Triodos Bank. Dit zijn onze criteria voor financiering.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Triodos Bank. Dit zijn onze criteria voor financiering."

Transcriptie

1 Triodos Bank. Dit zijn onze criteria voor financiering. Vragen? Heeft u vragen over deze criteria, neemt u dan contact op met Triodos Bank via telefoon of mail naar Inleiding Triodos Bank financiert bedrijven, instellingen en projecten die op een concrete manier bijdragen aan een meer duurzame samenleving. De bank is sinds 1980 koploper in duurzaam bankieren. Maar hoe besluit Triodos Bank welke bedrijven en projecten zij financiert? En hoe weten Triodos Bank en haar spaarders dat het geld daadwerkelijk gebruikt wordt voor duurzame activiteiten? Dit document gaat over de uitgangspunten van financiering door Triodos Bank en is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in de manier waarop Triodos Bank besluiten neemt tot financiering en waarom zij deze besluiten neemt. Aangezien de markt waarin Triodos Bank actief is steeds weer verandert, is ook deze tekst aan verandering onderhevig. De principes waarop kredietverlening is gebaseerd blijven echter altijd dezelfde. Deze principes maken het mogelijk dat Triodos Bank en haar spaarders direct bijdragen aan een meer duurzame samenleving. Hoe onderscheidt Triodos Bank zich? Triodos Bank wil bijdragen aan vernieuwing in de samenleving, waardoor mensen zichzelf vrij kunnen ontwikkelen, gelijke rechten hebben en hun verantwoordelijkheid nemen voor de gevolgen van hun economisch handelen voor andere mensen en de aarde als geheel. Om bij te kunnen dragen aan een samenleving die deze principes respecteert, heeft Triodos Bank als pionier gekozen voor een vernieuwende en positieve benadering. Triodos Bank financiert uitsluitend projecten die op cultureel of sociaal gebied, dan wel ten aanzien van natuur en milieu een meerwaarde hebben en financieel duurzaam zijn en hiermee bijdragen aan een duurzame samenleving. Het kredietverleningsproces Geld kan een duurzaam en positief verschil maken. Om dit te kunnen realiseren, is het kredietverleningsproces van Triodos Bank als volgt: > > Het bepalen van duurzame sectoren, waarbinnen de bank innovatieve projecten en ondernemingen kan ondersteunen in hun ontstaan en ontwikkeling. > > De selectie van projecten, waarbij naast het behalen van de commerciële en financiële doelstellingen evenveel belang wordt gehecht aan het creëren van meerwaarde op het gebied van cultuur, sociale structuren of natuur en milieu. > > Het screenen van ieder geselecteerd project op grond van de absolute criteria die de bank hanteert. > > De financiering van specifieke bedrijfsmiddelen, activiteiten of projecten binnen de geselecteerde en gescreende bedrijven en organisaties. Duurzame sectoren die Triodos Bank financiert Triodos Bank is actief in drie sectoren: natuur & milieu, cultuur & welzijn, en sociale economie. Dit houdt in dat de bank in deze sectoren concrete projecten financiert die meerwaarde creëren op cultureel, sociaal of milieugebied en die tevens de benodigde financiële betrouwbaarheid hebben. Natuur & milieu Triodos Bank financiert projecten en initiatieven die duurzaamheid voorstaan op het gebied van natuur en milieu. De bank financiert specifiek projecten die zich inzetten voor het behoud van ecologische kringlopen en die kiezen voor duurzame alternatieven in plaats van end-of-pipe -technologie. Voor biologische landbouw en voeding verwijst de bank naar de officieel erkende labels (Skal, Biogarantie, Soil Association). Gebieden die binnen deze sector in aanmerking kunnen komen voor financiering: > > Biologische landbouw (bijvoorbeeld akkerbouw, zuivel, vlees, pluimvee, bosbouw en tuinbouw) > > Natuurvoeding (bijvoorbeeld winkels, slagerijen, voedselverwerkende industrie, restaurants) > > Duurzame energie (bijvoorbeeld windenergie, zonne-energie, waterkracht, biomassa) > > Eco-ontwikkeling (bijvoorbeeld gedeelde werkplekken, projectontwikkeling, natuurontwikkeling) > > Milieutechnologie (bijvoorbeeld hergebruik, vervoer). 1

