat levert het op voor patiënt en behandelaar? Margot Metz, MSc, promovenda Begeleidingscommissie: prof. Aartjan Beekman MD PhD, prof. Christina van der Feltz-Cornelis MD PhD, Marjolein

Nadere informatie

Endotoxinenblootstelling bij werknemers van rioolwaterzuiveringsinstallaties

Endotoxinenblootstelling bij werknemers van rioolwaterzuiveringsinstallaties Endotoxinenblootstelling bij werknemers van rioolwaterzuiveringsinstallaties Suzanne Spaan Lidwien Smit Maaike Visser Huib Arts (ArboProfit) Inge Wouters Dick Heederik Institute for Risk Assessment Sciences

Nadere informatie

Poedercoaten op gerecycled polypropyleen

Poedercoaten op gerecycled polypropyleen Poedercoaten op gerecycled polypropyleen Tommie Stobbe Lectoraat Kunststoftechnologie Windesheim Inhoud Introductie Waarom poedercoaten gerecycled PP? Poederadhesie (pre-cure) Curing Coatingadhesie (post-cure)

Nadere informatie

Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan?

Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan? Het belang van gespreid leiderschap voor innovatief gedrag Een casus van Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO): Hoe pak je dit aan? Dr. Arnoud Evers Overzicht presentatie Wetenschap en praktijk

Nadere informatie

Onzekerheid en variabiliteit bij het beoordelen van chemische blootstelling op de werkplek

Onzekerheid en variabiliteit bij het beoordelen van chemische blootstelling op de werkplek Onzekerheid en variabiliteit bij het beoordelen van chemische blootstelling op de werkplek Uncertainty and variability in chemical exposure assessment for the workplace 25e NVvA Symposium, april 2016 Daan

Nadere informatie

ONTSTAAN EN GEBRUIK VAN DE SCI-547 EN SCI-548. Aandachtspunten voor de praktijk Suzanne Spaan

ONTSTAAN EN GEBRUIK VAN DE SCI-547 EN SCI-548. Aandachtspunten voor de praktijk Suzanne Spaan ONTSTAAN EN GEBRUIK VAN DE SCI-547 EN SCI-548 Aandachtspunten voor de praktijk Suzanne Spaan AGENDA Doel van protocollen SCi-548 en SCi-547 Inhoud protocollen Hoe meten / analyseren? Meetstrategie Registratie

Nadere informatie

Samen Luchtkwaliteit meten

Samen Luchtkwaliteit meten Samen Luchtkwaliteit meten Joost Wesseling Marita Voogt 29 januari 2019 Inhoud Luchtkwaliteit en gezondheid Fijnstofmetingen in Nederland Waarom met sensoren meten Wat kan ik wel/niet verwachten? Sensoren

Nadere informatie

Ultrafijnstof onderzoek bij RWS April Koen Verbist Expertise Centrum Toxische Stoffen, Arbo Unie

Ultrafijnstof onderzoek bij RWS April Koen Verbist Expertise Centrum Toxische Stoffen, Arbo Unie Ultrafijnstof onderzoek bij RWS April 2013 Koen Verbist Expertise Centrum Toxische Stoffen, Arbo Unie Blootstelling aan ultrafijnstof Inleiding en relevantie (ultra)fijnstof Verschillende onderzoeken (2009

Nadere informatie

impact from intervention strategies A case example from the baking industry

impact from intervention strategies A case example from the baking industry Prospective evaluation of the health impact from intervention strategies A case example from the baking industry Samenwerking Nick Warren, Health and Safety Laboratory Dick Heederik, IRAS, Utrecht University

Nadere informatie

Stichting Trainingen Infectie Preventie. Disclosure slide

Stichting Trainingen Infectie Preventie. Disclosure slide Stichting Trainingen Infectie Preventie Disclosure slide (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere

Nadere informatie

Protectiefactoren van adembeschermingsmiddelen in de praktijk waar moet je op letten!

Protectiefactoren van adembeschermingsmiddelen in de praktijk waar moet je op letten! Protectiefactoren van adembeschermingsmiddelen in de praktijk waar moet je op letten! NVVK Veiligheidscongres: 2025 Wat ga ik anders doen? 13 maart 2019 Koen Verbist (register arbeidshygiënist) [email protected]

Nadere informatie

FIJN STOF IN HET BINNENMILIEU

FIJN STOF IN HET BINNENMILIEU FIJN STOF IN HET BINNENMILIEU KENNISDAG BOUWFYSICA, 14 JUNI 2017 Piet Jacobs NEEMT DOOR RENOVATIE FIJNSTOF IN BINNENMILIEU TOE OF AF? 2 Fijnstof in het binnenmilieu Piet Jacobs 1 OVERZICHT Wat is een goede

Nadere informatie

REACH. Meetgegevens zijn nuttig onder REACH

REACH. Meetgegevens zijn nuttig onder REACH Meetgegevens zijn nuttig onder REACH Maar... Blootstellingschatting g onder REACH Schatten of meten? Voorkeur kwaliteit Efficientie/gemaki Goede Betrouwbaar Hoog Metingen Representatief Stof zelf Voldoende

Nadere informatie

BELANG VAN KOOKAFZUIGING IN LUCHTDICHTE WONINGEN. ISIAQ.nl symposium Piet Jacobs

BELANG VAN KOOKAFZUIGING IN LUCHTDICHTE WONINGEN. ISIAQ.nl symposium Piet Jacobs BELANG VAN KOOKAFZUIGING IN LUCHTDICHTE WONINGEN ISIAQ.nl symposium Piet Jacobs MIJN EIGEN WONING Balansventilatie Twee zone systeem voor de toevoer Motorloze afzuigkap Helaas te weinig afzuigcapaciteit:

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het is een uitdaging om ouderen te identificeren die baat kunnen hebben bij een interventie gericht op de preventie van beperkingen in het dagelijks leven op het moment dat dergelijke

Nadere informatie

Ontmanteling & Hergebruik in NL: Een gezamenlijke inspanning

Ontmanteling & Hergebruik in NL: Een gezamenlijke inspanning Ontmanteling & Hergebruik in NL: Een gezamenlijke inspanning New emmergy 17 mei 2017 Berend Scheffers Ons energiesysteem 2 Energiesysteem Nederland 2015. Bron: NEV 2016, ECN, PBL, CBS, RVO Rol van gas

Nadere informatie

College Luchtkwaliteit

College Luchtkwaliteit College Luchtkwaliteit Henk Nijhuis Adviseur Luchtkwaliteit Bureau Omgevingskwaliteit PK40 Gemeente Nijmegen [email protected] November 2016 Opbouw College luchtkwaliteit Normale samenstelling atmosfeer

Nadere informatie

Onderzoek: het beste spoor naar strak spoor. dr. ir. Paul Hölscher

Onderzoek: het beste spoor naar strak spoor. dr. ir. Paul Hölscher Onderzoek: het beste spoor naar strak spoor dr. ir. Paul Hölscher 1 oktober 2018 Overzicht: twee onderzoeken 1. Risicokaart spoorzakking Bruno Coelho rol van stijfheid ondergrond en baan op zakkingen (zakkingen

Nadere informatie

Wereldgezondheidsorganisatie : fijnstof onderschat

Wereldgezondheidsorganisatie : fijnstof onderschat Wereldgezondheidsorganisatie : fijnstof onderschat In deze publicatie http://tiny.cc/3l493w van de regionale afdeling Europa van de WHO, wordt antwoord gegeven op 24 vragen die alle betrekking hebben op

Nadere informatie

Monitoren in de thuissituatie na een heup fractuur, ervaringen met de SO-HIP studie

Monitoren in de thuissituatie na een heup fractuur, ervaringen met de SO-HIP studie Monitoren in de thuissituatie na een heup fractuur, ervaringen met de SO-HIP studie Margriet Pol MSc Docent/onderzoeker Ergotherapie Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum ACHIEVE 1 TRENDS IN SENSOR TECHNOLOGIE

Nadere informatie

Grenswaarde benzeen een factor 5 omlaag

Grenswaarde benzeen een factor 5 omlaag Grenswaarde benzeen een factor 5 omlaag Waar komt dit vandaan? Wat betekent dit voor de arbeidshygiëne? Daan Huizer (PhD) Caesar Consult Nijmegen NVvA symposium, april 2018 Verlaging grenswaarde benzeen

