NHaf;~~LAND. l-' DUTCH MARITIME NETWORK

Transcriptie

1 NHaf;~~LAND l-' DUTCH MARITIME NETWORK

2 MARITIEM KAPITAAL FORUM Onderzoek naar de werking van de kapitaalmarkt in de sector van maritieme toeleveranciers

3 NEDERLAND MARITIEM LAND serie De Nederlandse Maritieme Cluster: Literatuuronderzoek en Plan van Aanpak Economische Impact Studies 2 De Maritieme Arbeidsmarkt: Vraag en Aanbod van Zeevaartkennis 3 De Nederlandse scheepsbouw- en toeleveringsindustrie: economische betekenis en structuur 4 De Nederlandse offshoresector: economische betekenis en structuur 5 De Nederlandse binnenvaartsector: economische betekenis en structuur 6 De Nederlandse watersportindustrie: economische betekenis en structuur 7 De Koninklijke Marine: economische betekenis en structuur 8 De Nederlandse visserijsector: economische betekenis en structuur 9 De Nederlandse watersportindustrie: economische betekenis en structuur 10 De Nederlandse maritieme dienstverlening: economische betekenis en structuur 11 De Nederlandse maritieme toeleveranciers: economische betekenis en structuur 12 De Nederlandse zeehavensector: economische betekenis en structuur 13 De Nederlandse maritieme cluster: economische betekenis en structuur 14 Het maritieme clustermodel: modellering en scenarioanalyse 15 De Nederlandse Maritieme Cluster, Beleidsaanbevelingen 16 De innovativiteit van de Nederlandse maritieme cluster 17 Maritieme websites 18 Maritiem Kapitaal forum: Onderzoek naar de werking van de kapitaalmarkt in de sector van maritieme toeleveranciers Stichting Nederland Maritiem Land De Stichting is op 27 juni 1997 opgericht teneinde de Nederlandse mariticmc tc promotcn cn te versterken. Het bestuur van de Stichting bestaat uit N. Wijnolst (voorzitter), G.W. Bos (vicc-\'oor;:itter), Th.M. Oostinjen (secretaris/penningmeester) en verder. in alfabetische volgorde. F.G.M. Conyn, K. Damen, c.j. van den Driest, C. van Duyvendijk, R. van Gelder, W. de Jong, G..l. Kramer, DJ. Langstraat, R.C. Menting, W.K. Scholten. De directeur van de Stichting is H.P.L.M. Janssens Het adres van de Stichting Nederland Maritiem Land is Beurs-World Tra,k Center. Beursplein 37 (bezoekadres), Postbus 30145, 3001 DC ROTTERDAM. Tel.: , fax: , info<ii>dutch-maritimc-nctwork.nl

4 MARITIEM KAPITAAL FORUM Onderzoek naar de werking van de kapitaalmarkt in de sector van maritieme toeleveranciers in opdracht van STICHTING NEDERLAND MARITIEM LAND uitgevoerd door ERNST & YOUNG CORPORATE FINANCE B.V. Drs. G.J.A.M. van Logtestijn MBA B.K. Jelgerhuis Swildens RA R.AJ. Haanen DELFT UNIVERSITY PRESS 2000

5 Gepubliceerd en gedistribueerd onder auspiciën van de Stichting Nederland Maritiem Land door: Delft University Press Prometheusplein I 2628 ZC Delft Tel.: Fax.: Studie uitgevoerd door: Ernst & Y oung Corporate Finance B.V. Drentestraat HK Amsterdam Tel.: Fax.: Internet: CIP-DATA KONINKLIJKE BILBLIOTHEEK, DEN HAAG G.J.A.M. van Logtestijn, B.K. Jelgcrhuis Swildens, R.A.J. Haanen Maritiem kapitaal forum: Onderzoek naar de werking van de kapitaalmarkt in Je sector van maritieme toeleveranciers / G.J.A.M. van Logtestijn, B.K. Jelgerhuis Swildens. R.A.J. Haancn Delft University Press. -III.- Lil. ISBN NUG! 834 Trefwoorden: maritieme toeleveranciers, maritieme cluster. kapitaalmarkt. hank, leasemaatschappij, participatiemaatschappij, informal investor Copyright 2000 Stichting Nederland maritiem Land All rights reserved. No part of the matcrial protected by this copyright may hc rcproduccd or utilized in any form or by any means, electron ic or mechanical, including photocopying. recording or any information storage and retrieval system without written pcnnission ol" the owner or this copyright. Permission may be obtained at the following addrcss: Stichting Nederland Maritiem Land, Postbus 30145, 3001 DC Rotterdam, The Netherlands: inl"o(rtldutch-maritimenetwork.nl