2 Cultuur & welzijn Triodos Bank financiert projecten en initiatieven die mensen helpen zich binnen de samenleving te ontwikkelen tot vrije burgers, die zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheden. Daarom streeft de bank naar het financieren van projecten die deze kwaliteiten niet ondergeschikt maken aan financiële en commerciële doelstellingen. Gebieden die binnen deze sector in aanmerking kunnen komen voor financiering: > > Onderwijs (bijvoorbeeld scholen, opleidings- en congrescentra) > > Kinderopvang (bijvoorbeeld kinderdagverblijven, kleuterscholen) > > Gezondheidszorg (bijvoorbeeld medische centra, therapeutische boerderijen, ouderenzorg, hospices) > > Kunst en cultuur (bijvoorbeeld beeldende kunst, uitvoerende kunst, culturele centra, film en media) > > Levensbeschouwing (bijvoorbeeld meditatiecentra, religieuze en spirituele groepen) > > Maatschappelijke projecten (bijvoorbeeld sociale voorzieningen, integratie van migranten, buurthuizen en wijkcentra). Sociale economie Triodos Bank financiert bedrijven die het creëren van meerwaarde voor de samenleving en/of het milieu als een van hun belangrijkste doelstellingen beschouwen. Deze doelstelling moet duidelijk naar voren komen in de geleverde producten en diensten of de gehanteerde werkprocessen (bijvoorbeeld banen creëren voor minder bevoorrechte groepen). Op het gebied van eerlijke handel verwijst de bank naar de labels die erkend zijn door de internationale organisatie voor eerlijke handel (Fairtrade Labelling Organization). Gebieden die binnen deze sector in aanmerking kunnen komen voor financiering: > > Detailhandel non-food (bijvoorbeeld speelgoed, boeken, kleding) > > Productiebedrijven (bijvoorbeeld drukkerijen, uitgeverijen) > > Professionele dienstverlening (bijvoorbeeld advisering, onderzoek, bouwondernemers) > > Recreatie (bijvoorbeeld parken, campings, ecotoerisme) > > Huisvesting (bijvoorbeeld woningbouwcorporaties) > > Eerlijke handel (bijvoorbeeld Fair-Tradewinkels, groothandelaren) > > Ontwikkelingssamenwerking (bijvoorbeeld microkredieten, door Fairtrade Labelling Organizations International - FLO - gecertificeerde producten, gecertificeerde biologische producten). Activiteiten die niet voor financiering in aanmerking komen Naast de positieve benadering, aan de hand waarvan Triodos Bank bepaalt aan welke projecten en bedrijven de bank een financiering verstrekt, toetst de bank ook alle bedrijven en projecten aan een aantal absolute, negatieve criteria. Aan de hand van deze criteria kan Triodos Bank besluiten om aan een initiatief geen financiering te verstrekken. Deze criteria hebben betrekking op een aantal producten en diensten, die de ontwikkeling van een duurzame samenleving op de lange duur in de weg staan. Op basis van deze criteria kan een besluit genomen worden over complexe kredietaanvragen, kunnen klanten geïnformeerd worden over een kredietaanvraag en kunnen spaarders duidelijk geïnformeerd worden waarvoor hun spaargeld wel en niet gebruikt wordt. Maar het leidende principe dat een financiering verstrekt wordt aan initiatieven die een positieve bijdrage leveren aan mens en milieu staat centraal bij alle beslissingen van Triodos Bank. Hoewel Triodos Bank geen financieringen verstrekt aan organisaties die betrokken zijn bij onderstaande producten, diensten en processen, tonen de negatieve criteria wel de realiteit van de complexe economische en financiële omgeving van de bank. Om te zorgen dat de bank haar positieve bijdrage zo groot mogelijk kan maken, heeft Triodos Bank onderstaande criteria opgesteld. Triodos Bank verleent geen kredieten aan organisaties, bedrijven en projecten, die voor meer dan 5% van hun activiteiten betrokken zijn bij niet-duurzame producten en diensten of niet-duurzame werkprocessen. Daarnaast sluit de bank alle organisaties, bedrijven en projecten uit die kernenergie, wapens en milieugevaarlijke stoffen, zoals hieronder beschreven, produceren of distribueren. Niet-duurzame producten en diensten > > Bontindustrie: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten die zich richten op het jagen op of het houden van dieren voor hun vel of pels, diensten verlenen aan deze industrie of bontproducten verkopen. > > Kansspelen: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten die zich richten op het ontwerpen, produceren of verkopen van kansspelen, of die financiële diensten verlenen ten behoeve van kansspelen met een korte tijdsspanne tussen inleg en uitkering (zogeheten short odd -kansspelen). > > Kernenergie: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten die zich richten op de productie of 2

3 distributie van kernenergie, kernenergiecentrales en specifieke onderdelen voor het opwekken van kernenergie, of die zorgen voor het transport of het deponeren van de verbruikte brandstof. > > Milieugevaarlijke stoffen: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten die zich richten op de productie of verkoop van stoffen die een bedreiging vormen voor mens en milieu. > > Pornografie: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten die zich richten op de verkoop van pornografische producten en/of de exploitatie van hieraan gerelateerde winkels en ontmoetingsplaatsen. > > Tabak: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten die zich richten op de productie of verkoop van rookwaar. > > Wapenindustrie: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten die zich richten op de productie en verkoop van wapens en wapengerelateerde diensten. Hieronder worden zowel conventionele wapens verstaan, zoals pistolen en raketten, als niet-conventionele wapens, zoals nucleaire, chemische en biologische wapens en integrale wapensystemen. Niet-duurzame bedrijfsprocessen > > Bio-industrie: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten waarbij dieren die bestemd zijn voor consumptie op een intensieve, milieubelastende en dieronvriendelijke manier worden behandeld en of verwerkt. Ondernemingen die producten verkopen van dieren uit de bio-industrie worden uitgesloten, wanneer zij de consument geen ecogecertificeerd alternatief bieden. > > Corruptie: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten, waarbij sprake is van een veroordeling door de rechtbank voor frequente en ernstige corruptie, omkoping of het witwassen van geld en ondernemingen die in de afgelopen drie jaar structureel gedragscodes of verdragen hebben geschonden. > > Repressieve regimes: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten die rechtstreeks en op significante wijze bijdragen aan of profiteren van structurele en grove schendingen van mensenrechten door de overheid of andere actoren. > > Dierproeven: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten waarbij dierproeven worden gebruikt voor niet-medische doeleinden, of waarbij niet-medische producten worden verkocht die op dieren zijn getest. > > Genetische modificatie: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten waarbij producten worden vervaardigd die tot stand zijn gekomen met behulp van genetische modificatie. Alle organisaties, ondernemingen en activiteiten, die zorgen voor de verkoop van genetisch gemodificeerde producten worden uitgesloten, wanneer deze producten niet van een duidelijk label zijn voorzien. > > Overtreding van wetgeving, gedragscodes of conventies: alle organisaties, ondernemingen en activiteiten waarbij sprake is van frequente en ernstige schending van wetgeving, gedragscodes of conventies, tenzij er bewijs is van gedragsverandering van de onderneming. De volgende criteria worden afgewogen: > > Overtreding van milieuwetgeving: schending van onder andere nationale milieustandaarden, voorschriften en wetgeving. > > Overtreding van arbeids- en overige wetgeving: schending van onder andere productaansprakelijkheid, marketingwetgeving, antitrustwetten. > > Overtreding van internationale codes en conventies: schending van onder andere internationale en regionale milieuconventies, relevante gedragscodes. In een aantal sectoren wordt van bedrijven verwacht dat ze sectorspecifieke codes onderschrijven en naleven. Dit betreft bijvoorbeeld de richtlijnen van de World Commission on Dams, certificaten voor de herkomst van hout (bijvoorbeeld fsc), vis (msc) en diamanten (volgens het Kimberleyproces), de who (code voor marketing van babymelkvervangers) en meer in het algemeen de richtlijnen van de Wereldbank. > > Overtreding van fundamentele arbeidsrechten: schending van de fundamentele arbeidsrechten voor kinderarbeid, discriminatie, dwangarbeid, vakbondsvrijheid, collectieve onderhandelingen, gezondheid en veiligheid, salaris en werktijden. Hierbij wordt uitgegaan van de fundamentele conventies van de International Labor Organization en van de oeso-richtlijnen. Andere niet-duurzame producten en processen Het kan voorkomen dat producten, diensten of bedrijfsprocessen niet vallen onder een van de bovenstaande criteria, maar wel in contrast staan met de missie van Triodos Bank, bijvoorbeeld niet-duurzame visserij en vormen van landbouw en toerisme die negatieve effecten hebben op mens en natuur. Deze producten en processen worden regelmatig bekeken, zodat wij op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen. Indien een product of 3

