PUBERBREIN EN GEZONDHEID

Transcriptie

1 PUBERBREIN EN GEZONDHEID Liesbeth Faber Adviseur gezondheidsbevordering EAT, TRAIN, STUDY, SLEEP, REPEAT

2

3 PROGRAMMA Puberbrein Pubers en gezondheid Voeding Bewegen Huiswerk en afleiding Slapen Alcohol Wat kunt u hiermee in de opvoeding van uw kind?

4 DE PUBERTEIT Dit is de periode waarin jongeren zich tot volwassene ontwikkelen. Ze worden geslachtsrijp en ontwikkelen zich mentaal tot volwassenen. Over het algemeen valt de puberteit tussen het 10 e en 18 e levensjaar.

5 VROEGE ADOLESCENTIE vroege adolescentie (10-14 jaar) midden adolescentie (14-16 jaar) late adolescentie (16-22 jaar) Willen niet opvallen Gevoelig voor groepsdruk Handelen impulsief Zijn emotioneel gevoelig

6 MIDDEN ADOLESCENTIE vroege adolescentie (10-14 jaar) midden adolescentie (14-16 jaar) late adolescentie (16-22 jaar) Stemmingswisselingen Ontwikkelen van eigen ik Experimenteren & risico s opzoeken Gevolgen van eigen gedrag kunnen ze (nog) niet goed inschatten

7 LATE ADOLESCENTIE vroege adolescentie (10-14 jaar) midden adolescentie (14-16 jaar) late adolescentie (16-22 jaar) Steeds zelfbewuster, betere zelfreflectie Denken verder vooruit Minder gevoelig voor groepsdruk Vallen af en toe terug in onvolwassenheid

8 PUBERGEDRAG Lange tijd kregen hormonen schuld van puberaal gedrag Nu weten we: ook ontwikkeling van de hersenen bepalen pubergedrag

9 HET PUBERBREIN In ontwikkeling tot 24 jaar PUBERBREIN PUBERBREIN

10 HET PUBERBREIN

11 HET PUBERBREIN VOLWASSENENBREIN PUBERBREIN

12 PUBERS Voelen minder remmingen en zoeken risico's op; Kunnen hun emoties niet goed onder controle houden; Zijn snel afgeleid en hebben moeite met plannen; Overzien de langetermijngevolgen niet; Worden avondmensen doordat hun bioritme verandert; Zijn op zoek naar acceptatie en daardoor beïnvloedbaar; Zijn gevoeliger voor beloning dan voor straf. PUBERBREIN

13 OOK POSITIEF Helpt ze ook om nieuwe dingen te ontdekken, zoeken naar onafhankelijkheid, naar eigen rol in de groep Daarnaast: puberteit is de periode waarin pubers talenten ontdekken en ontwikkelen

14 LICHAMELIJKE ONTWIKKELING Je kind is in de groei tot ongeveer 18 jaar. Grootste groeispurt is tot 16, 17 jaar. Na de eerste menstruatie groeien meisjes nog zo n 8 tot 10 cm door in 2 jaar tijd. Jongens groeien langer door. De groei kost energie: Veel eetlust Moe zijn Niet lekker voelen

15 DUS GEZOND LEVEN! Gezond eten Veel bewegen Goed slapen Geen genotmiddelen Hierdoor: Kunnen jongeren zich beter concentreren. Presteren ze beter op school. Voelen ze zich fitter en krijgen ze meer controle over hun veranderende lichaam. Hebben ze een beter zelfbeeld en groter zelfvertrouwen. Maken ze gezondere keuzes.

16 PUBERS EN (GEZONDE) VOEDING

17 IK BEPAAL ZELF WAT IK EET Wat vindt u? Wie hebben er allemaal invloed? Familie Vrienden Televisie/reclame Maatschappij

18 WE ETEN WAT ER IS.. Weekvoorraad van een gezin in Tsjaad (bron: Hungry Planet)

19 WE ETEN WAT ER IS.. Weekvoorraad van een gezin in Nederland (bron: Hungry Planet)

20 EETPATROON PUBERS: DE PRAKTIJK Te weinig brood en zuivel. Te weinig groenten en fruit. Geen margarine op brood (vitamine D-tekort). Te veel koek, snoep, snacks en frisdranken.

21 WAT SPEELT OOK NOG EEN ROL? Te laat opstaan: geen ontbijt en geen tijd om lunch te maken. In pauze en tussenuur naar supermarkt of snackbar. Meedoen met de groep. Geen goede warme maaltijd door bijbaantje of sport. Diëten en/of extreem bezig zijn met gezond eten.

22 GEZOND ETEN STIMULEREN Wat kunnen ouders doen?

23 DAAR THUIS WAAR EEN GEZONDE JE INVLOED HAVEN HEBT Houd rekening met de inkoop, vooral basisvoeding! Snacks in huis = snacks eten Zet een mooie gevulde fruitschaal op tafel Zorg voor een gezond ontbijt en een gezonde avondmaaltijd en eet samen aan tafel. Neem water als standaard. Geef ze verantwoordelijkheid!

24 PUBERS EN BEWEGEN

25 BEWEEGNORM JONGEREN Beweegnorm: 1 uur per dag matig intensief bewegen én 2x per week intensief bewegen (sport) In 2015 voldeed 26% van de jongeren (12-17 jaar) aan de norm.

26 NEDERLANDERS ZITTEN TEVEEL, JONGEREN HET MEEST Hoeveel uur zit de gemiddelde Nederlander per dag? 8,7 uur 9,8 uur Jongeren (12-20 jaar) scoren het hoogst met: 10,4 uur per dag

27 GAMEBOYRUG OF TABLETNEK Generatie geboren na 1995 bezoekt vaker fysio- en oefentherapeuten met rug-, nek- en schouderklachten. In het ergste geval: bochel of 16-jarige met een hernia. Oorzaak: jongeren zitten onderuit gezakt en bewegen te weinig. Buikspieren worden sterker dan de rugspieren lijf zakt in.

28 VOORKOMEN VAN EEN TABLETNEK Let op het zitgedrag van uw kind en corrigeer zijn/haar houding. Zorg voor afwisseling in de houding. Stel regels over tijdsbesteding. Stimuleer uw tiener om te bewegen.

29 HUISWERK EN SCHERMPJES Ze zijn snel afgeleid en hebben moeite met plannen

30 LEER ZE OMGAAN MET AFLEIDING

31 PUBERS EN SLAAP

32 SLAAPRITME BIJ PUBERS Slaap-waakritme verschuift in de puberteit onder invloed van hormonen. Vroegste chronotypes van alle leeftijdsfases Laatste chronotypes van alle leeftijdsfases Pubers kunnen daardoor pas laat in slaap komen en worden s ochtends laat weer wakker.

33 ANDERE OORZAKEN SLAAPTEKORT Gebruik (sociale) media Sociale verandering Gebruik cafeïne Piekeren Tot laat in de avond huiswerk maken

34 GEVOLGEN SLAAPTEKORT Minder concentratie. Geheugenproblemen Meer impulsief en ongeremd gedrag. Meer kans op ongelukjes en blessures. Gewichtstoename. Bij ernstig slaaptekort kans op ernstige gezondheidsproblemen.

35 GOED SLAPEN!

36 WAT KUNT U ALS OUDER DOEN? (1) Vertel aan je kind over het veranderende bioritme. Zorg voor zoveel mogelijk regelmaat in bedtijd en tijd van ontwaken. Geen zware maaltijden 2 uur voor bedtijd en niet met honger naar bed gaan. Tot rust komen vóór het slapen: Geen cafeïne houdende dranken 3-4 uur voor het slapen Voorkom intensieve activiteiten, zware inspanningen en stimulerende activiteiten 1 uur voor het slapen gaan Geen schermgebruik 2 uur voor het slapen gaan en zeker niet op de slaapkamer

37 WAT KUNT U ALS OUDER DOEN? (2) Stimuleer ze om overdag te bewegen en buiten te zijn. Melatonine alleen onder begeleiding van (huis)arts. Dutjes overdag: probeer dit te vermijden. Hierdoor kunnen pubers in de regel s avonds minder goed in slaap komen en slapen ze slechter door.

38 PUBERS EN ALCOHOL UW KIND EN GENOTMIDDELEN

39 ALCOHOLWET 18 - verboden om alcohol te kopen Bezit en gebruik is strafbaar UW KIND EN GENOTMIDDELEN

40 RISICO S KORTETERMIJN Slechter slapen Minder goede schoolprestaties Meer ongelukken en agressie Seksueel actiever Meer kans op onveilig vrijen Black-out Alcoholvergiftiging UW KIND EN GENOTMIDDELEN

41 ALCOHOLVERGIFTIGING : 791 jongeren tot 18 jaar Gemiddelde leeftijd: 15,5 jaar Alcohol-gerelateerde ziekenhuisopnames Geslacht: 52% jongens, 48% meisjes Bloedalcoholgehalte: 1,99 promille (10 tot 15 glazen) Afkomst: 88,5% Nederlands, 1,5% Surinaams, 1,3% Turks, ,9% 2009 Antilliaans, ,4% 2011 Marokkaans, ,2% 2014anders UW KIND EN GENOTMIDDELEN

42 RISICO S LANGETERMIJN Risico s voor de puberhersenen Meer kans op verslaving Meer kans op gebruik van ander genotmiddel UW KIND EN GENOTMIDDELEN

43 STARTLEEFTIJD De startleeftijd van middelengebruik is heel bepalend voor het ontstaan van een gewoonte of verslaving jaar Nog niet gerookt? Dan gaan ze vaak ook niet meer roken! UW KIND EN GENOTMIDDELEN

44 ONS ADVIES Drinken van alcohol zo lang mogelijk uitstellen In ieder geval: niet drinken onder de 18 jaar Roken, blowen en harddrugs vermijden UW KIND EN GENOTMIDDELEN

45 ALCOHOLVRIJ BIER? Niet strafbaar voor 18- Maar niet handig onder de 18, want: onduidelijke boodschap gewenning smaak imago UW KIND EN GENOTMIDDELEN

46 MAAK AFSPRAKEN Stel duidelijke regels (NIX18) Verwacht weerstand Wees consequent Beloon goed gedrag Regel overtreden = consequentie UW KIND EN GENOTMIDDELEN

47 MISSCHIEN DENKT U SOMS Maar Praten heeft geen zin, mijn puber luistert toch niet naar me.

48 OUDERS HEBBEN HEEL VEEL INVLOED! Jongeren protesteren vaak maar tegelijkertijd: - vinden ze het belangrijk wat u denkt - kijken ze naar hoe u het doet - hebben ze uw regels nodig Juist in de puberteit!

49 WAT KUNT U DOEN? Afstand nemen van ouders hoort bij de puberteit. Maar dat betekent niet dat uw rol is uitgespeeld. Juist nu is het belangrijk om een veilige omgeving te creëren waarin uw puber zich volledig kan ontwikkelen.

50 HOE DOE JE DAT?

51 4 BELANGRIJKE BEGRIPPEN Steun Sturing Inspiratie Motivatie

52 PRAAT MET UW PUBER Hoe kom je tot een beslissing? Hoe plan je dingen die je moet doen? Als je een keuze maakt, wat zijn dan de gevolgen? Als je iets wilt doen, maar dat kan niet, wat doe je dan? Hoe los je een probleem op? En: leer ze hun emoties onder woorden te brengen

53 TIPS VOOR EEN OPEN GESPREK WEES EEN OEN Open Eerlijk Nieuwsgierig NEEM LSD MEE Luisteren Samenvatten Doorvragen SMEER MET NIVEA Niet Invullen Voor Een Ander MAAK JE NIET DIK Denk In - Kwaliteiten LAAT OMA THUIS Opvattingen Mening - Advies

54 UW KIND EN SOCIALE MEDIA SAMENVATTEND Pubers zijn leuk! Als ouders heb je echt invloed Je bent een rolmodel! Hou interesse in je kind Steun en complimenteer je kind Maak concrete afspraken Laat pubers hun eigen fouten maken en blijf het vangnet Probéér PUBERS consequent EN SOCIALE te zijn afspraak MEDIA is afspraak

55 EVEN VOORSTELLEN S C H O O L V E R P L E E G K U N D I G E NAAM: Ruth Jaspers WERKDAGEN: Maandag, dinsdag, donderdag ADRES: [email protected] TELEFOONNUMMER: M o c h t u v r a g e n h e b b e n, n e e m d a n g e r u s t v i a d e m a i l o f t e l e f o n i s c h c o n t a c t m e t R u t h o p.

56 MEER INFORMATIE Adviseur gezondheidsbevordering GGD Hollands Midden Liesbeth Faber / Websites (voor jongeren)

57 EVALUATIEFORMULIER Wilt u het formulier a.u.b. invullen door de randen in te scheuren? De 4 vragen zijn: Nieuws gehoord? Handvatten gekregen? Prettige manier van presenteren? Rapportcijfer? Bedankt! Slecht Goed

58 Centrum Jeugd en Gezin

59 DE SCHIJF VAN VIJF

60 BASISVOEDING VOOR EEN 14-JARIGE 14-jarig meisje 14-jarige jongen