Dataprofiel voor Publicaties

Transcriptie

1 Dataprofiel voor Publicaties Auteur: Bert Lemmens Date: Subject: modelprofielen Versie Datum Wijzigingen Auteur Start document Bert Lemmens 1

2 2

3 Inleiding Dit document beschrijft het PACKED Dataprofiel voor Publicaties. Dit profiel is een hulpmiddel bij de implementatie van databanken voor collectiebeheer. Het ondersteunt de beschrijving van publicaties : teksten, afbeeldingen of audiovisueel materialen die vermenigvuldigd worden met het doel deze openbaar te maken, te verspreiden en te exploiteren. Het PACKED Dataprofiel heeft als doel: de inhoudelijke consistentie van collectiedata te verzekeren ten behoeve van het beheer van de collectie; en de uitwisselbaarheid en doorzoekbaarheid van collectiedata te vergroten ten behoeve van online ontsluiting. Hierbij wordt beroep gedaan op erfgoedstandaarden: standaard datastructuren zoals MARC21 Bibliographic en RDA worden gebruikt voor de structuur van het dataprofiel. Standaard beschrijvingsregels zoals de Open VLAC regelgeving en RDA worden gebruikt om de inhoud van de beschrijving te normaliseren. Met behulp van het standaard uitwisselingsformaat MODS, kan de data die je met dit profiel verzameld, eenvormig gecodeerd worden om ze uit te wisselen met andere bibliotheekcatalogi. Dit document bevat informatie over de standaarden die in dit profiel gebruikt worden en de specificaties van de datastructuur van het profiel, inclusief verwijzingen naar corresponderende standaard beschrijvingselementen en beschrijvingsregels. Wat is een dataprofiel? Een dataprofiel is geen standaard, maar een hulpmiddel bij de ontwikkeling van een collectiebeheersysteem. Een dataprofiel is bijvoorbeeld nuttig wanneer je een lege databank wil configureren voor het beschrijven van je collectie. Maar je kan het profiel ook gebruiken wanneer je je collectie beschrijft in een rekenblad of op papier. Een dataprofiel is een verzameling beschrijvingselementen die inhoudelijk gegroepeerd zijn volgens een bepaalde structuur. Dit dataprofiel bestaat bijvoorbeeld uit acht groepen. De groep Identificatie verzamelt alle beschrijvingselementen die het artefact identificeren. De groep Beschrijving alle elementen die het artefact formeel beschrijven, enz. Een beschrijvingselement is een duidelijk omschreven inhoud die aangeduid wordt met een label en vormelijk beantwoord aan een aantal beschrijvingsregels. Een voorbeeld is het element auteur : auteur: Lanoye, Tom Het element auteur verwijst naar de auteur van de publicatie in je bibliotheekcollectie en wordt geïdentificeerd met het label auteur. De bijhorende beschrijvingsregel vereist bijvoorbeeld dat de familienaam gevolgd wordt door een komma-spatie en de voornamen. Dit dataprofiel is zelf geen normatief document. Het vormt een vertrekpunt voor de ontwikkeling van een collectiebeheersysteem en is een instrument om de eigen beschrijvingsprocedures te 3