6 Inhoudsopf!,ave INHOUDSOPGA VE VOORWOORD... III SUMMARY... V SAMENVATTING... XV 1 INTRODUCTIE ACHTERGROND EN DOEL I 1.2 OPZET EN UITVOERING I Vraagzijde I Aanbodzijde Structuur van rapportaf!,e WERKING VAN KAPITAALMARKT: THEORETISCH KADER AANTREKKEN VAN RISICOMIJDEND VERMOGEN Kortlopend krediet Langlopend krediet Andere vormen van ri.\ icomijdend verl1lofi{'n AANTREKKEN V AN RISICODRAGEND VERMOGEN Onderhandse plaatsinf!, Venture capitai Y ) 3 WERKING VAN KAPITAALMARKT IN SECTOR VAN MARITIEME TOELEVERANCIERS: UITKOMSTEN AAN VRAAGZLJDE AFBAKENING VAN MARITIEME CLUSTER DEFINITIE VAN MARITIEME TOELEVERANCIERS Indeling naar activiteiten Economische hetekenis vanll1aritieme toeleveranciers /6 3.3 KENMERKEN VAN MARITIEME TOELEVERANCIERS / Rechtsvorm en zelf' tandigheid Omzet """"""""""'"'''''''''''''''''''''''''''''' 3.4 HUIDIGE FINANCIERINGSSTRUCTUUR. 3.4./ Financierinfisbehoefte " Verhoudinf!, eigen vermof!,en/vreemd VeIï1l0f!,en Vreemd vermof!,en Eigen vermogen VERWACHTINGEN EN ONTWIKKELINGEN 3.5.i Groeiverwachtinf!,en internationalisatie en glohaliserinf!, Milieuwetgevinfi E-commerce..... /7... / / / """""""""' Stichting Nederland Maritiem Land

7 Maritiem kapitaaltórum 3.6 TOEKOMSTIGE FINANCIERINGSSTRUCTUUR Verhoudin[? EV/VV Vreemd vermo[?en Ei[?en vermo[?en WERKING VAN KAPITAALMARKT IN SECTOR VAN MARITIEME TOELEVERANCIERS: UITKOMSTEN AAN AANBODZIJDE KENMERKEN VAN VERMOGENSVERSCHAFFERS VERSCHAFFERS VAN RISICOMIJDEND VERMOGEN Banken Leasemaatschappijen VERSCHAFFERS V AN RISICODRAGEND VERMOGEN Kwaliteit van mana[?ement / Markt en marktvooruitzichten / Groeimogelijkheden Exit mo[?elijkheden Rendementseis IMAGO VAN MARITIEME CLUSTER WERKING VAN KAPITAALMARKT IN SECTOR VAN MARITIEME TOELEVERANCIERS: CONFRONTATIE TUSSEN AANBODZIJDE EN VRAAGZUDE HUIDIGESTAAT WEDERZIJDS IMAGO VERWACHTINGEN EN ONTWIKKELINGEN X 5.4 TOEKOMSTIGE FINANCIERINGSBEHOEFTE AANBEVELINGEN VAN VERMOGENSVERSCHAFFERS Aanbevelin[?en van vermo[?ensverschatt'ers aan maritieme eli/ster Aanbevelin[?en van vermogensverschatters aan Stichtillg Neder/,,"d Maritiem L,,"d e1l overheid / ii Stichting Nederland Maritiem Land

8 Voorwoord VOORWOORD Nobelprijswinnaar prof. Gary Becker van de University of Chicago schreef onlangs in zijn column in Business Week over de dynamiek van Silicon Valley waarin thans een miljoen mensen werkzaam zijn. In 1999 investeerden daar venture capitalists meer dan $6 miljard in nieuwe of jonge ondernemingen, terwijl 77 bedrijven naar de beurs gebracht werden. De nabijheid van twee grote universiteiten, het hoge opleidingsniveau, de grote hoeveelheid buitenlanders (eenderde), de lage kans om werkloos te blijven, alsmede de creativiteit en kennis van venture capitalists maken de Valley tot voorbeeld voor vele landen. Ook wij wensen ons te laten inspireren door Silicon Valley en menen zelfs dat wij aanspraak kunnen maken op het maritieme equivalent in de wereld. Nederland beschikt immers over een zeer compleet en hoogwaardig maritiem cluster, en dat op een relatief klein grondgebied. Nederland is de Maritime Valley van de wereld. Willen wij onze aspiraties gaan meten met die van Silicon Valley. dan zal er nog heel wat meer dynamiek moeten gaan ontstaan. Op het gebied van export, innovatie maar ook arbeidsmarkt en onderwijs. Dat zijn nu juist de doelen die het Bestuur van de Stichting Nederland Maritiem Land zich gesteld heeft. Een van de instrumenten om de maritieme ondernemers dynamiek te bevorderen is de kapitaalmarkt, daarvoor staat Silicon Valley duidelijk model. De vergelijking met dit paradijs van de innovatie gaat niet geheel op. omdat het niveau van innovatie en de groei verwachtingen in de maritieme cluster van een andere (lagere) orde zijn dan die van de ICT sector. Desondanks blijkt dat het openstaan voor vele gespecialiseerde kapitaalverschaffers, risicodragend dan wel risicomijdend. een enorme stimulans kan betekenen voor de innovatieve kracht van een regio die mede daardoor als een grote netwerkorganisatie functioneert. Door de hoge mobiliteit van de werknemers vindt kennisdiffusie snel plaats en worden alle ondernemers naar een hoger plan getild. In Nederland overheerst vaak terughoudendheid. Ook zien maritieme ondernemers ander vermogen dan het eigen vermogen als duur, terwijl financiers de ondernemers als te gesloten zien en de marktperspectieven te beperkt om er tijd en energie in te gaan stoppen. Desondanks heeft het Bestuur besloten om een poging te wagen om deze deadlock situatie, of beter vicieuze cirkel. te proberen te doorbreken. In opdracht van Nederland Maritiem Land heeft Ernst & Y oung Corporate Finance een onderzoek uitgevoerd onder kapitaalversehaffers en ondernemers in de sector maritieme toelevering naar de visies op elkaar. Dit levert een beeld op dat de wederzijdse vooroordelen bevestigd. Het is evenwel niet acceptabel om de vooringenomenheden over en weer tot in de eeuwigheid te laten voortbestaan. De dynamiek van de kapitaalmarkt kan een wezenlijke bijdrage leveren aan de dynamiek van de maritieme ondernemers en daarmee de groei van de gehele Stichting Nederland Maritiem Land iii

9 Maritiem kapiwaltórum cluster. De bewijslast voor deze betrokkenheid ligt bij de maritieme cluster en niet bij de kapitaal verschaffers. Vandaar dat Nederland Maritiem Land een Maritiem Kapitaal Forum bijeenkomst zal beleggen om de resultaten van het onderzoek van Ernst & Young te presenteren aan kapitaal verschaffers en ondernemers uit de sector maritieme toelevering en gezamenlijk te discussiëren over het slechten van de wederzijdse barrières. Dat zal niet eenvoudig zijn. Maritieme ondernemers zullen meer openheid over hun activiteiten moeten betrachten en de groeikansen die zij zien in de wereldmarkt duidelijk moeten communiceren aan de kapitaal verschaffers. Die leven met het beeld dat alles wat maritiem is niet echt aantrekkelijk is en dat is apert bezijden de waarheid. Deze studie hoopt een bijdrage te leveren aan het verhogen van de dynamiek, de innovatie en de export van de maritieme cluster. Een bijdrage uit vele, want het realiseren van verandering gaat door vele kleine stappen te zetten. Een dynamische en transparante kapitaalmarkt is daar een van de elementen in. N. Wijnolst Voorzitter Rotterdam, 27 maart 2000 IV StichtinR Nederland Maritiem Land

10 SUlJll1lar.\' SUMMARY This volume presents the results of a study into the working of the capital market in the marine equipment suppliers sector. During this stlldy. rcpresentatives of both the demand side (the marine equipment suppliersl and thc slipply side (the capital providers) were interviewed. Topics raised from the demand side included marine equipment suppliers' current financing strllcture. the expected developments, the effect of these developments on the future capital requirements and marine equipment suppliers' anticipated future financing structure. From the supply side, the study focused on the current presence of maritime companies in capital providers' portfolios, the image of the maritime industry and the developments anticipated within this sector. Working of the capital market: theoretical framework If companies need to raise funds externally, they can go to various providers. In essence, however, there are only two options: I raise risk avoiding capital; 2 raise equity capita!. The supply of risk avoiding capital can be broken down into short-term and longterm credit Short-term credit is usually used to finance working capitalor to create a buffer for a sudden financing requirement, such as unexpected drops or increases in sales or an unexpected rise in expenditure. Examples of short-term credit are revolving credit, factoring and stock financing. Long-term credit is of ten used to finance growth. Companies that need to boitow in order 10 finélllce their growth have different needs and requirements from those hoitowing in order to boost their working capita!. Expansion investment often involves a larger amount of required financing and a longer repayment period. Examples of long-term credit are asset-related financing, long-term loans and leasing. In addition. a number of other forms of risk avoiding capital exists, such as guarantee credit. convertible loans and AA credit If the company requires additional equity capital, there are - generally speaking - three alternative options: 1 Flotation: raising equity capital in the public capital market: 2 Collaboration with or joining a strategic partner: a third party takes a stake in the company; 3 Private share placement: raising equity capital in the private capital market For a flotation, companies have their shares Iisted on a ~tock exchange. For this, they will need to offer their shares. If a company is already listed, new shares can be offered. When offering shares on a stock exchange. the company is ohliged to comply with the requirements laid down for the company hy that stock exchange. These might include a minimum amount of shareholders' equity anc! a tïnancial history covering a number of years, showing a profit for Cl specitïec\ periml. During Stichting Nederland Maritiem Land v

11 Maritime cal'ital!rjrilill the period following the initial offering of the shares. the company will need to become accustomed to the greater degree of public scrutiny. The forms which strategic alliances take range from ruil owncrship and full control (take-over), through partial ownership anc! contractual control (joint venture, minority shareholding) to no ownership and contractual control (cooperation agreement, cross-licensing or cross-distrihutioll agrcement). The willingness of large companies to join in an alliance offers opportunities for smaller companies seeking to finance their growth. Entering into a strategic alliance is, however, a strategie decision which me,lils that (some) control is sacrificed in return for redueec! risk, improvec! profit potential and lower investments. For a private share placement, shares are placed with a small numher of illvestors. These can be family members, frienc!s, or business associates (passive private investors), informal investors, but also institutional investors such as pension funds and venture capital companies. In other words, the private capital market brings the company into contact with individual capital providers. The company provides the demand for equity capital, offering shares for sale. The capital market in the marine equipment suppliers sector: t'indings on the de mand si de Characteristics ofmarine equipment suppliers The marine equipment suppliers sector is eharacterisec! by great heterogeneity amongst companies with diverse activities. The marine equipment suppliers sector inciudes all the companies whieh supply the maritime industry with either enc! products, semi-manufactured products, sub-systems anc! production resources, or provide rep airs and servicing of the end-products. According to lïgures provic!ed by the trade association Holland Marine Equipment, the marine equipment suppliers sector inciudes a total of around 660 companies. The private Iimited company is the most common legal form within the marine equipment suppliers sector. Around half the eompanies are part of a larger group. The sector consists mainly of relatively small companies: nearly half the companies interviewed achieve a turnover of less than NLG 10 million. The service providing companies in particular mainly supply the maritime industry: 81 % of the companies generate less than 25% of their turn over in other markets. Production companies and, especially, trading companies are far more likely to sell their goods and services in ot her markets as weil. Nearly 0()'/r, of the companies concerned operate abroad. Over half the companies generate at least 25% of their turnover abroad. vi Stichting Neder/alld Maritiem Lalld

12 SU/nmary Current financinr structure In view of the position in the supply chain, the financing requircment with regm'd to the marine equipment suppliers' working capital focuses mainly Oll: Capital goods and operating as sets for production and accoll1ll1odation: Work in progress and stocks: Debtors. On average, the balance sheet total consists of 55% shareholders' equity. 30% borrowed capital and 15% other capita!. The latter category coll1prises Illainly suppliers' credits, subordinated loans and convertible loans. The most frequently used form of risk avoiding capital is the overdraft. Leasing and mortgages are also used to a moderate extent. All other forills of financing presented do not apply in this sector. Two disadvantages of horrowed capital are mentioned. Firstly, it is feit that borrowed capital is too expensi ve by coll1parison with shareholders' equity. The costs of borrowee! capital arc visihle I feit immediately, unlike the costs of the shareholders' equity. which Illeans that the persons concerned underestimate the costs of shareholders' equity (particularly opportunity costs). Possibly an even more important cxplanation for the e!islike of borrowed capital is the widespreae! fear of losing ine!epene!ence. Autonomy is highly valued within the marine equipment suppliers sector. This is probably an important factor in the finding that only IO'Y,. ol the companies have more than four shareholders. Many companies in the sector arc laillily-run businesses or have one e!irector cum principal shareholder. At other colllpanies control rests with aparent company. The companies interviewed stated that existing ownership structures shoule! be maintainee! wherever possible. Four companies have a venture capital company as a shareholder. ol which two ean be classified as ine!ependent with a turnover of more than NLG 10 million. Four companies are listed on the stock exchange. Here too. half this number consists of independent companies with a turnover of more than NLG 10 Illillion. There is definitely feit to be interest from external parties in providing equity capita!. However, the fear of losing autonomy is so great that there is virtually no interest in this. This leae!s to the conviction that the company should be sell-sulficient as regards its capita!. Expectations and developments The expectations within the sector are high. Nearly 80% of the companies expect turnover to have risen in 2002 with respect to the tuil10ver in One third even expect a substantial increase. Although the companies active in the sector have differing core activities, this optimism extene!s across thc entire sector. The expectation is that the growth will not just come from acquisitions. but also from organic growth. The positive expectations also apply to the tuil10ver to be achieved within the maritime ine!ustry alone. Half the exccutivcs expect StichtinR Nederland Maritiem Land Vl\

13 Maritimc cal'ital./órum investments to rise over the next th ree years, whilst only one in seven expects investments to fall. The proportion of turnover achieved abroad is expected to incrcase further. The executives state that they operate in a world market. They also expect competition from abroad to increase over the coming years (particularly from Western Europe and the Far East). However, internationalisation and globalisation are viewed as an opportunity rather than a threat within the maritime sector. They kei that they are in astrong position compared to the international competition duc to their high level of expertise and the available experience. It is noteworthy th at a number of respondents particularly con si der the strict environmental demands in the Netherlands as a threat to the shipping and fishing industries. The marine equipment suppliers are often dependent on those industries. Virtually without exception, the respondents indicate that they feel the Internet and the associated developments are very important. One of the henefits of the Internet is the fact that it is a world-wide application. Although most companies indicate that they will become more actively involved with the Internet and will also invest more in this area, it appears that there are few - if any - concrete plans (apart from creating a website). Future./inancing structure Virtually without exception, the respondents indicate that they wish to increase the proportion of shareholders' equity within the balance sheet tota/. This has nothing to do with excessively low solvency, but is due to the rejection of borrowed capita!. Nearly half the companies interviewed expect 10 be investing more in 3 years' time than is currently the case. It is noteworthy that only one third of the companies interviewed will raise additional financing. Nearly XO'/r, of the companies interviewed will meet their future financing requirement from the reserves, 12% will raise additional equity capital, whilst I ()cic will raise additional borrowed capita!. Although the respondents indicate that they are familiar with the various forms of risk avoiding capital, the majority of the companies which do not currently use a particular form of financing do not intcnd to use it in the future. Private placement of shares is the most favoured form for 30% of thc companies indicating that they will raise additional equity capital whilst 15'/r are considering a sale to a strategic partner. None of these companies is planning a stock market flotation. The remaining 55% have no opinion on this (yet). The capitai market in the marine equipment suppliers sector: tïndings on the supply side One must take into account that the image that is sketched by the providers of capital reflects their image of the entire maritime cluster in stead of the marine equipment suppliers sector. VIII Stichting Nederlund Maritiem Land

14 SU/Jlmarv Providers of risk avoiding capital The organisation of banks with regard to the financing of Illaritilllc colllpanies is generally structured in ane of twa ways. The smaller anc! Illedillm-sized maritime companies are served by the local branch of the bank. In addition. there is orten a specialist department within banks aimed at the large 'corporatcs' within the maritime industry. The underlying reasons cited for thc ex istcncc of sllch specialist departments at financial institutions for financing maritimc companies are: cyclical market environment; as sets to be financed are very capital-intensive in rclation to the size of the companies; specific risks relating to the use of the assets. A sound knowledge of the market, close monitoring of the maritime companies and adequate risk con trol all ow the banks to achieve high margins. The high margins can be charged on the basis of the higher than ave rage risk which exists in the maritime industry. The lease company included in the study is not very active in the maritime sector. The reason given for this is that the as set to be financed is often too large by comparison to the size of the eompany. In view of the cyclical market and the lack of specialist maritime expertise, no active policy is purslied with rcg,u'd to the maritime industry. Before such financing is agreed, thc leasing company will ascertain th at the company's long-term prospects are good. The 'opportllnity' is assessed by means of various capital requirements. Ot hers claim that the return is too low for a leasing company. The of ten complicated cross-border lease structures are frequently co-ordinated via the maritime desks of major banking institutions. The transactions are subject to a minimum size requirement which many companies cannot meet. Providers of equity capital It was found during the study that providers of private equity capital such as venture capital companies and informal investors, are considerably less active in the maritime industry than banks. In the portfolio of venture capital companies, maritime companies make up between 0% and 5% of the total number of holdings. There are very few informal investors active within the indllstry. Venture capital companies often lack a specialist department for the maritime sector. They assess the investment opportunities on the basis or a number of criteria. The maritime industry generally does not score weil on the criteria cited: Quality of management: The capital providers have doubts about the degree of professionalism. They view the management style as being traditional, with little attention 10 the organisation; Stichting Nederland Maritiem Land ix

15 Maritime capitalfijrulll Market and market prospects: The market in which the sector operates is heavily cyclical aml is saturatcd, which means that the growth opportunities for the entire sector arc limitcd. In addition, increasing internationalisation and globalisation arc bringing an increasing number of foreign competitors to the Dlitch Illarkcl. Thc capital providers believe that the Dutch players arc oftcn too dolllcstically or even regionally oriented; Growth opportunities: The capital providers believe that growth c<ln only he achieved by innovative companies and niche players. SOllle respondcnts indicatc that the lack of real growth opportunities necessitates consolidation in the sector; Exit possibilities: The exit possibilities are limited, according to venture capital companies. The capital providers fee I that flotation offers few possibilities, since it is not a growth market. Selling to a strategic partner is also tricky. since no movement towards consolidation has yet taken place in the sector: Yield requirement: The industry is considered to be low yield. Image ofthe ma ri time industrv Viewed across the board, the capital providers' image of the Illaritime industry cannot be described as favourable. Without exception. the capital providers described the maritime sector as a c10sed world, with an old-fashioned. archaic structure. The sector is also characterised as heavily fragmellted. due to a large number of small family-run businesses with poor transparency. As already described above, the capital providers also have dollbts abollt the degree of professionalism with which maritime companies are l1lanagcd. Thc growth opportunities for the sector as a whole are also Iil1litecl. according to the capital providers. The capital market in the marine equipment suppliers sector: confrontation between the supply side and the de mand side Current state The marine equipment suppliers are financed conservatively. On average. the balance sheet total consists of 55% shareholders' cquity. 3 ()'!r, borrowed capital and 15% other capita!. The desire to be able to operate alltonomously and the fear of losing control are both significant. ldeally, they would like to sce a balance sheet with as high a proportion of shareholders' equity as possihle. Borrowed capital is also feit to be expensive, since the costs of this 1'orm of capital directly affect the company's results. The share of maritime companies in the portfolios of capital providers is therefore not great, with the exception of the banks. The illterviewed leasing company indicated that the risk was too great, in view of the size of thc assct to be fin,\i1ced x Stichting Neder/and Maritiem Land

16 SU rv and cyclical nature of the market. Maritime companies only make up het ween 0% and 5% of the portfolios of the venture eapital companies covcred hy the study. Few informal investors are aetive in the industry. [mare The capital providers have doubts about the professionalislll with which thc eompanies are managed. The management style is consillcred to be traditional, with little attention for the organisation or the finaneing structure. In addition, virtually without exception they describe the sector as heavily Ira,!!l11ented and insufficiently transparent due to the large numher of relatively smal I family-run businesses. The people in the business believe that the capital providers orten do too little to learn about the maritime sector. This creates misunderstandings which result in a lack of appreciation in the maritime sector for the capital providers. Where capital providers do make the effort to learn about the sector, this is greatly appreciated. As far as the capital providers are concerned, the above can be explained by the way in which these institutions are structured. The organisation or banks with regard to the financing of maritime companies is generally structured in one of two ways. The smaller and medium-sized maritime eompanies are served hy the local branch of the bank. In addition, there is of ten a specialist department within banks aimed at the large 'corporates' within the maritime industry. Venture capital companies often have no specialist department for the maritime industry. The desire for better contact exists on both sides. The study show., that executives from the maritime sector are of ten dissatisfied with the relationship with capital providers. The people in the business are generally not weil-informeel about the various forms of capital and the possible benefits which the capital providers can give. In aeldition, they are also often not aware of how to lïnd thc (altcrnative) capital providers. This is largely due to the fact that they are not really intercsted. The capital providers endorse the above. The experience of the banks is that they are offered few opportunities. Existing contacts are enduring. The venture capital companies are also offered few opportunities in the maritime worlcl. Most venture capital companies are not actively seeking investment possibilities in this sector. Most of the opportunities which they are offered are derivec! trom their nctworks. Expectations and development.l' With re gard to company growth. expectations are high within the marine equipment suppliers sector itself. Most expeet turnover to have increased in th ree years' time with respect to the turnover over One third even expect strong growth in turn over. The growth will consist of both organic growth anc! growth through acquisitions. However, the growth expeetations existing widely within the sector arc not shared by the capital providers. Aceording to them. the maritime sector IS too cyclical to expect structural growth. Taken in conjunction with the increasing glohalisation, Stichting Nederland Maritiem Land XI

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Seminar 360 on Renewable Energy

Seminar 360 on Renewable Energy Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Financieren van duurzame energie initiatieven ING Auke de Boer- manager ING Groenbank N.V. Agenda I 1. Introductie 2. Financiering duurzame energie initiatieven

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

PERSBERICHT. Nieuwe Steen Investments wil groeien en internationaliseren

PERSBERICHT. Nieuwe Steen Investments wil groeien en internationaliseren PERSBERICHT Nieuwe Steen Investments wil groeien en internationaliseren HOORN - Nieuwe Steen Investments N.V. wil de strategie aanpassen. Belangrijkste wijziging is een internationalisering van de vastgoedportefeuille

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ EXPLANATORY NOTES TO THE LEGAL MERGER PROPOSAL Het bestuur van: The management board of: Playhouse Group N.V., een naamloze Vennootschap, statutair gevestigd te Amsterdam,

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Froombosch Frans N. Stokman frans.stokman@grunnegerpower.nl 28 mei 2013 Hoe realiseren wij duurzaamheid? Decentrale duurzame

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC

STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC LIGHTREC Energiezuinige lampen zijn goed voor het milieu, maar mogen niet worden afgedankt bij het gewone huisvuil. De materialen uit energiezuinige verlichting

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging

Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging Programma 18u30 18u40 Inleiding Luc Boelaert - directeur regio Oost- en West-Vlaanderen, Bank Degroof Hoe de balans strategisch versterken om financiële

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

Congres Dynamis Taxaties Nederland Wim Wensing

Congres Dynamis Taxaties Nederland Wim Wensing Congres Dynamis Taxaties Nederland Wim Wensing 6 NOVEMBER 2014 INHOUDSOPGAVE Introductie Amvest Woningmarkt en overheidsbeleid Recente marktontwikkelingen Case study 1: AmvestSAA-portefeuille Case study

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

SomethingOld. SomethingBlue

SomethingOld. SomethingBlue Financiële Analyse voor Credit Managers SomethingOld Something New SomethingBorrowed SomethingBlue... and a sixpence for luck in your shoe! 3 We are living in a world of bounded rationality, based on

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

copyright DJB International

copyright DJB International copyright DJB International copyright DJB International Your Insurance Cy, since 19XX Still going strong copyright DJB International copyright DJB International Directive 2009/138/EC of 25 nov 2009 On

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Asset protection & privacy planning

Asset protection & privacy planning Asset protection & privacy planning Amsterdam, 11 juni 2014 For information purposes only INHOUDSOPGAVE 1. SPF nieuwe stijl 2. Curaçao Trust 3. Structuren STICHTING PARTICULIER FONDS NIEUWE STIJL Stichting

Nadere informatie

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015 Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Nieuwe product naam: RELX ISIN code: NL0006144495 Euronext code: NL0006144495 Nieuwe symbool: RELX

Nieuwe product naam: RELX ISIN code: NL0006144495 Euronext code: NL0006144495 Nieuwe symbool: RELX CORPORATE EVENT NOTICE: Toewijzing van aandelen REED ELSEVIER N.V. LOCATIE: Amsterdam BERICHT NR: AMS_20150610_04040_EUR DATUM: 10/06/2015 MARKT: EURONEXT AMSTERDAM - Change of Issuer name and trading

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de toeleveringswereld.

Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de toeleveringswereld. S H E E T M E T A L p a r t s a n d a s s e m b l i e s I n t r o d u c t i e Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de

Nadere informatie

Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland

Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland verzekerde patiënten Ook als u geen ziektekostenverzekering heeft of in het buitenland verzekerd bent, kunt u voor behandeling terecht

Nadere informatie

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 Environmental and Social Assessment Stakeholder Engagement EIA Fishing Biodiversity

Nadere informatie

Uiteraard zouden we ook aangeven dat het copyright op de afbeelding bij u ligt, en dat de afbeelding gebruikt is met uw toestemming.

Uiteraard zouden we ook aangeven dat het copyright op de afbeelding bij u ligt, en dat de afbeelding gebruikt is met uw toestemming. Van: Jo Vermeulen Datum: 5 februari 2014 16:15 Onderwerp: Gebruik afbeelding reclamecampagne 'bushokje met weegschaal' Aan: receptie@nis5.nl Geachte Ik ben Jo Vermeulen, doctoraatsstudent

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M.

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Tilburg University Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1989 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

NedSense enterprises n.v. AVA. 11 juni 2013

NedSense enterprises n.v. AVA. 11 juni 2013 NedSense enterprises n.v. AVA 11 juni 2013 a) Bespreking van het jaarverslag b) Bespreking en vaststelling van de jaarrekening per 31 december 2012 (ter c) Toelichting op het reserverings- en dividendbeleid

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

vrijdag 8 juni 12 DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN

vrijdag 8 juni 12 DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN DE CONSUMENT IN DE ZORG? Fragmentatie ehealth initiatieven zorgen weer voor eilandjes in de zorg: ICT leveranciers, Regio s, Ziekenhuizen, Klinieken, Patiënt Verenigingen, Verzekeraars,

Nadere informatie

EFSI Info-session for the Flemish Region

EFSI Info-session for the Flemish Region EFSI Info-session for the Flemish Region Publieke financiering van infrastructuurprojecten voor transport, ziekenhuizen, onderwijs, water en energie,... Brussels, 14 September 2015 1 Eligibility voor EFSI

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam Operations research bij strategische capaciteitsbeslissingen in de zorg Ger Koole 26 mei 2008 Wat is Operations research? operations research (O.R.) is the discipline of applying advanced analytical methods

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget Introduction BI Team Koen Schutten, BI Specialist Jos Kee, BI Specialist + 4 other team members + Barbara Peruskovic, Consulting DW Architect A story about

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO Tweetalig onderwijs Havo VWO Open dag 8 februari 2014 Inhoud Tweetalig onderwijs: ontdek de wereld! Wat is tto? Toelatingseisen Informatie voor ouders

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

The 15th International Paas Pieper Tournament

The 15th International Paas Pieper Tournament The 15th International Paas Pieper Tournament 22-24 april 2011 Graspiepers en IPPT Tijdens Pasen 2011 zal DMHC de Graspiepers voor de 15e keer haar six-a-side Internationale Paas Pieper Toernooi (IPPT)

Nadere informatie

GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS

GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS GEO-HR: OPPORTUNITIES FOR MARITIME SECURITY OPERATIONS 2nd GEO-HR User Consultation Workshop 25 April 2013 Arthur Smith TNO Defence Research 1 Who is TNO Defence Research? TNO Defence Research: Part of

Nadere informatie

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY Innovatie prof.dr.ir. Han Gerrits Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory Inhoud Wat is innovatie? Waarom is innovatie zo moeilijk? Innovatie in Banking Hoe kan een organisatie innovatiever worden?

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt

IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt Live Webinar IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt DIRK BROUNEN JAY TAHTAH 28 AUGUSTUS 2013, 13:00 Agenda Welkom, een korte uitleg Dirk Brounen - Hoogleraar vastgoedeconomie, TiasNimbas Business School

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie