Plan van aanpak. JOGG-Weststellingwerf

Transcriptie

1 /in Plan van aanpak JOGG-Weststellingwerf Voor een gezonde omgeving en een gezonde jeugd Dit plan van aanpak is een groeidocument en is door de stuurgroep JOGG/GIDS- Weststellingwerf goedgekeurd. Binnen verschillende thema s worden SMARTdoelstellingen geformuleerd om een gezond gewicht en een gezonde leefstijl bij kinderen en jongeren in Weststellingwerf te bevorderen. Datum: 10 juni 2016 (vastgesteld op 12 augustus 2016) 0

2 Voorwoord De afgelopen decennia is de Nederlandse maatschappij veranderd in een omgeving waar ongezonde eetgewoonten en weinig bewegen normaal zijn geworden. De hiermee gepaard gaande gezondheidsproblemen hebben niet alleen een impact op individueel niveau maar ook op de maatschappij. Het is daarom van groot belang dat jongeren opgroeien in een omgeving waarin de gezonde keuze de makkelijke keuze is. Wanneer jongeren gezond leven, dan doen zij het ook beter op school, komen zij sneller aan een baan en doen ze mee in de maatschappij. Kortom met de aanpak van Jongeren Op Gezond Gewicht zetten we in op het gezond opgroeien van kinderen en creëren we gelijke kansen voor alle kinderen. Ik vind de kracht van de JOGG-aanpak dat het handvatten biedt om op lokaal niveau aan te sluiten bij de leefwereld van kinderen, hun ouders, scholen en lokale partijen. Met Jongeren Op Gezond Gewicht hebben we een aanpak in handen om samen die de trend van ongezond eetgedrag en weinig bewegen te keren en waarin de gezonde keuze weer normaal wordt. Hoe wij gaan zorgen dat iedereen in Weststellingwerf zich inzet om gezond eten en bewegen aantrekkelijk te maken leest u in dit plan van aanpak. Cor Trompetter, wethouder Volksgezondheid Wethouder Cor Trompetter neemt uit handen van leerlingen van basisschool de Wegwijzer het JOGG-bordje in ontvangst tijdens de start van de avondvierdaagse op 31 mei Foto: gemeente Weststellingwerf Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 1

3 Inhoud VOORWOORD INLEIDING OVERGEWICHT IN WESTSTELLINGWERF AANPAK OVERGEWICHT IN HUIDIGE SITUATIE INTEGRALE AANPAK OVERGEWICHT GEWENST DE JOGG-AANPAK PLATFORM GEZOND GEWICHT FRYSLÂN OVERGEWICHT EN SOCIAALECONOMISCHE STATUS JOGG-WESTSTELLINGWERF JOGG-GEBIED EN DOELGROEP INLEIDING JOGG-GEBIED DOELGROEP JOGG-WESTSTELLINGWERF DOELSTELLINGEN JOGG-MODEL TIJDLIJN JOGG DOELSTELLINGEN JOGG-WESTSTELLINGWERF MONITORING- EN EVALUATIEPLAN LOKALE ORGANISATIE INLEIDING PROCESDOELSTELLING ORGANISATIE STRUCTUUR POLITIEK-BESTUURLIJK DRAAGVLAK EN INTERSECTORALE SAMENWERKING INLEIDING PROCESDOELSTELLING AANPAK BETREKKEN PRIVATE PARTIJEN INLEIDING PROCESDOELSTELLING AANPAK VERBINDEN VAN PREVENTIE EN ZORG INLEIDING PROCESDOELSTELLING AANPAK SOCIALE MARKETING INLEIDING PROCESDOELSTELLING AANPAK MONITORING EN EVALUATIE INLEIDING Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 2

4 9.2 PROCESDOELSTELLING AANPAK VAN INVENTARISATIE-INZICHTEN NAAR ACTIVITEITEN INLEIDING AANPAK AANZET EN IDEEËN ACTIVITEITEN EN INTERVENTIES COMMUNICATIE INLEIDING STRATEGIE AANPAK PLANNING EN FINANCIËLE PARAAF PLANNING FINANCIËN BIJLAGE 1: TRENDCIJFERS OVERGEWICHT WESTSTELLINGWERF BIJLAGE 2: PROJECTBEGROTING JOGG- WESTSTELLINGWERF Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 3

5 1. Inleiding Alle gemeenten in Nederland hebben de taak de gezondheid van hun bewoners te beschermen, te bewaken en te bevorderen. Overgewicht is een groot maatschappelijk en gezondheidsprobleem. Het is op het moment één van de grootste risico s voor de volksgezondheid. De afgelopen decennia is het percentage overgewicht onder volwassenen en kinderen toegenomen. In Nederland leeft de helft van alle volwassenen op dit moment met overgewicht. Bij kinderen is dit één op de zeven. Kinderen die opgroeien met overgewicht leven minder lang in goede gezondheid. Overgewicht verhoogt onder meer de kans op ziekten. Dat betekent een hogere zorgconsumptie, meer ziekteverzuim en andere grote maatschappelijke en economische gevolgen. Op jonge leeftijd heeft overgewicht bovendien een grote negatieve impact op psychische en sociale ontwikkeling. Een jeugd die opgroeit in een gezonde omgeving met een gezonde leefstijl wordt fysiek, psychisch en sociaal beter toegerust voor de toekomst. Het is dan ook de moeite waard te investeren in de preventie van overgewicht op jonge leeftijd. Want een gezonde jeugd, dat is wat wij willen! 1.1 Overgewicht in Weststellingwerf Het percentage overgewicht in Weststellingwerf ligt hoger dan het landelijke en provinciale gemiddelde. In Weststellingwerf heeft bijna één op de zes kinderen overgewicht blijkt uit cijfers van GGD Fryslân. Een positieve ontwikkeling is dat het percentage kinderen met (ernstig) overgewicht in Weststellingwerf zich lijkt te stabiliseren voor de leeftijdscategorie 3,9 jaar en kinderen in groep 7. De trend van groep twee toont afgelopen drie jaar een licht stijgende lijn (bijlage 1). Tabel 1: Percentage kinderen met (ernstig) overgewicht in de gemeente Weststellingwerf Leeftijd Matig overgewicht Matig & ernstig overgewicht 3,9 jaar 7% 8% Groep 2 7% 9% Groep 7 14% 16% Klas 1 vmbo 14% 16% Bron: GGD Fryslân, periodiek gezondheidsonderzoek 2014/ Aanpak overgewicht in huidige situatie Het bestrijden van overgewicht is het speerpunt van ons lokaal gezondheidsbeleid. Er lopen al veel projecten en interventies gericht op gezonde voeding en voldoende bewegen zoals Gezonde School. In 2009 is de eerste school in Weststellingwerf gestart met het traject Gezonde School. Inmiddels volgen 11 van de 22 basisscholen in onze gemeente het traject Gezonde School en 3 basisscholen hebben een vignet Gezonde School behaald. Ook beide scholen voor voortgezet onderwijs in onze gemeente hebben het traject Gezonde School gevolgd. Vanaf het voorjaar 2014 is het Buurtsportwerk van start gegaan in de gemeente Weststellingwerf. Met de inzet van bestaande lokale organisaties en buurtsportcoaches wil de gemeente sport- en beweegaanbod ondersteunen en creëren voor alle inwoners. Voor de jeugd zet Buurtsportwerk zich Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 4

6 in om de kwaliteit van het beweegonderwijs te bevorderen en te zorgen voor aanbod van na- en tussenschoolse sport- en beweegactiviteiten gericht op de jeugd. Onze aanpak om overgewicht bij de jeugd te verminderen staat dus al behoorlijk, maar er is behoefte aan het versterken en verbinden van bestaande initiatieven, een meer integrale aanpak, een aanpak die verder gaat dan enkel het huidig lokaal gezondheidsbeleid en sportbeleid. Overgewicht is immers een complex probleem waarbij verschillende factoren een rol spelen zoals te zien is in het model van Lalonde (figuur 1). Voor een effectieve aanpak van overgewicht is er naast individuele voorlichting over gezonde voeding en bewegen, ook een leefomgeving nodig die bewegen en gezond eten stimuleert en toegankelijke zorg waarbij kinderen met overgewicht worden doorverwezen naar geschikte zorgprogramma s. Dit vraagt ook maatregelen van andere beleidsterreinen dan volksgezondheid en sport en betrokkenheid van de gehele samenleving. Om overgewicht in de gemeente Weststellingwerf effectief te bestrijden willen wij de huidige aanpak verder uitbreiden naar andere beleidsvelden en maatschappelijke en private partners betrekken bij de aanpak van overgewicht bij de jeugd. Figuur 1: Het model van Lalonde. Dit model maakt duidelijk dat voor effectief gezondheidsbeleid het nodig is om in te spelen op meerdere factoren die de gezondheid beïnvloeden. Anders gezegd: voor de aanpak van gezondheidsproblemen is integraal beleid nodig. 1.3 Integrale aanpak overgewicht gewenst De huidige initiatieven en interventies om gezond gewicht te stimuleren worden nog te versnipperd, kortdurend of niet in samenhang uitgevoerd. Verder beperkt het tegengaan van overgewicht zich nu voornamelijk tot de beleidsterreinen volksgezondheid en sport. Samenwerking met meerdere beleidsterreinen is wenselijk, zodat een integrale aanpak ontstaat. Bijvoorbeeld: Ruimtelijke ordening en beheer van de openbare ruimte kunnen bijdragen door bij de beoordeling van plannen de invloed op de gezondheid mee te laten wegen. Onderwijs kan een rol spelen door scholen te stimuleren om een gezondheidsbeleid op te stellen en na te leven. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 5

7 Economische zaken speelt een rol bij het betrekken van private partijen bij de aanpak van overgewicht. Een integrale aanpak van overgewicht is gewenst, waarbij bestaande structuren versterkt en geborgd worden en waarbij naast individuele gedragsverandering ook aandacht is voor de sociale- en fysieke omgeving. Met de uitbreiding naar andere beleidsvelden en het betrekken van maatschappelijke en private partijen willen we meer succes gaan boeken op de bestrijding van overgewicht bij jongeren. De JOGG-aanpak sluit hier mooi bij aan. Daarnaast sluit integraal beleid ook aan bij de aanpak van problematiek van kwetsbare groepen. Juist hierbij is de betrokkenheid van meerdere beleidsterreinen noodzakelijk voor een effectieve aanpak. Zo hangen bijvoorbeeld gezondheidsachterstanden nauw samen met een laag inkomen, werkloosheid, laag opleidingsniveau en ongunstige woon- en werkomstandigheden. 1.4 De JOGG-aanpak JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) is een bewezen effectieve aanpak waarbij iedereen in stad, dorp of wijk zich inzet om gezond eten en bewegen voor jongeren gemakkelijk en aantrekkelijk te maken. Jongeren, hun ouders en hun omgeving staan hierbij centraal. Het is een lokale, duurzame, intersectorale en wijkgerichte aanpak waarbij niet alleen ouders en gezondheidsprofessionals zich bezighouden met het bevorderen van een gezonde leefstijl bij kinderen, maar bijvoorbeeld ook winkeliers, bedrijven, scholen en de gemeente zelf. JOGG vormt als een paraplu de verbinding tussen bestaande en nieuwe interventies. Deze verbinding leidt tot betere sport-, beweeg- en speelfaciliteiten en tot meer aandacht voor voeding en beweging. Want gezond eten en drinken, dagelijks bewegen en sporten moet de gewoonste zaak van de wereld worden! Daarbij is `JOGG` een label: aantrekkelijk en herkenbaar voor bewoners van de gemeente, publieke- en private partijen en kan gebruik worden gemaakt van nationale communicatiemiddelen voor lokaal gebruik. De JOGGaanpak is gebaseerd op de bewezen effectieve community-based aanpak EPODE uit Frankrijk en wordt inmiddels ook in Nederland met succes ingezet. JOGG is geen nieuw initiatief. De aanpak haakt in op de bestaande structuur waarin lopende interventies en activiteiten zijn in te passen. Het hoofddoel van JOGG is: De stijgende trend van het percentage kinderen en jongeren van 0-19 jaar met overgewicht en obesitas omzetten in een daling. De JOGG-aanpak steunt op vijf pijlers: 1. Politiek-bestuurlijk draagvlak Gezond gewicht, als onderdeel van een gezonde leefstijl, heeft een belangrijke plaats in het collegeprogramma. Burgemeester en wethouders zijn enthousiast, bekend met en betrokken bij de JOGG-beweging. 2. Publiek-private samenwerking Lokale bedrijven zijn nauw betrokken bij de JOGG-aanpak en ondernemen activiteiten om een gezond gewicht te stimuleren. Zij denken bijvoorbeeld mee in het projectteam, leveren communicatiekracht en dragen financieel bij aan activiteiten. 3. Sociale marketing Gezondheid verkopen als een nieuwe smartphone. Het gaat hier om het gebruik van commerciële marketingtechnieken om sociaal gewenst gedrag te bewerkstelligen. Een JOGGgemeente past de principes van sociale marketing toe op de lokale situatie. Dit resulteert in activiteiten die aansluiten bij de belevingswereld van de doelgroep. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 6

8 4. Wetenschappelijke begeleiding en evaluatie Meten is weten. Een JOGG-gemeente gebruikt de meest effectieve interventies en meet het effect hiervan. Daarnaast wordt het proces gemeten en waar nodig bijgestuurd. Een evaluatie maakt het mogelijk om de JOGG-aanpak beter te laten aansluiten op de lokale situatie en om te achterhalen of de doelen bereikt zijn. 5. Verbinding preventie en zorg (Zorg)professionals signaleren overgewicht in een vroeg stadium en stemmen hun dienstverlening onderling op elkaar af. Zo komen jongeren met overgewicht direct op de juiste plek terecht. Omdat er in onze gemeente de afgelopen jaren al veel initiatieven zijn ontstaan (zoals Gezonde School, Gezonde zwangerschap, ketenaanpak rondom overgewicht) om overgewicht bij de jeugd aan te pakken heeft de JOGG-aanpak een grote kans van slagen. Met de JOGG-aanpak kan het stimuleren van gezond gewicht effectief en efficiënt worden uitgevoerd. En dat biedt de kans om de aanpak structureel te borgen en te verbinden. 1.5 Platform Gezond Gewicht Fryslân GGD Fryslân wil de stijgende trend van kinderen met overgewicht omzetten in een daling. Daarom is in oktober 2015 het Friese Platform Gezond Gewicht voor alle Friese gemeenten opgezet. Hiermee wil GGD Fryslân kennis, expertise en ervaring bundelen en delen. Samen met gemeenten, ROS Friesland, Sport Fryslân en private partners wordt gewerkt aan een daling van het overgewicht bij Friese kinderen. Het platform ondersteunt gemeenten bij de ontwikkeling van communicatiemiddelen gericht op het verlagen van overgewicht bij kinderen, publiek-private samenwerking en begeleiden hen bij monitoring en evaluatie. 1.6 Overgewicht en sociaaleconomische status Er is een relatie tussen overgewicht en sociaaleconomische status. Belangrijke indicatoren voor sociaaleconomische status zijn: opleidingsniveau, beroepsstatus en hoogte van het inkomen. Personen met een lagere sociaaleconomische status hebben meer risico op overgewicht. Ze hebben meer belemmeringen om voor gezond eten en bewegen te kiezen dan personen met een hogere sociaaleconomische status. Zo zijn er belemmeringen vanwege factoren in de fysieke en sociale omgeving: vaker wonen ze in een minder veilige buurt, waar veel snackbars en afhaalrestaurants zijn. Maar ook zijn er economische belemmeringen, doordat het inkomen lager is. Weststellingwerf kent twee postcodegebieden met een lage sociaaleconomische status score (Sociaal Cultureel Planbureau, 2014), namelijk 8391 Noordwolde en 8471 Wolvega. Bij het maken van de keuze voor een JOGG-gebied zullen de sociaaleconomische status scores als belangrijke factor worden meegenomen. Vanuit het stimuleringsprogramma Gezond in de Stad (GIDS) wordt een integrale aanpak ontwikkeld om de gezondheid van mensen met een lage sociaaleconomische status te verbeteren. De GIDS aanpak heeft overlappende pijlers met de JOGG-aanpak en er zal intensief naar samenhang worden gezocht tussen JOGG en GIDS. In hoofdstuk 4 (lokale organisatie) staat beschreven hoe deze verbinding tot stand zal worden gebracht. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 7

9 1.7 JOGG-Weststellingwerf Ervaringen in Frankrijk en andere Nederlandse gemeenten laten zien dat langdurige inzet van de JOGG-aanpak leidt tot een gezonder gewicht. Een lange adem is nodig, omdat het gaat om duurzame gedragsverandering van kinderen, ouders en de maatschappij als geheel: het is een duurloop Aan de hand van de vijf JOGG-pijlers willen we in de gemeente Weststellingwerf overgewicht effectief gaan aanpakken. Op 29 september 2015 is een samenwerkingsovereenkomst getekend met het landelijk JOGG-bureau. In deze overeenkomst staat dat de gemeente Weststellingwerf de JOGGaanpak de komende drie jaar gaat inzetten en dat er een JOGG-regisseur aangesteld wordt. De JOGG periode loopt van 1 oktober 2015 tot 1 oktober Hoe wij in de gemeente invulling gaan geven aan de aanpak staat beschreven in dit plan van aanpak. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 8

10 2. JOGG-gebied en doelgroep 2.1 Inleiding JOGG is een wijkaanpak. Weststellingwerf is een plattelandsgemeente waarbij we met dorpen in plaats van steden te maken hebben. De term wijk is niet geheel toepaspaar. Daarom gebruiken wij de term gebied. De ervaring vanuit JOGG leert dat door te focussen de beste resultaten behaald worden en dat de JOGG-aanpak beheersbaar blijft. Het landelijk JOGG-bureau adviseert om een focus aan te brengen op een gebied en doelgroep waar JOGG in eerste instantie wordt geïmplementeerd. Dit betekent niet dat andere gebieden of doelgroepen worden uitgesloten. Indien mogelijk worden activiteiten en interventies gemeentebreed uitgerold (bijvoorbeeld Gezonde School). 2.2 JOGG-gebied Focus op Wolvega Er zijn er een aantal richtlijnen waaraan een gebied moet voldoen om in aanmerking te komen voor de implementatie van de JOGG-aanpak. Wanneer deze richtlijnen worden gevolgd is de kans van slagen van de JOGG-aanpak groot. Het gebied moet kinderrijk zijn. Er wonen ongeveer inwoners in het gebied. Het is een gebied waarin een bepaalde doelgroep woont die hoog op de prioriteitenlijst van de lokale politiek staat, bijvoorbeeld lage sociaaleconomische status en gezondheidsverschillen. Het overgewichtspercentage in het gebied ligt boven het landelijk en regionaal gemiddelde. Er zit energie in het gebied: stakeholders willen zich inzetten voor de jeugd en/of zetten zich al in voor de jeugd. In het gebied zijn gezondheidscentra aanwezig. Dit in het kader van de pijler Verbinding Preventie en Zorg. In het gebied bevinden zich basisscholen, kinderopvang en buitenschoolse opvang. Dit zijn belangrijke vindplekken van de JOGG-doelgroep. Er zijn ruimten aanwezig in het gebied waar bewogen en gespeeld kan worden, zoals speelruimten en groene gebieden. Op basis van bovengenoemde richtlijnen wordt binnen Weststellingwerf de focus gelegd op het gebied Wolvega om te starten met de JOGG-aanpak JOGG-Wolvega Wolvega is het grootste dorp van Weststellingwerf en telt inwoners (gemeente Weststellingwerf, 2016), waarvan jonger dan 15 jaar. Er zijn twee middelbare scholen, acht basisscholen, diverse locaties kinderdagopvang en peuterspeelzalen en er is een bestaand netwerk op het gebied van zorg (o.a. vier huisartspraktijken, diverse diëtisten, fysiotherapiepraktijken en het consultatiebureau) en sport (o.a. Buurtsportwerk en diverse sportverenigingen waarvan drie met een kantine). Als hoofdplaats van de gemeente Weststellingwerf heeft Wolvega een belangrijke centrumfunctie voor de regio. In het winkelcentrum zijn dan ook verschillende supermarkten en een groot aantal andere winkels te vinden. Deze bestaande structuur is een goede basis om lopende en nieuwe interventies en activiteiten in te passen. Bovendien wordt de inzet van Buurtsportwerk hier uitgebreid, omdat Wolvega naast Noordwolde gekozen wordt als prioritair gebied in 2016, zoals beschreven in het uitvoeringsprogramma 2016 van Buurtsportwerk Weststellingwerf. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 9

11 Gegevens over gewicht en eet- en beweeggedrag van kinderen in Wolvega zullen worden beschreven in het monitoring-en evaluatieplan. Dit plan wordt aan de stuurgroep voorgelegd. 2.3 Doelgroep JOGG-Weststellingwerf Kinderen en jongeren 0 tot en met 18 jaar De primaire doelgroep van de landelijke JOGG-beweging is kinderen en jongeren van 0-19 jaar. Deze algemene benadering kan worden verdeeld in de volgende drie subgroepen: 0-4 jaar, 4-12 jaar en jaar. Voor de JOGG-aanpak is het belangrijk een focus aan te brengen in één of meerdere doelgroepen Focus op kinderen 0 tot en met 12 jaar Voor JOGG-Weststellingwerf ligt de focus in het JOGG-gebied in eerste instantie op kinderen van 0 tot en met 12 jaar en wel om de volgende redenen: Door focus aan te brengen kunnen middelen efficiënt worden ingezet De JOGG-aanpak is gericht op preventie. Dit betekent dat we in een zo vroeg mogelijk stadium willen starten met de aanpak, bij voorkeur al tijdens de zwangerschap (-9 maanden). Uit landelijke cijfers blijkt dat de sterkste toename van overgewicht en obesitas wordt gezien bij kinderen op de basisschool. Een mogelijke verklaring is dat een kind dan gevoeliger wordt voor omgevingsfactoren en minder goed zelf de energie-inname corrigeert. Dit neemt toe tot circa jaar De groei van overgewicht bij kinderen ontstaat meestal al op de basisschool. Hoe jonger een kind is, hoe groter de kans dat de nieuwe eet- en beweeggewoonten levenslang kunnen worden volgehouden. Een focus op kinderen van 0-4 en 4-12 jaar betekent niet dat er geen aandacht is voor de leeftijdsgroep jaar. Wanneer mogelijk worden interventies of activiteiten voor de leeftijdsgroep jaar ook meegenomen. Er is dus wel aandacht voor deze leeftijdsgroep, echter minder intensief. Risicogroepen Op basis van recent landelijk onderzoek 1 verdienen met name extra aandacht: - kinderen van ouders met een laag opleidingsniveau - kinderen van allochtone afkomst - kinderen die niet bij beide ouders wonen Secundaire doelgroep: ouders en verzorgers Secundair richten we ons met JOGG-Weststellingwerf op de ouders en verzorgers van de kinderen en op professionals (scholen, kinderopvang, thuiszorg, etc.) die op lokaal niveau directe invloed kunnen uitoefenen op het gedrag en de leefomgeving van de kinderen. 1 Gezond opgroeien. Verkenning jeugdgezondheidszorg. HH Hamberg-van Reenen en SA Meijer. RIVM 2014 Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 10

12 3. Doelstellingen Het doel van JOGG-Nederland is als volgt: de stijgende trend van het percentage kinderen en jongeren 0-19 jaar met overgewicht en obesitas omzetten in een daling. De specifieke doelstellingen van JOGG-Weststellingwerf worden in een apart monitoring- en evaluatieplan geformuleerd. Dit plan wordt voorgelegd aan de stuurgroep. 3.1 JOGG-model In figuur 2 staat het JOGG-model weergegeven. Het schema wordt van links naar rechts gelezen en volgt de principes van een logisch model. Een gezond gewicht voor kinderen is de uitkomst van het programma. De onderdelen zijn onderverdeeld in input, output en outcome. Waarbij: De Input bestaat uit de invulling van de vijf pijlers van JOGG. De input beschrijft wat wordt geïnvesteerd in het programma. Denk aan bronnen en middelen zoals geld, menskracht en denkkracht, organisatiestructuur. De Output is de som van datgene dat bereikt is met de uitgevoerde activiteiten. Output van de JOGG-aanpak is onder meer intersectorale samenwerking, versterking van de community en activiteiten op het gebied van bewegen en voeding. De Outcome beschrijft de te verwachten uitkomsten van de JOGG-aanpak in verschillende termijnen. Zo zijn er korte termijn uitkomsten (denk aan veranderingen in kennis, bewustwording en attitude van beleidsambtenaren of van kinderen), medium termijn uitkomsten (denk aan daadwerkelijke beleidsveranderingen, omgevingsveranderingen, gedragsverandering bij kinderen) en lange termijn uitkomsten (veranderingen in gewicht). Figuur 2: Het JOGG-Model. Gebaseerd op het EPODE model (Van Koperen et al., 2013) Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 11

13 3.2 Tijdlijn JOGG Het landelijk JOGG-bureau heeft een tijdlijn opgesteld om inzicht te geven in de termijn waarop resultaten met de JOGG-aanpak kunnen worden bereikt. JOGG vergt een lange adem. De eerste effecten op gedrag kunnen pas na ongeveer drie jaar worden verwacht. Echter een toename in bewustwording en participatie in de lokale organisaties kan in de eerste jaren al bereikt worden. Figuur 3: Theoretische verdeling van te verwachten uitkomsten van de JOGG-aanpak 3.3 Doelstellingen JOGG-Weststellingwerf Om te kunnen bepalen waar de acties van JOGG-Weststellingwerf zich op moeten richten en of de inspanningen leiden tot een stabilisatie van het aantal jongeren met overgewicht, zullen we SMARTdoelstellingen formuleren. De doelstellingen zijn onder te verdelen in effectdoelen en procesdoelen. Deze onderverdeling van doelen zorgt voor een heldere structuur in de te bewandelen weg naar het einddoel. Hieronder worden alvast een eerste voorstel voor doelen gedaan. De doelen zullen in de JOGG-begeleidingsgroep concreter worden geformuleerd. De JOGG-stuurgroep zal de doelstellingen uiteindelijk goedkeuren Missie Het uiteindelijke hoofddoel van JOGG-Weststellingwerf is een daling in het percentage overgewicht onder jongeren. In figuur 3 is te zien dat een verandering in percentage overgewicht op zijn vroegst drie jaar na de start van de JOGG-aanpak kan worden verwacht. De aanpak van overgewicht is complex en vraagt om een lange adem. Het is dus niet realistisch om een hoofddoel te formuleren met een afname in overgewicht aan het einde van de JOGG-periode (oktober 2018). Om deze reden heeft de stuurgroep een missie geformuleerd voor een langere periode. Op deze manier kan een duurzame gedragsverandering van kinderen, ouders en de maatschappij als geheel worden gerealiseerd. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 12

14 Missie Een gezond gewicht en een gezonde leefstijl bij alle kinderen en jongeren in de gemeente Weststellingwerf Effectdoelen Omdat verandering in gewicht bij de doelgroep pas op de lange termijn meetbaar is worden, voor de JOGG periode , korte- en medium termijn effectdoelen gekozen (omgevingsveranderingen en gedragsveranderingen bij kinderen). Voor het opstellen van kort- en medium termijn uitkomsten wordt door de JOGG-begeleidingsgroep gekeken naar de programmaopbouw. Wat zijn belangrijke stappen in het programma en wat is van belang om een positieve uitkomst op lange termijn te boeken? Er zijn altijd meerdere kort- en medium termijn effecten. Voor het formuleren van de effectdoelen willen we eerst een nulmeting doen. Afhankelijk van de uitkomsten van de nulmeting, kan worden bepaald waar op moet worden ingezet. In het monitoring- en evaluatieplan worden doelen SMART gemaakt. In tabel 2 zijn een aantal voorbeeld effectdoelen weergegeven. Tabel 2: Voorbeeld effectdoelen JOGG-Weststellingwerf Gewicht Daling van het percentage kinderen met overgewicht Verandering in gedrag Een toename van het percentage kinderen dat voldoet aan 2 maal per dag 30 minuten bewegen Een toename van het percentage kinderen dat iedere dag met actief transport naar school gaat (lopen/fietsen) Een afname van de inname van gezoete dranken door kinderen En toename van de consumptie van water door kinderen Een toename van de dagelijkse inname van groente en fruit door kinderen Verandering in de omgeving De omgeving biedt voldoende speelplekken voor kinderen Een toename van het aantal sportkantines met aandacht voor een gezond aanbod Een toename in het aantal Gezonde Scholen dat voor het thema bewegen of voeding kiest en actief beleid uitvoert op deze thema s De stuurgroep heeft de ambitie uitgesproken om de JOGG-aanpak na 3 jaar voort te zetten, zodat daadwerkelijk de effecten op het gewicht van kinderen gemeten kunnen worden Procesdoelen Om de voortgang van de JOGG-aanpak te bewaken zijn procesdoelstellingen) geformuleerd. Deze zijn in de volgende hoofdstukken te vinden onder het kopje procesdoelstelling. 3.4 Monitoring- en evaluatieplan In het JOGG- monitoring- en evaluatieplan worden effectdoelen en procesdoelen verder geconcretiseerd. De stuurgroep zal het plan goedkeuren. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 13

15 4. Lokale organisatie 4.1 Inleiding Voor draagvlak en borging van de JOGG-aanpak is het goed dat lokale partijen (publiek en eventueel privaat) vertegenwoordigd zijn in de lokale JOGG-organisatie. De organisatie wordt neergezet op twee niveaus: besluitvormend (stuurgroep) en uitvoerend niveau (begeleidingsgroep en werkgroepen). In beide groepen zijn idealiter zowel publieke als private partijen vertegenwoordigd die willen bijdragen aan het bevorderen van een gezonde leefstijl en gezond gewicht van de jeugd in Weststellingwerf. Het is niet de bedoeling een nieuwe of zware structuur op te zetten, maar uit ervaring in andere JOGG-gemeenten is het van belang gebleken een stuurgroep (die beslissingen neemt) en een begeleidingsgroep (die de uitvoering bewaakt) te hebben. In beide groepen nemen alle partijen zitting die kunnen bijdragen aan de oplossing van het probleem. In dit hoofdstuk wordt de beoogde organisatiestructuur beschreven. Ook staat beschreven hoe de verbinding met het stimuleringsprogramma Gezond in de Stad wordt bewerkstelligd. 4.2 Procesdoelstelling Er is een JOGG-stuurgroep, JOGG-begeleidingsgroep en er zijn lokale werkgroepen geformuleerd. De werkgroepen stellen actieplannen op en voeren structureel de activiteiten rondom gezonde leefstijl vanuit de eigen organisatie uit. 4.3 Organisatie structuur Figuur 4: JOGG-organisatie met verbinding naar GIDS Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 14

16 College van B&W Opdrachtgever van JOGG-Weststellingwerf is het college van B&W. Het college geeft de stuurgroep de bevoegdheid beslissingen te nemen. De gemeente heeft echter wel doorzettingsmacht, mocht de stuurgroep verdeeld zijn over een bepaalde beslissing. De gemeente neemt dan een beslissing, die volgens haar in het gemeenschappelijk belang van JOGG is. JOGG-regisseur Is de verbinding tussen de werkgroepen en begeleidingsgroep. De JOGG-regisseur voert de regie over de lokale JOGG-aanpak en verbindt lokale partijen. Daarnaast is de JOGG-regisseur ook de verbinding tussen JOGG en GIDS vanwege een dubbelfunctie. De JOGG-regisseur is niet per definitie trekker van alle werkgroepen, voorkeur om dit gelijk bij de uitvoerende organisatie te beleggen, hierdoor ontstaat meer borging van de lokale organisatie. Stuurgroep JOGG/GIDS Frequentie: 2-3x per jaar Taken: De stuurgroep wordt geleid door de wethouder volksgezondheid. De stuurgroep stuurt op hoofdlijnen van de JOGG-aanpak en beslist over het plan van aanpak en de voorstellen uit de werkgroepen. Daarnaast stelt de stuurgroep maatregelen voor bij knelpunten in de implementatie op de 5 JOGG-pijlers waarbij ook breder onderwerpen uit het gezondheidsbeleid wordt meegenomen (met name gezondheidsachterstanden). De stuurgroep heeft geen besluitvormende rol voor GIDS. De leden van de stuurgroep denken strategisch mee, zorgen voor borging en draagvlak van de aanpak binnen de eigen organisatie en enthousiasmeren andere partijen om zich bij JOGG aan te sluiten. Samenstelling 1 juni 2016: Wethouder volksgezondheid (voorzitter), Beleidsmedewerker gezondheidszorg (ambtelijke ondersteuning), Regiomanager GGD Fryslân, vertegenwoordiger Bestuur Comperio en Bestuur Tjongerwerven (de Wegwijzer) en Bestuur Bisschop Möller Stichting, Manager Doomijn (psz), Manager Kinderkei (kdv), Timpaan, voorzitter huisartsenvereniging Langs de Linde. Mogelijkheden t.z.t.: Additionele deelname: Woningstichting Weststellingwerf, Woonfriesland, private partners, vertegenwoordiger Voortgezet onderwijs Begeleidingsgroep JOGG Frequentie: 4x per jaar Taken De begeleidingsgroep JOGG is onderdeel van een bestaand overleg tussen Buurtsportwerk, GGD Fryslân en de gemeente Weststellingwerf. Tijdens het bestaande overleg wordt de uitvoering van sport- en gezondheidsbeleid op elkaar afgestemd. Het onderwerp JOGG zal vanaf heden als vast punt op de agenda staan. Tijdens het overleg wordt de strategie van JOGG-Weststellingwerf bepaald en invulling gegeven aan de inhoud van de JOGG-aanpak. Ook heeft de Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 15

17 begeleidingsgroep een belangrijke rol in het motiveren en betrokken houden van (nieuwe) partijen. Samenstelling 1 juni 2016: JOGG-regisseur, Beleidsmedewerker gezondheidszorg, Coördinator buurtsportwerk Weststellingwerf, Gezondheidsbevorderaar GGD Fryslân Werkgroep Zorg Frequentie: 4x per jaar Taken De werkgroep zorg houdt zich bezig met het optimaliseren van de keten rondom de aanpak van kinderen met overgewicht/obesitas. De werkgroep brengt de keten in beeld en zorgt dat er heldere afspraken zijn tussen de verschillende professionals. Het doel is een sluitende ketenaanpak waarin een kind met overgewicht/obesitas wordt gesignaleerd en doorverwezen naar geschikte zorg. Er wordt gewerkt volgens het stepped care-matched care principe. Samenstelling 1 juni 2016: JOGG-regisseur, diëtist, kinderfysiotherapeut, vlechtwerker jeugd, kwaliteitsmanager huisartsen, gedragstherapeut, JGZ verpleegkundige Werkgroep Preventie Frequentie: 4-6x per jaar Taken Deze werkgroep houdt zich bezig met de inventarisatie van de huidige activiteiten voor de doelgroep, de versterking van deze activiteiten en de inzet en uitvoering van nieuwe activiteiten in de JOGG-wijken. In de werkgroep participeren inhoudsdeskundigen en partijen die betrokken zijn bij de uitvoering van de voorgestelde activiteiten. (nog concreet maken met werkgroep, 16 februari) Samenstelling 1 juni 2016: JOGG-regisseur, beleidsmedewerker gezondheidszorg, buurtsportcoach Weststellingwerf, manager of coördinator voorschoolse opvang, directeur openbaar basisonderwijs, gezondheidsbevorderaar GGD Fryslân directeur RK basisonderwijs, directeur chr. Basisonderwijs, coördinator kinderopvang Mogelijkheden: additionele deelname door JGZ-verpleegkundige Werkgroep Communicatie Frequentie: 4-6x per jaar Taken De werkgroep communicatie zorgt dat de JOGG-boodschap zichtbaar wordt in de gemeente. Hiervoor zal de werkgroep een communicatieplan opstellen en zorgdragen voor de uitvoering van dit plan. Samenstelling 1 juni 2016: JOGG-regisseur Communicatiemedewerker gemeente Weststellingwerf Eventueel uitbreiding met communicatiemedewerker publiek- of private partij Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 16

18 Werkgroep Publiek-Private Samenwerking (PPS) Frequentie: 4-6x per jaar Taken De werkgroep PPS stelt een visie op om private partijen aan JOGG te koppelen. Ook brengt de werkgroep mogelijke PPS partners in kaart, voert gesprekken met deze partners en doet voorstellen voor een concrete bijdrage. Samenstelling 1 juni 2016: JOGG-regisseur Mogelijkheden: Beleidsmedewerker gezondheidszorg Regisseur zorg (Sociaal Domein) Beleidsmedewerker economische zaken Regisseur/teamleider Dienst in Bedrijf Integrale werkgroep GIDS Frequentie: 12x per jaar Taken Het doel van de integrale werkgroep GIDS is het ontwikkelen van een integrale aanpak voor het verminderen van gezondheidsachterstanden. Deze aanpak heeft grote overlap met de JOGG-aanpak. Tijdens de bijeenkomsten met deze werkgroep wordt de voortgang van het programma GIDS besproken en de te nemen (vervolg)stappen. Ook wordt kennis en expertise gedeeld en activiteiten afgestemd zodat samenhang en synergie ontstaat. De rol van de integrale werkgroep is adviserend. De coördinator GIDS/regisseur JOGG zal kijken hoe de overlap GIDS/JOGG te benutten. Samenstelling 1 juni 2016: Coördinator GIDS/JOGG-regisseur (dubbelfunctie) Vertegenwoordigers van beleidssectoren ruimte, werk en inkomen, gezondheid en sport van de gemeente Weststellingwerf Teamleider gebiedsteam Wolvega-West Gezondheidsbevorderaar GGD Fryslân Dorpencoördinator gemeente Weststellingwerf Werkgroep monitoring en evaluatie Frequentie: 4x per jaar Taken Analyseren van bestaande cijfers, opstellen van een monitoring- en evaluatieplan en zorgdragen voor de uitvoering van dit plan Samenstelling 1 juni 2016: JOGG-regisseur Mogelijkheden Epidemioloog van de GGD Onderzoeker hoge school of universiteit Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 17

19 5. Politiek-bestuurlijk draagvlak en intersectorale samenwerking 5.1 Inleiding Voor de aanpak van complexe gezondheidsproblemen, zoals overgewicht en gezondheidsachterstanden, is intersectorale samenwerking essentieel. De beleidsterreinen volksgezondheid en sport weten elkaar inmiddels goed te vinden. Maar er zijn veel meer factoren die van invloed zijn op gezondheid. Hiervoor zijn ook maatregelen nodig vanuit andere beleidsterreinen, zoals beleid op het gebied van onderwijs, jeugd, participatie, zorg en welzijn, economische zaken, wonen, milieu, ruimtelijke ordening, beheer en inrichting van de omgeving, etc. En andersom kan gezondheid een bijdrage leveren aan de doelstellingen van andere beleidssectoren, bijvoorbeeld: Onderwijs: minder schooluitval, meer diploma's, betere beroepsbevolking Financiën: gezonde burgers, minder uitkeringen Ruimte en wonen: gezonde groene omgeving, hogere waarde vastgoed Milieu: meer lopen en fietsen, minder C02-uitstoot Economie: beter vestigingsklimaat voor bedrijven door goede beroepsbevolking Economie: gezondere werknemers, minder verzuim Veiligheid: gezonde mensen actiever in de openbare ruimte, verkeersveiligheid rond scholen Toerisme: een groene en gezonde gemeente als belangrijk marketingargument Een belangrijke voorwaarde voor intersectorale samenwerking is bestuurlijk draagvlak, één van de vijf pijlers van de JOGG-aanpak. In dit hoofdstuk staat beschreven hoe draagvlak en intersectorale samenwerking binnen de gemeente zal worden gecreëerd. 5.2 Procesdoelstelling Gezond gewicht, als onderdeel van een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving, heeft een belangrijke plaats in het nieuwe collegeprogramma van Weststellingwerf. Burgemeester en wethouders zijn enthousiast, bekend met en betrokken bij de JOGG-beweging. Zij dragen ieder bij vanuit hun eigen portefeuille (mankracht en middelen) en faciliteren/stimuleren een gezonde leefomgeving en de gezonde keuze. Subdoelen 1. Er is een samenwerkingsovereenkomst getekend met het landelijk JOGG-bureau voor minimaal 3 jaar. 2. Alle relevante partijen in het gemeentehuis op zowel strategisch, tactisch en operationeel niveau zijn op de hoogte van de JOGG-aanpak en zien de meerwaarde van de JOGG-aanpak. 3. De verantwoordelijk portefeuillehouder is voorzitter en actief deelnemer van de lokale JOGGstuurgroep. 4. Ambtenaren van relevante gemeentelijke beleidssectoren zetten zich in ten behoeve van de JOGG-aanpak en hun rol in de werkgroepen is geformaliseerd. 5. JOGG is opgenomen in nieuwe de Nota Lokaalgezondheidsbeleid en er is ruimte voor de JOGG-aanpak in beleidsstukken van andere (relevante) beleidsterreinen. 6. De gemeentelijke organisatie neemt graag een voorbeeldfunctie in het uitstralen van de gezonde keuze, de makkelijke keuze. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 18

20 5.3 Aanpak Onderstaande stappen worden doorlopen voor het creëren van draagvlak en intersectorale samenwerking. Stap 1: Samenwerkingsovereenkomst Op 23 september 2015 heeft de portefeuillehouder volksgezondheid van de gemeente Weststellingwerf een samenwerkingsovereenkomst met het landelijk JOGG-bureau getekend. De overeenkomst loopt van oktober 2015 tot oktober De gemeente ontvangt met ondertekening van deze samenwerkingsovereenkomst de status van JOGG-gemeente. Om deze status recht te doen, spreekt de gemeente het o.a. het volgende af: De gemeente verbindt zich aan de uitvoering van de JOGG-aanpak en spreekt hiermee de bereidheid af om: de JOGG-aanpak lokaal te implementeren en de JOGG-boodschap actief uit te dragen de JOGG-aanpak te gebruiken als paraplu waar alle activiteiten op het gebied van gezonde voeding en meer bewegen onder worden geschaard de JOGG-aanpak op te nemen in de Nota Lokaalgezondheidsbeleid of een ander collegebreed gedragen equivalent effectieve interventies in te zetten kennis te delen met het JOGG-bureau en andere JOGG-gemeenten Stap 2: Betrokken gemeentelijke partijen informeren en overtuigen Strategisch niveau: Het college van B&W wordt betrokken bij de JOGG-aanpak in besluitvorming, het beschikbaar stellen van middelen en menskracht en ambassadeurschap van de JOGG-aanpak. Naast het college van B&W wordt ook de gemeenteraad geïnformeerd over de plannen en voortgang. Dit zal gebeuren via bestaande overlegstructuren bijvoorbeeld tijdens de vergadering van Commissie Sociaal Domein. Tactisch en operationeel niveau: Ook worden er aparte sessies met betrokken ambtenaren van relevante beleidsterreinen georganiseerd om de JOGG plannen te bespreken. De volgende punten zullen worden besproken: wat is JOGG? cijfers overgewicht in Weststellingwerf het plan van aanpak van JOGG-Weststellingwerf verkenning samenwerking: hoe kan jouw afdeling bijdragen aan JOGG? hoe kan JOGG bijdragen aan de doelen van jouw afdeling? Het landelijk JOGG-bureau biedt ondersteuning bij het presenteren van de JOGG-aanpak. Hierdoor zal de boodschap overtuigend overkomen en mensen de meerwaarde gaan inzien. Ook het gebruik van wetenschappelijke informatie laat de meerwaarde inzien. Om betrokkenheid te behouden zal er een jaarlijks voortgangsrapport met behaalde resultaten, successen en ontwikkelingen worden geschreven. Door het delen van successen blijven alle relevante partijen in het gemeentehuis op zowel strategisch, tactisch en operationeel niveau enthousiast over en betrokken bij de JOGG-aanpak. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 19

21 Stap 3: Betrokkenheid portefeuillehouder De portefeuillehouder volksgezondheid is voorzitter van de JOGG-stuurgroep. De portefeuillehouder volksgezondheid wordt actief betrokken bij het formeren van de stuurgroep. De ambtenaar volksgezondheid bereidt de bijeenkomsten van de stuurgroep voor. Daarnaast zal de portefeuillehouder volksgezondheid gevraagd worden een rol te spelen in de bekendmaking en het onder de aandacht brengen van de JOGG-aanpak bij verschillende (externe) gelegenheden, bijvoorbeeld bij de kick-off. Tot slot heeft de wethouder volksgezondheid een belangrijke rol als ambassadeur, het actief naar buiten treden rondom het onderwerp gezonde leefstijl, partijen hierover informeren en verbinden indien mogelijk. Stap 4: Participatie in werkgroepen Participatie in de werkgroepen zorgt voor draagvlak en betrokkenheid van de relevante sectoren. Bij de formatie van werkgroepen is het van groot belang dat capaciteit wordt gecreëerd. Het vrijmaken van uren in de begroting van verschillende afdelingen is cruciaal om deze werkwijze en het slagen van de JOGG-beweging te realiseren. Het afdelingshoofd Sociaal Domein bespreekt met het gemeentebestuur en andere afdelingshoofden de mogelijke inzet van ambtenaren afkomstig van relevante sectoren om een bijdrage te leveren aan de JOGG-aanpak. Met name deelname aan de werkgroepen publiek-private samenwerking, communicatie en sociale marketing, monitoring en evaluatie is gewenst. Thema s zoals de Gezonde Werkvloer, zullen in de integrale werkgroep GIDS worden behandeld. Stap 5: Verankering van de JOGG-aanpak in beleid Bij het schrijven van de nieuwe Nota Lokaalgezondheidsbeleid neemt de verantwoordelijke beleidsambtenaar de JOGG-aanpak mee. Deze nota wordt medio 2017 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. De beleidsmedewerker volgt een aantal JOGG-trainingen om bekend te raken met de JOGG-aanpak. De Omgevingswet bevordert integrale besluitvorming door alle relevante aspecten, waaronder gezondheid, in een zo vroeg mogelijk stadium te betrekken. Concreet betekent dit meedenken over en aandacht vragen voor mogelijkheden om de JOGG-aanpak op te nemen in beleids-, jaar- en uitvoeringsplannen. Bijvoorbeeld bij het opstellen van een nieuwe Omgevingsvisie en bij aanpassingen in de ruimtelijke ordening: is het mogelijk voor kinderen om meer te bewegen, veilig buiten te spelen en naar school te fietsen? Of door het programma Gezonde Sportkantine te betrekken bij de aanbesteding van het beheer van de gemeentelijke sport accommodatie. Stap 6: Voorbeeldfunctie gemeentelijke organisatie Als overheidsorgaan wil de gemeente stakeholders motiveren om de omgeving van kinderen weer gezond te maken; om gezamenlijk de gezonde keuze weer de makkelijke keuze te maken. De gemeente heeft hierin een aanjagende rol. Het is daarom belangrijk dat de gemeente een aansprekend voorbeeld is en dat in doelen, taken, uitvoering en communicatie het argument gezonde keuze, makkelijke keuze zal meewegen. In het communicatieplan zal de voorbeeldfunctie meer worden uitgewerkt. Daarnaast liggen de volgende ideeën: Het goede voorbeeld geven als er kinderen op bezoek komen in het gemeentehuis (bijv. inspiratielijst verantwoord trakteren) Met afdeling HRM om tafel om het thema Gezonde Werkvloer te bespreken Een vervolg op de balansmaand van 2015 (balansweek 2016) Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 20

22 6. Betrekken private partijen 6.1 Inleiding Een publiek-private samenwerking (PPS) is een samenwerking tussen de overheid, non-profit organisaties en het bedrijfsleven, waarbij, verantwoordelijkheden, middelen, competenties en risico s worden gedeeld om een gemeenschappelijk en maatschappelijk doel te bereiken. Overgewicht is een probleem dat gezamenlijk moet worden opgelost, dat is de kern van de JOGGaanpak. Niet alleen publieke partijen maar ook lokale bedrijven zijn van belang voor financiële ondersteuning, voor de inbedding van de aanpak in de wijk, voor het betrekken van hun medewerkers - die vaak zelf ook ouders zijn - en voor hun communicatiekracht, expertise en ondernemend vermogen. Diverse lokale bedrijven zijn bij de JOGG-aanpak betrokken: van bakkers en buurtsupermarkten tot banken en zorgverzekeraars. Dit willen we ook in Weststellingwerf realiseren. De samenwerking met de private sector is op dit moment low-profile en meer gericht op afstemming in plaats van samenwerking. Als gemeente willen we dit onderwerp oppakken rondom JOGG omdat het de kans vergroot dat JOGG slaagt. Daarnaast is het een manier om te oefenen met de nieuwe rol van de overheid in een participatiesamenleving. 6.2 Procesdoelstelling Lokale publieke en private organisaties werken samen aan de planning en implementatie van minimaal twee JOGG- thema s en zijn actief betrokken bij het behalen van de JOGG doelstellingen Subdoelen 1. Er is een uitgewerkt PPS-stappenplan voor samenwerking met lokale private partijen 2. Met minimaal twee private partners is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten. 6.3 Aanpak Publiek-private samenwerking in de wereld van preventie en gezondheid staat nog maar in de kinderschoenen. We hebben het dan over een samenwerking die het stadium van sponsoring voorbij is en zich richt op het delen van kennis, menskracht, netwerken, communicatie of financiële steun. Kortom, samenwerking en co creatie van partijen met hetzelfde maatschappelijke doel voor ogen. Dat vereist een goede voorbereiding waar we de tijd voor moeten nemen. Om te komen tot subdoel twee zullen de volgende vijf stappen worden uitgewerkt in een stappenplan PPS en aan het college van B&W worden voorgelegd. De volgende vijf stappen zullen worden uitgewerkt in het stappenplan. Stap 1: Verkenning Welke visie hebben we op PPS, hoe zwaar zetten we het in, welke capaciteit hebben we om het proces uit te voeren, welke strategie hanteren we? Wie willen we benaderen? Op deze en andere vragen zal de werkgroep PPS zich gaan richten. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 21

23 Stap 2: Contact Er zal een lijst worden opgesteld met mogelijke private partners. Vervolgens zal met deze partijen een verkennend gesprek plaatsvinden. Met geïnteresseerde partijen worden vervolggesprekken gepland om hun mogelijke bijdrage aan JOGG-Weststellingwerf concreet te maken. De burgemeester en de wethouders kunnen een belangrijke rol spelen in het eerste contact met private partijen. Stap 3: Van contact naar contract De samenwerking wordt vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Hierbij kan de gemeente gebruikmaken van formats van het landelijk JOGG-bureau. Ondertekening van de samenwerking biedt ook mogelijkheden voor een persmoment. Stap 4: Van contract naar uitvoering Partijen en gemeente gaan aan de slag met inzet en activiteiten zoals overeengekomen. Stap 5: Duurzame samenwerking Voor lokaal commitment en borging van de JOGG-aanpak is het belangrijk een duurzame samenwerking te hebben. Dit kan worden bewerkstelligd met bijvoorbeeld de volgende acties: - Jaarlijkse evaluatie van de samenwerking en bespreken vervolg - Jaarlijkse netwerkbijeenkomst met de wethouder eventueel in combinatie met activiteit of lezing - Partners informeren en betrekken bij activiteiten - JOGG-partners in het zonnetje zetten tijdens bijeenkomsten De werkgroep PPS gaat nadenken hoe de binding met partijen behouden/ bekrachtigd kunnen worden. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 22

24 7. Verbinden van preventie en zorg 7.1 Inleiding Het doel van deze pijler is om overgewicht in een vroeg stadium te signaleren, waardoor jongeren die advies of zorg nodig hebben direct op de juiste plek terecht komen en de zorg krijgen die ze nodig hebben. Het signaleren en vervolgens behandelen van overgewicht is, naast preventie, cruciaal om de overgewicht cijfers terug te dringen. 7.2 Procesdoelstelling Er is een sluitende ketenaanpak waarin preventie, vroege signalering en behandeling gecoördineerd en in samenhang worden uitgevoerd. Er is een verbinding tussen preventieve activiteiten en zorgactiviteiten. Professionals kennen elkaar en werken samen. Kinderen met overgewicht en obesitas worden tijdig gesignaleerd en begeleid naar een passend aanbod. Subdoelen 1. De zorgketen overgewicht jeugd, zowel aanpak als preventie, in de gemeente Weststellingwerf is beschreven. Contact gegevens, financiering, interventies van verschillende ketenorganisaties staan beschreven. Hiaten zijn opgemerkt en indien mogelijk wordt daar actie op ondernomen. 2. De behoefte bij professionals voor deskundigheidsbevordering met betrekking tot het bespreekbaar maken van overgewicht bij kinderen is geïnventariseerd. 3. In samenwerking worden één of meerdere preventieve activiteiten op het gebied van overgewicht uitgevoerd die aanvullend zijn op wat er nu al uitgevoerd wordt en die in verbinding staan met zorgactiviteiten. 4. Met De Friesland zorgverzekeraar is een inkoopbeleid ontwikkeld dat passend is bij integraal preventiebeleid in de wijk. 7.3 Aanpak Op initiatief van huisartsenvereniging Langs de Linde heeft in 2014 een bijeenkomst plaatsgevonden gericht op de ketenaanpak rondom (het voorkomen van) overgewicht bij de jeugd in de gemeente Weststellingwerf. De bijeenkomst is mede georganiseerd door GGD Fryslân Jeugdgezondheidszorg en de gemeente Weststellingwerf. Het doel van de bijeenkomst was om kennis met elkaar te maken, de knelpunten en mogelijkheden te inventariseren en om te kijken of er draagvlak voor het optimaliseren van de samenwerking is. De bijeenkomst is bezocht door ruim 35 enthousiaste professionals die te maken hebben met de zorg voor kinderen waaronder huisartsen, jeugdartsen, fysiotherapeuten, diëtisten, psychologen, verpleegkundigen, pedagogen, buurtsportcoaches, vlechtwerkers, consulent MEE, onderwijskrachten en medewerkers uit de kinderopvang evenals een beleidsmedewerker van gemeente Weststellingwerf. Uit deze bijeenkomst zijn een drietal actiepunten (vertaald naar subdoelen) naar voren gekomen voor het optimaliseren van de samenwerking binnen de zorg en preventie voor kinderen met overgewicht. Er is een werkgroep Zorg en Preventie samengesteld die aan deze punten gaat werken. De werkgroep is vervolgens opgedeeld in twee subgroepen Werkgroep Zorg en Werkgroep Preventie. In 2015 is er een actieplan opgesteld en besproken met leden van de werkgroepen Zorg Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 23

25 en Preventie. Komende tijd zullen beide werkgroepen een start maken met de uitvoering van dit actieplan om de doelstellingen te behalen. Workshop met De Friesland zorgverzekeraar Het landelijk JOGG-bureau heeft in februari een workshop Financiering ketenaanpak Preventie en Zorg georganiseerd voor een aantal Friese JOGG-gemeenten en De Friesland Zorgverzekeraar. Doel van deze workshop is kennis uitwisselen over integrale (zorggerelateerde) preventie in de wijk. Het betreft kennisdeling over screening van gewichtsgerelateerde gezondheidsrisico s, coördinatie in de keten Preventie en Zorg, sport op basisscholen en over Gecombineerde Leefstijl Interventies. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 24

26 8. Sociale marketing 8.1 Inleiding Gezondheid verkopen als een spijkerbroek ; dat is in het kort de gedachte achter sociale marketing. Binnen sociale marketing leer je door onderzoek je doelgroep echt kennen. Je leert hun taal te spreken en begrijpt wat hen drijft. Dat geeft inzicht in hoe je hun gedrag duurzaam kunt veranderen. Het gaat hierbij om het gebruik van commerciële marketing concepten en technieken om positieve maatschappelijke of sociale veranderingen te bewerkstelligen. Aansluiten bij de belevingswereld van de doelgroep en volgens toepassing van de bekende marketingmix van product, plaats, promotie, partners en prijs. 8.2 Procesdoelstelling Alle relevante partijen passen de principes van sociale marketing toe in het JOGG-gebied van Weststellingwerf. Dit resulteert in activiteiten die aansluiten bij de belevingswereld van de doelgroep. De doelgroep wordt verleid tot deelname aan activiteiten en gezond gedrag. Subdoelen 1. De focus ligt minimaal 9 maanden op één gezondheidsdoel (bijvoorbeeld: water drinken, bewegen, groente eten). 2. Er is inzicht verkregen in de doelgroep en welke bestaande acties/interventies aanslaan en welke niet en waarom. 3. Betrokken stakeholders werken volgens de principes van sociale marketing 4. Op basis van inzichten uit de analyses worden activiteiten en communicatie geoptimaliseerd uitgevoerd. 8.3 Aanpak Sociale marketing richt zich in eerste instantie op specifieke doelgroepen in de wijken, maar wat werkt en wat gemakkelijk op gemeentelijk niveau ingezet kan worden, wordt op dat niveau ingezet. Voor het inzetten van sociale marketing maken we gebruik van de ervaringen die andere JOGGgemeenten al hebben opgedaan. Met het uitvoeren van de volgende vijf stappen willen wij de doelstellingen bereiken. Stap 1: Themacampagne Binnen JOGG is de thema-aanpak erg succesvol gebleken. Wij willen voor JOGG-Weststellingwerf gebruik maken van deze succesvolle thema-aanpak. Alle partijen in het JOGG-gebied van Weststellingwerf geven gedurende een jaar extra aandacht aan één thema, gebaseerd op een concrete gedragsverandering. Het versnelt het proces (integrale samenwerking, de 5 pijlers van JOGG, communicatie) en geeft focus. Gemeenten wordt met klem geadviseerd om mee te doen met de thema s om ten volle de waarde van JOGG te benutten. De volgende thema s zijn door JOGG gekozen omdat er wetenschappelijk bewijs is dat er een correlatie is tussen deze thema s en de preventie van overgewicht. Thema s: DrinkWater, Gratis bewegen, Groente In de werkgroep preventie zal worden onderzocht voor welk thema het meeste draagvlak is en hoe deze zal worden vormgegeven. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 25

27 Stap 2: Doelgroepanalyse Om inzicht te krijgen in de drijfveren van de doelgroep zal worden gekeken of het Mentality onderzoek van Motivaction geschikt is. Vanuit het landelijk JOGG-bureau is in samenwerking met Motivaction een communicatiehandboek gemaakt waarin handvatten staan voor het aanspreken van maar liefst 4 Mentality milieus. Kennis uit dit communicatiehandboek kan door meerdere beleidsterreinen worden ingezet maar zal zeker bij het programma GIDS gebruikt kunnen worden. Vanuit de GIDS-aanpak wordt ook onderzocht wat de drijfveren van de inwoners van Wolvega zijn. Waar nodig kan via bijvoorbeeld interviews of focusgroepgesprekken aanvullende informatie over de doelgroep worden verzameld om achter de beleefwereld van de doelgroep te komen rondom specifieke activiteiten/interventies. Stap 3: Workshop sociale marketing Alle stakeholders en collega s die betrokken zijn bij de JOGG-aanpak krijgen een workshop in het kader van sociale marketing aangeboden. Zo kunnen zij bij het uitvoeren van activiteiten goed aansluiten bij de beleefwereld van de doelgroep. Deze workshop zal plaatsvinden in het voor- of najaar van Stap 4: Optimalisatie bestaande en nieuwe activiteiten Voor optimalisatie van bestaande en nieuwe activiteiten is de input van een marketingexpert gewenst die bekend is met de 5P s (product, plaats, prijs, promotie, partners). Dit zou eventueel vanuit private partijen ingevuld kunnen worden. Indien er geen mogelijkheid is voor de inzet van een marketing expert zullen we via de bestaande JOGG-organisatie gaan kijken naar de beste aansluiting van activiteiten en communicatie bij de doelgroep (in diverse werkgroepen bespreken). Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 26

28 9. Monitoring en evaluatie 9.1 Inleiding Om de voortgang van JOGG te bewaken dient er regelmatig monitoring en evaluatie plaats te vinden. Met behulp van evaluatie kunnen activiteiten worden verbeterd en knelpunten geïdentificeerd en kan indien nodig worden bijgestuurd. Het is belangrijk om zowel proces (input), uitkomsten (output) als effecten (outcome) van de JOGGaanpak te monitoren en evalueren. In dit hoofdstuk staat beschreven hoe wij dit willen gaan doen. De uitkomsten van de evaluatie zijn vooral bedoeld om: korte en lange termijn successen van de JOGG-aanpak aan kunnen tonen het gaandeweg bijsturen van de JOGG-aanpak, op basis van beschikbare gegevens Andere redenen om een monitoring- en evaluatieplan op te stellen en uit te voeren zijn: de participatie en betrokkenheid van stakeholders verhogen ervaringen delen met andere JOGG-gemeenten invloed uitoefenen op en verantwoording afleggen aan beleidsmakers en financiers zorgen voor financiering en duurzaamheid 9.2 Procesdoelstelling De lokale JOGG-aanpak wordt gemonitord en geëvalueerd op proces en effect. Activiteiten worden hierdoor verbeterd en successen kunnen worden gedeeld. Subdoelen 1. Er is een nulmeting uitgevoerd voor het formuleren van tussendoelen. 2. Er zijn programmadoelen, tussendoelen en procesdoelen geformuleerd in een monitoring- en evaluatieplan. 3. De inzet rondom JOGG wordt gemonitord en geëvalueerd op proces. 4. Resultaten van de evaluatie worden jaarlijks gedeeld met betrokken partijen. 5. Effecten worden gemonitord en geëvalueerd. 9.3 Aanpak Er wordt een werkgroep monitoring en evaluatie gevormd waar naast de JOGG-regisseur minimaal een vertegenwoordiger van de GGD en de gemeente zit. Een goede evaluatie bestaat uit zowel een proces- als een effectevaluatie. Om de subdoelen te behalen zullen de volgende stappen worden uitgevoerd: Stap 1: Nulmeting Als voorlopige nulmeting van de effecten van JOGG zoeken we aansluiting bij bestaande onderzoeken van GGD. De nieuwste onderzoeksgegevens van de GGD zullen begin januari beschikbaar zijn in de vorm van een startfoto. Indien blijkt dat deze gegevens niet voldoende informatie bieden zal met de werkgroep monitoring en evaluatie worden gekeken naar aanvullende onderzoeken. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 27

29 Stap 2: Monitoring- en evaluatieplan Monitoring en evaluatie van zowel proces en effect van JOGG-Weststellingwerf zal worden beschreven in een monitoring- en evaluatieplan. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het format van het JOGG-bureau. Zodra er een werkgroep monitoring en evaluatie gevormd is, zal deze het monitoring- en evaluatieplan opstellen en zorgen voor de uitvoering. Stap 3: Procesevaluatie De procesevaluatie kijkt naar de implementatie en de uitvoering van een project. Het bekijkt waarom het project de vooraf gestelde doelen wel of niet behaald heeft, of het project wel terecht is gekomen bij diegene voor wie het bedoeld was, of het programma wel of niet gewaardeerd is door deze mensen en of het programma is uitgevoerd volgens het vooraf vastgestelde projectplan. Een procesevaluatie geeft dan ook de mogelijkheid om een programma tussentijds bij te sturen en zodoende te optimaliseren. Voorbeeld evaluatievragen: - Wat doen we? Wanneer? Waar? Hoe veel/vaak? - Loopt het programma zoals gepland? Indien dit niet het geval is, waarom is het veranderd? - Zijn er invloeden van buitenaf die de input of activiteiten hebben beïnvloed? - Blijft het programma binnen het budget en op schema van de tijdsplanning? - Is er sprake van effectieve samenwerkingsverbanden? Waarom wel/niet? - Wat lijkt goed te werken? Waarom? - Wat lijkt niet goed te werken? Waarom? - Wordt de doelgroep bereikt? - Moet er vanaf nu iets veranderd worden? Zo ja, moet het logisch model aangepast worden? Stap 4: Jaarlijks voortgangsrapport Het evalueren en het bijstellen van de plannen op basis van de resultaten is verder een continu proces. Resultaten van verschillende doelen zullen op verschillende momenten bekend worden. Toch is het belangrijk om een jaarlijkse rapportage uit te brengen over de voortgang van JOGG- Weststellingwerf. In de jaarlijkse rapportage worden ook uitkomsten van de evaluatie gedeeld. Het voortgangsrapport wordt ook opgenomen in het communicatieplan. Stap 5: Effectevaluatie Tijdens een effectevaluatie worden de korte-, middel- en lange termijneffecten van een programma gemeten (zie H3). Effectevaluatie kan alleen worden uitgevoerd als het programma ver genoeg is doorontwikkeld om de gewenste resultaten te kunnen leveren. Reële resultaten van de JOGG-aanpak op lokaal niveau zijn feitelijk alleen mogelijk wanneer het JOGG-programma volledig uit de opstartfase is. Echter, vragen die betrekking op korte termijn effecten van een programma kunnen soms al tijdens de uitvoeringsperiode beantwoord worden. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 28

30 10. Van inventarisatie-inzichten naar activiteiten 10.1 Inleiding Het uiteindelijke doel is om gezond eten en bewegen gemakkelijk en aantrekkelijk te maken. Daarvoor is een beter en soms meer aanbod nodig. De bedoeling is om op basis van de inventarisatie van de bestaande activiteiten en inzicht in drijfveren van de doelgroep de set van interventies of activiteiten te bepalen en optimaliseren Aanpak Doelstelling is een passend en haalbaar activiteitenplan waarin activiteiten en interventies zijn opgenomen voor het JOGG-gebied in Weststellingwerf. De werkgroepen preventie, zorg en communicatie spelen een rol bij het opstellen van dit activiteitenplan, waarbij focus wordt aangebracht op doelgroepen en thema s. Er zijn een aantal criteria te noemen om tot de selectie van interventies en activiteiten te komen. De interventie/activiteit moet: zo veel mogelijk bewezen effectief zijn. Maak hiervoor gebruik van de Interventie Database van het Centrum Gezond Leven; positief en leuk zijn, niet betuttelend, niet stigmatiserend; bijdragen aan bewustwording en gedragsverandering t.a.v. voedingsgedrag en beweging uitgevoerd worden door de hele marketingstrategie van de 5P s in te zetten. (Product, Plaats, Promotie, Prijs, Partners) aansluiten bij de belevingswereld van de bewoners in de wijk (bijvoorbeeld qua opleidingsniveau, etnische achtergrond, taal etc); zowel aansluiten bij groepen als bij individuen; inpasbaar zijn in de dagelijkse activiteiten van kinderen en ouders cq de school/organisatie (bij voorkeur dicht bij huis); zich lenen voor opname in het structureel beleid; financieel en organisatorisch goed haalbaar zijn Aanzet en ideeën activiteiten en interventies In deze paragraaf wordt een aanzet gegeven tot activiteiten en interventies. Definitieve inzet wordt afgestemd met betrokken partijen. Kick-off Wat: Een prima eerste aangelegenheid om JOGG te laten zien aan de stakeholders en/of het publiek is door middel van een kick-off. Deze kick-off wordt vaak gebruikt als publieke kennismaking waarbij tevens het JOGG-gemeentebord wordt overhandigd aan de meest betrokken wethouder. Een kick-off is het meest succesvol als deze wordt georganiseerd als het JOGG fundament staat. De organisatie (publiek en privaat) staat in de startblokken en er is een visie voor de toekomst. Kortom er valt al echt wat te vertellen over JOGG en het publiek komt vanaf dat moment op verschillende manieren in aanraking met JOGG en de verschillende JOGG-activiteiten. Wie: JOGG-regisseur in samenwerking met diverse partners en de doelgroep Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 29

31 Inzet buurtsportcoach in de JOGG-wijk (overleggen met Buurtsportwerk Weststellingwerf) Wat: De inzet van buurtsportwerk Weststellingwerf wordt in 2016 uitgebreid naar Wolvega, zoals beschreven in het uitvoeringsprogramma 2016 van Buurtsportwerk Weststellingwerf. De buurtsportcoach kan de rechterhand van de JOGG-regisseur zijn en is een belangrijke verbinder richting de wijken. Wie: Buurtsportwerk en JOGG-regisseur. Gezonde School Wat: Hierbij valt te denken aan een gezond traktatiebeleid, fruitbeleid, water drinken, beweegvriendelijke schoolpleinen. Met de interventie Gezonde School zet gemeente Weststellingwerf al een aantal jaar in op het gezondheidsbeleid op scholen. Vanuit het huidig lokaal gezondheidsbeleid willen wij jaarlijks uitbreiding van minimaal twee Gezonde Scholen. Gedurende de JOGG-periode gaan wij hier mee door. Daarnaast willen wij inzicht krijgen hoe Gezonde School geborgd is bij scholen die het traject hebben afgerond en het behalen van een van de vignetten, zoals voeding en bewegen & sport stimuleren. Wie: De gezondheidsbevorderaar en jeugdverpleegkundigen van de GGD spelen hierin een belangrijke rol. De Gezonde Sportkantine Wat: De Gezonde Sportkantine is een programma waarmee sportclubs in een paar eenvoudige stappen hun aanbod gezonder kunnen maken, zonder daar omzet voor in te leveren. Sportclubs kunnen zich aanmelden bij de Gezonde Sportkantine en krijgen dan bezoek van een sportkantine adviseur. Die bekijkt samen met de club wat er in het aanbod kan veranderen, en wat goed zal aanslaan bij de bezoekers. De sportclub gaat zelf met het advies aan de slag en krijgt verdere ondersteuning via een online platform. Wie: JOGG-regisseur en buurtsportwerk spelen een rol in het enthousiasmeren van sportverenigingen om deel te nemen aan De Gezonde Sportkantine. De Gezonde Werkvloer Wat: JOGG streeft naar een omgeving waarin de gezonde keuze de normaalste zaak van de wereld is. Ook de werkomgeving heeft invloed op leefstijl en gezondheid. Jongeren Op Gezond Gewicht wil jongeren die (bijna) toetreden tot de arbeidsmarkt en de volwassenen die de jongeren omringen, ook op hun werk bewust maken van het belang van een gezonde leefstijl. Om werkgevers en werknemers op weg te helpen biedt Jongeren Op Gezond Gewicht De Gezonde Werkvloer, lokale inspiratiebijeenkomsten voor bedrijven en organisaties uit de publieke, private en maatschappelijke sector. Wie: Deze bijeenkomsten worden georganiseerd door het landelijk JOGG bureau in nauwe samenwerking met de JOGG-regisseur. De werkgroep publiek-private samenwerking (PPS) speelt ook een belangrijke rol. Gezonde Zwangerschap Wat: Om aanstaande ouders op eigentijdse wijze voor te bereiden worden in Weststellingwerf unieke, informatieve en laagdrempelige voorlichtingsbijeenkomsten aangeboden aan alle zwangere Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 30

32 vrouwen en hun partners. De voorlichtingsbijeenkomsten zijn ontwikkeld en bekostigd door gemeente Weststellingwerf, Verloskundigenpraktijk Weststellingwerf en Isis kraamzorg. Het doel van deze bijeenkomsten is een goede voorbereiding op de zwangerschap, de bevalling en de periode daarna. De inhoud van het programma wordt aangepast op de wensen en vragen vanuit de groep. Daarin zit de kracht van deze voorlichting. Met JOGG-Weststellingwerf kan deze voorlichting worden versterkt en met sociale marketing kan nog meer worden aangesloten bij de beleefwereld van de zwangere vrouwen en hun partners. Wie: Beleidsmedewerker gezondheidszorg, Isis Kraamzorg, JGZ GGD Fryslân en verloskundigenpraktijken in gemeente Weststellingwerf. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 31

33 11. Communicatie 11.1 Inleiding De JOGG-aanpak leunt op een goede communicatiestrategie naar zowel de gebruiker als naar partners. De kracht zit in de gezamenlijke aanpak en het herhalen van dezelfde boodschap. Op school, op straat, in de supermarkt, maar ook thuis wordt het niet alleen leuker, maar ook makkelijker om gezonder te leven. Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma is communicatie erg belangrijk. Dit hoofdstuk beschrijft hoe wij dit gaan doen Strategie Om binnen de gemeente tot een integrale aanpak te komen, moet de JOGG-aanpak en achterliggende boodschap bekend worden bij andere beleidsvelden. Hiervoor moet een manier uitgedacht worden waarin communicatie zal plaatsvinden op zowel ambtelijk niveau als op bestuurlijk niveau. Daarnaast is de communicatie er op gericht om partijen te inspireren om bij te dragen aan JOGG- Weststellingwerf, samenhang tussen de verschillende interventies en activiteiten aan te brengen en te verduidelijken. Kinderen in de JOGG-buurten en hun ouders worden verleid om mee te doen aan activiteiten die in het kader van JOGG worden georganiseerd. Voor de inwoners van Weststellingwerf is het niet van belang om op de hoogte te zijn van de JOGGaanpak: zij moeten vooral weten dat bewegen en gezond eten en drinken leuk, gezond en makkelijk is. De focus van de JOGG-communicatie ligt dan ook grotendeels op de stakeholders en het naar buiten brengen van een eenduidige en centrale boodschap. Voorbeeld gedrag vormt een belangrijk onderdeel van de communicatie. Ambassadeurs en rolmodellen geven het goede voorbeeld, maar ook de gemeente zelf heeft een voorbeeldfunctie. Voor de communicatie in Weststellingwerf zijn de landelijke richtlijnen voor de communicatie rondom JOGG leidend. Deze richtlijnen betekenen o.a. een positieve aanpak, een kernboodschap, een logo en beeldmateriaal Aanpak Een communicatieadviseur bij de JOGG-aanpak is essentieel. Deze heeft als taak om te adviseren, ondersteunen en het uitvoeren van gezamenlijke acties uit een communicatieplan. Er wordt een aparte werkgroep opgericht rondom communicatie (en eventueel sociale marketing). Deze werkgroep geeft strategisch advies over het uitdragen van de JOGG-boodschap naar de doelgroep. Communicatie wordt afgestemd op de doelgroep, hierbij zal ook rekening gehouden moeten worden met laaggeletterdheid. Er zal een communicatieplan worden opgesteld dat inzicht geeft in de communicatie rondom JOGG. Hierin worden dan ook de communicatiemomenten aangegeven. Bij de uitvoering moet kritisch worden gekeken naar de taken die de communicatieadviseur en/of JOGG-regisseur op zich nemen en naar wat partners kunnen oppakken. We moeten ernaar streven om uitvoerende activiteiten zoveel mogelijk weg te zetten of door anderen op te laten pakken, zodat de aanpak geborgd wordt. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 32

34 12. Planning en financiële paraaf 12.1 Planning In onderstaande tabel is de voorlopige planning van JOGG-Weststellingwerf t/m oktober 2016 weergegeven. In oktober 2016 zal de planning worden aangevuld en geactualiseerd. Onderwerp Activiteit Datum Lokale organisatie Stuurgroep is gevormd en 1 e overleg is gepland Maart 2016 Begeleidingsgroep is gevormd en overleggen staan gepland Februari 2016 Werkgroepen zijn gevormd Juni 2016 Plan van aanpak 1 ste Concept af Januari 2016 Concept vaststellen door college Maart 2016 Bespreken in: begeleidingsgroep stuurgroep Februari 2016 April 2016 Definitief plan vaststellen door college B&W Mei 2016 Draagvlak Kick-off Mei/Juni 2016 Publiek-private samenwerking Verbinding Preventie en zorg Sociale marketing Bijeenkomst: gemeentelijke ambtenaren raad professionals Maart 2016 Mei 2016 Doorlopend Stap 1: visievorming Januari-maart 2016 Stap 2: contact April-juli 2016 Stap 3: eerste contract ondertekenen Oktober 2016 Zorgketen is beschreven en activiteiten/interventies zijn geïnventariseerd Juni 2016 Alle professionals zijn op de hoogte van de zorgketen Oktober 2016 Stap 1: 1 e thema is bekend April-mei 2016 Stap 2: doelgroep analyse April-oktober 2016 Stap 3: workshop Sociale marketing Oktober 2016 Monitoring & evaluatie Stap 1: nulmeting Maart 2016 Stap 2: doelen zijn bekend en monitoring- en evaluatieplan is gereed Mei 2016 Communicatie Communicatieplan is gereed April 2016 Algemeen Jaarlijks voortgangsrapport Oktober 2016 Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 33

35 12.2 Financiën Totale kosten De projectbegroting voor de gehele JOGG-periode (1 oktober 2015 t/m 1 oktober 2018) bedraagt ,00-. In bijlage 2 staat een gedetailleerde begroting weergegeven. Kosten JOGG-regisseur en JOGG-fee De kosten van ,00 voor de JOGG-regisseur en JOGG-fee voor de totale JOGG-periode worden volledig gedekt conform collegebesluit van 30 juni 2015 ( /c). Bronnen JOGG-regisseur en JOGG-fee GIDS-gelden ( ): ,00 Gedeelte budget lokaalgezondheidsbeleid ( ): ,00 Gedeelte budget armoedebeleid ( ): ,00 Totaal ,00 Kosten uitvoering JOGG plan van aanpak Voor de uitvoering van het plan van aanpak (zoals JOGG-activiteiten, sociale marketing, communicatie) zijn de kosten ,00. Deze kosten worden gedekt vanuit het lokaalgezondheidsbeleid en de GIDS-middelen. Bronnen uitvoering JOGG plan van aanpak Budget GIDS-gelden ( ): ,00 Gedeelte budget lokaalgezondheidsbeleid ( ): ,00 Totaal ,00 Totaal bronnen Gedeelte budget GIDS-gelden ( ): ,00 Gedeelte budget lokaalgezondheidsbeleid ( ): ,00 Gedeelte budget armoedebeleid ( ): ,00 Bijdrage externe partners pro memorie Totaal ,00 Pro memorie De uit te voeren activiteiten zijn medeafhankelijk van de inzet en cofinanciering van stakeholders (zowel publiek als privaat). Voor JOGG-activiteiten is er vanuit de gemeente een vast bedrag van gereserveerd. Met publiek-private samenwerking streven wij ernaar dit bedrag groter te maken. Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 34

36 1 Het totale budget GIDS-gelden bedraagt over de periode Bijlage 1: Trendcijfers overgewicht Weststellingwerf Bron: GGD Fryslân. Jaarrapportage 0-12 jaar: Gezond opgroeien in Weststellingwerf 2015 Plan van aanpak JOGG-gemeente Weststellingwerf 35

37 Bijlage 2: Projectbegroting JOGG- Weststellingwerf JOGG Weststellingwerf JOGG-regisseur JOGG-fee JOGG- Activiteiten Communicatie incl. bijeenkomsten en kick-off Sociale marketing Evaluatie Laatste kwartaal Eerste drie kwartalen 2018 Totaal 8.500, , , , , ,50* 6.050,00* 6.050,00* 4.537,50* ,00 - Vast: 5.000,00 Vast: 5.000,00 Vast: 5.000, ,00 pm. pm. pm , ,00 pm , , ,00 pm , , ,00 pm ,00 Onvoorzien (ca. 5% totaal) , ,00 pm ,00 Totaal , , , , ,00 *JOGG-fee is per jaar + 21% btw 36