4 normeren met behulp van erfgoedstandaarden. Gebruikers worden uitgenodigd om, met behulp van deze standaarden, het profiel verder uit te breiden in functie van de aard van hun collectie. Daarbij vormen de onderliggende erfgoedstandaarden de eigenlijke norm. Voor wie? Collectiebeheerders kunnen dit dataprofiel gebruiken om het registratieproces in hun collectie te evalueren en eventueel bij te sturen. Ontwikkelaars kunnen dit dataprofiel gebruiken als vertrekpunt voor het datamodel van het collectiebeheersysteem dat ze ontwikkelen. Standaarden? Een dataprofiel is een selectie van beschrijvingselementen. Voor het maken van die selectie werd gebruik gemaakt van een aantal erfgoedstandaarden die diep geworteld zijn in de museale praktijk. Deze selectie is gebaseerd op een vergelijking van een aantal bestaande lijsten met minimale en aanbevolen beschrijvingselementen (m.n. Open VLACC, DC-Lib en RDA), uitgebreid met een aantal beschrijvingselementen die belangrijk zijn voor de online ontsluiting van de collectie (m.n. rechten en representaties). Om de inhoudelijk consistentie en uitwisselbaarheid van de collectiedata te verhogen, werden verwijzingen opgenomen naar een aantal standaardbeschrijvingsregels (m.n. Open VLACC en RDA) die de inhoudelijke en vormelijke eisen voor de collectiedata beschrijven. Alle beschrijvingselementen werden uiteindelijk gecodeerd met behulp van het MODS XML- Schema. Daarbij werd zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de bestaande crosswalks die beheerd worden door de Library of Congress. Meer informatie over de standaarden die in dit profiel gebruikt werden vindt U in de volgende paragraaf. Implementaties Een dataprofiel ondersteunt het beschrijvingsproces van een erfgoedobject, onafhankelijk van een bepaalde softwaretoepassing. Het vormt een blauwdruk voor de implementatie van een collectiebeheersysteem in een databanktechnologie naar keuze. Ter evaluatie werd het Dataprofiel voor Artefacten door PACKED geïmplementeerd in Collective Access. Het corresponderende CA metadataprofiel is terug te vinden op de CEST wiki. Implementaties in andere databanksystemen zijn van harte welkom en kan U melden op [email protected]. 4

5 Datastructuur De datastructuur van het Dataprofiel voor Publicaties bestaat uit 85 elementen en sub-elementen, verspreid over 15 informatiegroepen. Deze elementen werden hoofdzakelijk ontleend aan MARC21 Bibliographic en RDS. Ze werden verder aangevuld met elementen voor administratieve gegevens over rechten, digitale representaties en het record zelf. Voor elke element werden de corresponderende beschrijvingsregels in de Open VLACC regelgeving en RDA. Naargelang de aard van de collectie kan voor een van deze drie regelwerken gekozen worden. Zoals hierboven reeds vermeld kunnen deze elementen, naargelang het type object dat beschreven wordt, verder uitgebreid worden met elementen uit één van deze drie standaarden. Hieronder vind je een legende bij de technische specificaties van de datastructuur: Naam van de informatiegroep Minimumbeschrijving Open VLACC? Minimumbeschrijving RDA? Verwijzing naar beschrijvingsregels 4. Materiaalaanduiding 1,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 4.1 Materiaalaanduiding 1,1 selectielijst x 4.2 Medium 1,1 selectielijst 4.3 Drager 1,1 selectielijst MARC21: 245 h VLACC: 2.4 Publicatietitel materiaalaanduiding MODS: typeofresource MARC21: 337 a RDA: 3.2 Item Media type MARC21: 338 b RDA: 3.3 Item Carrier type Naam van het beschrijvingselement Minimum en maximum aantal instanties van het element, m.a.w. is het element verplicht of optioneel, uniek of herhaalbaar? 0,1: optioneel, uniek 1,1: verplicht, uniek 0,*: optioneel, herhaalbaar 1,* : verplicht, herhaalbaar Welke vorm heeft de data: tekst, datum, term uit een selectielijst, een plaatsnaam, URL, etc.? 5

6 1. Identificatie 1,* data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 1.1 Identificatienummer 1,1 tekst x 1.2 type 1,1 selectielijst: x MARC21: 240 s; 022 a; 020 a VLACC: M8.1 Identificerende nummers ISBN; T1.3 Identificerende nummers ISSN RDA: 2.12 Item Identifier for the item; 2.15 Manifestation Identifier for the manifestation MODS: identifier MODS: identifier/@type 2. Auteurs 0,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 2.1 Auteursvermelding 0,* Auteursvermelding 0,1 tekst x Taal 0,1 selectielijst x 2.2 Hoofdauteur 0,1 2.3 Andere Auteurs 0,* persoon/ organisatie persoon/ organisatie x x MARC21: 245 c VLACC: M2.11 Auteurs Verantwoordelijkheidsvermelding bij de titel RDA: 2.4 Manifestation Statement of responsibility relating to title proper; 2.4 Parallel statement of responsibility relating to title proper MODS: note/@type='statement of responsibility' MODS: note/@type='statement of responsibility'/@lang MARC21: 110 of 710 VLACC: M1 Auteurs hoofdauteur; T1.1 Auteurs hoofdauteur RDA: 2.4 Expression Statement of responsibility relating to title proper; 2.4 Parallel statement of responsibility relating to title proper MODS: name/namepart MARC21: 110 of 710 VLACC: M1 Auteurs andere auteurs; T1.1 Auteurs andere auteurs RDA: 2.4 Expression Statement of responsibility relating to title proper; 2.4 Parallel statement of responsibility relating to title proper MODS: name/namepart 3. Titel 1,* data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 3.1 Type 1,1 selectielijst x 3.2 Titel 1,1 tekst x x MODS: titleinfo/title/@type MARC21: 245 a; 246_1 a; 246_3 a; 534 a VLACC: M2.2 Publicatietitel; M2.5 Paralleltitel; M2.6 Variante titel; M2.7 Oorspronkelijke titel; T1.2 Publicatietitel titel RDA: 2.3 Manifestation Title proper; Parallel title proper; Variant title; Earlier title proper MODS: titleinfo/title 6

7 3.3 Andere Titelgegevens 0,1 tekst 3.4 Taal 0,1 selectielijst 3.5 Deelaanduiding 0,* Nummer 0,1 tekst x Naam 0,1 tekst x MARC21: 245 b; 246_1 b; 246_3 b VLACC: M2.2 Publicatietitel; M2.5 Paralleltitel; M2.6 Variante titel; M2.7 Oorspronkelijke titel; T1.2 Publicatietitel andere titelgegevens RDA: 2.3 Manifestation Other title information MODS: titleinfo/subtitle MODS: titleinfo/title/@lang MARC21: 490 v VLACC: M2.3; M2.5; M2.6 Publicatietitel deelaanduiding niveau 1 & 2 RDA: 24.6 Manifestation Numbering of part MODS: titleinfo/partnumber MARC21: 490 v VLACC: M2.3; M2.5; M2.6 Publicatietitel deelaanduiding niveau 1 & 2 RDA: 24.6 Manifestation Numbering of part MODS: titleinfo/partname 4. Materiaalaanduiding 1,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 4.1 Materiaalaanduiding 1,1 selectielijst x 4.2 Medium 1,1 selectielijst 4.3 Drager 1,1 selectielijst MARC21: 245 h VLACC: 2.4 Publicatietitel materiaalaanduiding MODS: typeofresource MARC21: 337 a RDA: 3.2 Item Media type MARC21: 338 b RDA: 3.3 Item Carrier type 5. Verschijningswijze 0,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 5.1 Verschijningswijze 0,1 selectielijst 5.2 Verschijningsfrequentie 0,1 selectielijst MARC21: LDR 07; 19 RDA: 2.13 Manifestation Mode of issuance MODS: origininfo/issuance MARC21: 246_1 a; 310 a VLACC: T1.6 Verschijningsfrequentie Verschijningsfrequentie RDA: 2.11 Manifestation Frequency MODS: origininfo/frequency 7

8 6. Editie 0,* data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 6.1 Editievermelding 0,1 tekst x 6.2 Taal 0,1 selectielijst x MARC21: 250 a VLACC: M3.1 Editie editievermelding; T1.5 Editie editievermelding RDA: 2.5 Manifestation Designation of edition; 2.5 Manifestation Parallel designation of edition MODS: 6.2originInfo/edition MODS: origininfo/edition/@lang 7. Impressum 0,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 7.1 Plaats van uitgave 0,* plaats 7.2 Uitgever 0,* persoon/ organisatie 7.3 Jaar van uitgave 0,1 date x x MARC21: 260 a VLACC: M4.1 Impressum Plaats van uitgave; T1.7 Impressum Plaats van uitgave RDA: 2.8 Manifestation Place of publication MODS: origininfo/place/placeterm/@type='text' MARC21: 542 k VLACC: M4.2 Impressum uitgever; T1.7 Impressum uitgever RDA: 2.7 Manifestation Publisher MODS: origininfo/publisher MARC21: 542 i VLACC: M4.3 Impressum jaar van uitgave; T1.7 Impressum jaar van uitgave RDA: 2.9 Manifestation Date of publication MODS: origininfo/dateissued 8. Collatie 0,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 8.1 Paginering en/of aantal delen 0,1 tekst x 8.2 Illustratievermelding 0,1 tekst 8.3 Formaat 0,1 tekst 8.4 Begeleidend materiaal 0,1 tekst 8.5 Reductieratio 0,1 selectielijst 8.6 Bestandstype 0,1 selectielijst 8.7 Bestandscodering 0,1 selectielijst MARC21: 300 a VLACC: M5.1 Collatie Paginering en/of aantal delen RDA: 3.4 Item Extent MODS: extent MARC21: 300 b VLACC: M5.1 Collatie Illustratievermelding RDA: 3.6 Manifestation Illustrative content MODS: note/@type='illustrative content' MARC21: 300 c VLACC: M5.1 Collatie Formaat RDA: 3.5 Item Book format MODS: physicaldescription/form/@type='bookformat' MARC21: 300 e VLACC: M5.1 Collatie Begeleidend materiaal RDA: 3.9 Item Equipment or system requirements MODS: note/@type='system details' MARC21: 340 f RDA: 3.6 Item Reduction ratio MODS: physicaldescription/form/@type='reductionratio' MARC21: 256 a RDA: 3.6 Item File type MODS: physicaldescription/form/@type='filetype' MARC21: 256 a RDA: 3.6 Item Encoding format 8

9 MODS: 9. Reeksgegevens 0,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 9.1 ISSN 0,1 tekst 9.2 Auteursvermelding 0,* Auteursvermelding 0,* tekst Taal 0,* selectielijst 9.3 Titel 0,* Type 1,1 selectielijst Hoofdtitel van de reeks Andere Titelgegevens 0,1 tekst x 0,1 tekst Taal 0,1 selectielijst 9.4 Nummering binnen de reeks 0,1 tekst x MARC21: 490 x VLACC: M6.6 Reeksgegevens ISSN van de reeks RDA: 2.10 Manifestation ISSN of series MODS: RDA: 2.12 Manifestation Statement of responsibility relating to series; 2.12 Parallel statement of responsibility relating to series MODS: of responsibility' MODS: of responsibility'/@lang MODS: relateditem/@type='series'/titleinfo/title@type MARC21: 490 a VLACC: M6.1 Reeksgegevens Hoofdtitel van de reeks RDA: 2.12 Manifestation Title proper of series; 2.12 Parallel title proper of series MODS: relateditem/@type='series'/titleinfo/title MARC21: 490 a VLACC: M6.2 Reeksgegevens Ondertitel van de reeks RDA: 2.12 Manifestation Other title information of series; Parallel other title information of series MODS: relateditem/@type='series'/titleinfo/subtitle MODS: relateditem/@type='series'/titleinfo/title@lang MARC21: 490 v VLACC: M6.5 Reeksgegevens Nummering binnen de reeks RDA: 2.12 Manifestation Numbering within series MODS: relateditem/@type='series'/titleinfo/partnumber 10. Inhoud 0,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 10.1 Samenvatting 0,1 tekst 10.2 Algemene annotatie 0,1 tekst MARC21: 520 a RDA: 7.10 Manifestation Summarization of the content MODS: abstract MARC21: 500 a VLACC: M7.1; T1.9 Algemene annotatie algemene annotatie RDA: 2.20 Manifestation Note MODS: note 9

10 10.3 Taal 0,* selectielijst MARC21: 546 a VLACC: T1.4 Publicatietaal Publicatietaal RDA: 7.12 Manifestation Language of the content MODS: language/languageterm/@type='text' 11. Werken 0,* data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 11.1 Identificatienummer 0,* Identificatienummer 1,1 tekst Domein 1,1 selectielijst 11.2 Genre 1,1 selectielijst 11.3 Titel 0,* Titel 1,1 tekst Type 1,1 selectielijst 11.4 Creatie 0, Datum 0,1 datum Plaats 0,* plaats 11.5 Taal 0,* selectielijst 11.6 Historische beschrijving 0,1 tekst MARC21: 024 a RDA: 6.8 Work Identifier for the work MODS: relateditem/@type='work'/identifier MARC21: MODS: relateditem/@type='work'/identifier@type MARC21: 336 a RDA: 6.9 Work Content type MODS: relateditem/@type='work'/genre MARC21: 130 t RDA: 6.2 Work Preferred title for the work; Variant title for the work MODS: relateditem/@type='work'/titleinfo/title MARC21: MODS: relateditem/@type='work'/titleinfo/@type MARC21: 130 f RDA: 6.10 Expression Date of expression MODS: relateditem/@type='work'/origininfo/datecreated RDA: 6.5 Work Place of origin of the work MODS: relateditem/@type='work'/origininfo/place/placeterm/@ type='text' MARC21: 130 l RDA: 6.11 Expression Language of expression MODS: relateditem/@type='work'/language/languageterm/@typ e='text'/@authority='iso639-2b' RDA: 6.7 Work History of the work MODS: relateditem/@type='work'/note/@type='history of the work' 10

11 12. Verwerving 1,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 12.1 Methode 1,1 selectielijst x 12.2 Datum 1,1 datum x 12.3 Aankoopprijs 0,1 tekst 12.4 Bron 1,1 tekst x 12.5 Credit line 0,1 tekst MARC21: 541 c RDA: 2.17 Item Custodial history MODS: note/@type='acquisition method' MARC21: 541 d RDA: 2.17 Item Custodial history MODS: note/@type='acquisition date' MARC21: 541 h VLACC: M8.4 Prijsgegevens prijs; munteenheid RDA: 2.17 Item Custodial history MODS: note/@type='purchase price' MARC21: 541 a RDA: 2.18 Item Immediate Source of Acquisition MODS: note/@type='acquisition souce' MODS: note/@type='credit line' 13. Rechten 1,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 13.1 Status auteursrecht werk 1,1 selectielijst x 13.2 Vermelding auteursrecht werk 1,1 tekst x 13.3 Rechthebbende 0,* persoon/ organisatie 13.4 Datum auteursrecht 0,1 datum 13.5 Overeenkomst 0,* Type 0,1 selectielijst Begin- en einddatum 0,1 datum Toepassingsgebied 0,* plaats MARC21: MODS: note/@type='copyright status item' MARC21: 542 f MODS: note/@type='copyright statement item' MARC21: 542 d MODS: note/@type='copyright holder item' MARC21: 542 g RDA: 2.11 Manifestation Copyright date MODS: origininfo/copyrightdate MODS: note/@type='licence type item' MODS: note/@type='licence date item' MODS: note/@type='licence coverage item' 11

12 14. Representatie 0,* data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 14.1 Bestandsnaam 0,1 URL 14.2 Bijschrift 0,1 tekst Status auteursrecht representatie Vermelding auteursrecht representatie 14.5 Rechthebbende 0,* 14.6 Overeenkomst 0,* 0,1 selectielijst 0,1 tekst persoon/ organisatie Type 0,1 selectielijst Begin- en einddatum 0,1 datum Toepassingsgebied 0,* plaats MARC21: 856 u VLACC: T1.9.3 URL URL RDA: 4.6 Item Uniform Resource Locator MODS: location/url MODS: note/@type='representation label' MODS: note/@type='copyright status representation' MODS: note/@type='copyright statement representation' MODS: note/@type='copyright holder representation' MODS: note/@type='licence type representation' MODS: note/@type='licence date representation' MODS: note/@type='licence coverage representation 15. Record 0,1 data type VLACC RDA Beschrijvingsregels 15.1 Registratie - voortgang 1,1 selectielijst x 15.2 Registratie - toegang 0,1 selectielijst 15.3 Status auteursrecht data 0,1 selectielijst 15.4 Vermelding auteursrecht data 0,1 tekst 15.5 Wijzigingen 1,* Registrator 1,1 selectielijst x MODS: note/@type='status record' RDA: 7.14 Item Accessibility content MODS: note/@type='status accessibility' MODS: note/@type='copyright status data' MODS: note/@type='copyright statement data' MODS: note/@type='cataloger' 12

13 Registratiedatum 1,1 datum x RDA: 7.11 Manifestation Date of capture MODS: note/@type='date of capture' 13

14 Standaarden (tba) 14