Nadere informatie

Ervaren tevredenheid over de geboorte

Ervaren tevredenheid over de geboorte Ervaren tevredenheid over de geboorte een meetinstrument voor moeders na de bevalling Introductie Inzicht krijgen in moeders ervaringen over de geboorte van haar kind kan worden gerealiseerd door gebruik

Nadere informatie

Werken met de SCi-547 en SCi-548. Jody Schinkel, Suzanne Spaan, Ko den Boeft, Jan Tempelman

Werken met de SCi-547 en SCi-548. Jody Schinkel, Suzanne Spaan, Ko den Boeft, Jan Tempelman Werken met de SCi-547 en SCi-548 Jody Schinkel, Suzanne Spaan, Ko den Boeft, Jan Tempelman Inhoud presentatie 1. Doel van de protocollen 2. Inhoud protocollen Hoe meten / analyseren? Waarom registreren?

Nadere informatie

Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen

Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen Alcohol in ademlucht Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen In het nieuws De Gelderlander 9 april 2008 2 Mogelijkheden voor de AH Klassieke

Nadere informatie

17/04/2013. 1. Epidemiologische studies. Children should not be treated as miniature men and women Abraham Jacobi

17/04/2013. 1. Epidemiologische studies. Children should not be treated as miniature men and women Abraham Jacobi Aanpak en interpretatie van een epidemiologische studie Aanpak en interpretatie van een epidemiologische studie Katia Verhamme, MD, PhD Epidemioloog OLV Ziekenhuis-Aalst Erasmus MC Rotterdam 20 april 2013

Nadere informatie

Kwartsstof in de bouwnijverheid. Ontwikkeling en uitvoering van interventie-onderzoek

Kwartsstof in de bouwnijverheid. Ontwikkeling en uitvoering van interventie-onderzoek Kwartsstof in de bouwnijverheid Ontwikkeling en uitvoering van interventie-onderzoek 2 Inhoud van de presentatie Introductie Inhoud interventiestudie Beschrijving baselinemeting Methode Resultaten Voorlopige

Nadere informatie

Presentatie. Optimal choice of Well Materials For the Dutch Research Agenda / Kennisagenda Aardwarmte

Presentatie. Optimal choice of Well Materials For the Dutch Research Agenda / Kennisagenda Aardwarmte Presentatie Optimal choice of Well Materials For the Dutch Research Agenda / Kennisagenda Aardwarmte Ministerie van Economische Zaken en Kas als Energiebron (Ministry of EA, LTO Glaskracht Nederland) Projectnummer:

Nadere informatie

Het mossel mysterie: identiteit, vorm en vestiging

Het mossel mysterie: identiteit, vorm en vestiging Het mossel mysterie: identiteit, vorm en vestiging Prof. Dr. Edmund Gittenberger & Dr. Arjan Gittenberger GiMaRIS Naturalis Biodiversity Center, Leiden Instituut Biologie, Universiteit Leiden Paard en

Nadere informatie

Een praktijkgericht onderzoek bij verpleegkundigen naar het objectiveren van cognitieve functies

Een praktijkgericht onderzoek bij verpleegkundigen naar het objectiveren van cognitieve functies Een praktijkgericht onderzoek bij verpleegkundigen naar het objectiveren van cognitieve functies Marloes Peeters Verpleegkundig Specialist GGZ [email protected] 12-12-2014 Agenda Probleem Vraagstelling

Nadere informatie

WELKE PARAMETERS DOEN ERTOE? Resultaten onderzoek OK's en opdekruimten Stefan van Heumen, TNO

WELKE PARAMETERS DOEN ERTOE? Resultaten onderzoek OK's en opdekruimten Stefan van Heumen, TNO WELKE PARAMETERS DOEN ERTOE? Resultaten onderzoek OK's en opdekruimten Stefan van Heumen, TNO DISCLOSURE SHEET Stefan van Heumen is werkzaam bij TNO, expertisegroep Building Physics & Systems. TNO is een

Nadere informatie

Karakterisering en monitoring van vervuilingsgedrag in de ketel bij biomassa meestoken

Karakterisering en monitoring van vervuilingsgedrag in de ketel bij biomassa meestoken Karakterisering en monitoring van vervuilingsgedrag in de ketel bij biomassa meestoken Mariusz Cieplik, Fred Verhoeff (ECN) en Arkadiusz Dyjakon (TUD) Biomassa Meestook Symposium, Amsterdam, 27 mei 2010

Nadere informatie

SAC Nederland b.v. Nicolaas A.W.J. Thevissen Ing

SAC Nederland b.v. Nicolaas A.W.J. Thevissen Ing SAC Nederland b.v. Nicolaas A.W.J. Thevissen Ing 1 Inhoud algemeen ~ 40 sheets veel beelden Wat is het idee en hoe wordt het gedaan. Vat op particle deposition door monitoring. Welke resultaten kan men

Nadere informatie

Samenvatting. Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie

Samenvatting. Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie Samenvatting Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie is in de laatste vijftien jaar enorm toe genomen. Ultrafiltratie membranen zijn gemakkelijk op te

Nadere informatie

NANODEELTJES IN HET MILIEU ZIJN ER ECHT RISICO S? Nico van den Brink, Alterra Wageningen UR

NANODEELTJES IN HET MILIEU ZIJN ER ECHT RISICO S? Nico van den Brink, Alterra Wageningen UR NANODEELTJES IN HET MILIEU ZIJN ER ECHT RISICO S? Nico van den Brink, Alterra Wageningen UR Nanodeeltjes, iets nieuws? Koolstof nanodeeltjes Diesel verbranding Slijtage banden El Paso Tx, VS Murr and Gaza

Nadere informatie

Pilot leerwinst en toegevoegde waarde in het voortgezet onderwijs. Alex Coenen

Pilot leerwinst en toegevoegde waarde in het voortgezet onderwijs. Alex Coenen Pilot leerwinst en toegevoegde waarde in het voortgezet onderwijs Alex Coenen Inhoud 1. Inleiding 2. de pilot 3. conclusies en discussie Doel van deze bijeenkomst Informeren Gelegenheid bieden om vragen

Nadere informatie

Deeltjes neerslag versus. deeltjes in de lucht

Deeltjes neerslag versus. deeltjes in de lucht Deeltjes neerslag versus deeltjes in de lucht Wat is de relatie tussen die twee? Cees van Duijn 1 Deeltjes neerslag versus deeltjes in de lucht Deeltjes, nou en? Hoeveel deeltjes mogen het zijn? Hoe komen

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Achtergrond en adviesaanvraag De normering van de beroepsmatige blootstelling aan gevaarlijke stoffen geldt op dit moment alleen voor blootstelling via de ademhaling.

Nadere informatie

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE CLEANROOMVALIDATIE ON SITE ISO 17025 DOEL & METHODE CLEANROOM VALIDATIE KALIBRATIE CONSULTANCY VALIDATIE MODEL VALIDATIE Planning Validatie rapport URS Performance Qualificatie (PQ) Functioneel ontwerp

Nadere informatie

GEZONDHEIDSKUNDIG ONDERBOUWDE GRENSWAARDEN

GEZONDHEIDSKUNDIG ONDERBOUWDE GRENSWAARDEN GEZONDHEIDSKUNDIG ONDERBOUWDE GRENSWAARDEN Waar ligt de grens? Is een grens te bepalen? Grenzen: België-Nederland GEZONDHEIDSKUNDIG ONDERBOUWDE GRENSWAARDEN Hoe deden/doen we het in de GBBS van de Gezondheidsraad?

Nadere informatie

De LPZ van historie naar toekomst

De LPZ van historie naar toekomst De LPZ van historie naar toekomst Ruud J.G.Halfens Projectleider Projectteam: Jos Schols Judith Meijers Noémi van Nie Esther Meesterberends Donja Mijnarends Jacques Neyens Armand Rondas Yufitriana Amir

Nadere informatie

WELKOM BLOOTSTELLING VAN BENZINEPOMPSTATION MEDEWERKERS AAN BENZEEN, TOLUEEN EN XYLENEN IN SRI LANKA

WELKOM BLOOTSTELLING VAN BENZINEPOMPSTATION MEDEWERKERS AAN BENZEEN, TOLUEEN EN XYLENEN IN SRI LANKA WELKOM BLOOTSTELLING VAN BENZINEPOMPSTATION MEDEWERKERS AAN BENZEEN, TOLUEEN EN XYLENEN IN SRI LANKA Laurie de Werdt Kennismaking Laurie de Werdt Bachelor Gezondheidswetenschappen (Maastricht) Master Biomedische

Nadere informatie

EFFECTMETING SOCIAAL EDUCATIEVE DIENSTVERLENING

EFFECTMETING SOCIAAL EDUCATIEVE DIENSTVERLENING EFFECTMETING SOCIAAL EDUCATIEVE DIENSTVERLENING Landelijke Dag Basisvaardigheden, 8 november 2018 DESAN [email protected] Koninklijke Bibliotheek [email protected] Wie doet er al aan effectmeting?

Nadere informatie

Risico communicatie kankerverwekkende stoffen. drs.ing. Jolanda Willems MBA

Risico communicatie kankerverwekkende stoffen. drs.ing. Jolanda Willems MBA Risico communicatie kankerverwekkende stoffen drs.ing. Jolanda Willems MBA Kankerwekkende stoffen Verschil Experts versus Medewerkers Voorbeeld 1 kankerclusters Situatieschets Ongerustheid over aantal

Nadere informatie

Betrouwbaarheid van PV installaties in Nederland

Betrouwbaarheid van PV installaties in Nederland 1/35 TASK 13: PERFORMANCE AND RELIABILITY OF PV SYSTEMS Betrouwbaarheid van PV installaties in Nederland Wilfried van Sark (Universiteit Utrecht) Met dank aan Panos Moraitis (UU), Bhavya Kausika (UU) Sunday

Nadere informatie

Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart

Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart Studiedag Expertisenetwerk School of Education Brugge 21 oktober2010 Johan van Braak [email protected] Conclusies 1. Er is een kloof tussen onderwijsonderzoek

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Werkend leren en sociale innovatie

Werkend leren en sociale innovatie Werkend leren Lex Borghans NSI, Universiteit Maastricht TOP INSTITUTE INSCOPE Research Consortium of Erasmus University Rotterdam, TNO, University of Amsterdam and Maastricht University Werkend leren en

Nadere informatie

EFRO project. Factsheets rondvaart. Kennisnetwerk bijeenkomst 3 december 2012, AmsterdamRuud Verbeek

EFRO project. Factsheets rondvaart. Kennisnetwerk bijeenkomst 3 december 2012, AmsterdamRuud Verbeek EFRO project Factsheets rondvaart Kennisnetwerk bijeenkomst 3 december 2012, AmsterdamRuud Verbeek 2 Inhoud Inleiding Technische opties voor een schonere vloot Emissie in de praktijk Overzicht Conclusies

Nadere informatie

Ervaringen met EC / Roet. Sef van den Elshout

Ervaringen met EC / Roet. Sef van den Elshout Ervaringen met EC / Roet Sef van den Elshout Overzicht Overzicht Waarom roet/ec Stand van zaken instrumentarium Voorbeelden van de inzet van roet voor analyses van maatregelen Bestuurlijke bruikbaarheid

Nadere informatie

15-12-2010. Meten computergebruik. Lichamelijke belasting tijdens computerwerk. Vragenlijst of computer software

15-12-2010. Meten computergebruik. Lichamelijke belasting tijdens computerwerk. Vragenlijst of computer software Lichamelijke belasting van kantoormedewerkers Hoe te meten tijdens het dagelijkse werk? PRedicting Occupational biomechanics in OFfice workers Linda Eijckelhof Maaike Huysmans Birgitte Blatter Pete Johnson

Nadere informatie

Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo

Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo Steenwijk, 8 maart 2016 Inleiding Aanleiding van het onderzoek Naar aanleiding van vragen en zorgen van een aantal deelnemers en vrijwilligers

Nadere informatie

Blauwalgen in Nederland

Blauwalgen in Nederland Blauwalgen in Nederland Landelijk beeld 2-2 DG Water februari 21 Blauwalgen in Nederland Landelijk beeld 2-2 dossier : D32 registratienummer : WA-WN2141 versie : 1 DG Water februari 21 DHV B.V. Niets uit

Nadere informatie

Gebruik van PROMs individueel versus groepsniveau. Riekie de Vet

Gebruik van PROMs individueel versus groepsniveau. Riekie de Vet Gebruik van PROMs individueel versus groepsniveau Riekie de Vet Klinimetrie: meten in de geneeskunde Het meten van symptomen, diagnostiek, uitkomsten van behandelingen, gezondheidsstatus en bijvoorbeeld

Nadere informatie