4 proces op enig moment een relevant absoluut selectiecriterium blijkt te zijn, is geen financiering mogelijk. Naast deze criteria wordt ieder geval ook apart getoetst en heeft de bank het recht om alle projecten uit te sluiten die naar opvatting van Triodos Bank niet-duurzaam te noemen zijn. Toezicht op de besteding van middelen Triodos Bank richt zich op kredietverlening aan kleine en middelgrote organisaties, instellingen, bedrijven en projecten. De bank kan hierdoor nauw contact houden met de mensen die verantwoordelijk zijn voor de bedrijfsvoering en kan nagaan hoe de middelen daadwerkelijk worden besteed. Kredieten worden verleend voor een specifiek doel dat door de bank kan worden bewaakt. Er wordt dus een specifiek bedrijfsmiddel gefinancierd. Kredieten aan grotere organisaties en bedrijven die duurzaamheid niet als een wezenlijk onderdeel van hun missie beschouwen, kunnen eveneens in aanmerking komen als het gaat om de financiering van een specifiek project of bedrijfsmiddel dat een duidelijke en directe binding heeft met duurzame sectoren of activiteiten waarvoor financiering door Triodos Bank mogelijk is, dit in overeenstemming met de belangrijkste doelstelling van de bank. Zeist, december 2008 Triodos Bank nv, 3704 EC Zeist, Nederland Belgische bijkantoor : Hoogstraat 139/3, 1000 Brussel 4

5 TlB Triodos Bank minimumeisen voor leningen en investeringen Triodos Bank past een zeer bewuste positieve benadering toe bij de aanwending van het geld dat klanten sparen en beleggen bij de bank. Wij financieren dan ook alleen organisaties die bijdragen aan het tot stand brengen van een duurzame toekomst voor mensen, de samenleving en het milieu. De criteria die wij toepassen voor het verstrekken van leningen vormen een belangrijk onderdeel van onze bankactiviteiten. Het spaargeld dat aan ons wordt toevertrouwd, wordt ingezet voor het financieren van ondernemingen die verantwoord opereren vanuit maatschappelijk, cultureel en milieu-oogpunt en die zorgen voor een blijvende en positieve verandering. Daarnaast biedt Triodos Bank ook beleggingsdiensten aan die aansluiten bij onze missie en visie. Deze diensten worden aangeboden door Triodos Investment Management en Private Banking. Klanten kunnen beleggen in beursgenoteerde bedrijven die een bovengemiddelde prestatie leveren op sociaal- en milieugebied binnen de sector. Triodos Bank hanteert deze minimumeisen om duidelijk te maken welke bedrijven wij niet financieren en waarom. Dit geldt zowel voor de leningen die wij verstrekken als voor onze investeringen. Deze minimumeisen gelden voor al onze producten en diensten, maar zijn met name relevant voor klanten die hun geld zo duurzaam mogelijk willen beleggen in beursgenoteerde bedrijven. Als uitgangspunt voor het vaststellen van deze minimumeisen heeft Triodos Bank zeven thema s vastgesteld die we het meest relevant vinden voor de samenleving. Dit zijn verantwoord gebruik van ons cultureel erfgoed, dierenwelzijn, ecosystemen, mensenrechten, natuurlijke hulpbronnen, maatschappelijke structuren en gezondheid. De minimumeisen zijn dynamisch en kunnen veranderen onder invloed van wetgeving, het publieke debat, best practice standaarden of gedrag van ondernemingen. Triodos Bank onderhoudt tevens een dialoog met diverse belangengroepen, organisaties en deskundigen. Deze dialogen kunnen leiden tot aanpassingen van onze minimumeisen. Bedrijven komen alleen in aanmerking voor investering door Triodos Sustainable Funds en Triodos Private Banking als ze aan de minimumeisen voldoen. Echter, in uitzonderingsgevallen, kunnen bedrijven in aanmerking komen voor belegging indien ze een duidelijke ambitie hebben om op korte termijn aan onze minimumeisen te gaan voldoen. Deze ambitie moet publiek zijn gemaakt en moet worden onderbouwd door een duidelijke strategie inclusief doelstellingen en heldere tijdslijnen. De toelating van zo n bedrijf zal zorgvuldig worden toegelicht. Triodos Bank hanteert drie soorten minimumeisen bij de selectie van te financieren ondernemingen: Productgerelateerd Ondernemingen worden uitgesloten van financiering wanneer ze een van de hieronder beschreven producten maken of verkopen of diensten leveren. Als drempel voor uitsluiting geldt 5% van de bedrijfsomzet. Voor de verkoop van tabak wordt een drempel van 10% gehanteerd. Triodos Bank onderscheidt daarnaast vijf producten waarin enige omzet direct leidt tot uitsluiting: de productie van s werelds meest gevaarlijke stoffen, kernenergie, niet-conventionele gaswinning, niet-conventionele oliewinning en wapens. Voor de laatste vier producten geldt bovendien een strikt maximum voor indirecte betrokkenheid. Zie hiervoor de beschrijving van de eisen hieronder. Procesgerelateerd Ondernemingen worden uitgesloten van financiering wanneer ze herhaaldelijk, significant en zonder gedragsverandering betrokken zijn bij controversiële activiteiten. Naast de hieronder genoemde controversiële activiteiten is ook het leveren van een actieve bijdrage aan de totstandkoming van zeer controversiële projecten reden voor uitsluiting, tenzij voldoende garantie aanwezig is dat de invloed van de onderneming wordt aangewend om de mogelijk negatieve gevolgen van het project zoveel mogelijk te beperken. Het betreft met name grote damprojecten, de aanleg van olie- en gaspijpleidingen en mijnbouwprojecten. Bij deze projecten gaat het meestal om een optelsom van procesgerelateerde uitsluitingscriteria zoals de schending van mensenrechten, milieuschade en corruptie. Voorzorgsprincipe Ondernemingen die actief zijn in sectoren met een verhoogd duurzaamheidrisico worden uitgesloten van financiering, tenzij zij een proactief beleid voeren om controverses te voorkomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor bedrijven die actief zijn in mijnbouw, olie- en gaswinning, maar ook bedrijven actief in de voedingssector of het fabriceren van 1

6 consumentengoederen. Het voorzorgsprincipe volgt de ontwikkeling van best practices van bedrijven en richt zich op beleid, programma s, doelen en prestatiecijfers. Best practices illustreren de betrokkenheid van ondernemingen met deze vraagstukken en laten ruimte voor een continue update van de minimum standaarden. In toevoeging tot wat hieronder wordt vermeld, geldt het voorzorgsprincipe voor de volgende producten en activiteiten: alcohol, pornografie, bio-industrie, dierproeven, genetische modificatie, schending van arbeids- en mensenrechten, corruptie en milieuschade. Het kan voorkomen dat producten, diensten of bedrijfsprocessen niet vallen onder een van de bovenstaande criteria maar wel een significante belemmering vormen voor duurzame ontwikkeling. In dergelijke gevallen kan dat ook tot uitsluiting leiden. Indien voor dergelijke producten, diensten of processen een eenduidige minimumeis voorhanden is, zal die worden opgenomen in onderstaande lijst. Hieronder volgt een opsomming van de producten procesgerelateerde activiteiten die leiden tot uitsluiting van financiering van een onderneming. Product gerelateerd Bio-industrie Ondernemingen die dierlijke voedingsmiddelen produceren, verwerken of verkopen zonder minimumeisen te stellen aan het veehouderijsysteem en zonder alternatieven te bieden. Ondernemingen die voedingsmiddelen met dierlijke ingrediënten verkopen wanneer zij geen maatregelen nemen tot het stimuleren en promoten van diervriendelijkere producten. Ondernemingen die specifieke producten of diensten leveren direct aan intensieve veehouderijen of aan dierentransportbedrijven en slachthuizen die diensten leveren aan de intensieve veehouderij. Bontindustrie Ondernemingen die dieren vangen of houden voor hun huid/pels. Ondernemingen die specifieke diensten verlenen aan de bontindustrie en ondernemingen die bontproducten en speciaalleer verkopen. Dierproeven Ondernemingen die niet-medische producten verkopen die op dieren zijn getest of die proeven toepassen voor niet-medische doeleinden zonder dat deze wettelijk verplicht zijn. Het gebruik van dierproeven voor medische doeleinden wordt toegestaan, mits het dierenleed en het aantal gebruikte dieren zo veel mogelijk wordt beperkt. Genetische modificatie Ondernemingen die producten vervaardigen met behulp van genetische gemodificeerde organismen, tenzij het product duidelijke sociale en ecologische meerwaarde heeft en onder strikt gecontroleerde omstandigheden wordt geproduceerd. Ondernemingen die transgene voedselgewassen ontwikkelen en commercialiseren. Genetisch gemodificeerde dieren mogen alleen gebruikt worden bij behandeling van levensbedreigende ziektes en als er geen alternatieven voorhanden zijn. Ondernemingen die genetisch gemodificeerde organismen verwerken, tenzij zij proactief zijn in het zoveel mogelijk reduceren en/of vermijden van het gebruik van deze organismen. Ondernemingen die producten verkopen waarin genetisch gemodificeerde ingrediënten en materialen worden verwerkt, tenzij zij een alternatief product zonder genetische modificatie bieden. Kansspelen Ondernemingen die kansspelen ontwerpen, produceren of verkopen. Ondernemingen die financiële diensten leveren die aan kansspelen gerelateerd zijn. Kernenergie Ondernemingen die kernenergie, kernenergiecentrales of specifieke onderdelen voor het opwekken van kernenergie produceren of verkopen. Hiertoe behoren ook ondernemingen die de gebruikte brandstof transporteren of opslaan. Een uitzondering wordt gemaakt voor electriciteitsbedrijven met een relatieve lage CO 2-uitstoot die voor de levering van elektriciteit gedurende piekmomenten afhankelijk zijn van de inkoop van elektriciteit van een onbekende bron tot een maximum van 5% van de totale verkochte elektriciteit. Daarnaast worden ondernemingen uitgesloten van financiering indien ze indirect betrokken zijn bij kernenergie en kernenergie gerelateerde activiteiten via deelnemingen in andere bedrijven met een waarde van meer dan EUR 100 miljoen of 1% van de eigen participaties. Kolen Ondernemingen die elektriciteit opwekken of verkopen afkomstig uit kolencentrales. Milieugevaarlijke stoffen Ondernemingen die stoffen produceren of verkopen die een bedreiging vormen voor mens en milieu, zoals pesticiden. Daarnaast worden ondernemingen direct uitgesloten van financiering indien ze enige betrokkenheid hebben bij de productie of verkoop van stoffen die internationaal erkend zijn als de meest gevaarlijke stoffen. Niet-conventionele gaswinning Bedrijven die niet-conventioneel gas produceren, zoals schaliegas. Daarnaast worden ondernemingen uitgesloten van financiering indien ze indirect betrokken zijn bij de productie van niet-conventioneel gas via deelnemingen in andere bedrijven met een waarde van meer dan EUR 100 miljoen of 1% van de eigen participaties. Niet-conventionele oliewinning Ondernemingen die niet-conventioneel olie produceren, zoals olie afkomstig uit teerzanden. Daarnaast worden ondernemingen uitgesloten van financiering indien ze indirect betrokken zijn bij de 2

7 productie van olie uit teerzanden via deelnemingen in andere bedrijven met een waarde van meer dan EUR 100 miljoen of 1% van de eigen participaties. Pornografie Ondernemingen die pornografische producten produceren of ontwikkelen. Tabak Ondernemingen die tabaksproducten produceren en ondernemingen die dergelijke producten onder eigen merk verkopen. Wapens Ondernemingen die wapens, specifiek ontworpen onderdelen voor wapens en wapengerelateerde diensten produceren en verkopen. Hieronder worden zowel conventionele wapens als niet-conventionele wapens, zoals nucleaire, chemische en biologische wapens en integrale wapensystemen, verstaan. Daarnaast worden ondernemingen uitgesloten van financiering indien ze indirect betrokken zijn bij wapens en wapengerelateerde activiteiten via deelnemingen in andere bedrijven met een waarde van meer dan EUR 100 miljoen of 1% van de eigen participaties. Bovendien wordt van banken verwacht dat zij een nulbeleid toepassen voor aandelenbelangen, obligaties en leningen die verband houden met ondernemingen die betrokken zijn bij de productie en verkoop van antipersoonsmijnen, clusterbommen en biologische en chemische wapens. Hierbij geldt een uitzondering voor passief beheerde fondsen die direct zijn gerelateerd aan een index, voor fondsen van derde partijen en voor execution-only bewaaractiviteiten. Proces gerelateerd Schending van arbeids- en mensenrechten Ondernemingen die fundamentele arbeidsrechten ernstig en frequent schaden. Ook ondernemingen die, als gevolg van hun activiteiten, waarschijnlijk betrokken zullen zijn bij dergelijke schendingen maar er geen blijk van geven dat zij zich daarvan bewust zijn. Fundamentele arbeidsrechten omvatten rechten ten aanzien van de voorkoming van kinderarbeid, discriminatie, dwangarbeid en vakbondsvrijheid, het recht op collectieve onderhandelingen, een gezonde en veilige werkplek en salaris- en werktijdengerelateerde rechten. Daarbij wordt uitgegaan van de fundamentele conventies van de International Labour Organisation en de OESO-richtlijnen. Ook ondernemingen die rechtstreeks en op significante wijze bijdragen aan of profiteren van structurele en grove schendingen van mensenrechten door de overheid of andere partijen worden uitgesloten. Corporate governance Dit betreft onder andere ondernemingen waarbij ernstige onregelmatigheden in de boekhouding worden vastgesteld. Tevens valt onder dit criterium het beloningsbeleid van bedrijven. Als het beloningsbeleid belangrijke morele bezwaren met zich meebrengt of strijdig is met lokale of internationale standaarden kan dit leiden tot uitsluiting. Corruptie Ondernemingen die frequent veroordeeld zijn voor gevallen van corruptie, omkoping of het witwassen van geld. Milieuschade Ook zonder het overtreden van wet- en regelgeving kunnen ondernemingen zich schuldig maken aan het toebrengen van schade aan het milieu en aan ecosystemen. Getoetst wordt of een onderneming aandacht heeft voor biodiversiteit en het voorkomen van klimaatverandering, zoetwater schaarste en ontbossing. Zo wordt onder meer onderzocht of ondernemingen die gebruik maken van palmolie, visserijproducten of bosbouwproducten zich bewust zijn van de niet-duurzame aspecten van deze producten en maatregelen nemen om betrokkenheid te voorkomen. Ondernemingen die energie van biomassa opwekken met gebruikmaking van controversiële basismaterialen. Ondernemingen die het milieu frequent en in ernstige mate schade toebrengen kunnen ook worden uitgesloten van financiering als zij hiervoor niet gerechtelijk zijn of worden vervolgd (bijvoorbeeld in landen waar wet- en regelgeving onvoldoende ontwikkeld zijn). Overtreding van wetgeving, gedragscodes of conventies Ondernemingen die frequent en in ernstige mate wetten, gedragscodes of conventies hebben geschonden, tenzij er bewijs is van een structurele verandering binnen de onderneming die leidt tot ingrijpende gedragsverandering. De volgende criteria worden afgewogen: Overtreding van internationale voorschriften en conventies: dit betreft schending van onder andere internationale milieuconventies en relevante gedragscodes. In een aantal sectoren wordt van bedrijven verwacht dat ze sectorspecifieke codes naleven. Dit betreft bijvoorbeeld de richtlijnen van de World Commission on Dams; certificaten voor de herkomst van hout (bijvoorbeeld FSC), vis (MSC), palmolie (Roundtable on Sustainable Palm Oil) en diamanten (volgens het Kimberley Proces), de WHOcode voor marketing van moedermelkvervangers en meer in het algemeen de richtlijnen van de Wereldbank. Overtreding van wetten: dit betreft schending van onder andere regels voor productaansprakelijkheid, nationale milieustandaarden en -voorschriften, arbeidswetgeving, marketingwetgeving en wetten tegen kartelvorming. Triodos Bank, februari

Onze benadering van beleggen op de beurs

Onze benadering van beleggen op de beurs TlB Onze benadering van beleggen op de beurs Inleiding Dit is de beleggingsstrategie voor beleggingen op de beurs zoals toegepast door Triodos Investment Management BV* voor haar duurzame (SRI) beleggingsfondsen

Nadere informatie

Financieel statuut Stichting Greenpeace Nederland

Financieel statuut Stichting Greenpeace Nederland Financieel statuut Stichting Greenpeace Nederland 1. Doelstellingen en uitgangspunten De doelstellingen van het vermogensbeleid van Greenpeace Nederland zijn: minimaal het instandhouden van de reële waarde

Nadere informatie

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Inhoud Selectie van bedrijven Onderzoeksproces in vogelvlucht Bedrijven met duurzame

Nadere informatie

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen... 3 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

RICHTLIJN FINANCIEEL BEHEER GOEDE DOELEN

RICHTLIJN FINANCIEEL BEHEER GOEDE DOELEN RICHTLIJN FINANCIEEL BEHEER GOEDE DOELEN Deze richtlijn heeft betrekking op reserves en fondsen en het verantwoord beheer daarvan. Hierbij gaat het om alle vormen van beheer, dat wil zeggen alle spaar-

Nadere informatie

Prospectus Triodos SICAV I

Prospectus Triodos SICAV I Prospectus Triodos SICAV I Beleggingsvennootschap met Veranderlijk Kapitaal Luxemburg RCS Luxembourg B 119 549 Augustus 2012 INLEIDING Triodos Sicav I (de Vennootschap ) biedt aandelen (de Aandelen ) van

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

Internationaal dierenwelzijnsbeleid

Internationaal dierenwelzijnsbeleid Internationaal dierenwelzijnsbeleid Stand: februari 2016 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI. Een belangrijke voorwaarde

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid 8 januari 205 Inleiding In de Investment Policy Statement heeft SPT de volgende beleggingsovertuiging geformuleerd: Een pensioenfonds is een institutionele,

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

Duurzaam Vermogensbeheer

Duurzaam Vermogensbeheer Duurzaam Vermogensbeheer Een keuzeafweging Duurzaamheidscriteria mogelijk toe te passen niet-financiële criteria in het beleggingsproces Versie: 2001-11-02 Door: Drs Marcel de Berg RBA marceldeberg@duurzaamvermogensbeheer.nl

Nadere informatie

Onze benadering van beleggen op de beurs

Onze benadering van beleggen op de beurs TlB Onze benadering van beleggen op de beurs Inleiding Dit is de derde versie van de Beleggingsstrategie voor beleggingen op de beurs zoals toegepast door Triodos Investment Management B.V. * voor haar

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

Beleidsplan Wereld Natuur Fonds

Beleidsplan Wereld Natuur Fonds Beleidsplan Wereld Natuur Fonds 1. Inleiding Stichting Het Wereld Natuur Fonds Nederland, verder het Wereld Natuur Fonds of WNF, is een zelfstandige stichting gevestigd in Zeist. Het Wereld Natuur Fonds

Nadere informatie

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Inleiding Fysiotherapeuten heeft als eerste doelstelling zorg te dragen voor een goed en betaalbaar pensioen. Binnen deze fiduciaire

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse bedrijven

Duurzaamheidsanalyse bedrijven De inspanningen van bedrijven op het vlak van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen worden door KBC Asset Management beoordeeld volgens een evaluatiemodel dat werd opgesteld in samenwerking

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds)

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) April 2012 Inhoud 1. Algemeen...3 1.1 Inleiding...3 1.2 Wet- en regelgeving...3 2. Financiële middelen...3 2.1 Algemeen...3 2.2 Schulden en reserves...4

Nadere informatie

TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER

TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER Beringen, 18 juni 2015 www.pldw.be - 1 - BELEGGEN VOLGENS UW WAARDEN TOEGANG TOT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER DOOR DE KRACHTEN VAN TWEE SPECIALISTEN TE BUNDELEN Meer dan

Nadere informatie

ASN Bank Issuepaper. Staatsobligaties

ASN Bank Issuepaper. Staatsobligaties ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties november 2012 2 A Samenvatting In deze ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties komen aan bod: A Samenvatting B Inleiding C Selectiecriteria

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds

Beleggingsstatuut Longfonds Beleggingsstatuut Longfonds April 2016 Inhoud 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Wet- en regelgeving... 3 2. Financiële middelen... 3 2.1 Algemeen... 3 2.2 Schulden en reserves... 4 2.3 Doel en tijdshorizon

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Duurzaamheidsverklaring

Duurzaamheidsverklaring DUURZAAMHEIDSVERKLARING Ondergetekende: [Naam Leverancier en rechtsvorm [ ], statutair gevestigd te [plaats], aan de [straat, nummer en postcode] (KvK ), hierna te noemen Leverancier, hierbij rechtsgeldig

Nadere informatie

1 BNP PARIBAS FORTIS AG INSURANCE SMART INVEST BON SRI EUROPE AANKONDIGING VAN CERTIFICATIE Aan de intekenaars, Aan het publiek, Forum ETHIBEL vzw i werd aangesteld door AG Insurance SA en BNP Paribas

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds

Nadere informatie

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Stand: september 2015 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI NORD (hierna: ALDI).

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Uitgave april 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het

Nadere informatie

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Van der Meer B.V. heeft in 2011 een nulmeting laten uitvoeren door een externe adviseur. Deze actie is genomen om op een objectieve

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid SPMS en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) uiteengezet. Dit

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp 1) Voedsel en dranken uit de organische voedingsproducten en geproduceerd op een milieuvriendelijke wijze EN / OF 2) Voedsel en dranken die een eerlijke

Nadere informatie

Investeer nu in een duurzame toekomst.

Investeer nu in een duurzame toekomst. Investeer nu in een duurzame toekomst. Investeer in de groei van Bij werkt uw geld aan een duurzame samenleving waarin levenskwaliteit centraal staat. U kunt daaraan bijdragen door certificaten van aandelen

Nadere informatie

GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012

GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012 GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012 Verwijzing paginanummers Visie en strategie 1.1 Verklaring van de directie. 1. Voorwoord 1.2 Beschrijving van belangrijke gevolgen, risico's en mogelijkheden. 1. Voorwoord,

Nadere informatie

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring

MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring MVO volgens : een ISO26000 zelfverklaring 1 Waarom MVO? Moeten: Horen: Lonen: gedrag af MVO handelen wordt afgedwongen MVO handelen o.b.v. vrijwilligheid (morele motivatie) De markt beloont MVO en straft

Nadere informatie

Groen beleggen. Groen sparen en beleggen Goed voor u, goed voor natuur en milieu. >> Als het gaat om milieu en leefomgeving

Groen beleggen. Groen sparen en beleggen Goed voor u, goed voor natuur en milieu. >> Als het gaat om milieu en leefomgeving Groen beleggen Groen sparen en beleggen Goed voor u, goed voor natuur en milieu >> Als het gaat om milieu en leefomgeving Goed voor u, Goed voor natuur en milieu Een goed rendement én een belastingvoordeel.

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Contents P. 2 Introductie P. 2 VINCI s commitments P. 4 Leveranciers commitments P. 6 Implementatie 1 15 april 2012 Introductie Deze Code «Global Performance

Nadere informatie

Onze benadering van beleggen op de beurs

Onze benadering van beleggen op de beurs TlB Onze benadering van beleggen op de beurs Inleiding Dit is de beleggingsstrategie voor beleggingen op de beurs zoals toegepast door Triodos Investment Management BV* voor haar duurzame (SRI) beleggingsfondsen

Nadere informatie

ALGEMENE BEDRIJFSPRINCIPES VAN ARCADIS

ALGEMENE BEDRIJFSPRINCIPES VAN ARCADIS Pagina 1 van 5 fã~öáåé=íüé=êéëìäí ALGEMENE BEDRIJFSPRINCIPES VAN ARCADIS 1 Inleiding Bij ARCADIS hebben we onze missie als volgt gedefinieerd: Onze diensten zijn gericht op verbetering van de kwaliteit

Nadere informatie

gedragscode voor leveranciers van Quintiles

gedragscode voor leveranciers van Quintiles gedragscode voor leveranciers van Quintiles 2 Quintiles maakt zich sterk voor duurzame zakelijke praktijken. Op basis van internationaal erkende normen, is deze gedragscode voor leveranciers ( Code ) gericht

Nadere informatie

1 CRITERIA Voor de wederbelegging worden volgende negatieve en positieve criteria en toepassingsmodaliteiten gehanteerd.

1 CRITERIA Voor de wederbelegging worden volgende negatieve en positieve criteria en toepassingsmodaliteiten gehanteerd. Wederbeleggingscriteria Krekelsparen Epargne Cigale In de samenwerkingsovereenkomst van 26 juni 2008, verbindt BNP Paribas BNP Paribas Fortis zich ertoe de volledige portefeuille spaar- en beleggingsproducten,

Nadere informatie

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info)

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) was wordt onderwerp tekstbron Versie juni Opmerking: Standaardteksten en Versie 2013 2010 hoofdstukindeling vertaald uit Guide 83 H 1 tm 4 Deel A Eisen Managementsysteem

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

Gedragscode leveranciers Beter Bed Holding NV

Gedragscode leveranciers Beter Bed Holding NV Gedragscode leveranciers Beter Bed Holding NV Versie 1.0 Inleiding Beter Bed 1 heeft als organisatie de verplichting op zich genomen om als verantwoordelijk lid van de maatschappij te handelen en in economisch,

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers RBW-621-L Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Januari 2014 Pagina 1 van 6 Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers 1. Missie Koninklijke Boskalis Westminster

Nadere informatie

Voorwoord. Patrick Mol Managing partner

Voorwoord. Patrick Mol Managing partner Voorwoord In 2011 ondertekende Wealth Management Partners (WMP) zowel de United Nations Principles for Responsible Investments (UNPRI) als de UN Global Compact (UNGC). Dit was voor ons de stimulans om

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Juni 2014 1. Inleiding Dit Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen dient als leidraad en toetssteen

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Studie Economische overgang: De consumptie en productiepatronen: De belangrijkste actoren op de markt aansporen om biodiversiteit te integreren

Studie Economische overgang: De consumptie en productiepatronen: De belangrijkste actoren op de markt aansporen om biodiversiteit te integreren Studie Economische overgang: De consumptie en productiepatronen: De belangrijkste actoren op de markt aansporen om biodiversiteit te integreren Samenvatting van de studie uitgevoerd door Arcadis in opdracht

Nadere informatie

Handleiding stembeleid van ASN Beleggingsfondsen N.V.

Handleiding stembeleid van ASN Beleggingsfondsen N.V. ASN Bank Issuepaper Handleiding stembeleid van Directe invloed op duurzaam beleid van bedrijven ASN Bank Issuepaper Handleiding stembeleid maart 2010 2 In deze ASN Bank Issuepaper Handleiding stembeleid

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

MVO gedragscode gavilar B.V.

MVO gedragscode gavilar B.V. PAGINA 1 MVO gedragscode B.V. Documentgegevens Bedrijf Adres Opgesteld Gecontroleerd Akkoord : B.V. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht : R. ten Hove : QHSE-coördinator : P. Klijs : Operations

Nadere informatie

Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers

Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers Veelgestelde Vragen voor Biogarantie-winkeliers Deze leidraad met vraag en antwoord bevat de basiskennis voor biowinkeliers en verkoopspersoneel. Een goede kennis van bio geeft immers vertrouwen aan jouw

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

Nieuweroordweg 1, 3704 EC te Zeist Telefoon 030 693 65 00 Fax 030 694 2440

Nieuweroordweg 1, 3704 EC te Zeist Telefoon 030 693 65 00 Fax 030 694 2440 Registratiedocument Triodos Investment Management B.V. Algemene gegevens Triodos Investment Management Triodos Investment Management B.V. (Triodos Investment Management) is een besloten vennootschap met

Nadere informatie

VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV. geen. geen

VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV. geen. geen VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV Code Duurzaam Beleggen VvV onderdeel inhoud verschil artikel 1 De Code Duurzaam Beleggen opgesteld door het Verbond van Verzekeraars

Nadere informatie

ING Private/Business Banking

ING Private/Business Banking ING Private/Business Banking Workshop Duurzaam Beleggen Congres Grip op je Vermogen 5/6 oktober 2012, Den Haag Jan van Hoven, consultant Susanne van de Wateringen, senior analist 1 Welkom op planeet Aarde

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2005 147 Besluit van 3 maart 2005, houdende wijziging van het Besluit biotechnologie bij dieren (Handelingen met betrekking tot dieren waar geen vergunning

Nadere informatie

VERANTWOORD beleggen

VERANTWOORD beleggen VERANTWOORD beleggen Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) is verantwoordelijk voor een goede financiële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd heeft het pensioenfonds een maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Nadere informatie

JAARVERSLAG. Stichting Depositofonds C.V. De Volharding

JAARVERSLAG. Stichting Depositofonds C.V. De Volharding JAARVERSLAG Stichting Depositofonds C.V. De Volharding Inhoud Inleiding 3 Jaarverslag Stichting Depositofonds 4 C.V. De Volharding UA Toelichting jaarverslag Stichting Depositofonds 5 C.V. De Volharding

Nadere informatie

Waarom engagement belangrijk is

Waarom engagement belangrijk is 1/7 Petercam Institutional Asset Management vindt drie zaken belangrijk wanneer het aankomt op Verantwoord Beleggen: 1. Belangrijke vragen stellen bij de gevolgen van onze activiteiten; 2. Een aandeelhouder

Nadere informatie

AANVULLEND AANVRAAGFORMULIER CERTIFICATIE MANAGEMENTSYSTEMEN. RvA-F006-2-NL

AANVULLEND AANVRAAGFORMULIER CERTIFICATIE MANAGEMENTSYSTEMEN. RvA-F006-2-NL AANVULLEND AANVRAAGFORMULIER CERTIFICATIE MANAGEMENTSYSTEMEN RvA-F006-2-NL Naam aanvragende organisatie : Registratienummer (indien aanwezig) : Gevestigd te : Datum aanvraag : Naam aanvrager : Algemeen

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Juni 2014 Inleiding In juni 2013 heeft het bestuur van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn, hierna te noemen PFZW of het pensioenfonds,

Nadere informatie

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders?

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Carolus van de Ven Hoofd vermogensadvies 18 december 2006 Agenda - Definitie duurzaam beleggen - Hoofdvormen - Historie / Huidige situatie - Corporate

Nadere informatie

2. Uit welke sectoren waren de werknemers afkomstig (procentueel) die opleidingscheques aanvroegen, respectievelijk in 2003, 2004, 2005, 2006?

2. Uit welke sectoren waren de werknemers afkomstig (procentueel) die opleidingscheques aanvroegen, respectievelijk in 2003, 2004, 2005, 2006? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDER- WIJS EN VORMING Vraag nr. 95 van 7 februari 2007 van HILDE CREVITS

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Microfinancieringsbeleid

Microfinancieringsbeleid ASN Bank Issuepaper Microfinancieringsbeleid Door kleinschalige financieringen naar duurzame groei ASN Bank Issuepaper Microfinancieringsbeleid september 2013 2 A Inleiding In deze ASN Bank Issuepaper

Nadere informatie

Externe vergader- en verblijffaciliteiten

Externe vergader- en verblijffaciliteiten Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Externe vergader- en verblijffaciliteiten 1. Scope/afbakening De productgroep Externe vergader- en verblijffaciliteiten omvat externe faciliteiten

Nadere informatie

Treasury Statuut. VPCO De Oorsprong

Treasury Statuut. VPCO De Oorsprong Treasury Statuut VPCO De Oorsprong Doorn, juli 2014 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING... 3 1.1 Verantwoording... 3 1.2 Indeling Treasury Statuut... 3 2. DOELSTELLING TREASURYFUNCTIE... 3 2.1 Liquiditeit... 4

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Mei 2014 PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Inleiding Dit document beschrijft de

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

2012 MVO Jaarverslag

2012 MVO Jaarverslag 2012 MVO Jaarverslag MVO-beleid Tomingroep Als mensontwikkelbedrijf werkt Tomingroep aan duurzaamheid in de volle breedte. Wij willen op een maatschappelijk verantwoorde wijze zaken doen in samenwerking

Nadere informatie

ID PASSEPORT POISSON

ID PASSEPORT POISSON ID VISPASPOORT ID PASSEPORT POISSON Kies bewust! Motivatie Compass duurzaamheidfiches Om u te helpen bewuste keuzes te maken aangaande uw voeding, heeft Compass, in samenwerking met zijn partners, een

Nadere informatie

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen 10 oktober 2014 Beleid Verantwoord Beleggen Beleid Verantwoord Beleggen SPW Verantwoord beleggen is voor SPW een belangrijk onderdeel van de beleggingsfilosofie en een integraal onderdeel van de beleggingsbeginselen.

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

De kritische consument

De kritische consument De kritische consument Inleiding Om producten te kunnen maken heb je grondstoffen nodig. Mensen werken met deze grondstoffen en maken er producten van die we consumeren. Een ondernemer is tevreden als

Nadere informatie

HANDVEST VAN FAIR TRADE BEGINSELEN

HANDVEST VAN FAIR TRADE BEGINSELEN HANDVEST VAN FAIR TRADE BEGINSELEN Januari 2009 Inhoud Inleiding4 Gemeenschappelijke visie5 Fair Trade definitie5 Kernbeginselen6 De Fair Trade dimensie in arbeidsrechten8 Uitvoering Twee verschillende

Nadere informatie

Verklaring van de symbolen

Verklaring van de symbolen Verklaring van de symbolen lactosevrij UTZ CERTIFIED gecertificeerde koffieboeren verbouwen hun koffie met zorg en aandacht voor mens en milieu. Inter IKEA Systems B.V. 2009 Producten die geschikt zijn

Nadere informatie

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement en duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen en milieumanagement zijn begrippen die vaak, bijna onbewust, gekoppeld worden aan milieubelastende sectoren

Nadere informatie

Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU

Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU De Europese Unie mikt hoog Europese Commissie Landbouw en plattelandsontwikkeling Bijdrage van het landbouwbeleid Het GLB biedt landbouwers een aantal stimuli

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

onze planeet onze mensen ALSICO kleding

onze planeet onze mensen ALSICO kleding onze planeet onze mensen ALSICO kleding Levensvatbaar Ecologisch Economisch * Leefbaar Sociaal Eerlijk *Duurzaam gerecycleerd papier ALSICO & DUURZAAM ONDERNEMEN De ALSICO group is een familiebedrijf opgericht

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Viertal pijlers voor verantwoord beleggen

Viertal pijlers voor verantwoord beleggen Achmea Beleggingsfondsen Beheer BV (Achmea Beleggingsfondsen) is beheerder van meerdere beleggingsinstellingen van Achmea en voert daarvoor een verantwoord beleggingsbeleid. In dit document wordt het Verantwoord

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie