Chemische en fysische eigenschappen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Chemische en fysische eigenschappen"

Transcriptie

1 Cholesterol Cholesterol Inleiding Cholesterol is de chemische naam voor een vetachtige stof die berucht is vanwege zijn positieve relatie met het ontstaan van hart- en vaatziekten, ziekten die in westerse landen de belangrijkste doodsoorzaak vormen. Thans wordt aan een oorzakelijke relatie tussen een verhoogd cholesterolgehalte van het bloed en een toegenomen kans op het ontstaan van de zogenaamde atherosclerotische hartziekten niet langer getwijfeld. De publiciteit rond cholesterol is onlangs weer opgelaaid in verband met een op 20 maart 1987 in Amersfoort gehouden bijeenkomst over deze stof en in verband met het bekend worden van de ontdekking van een nieuw geneesmiddel, dat een verhoogd cholesterolgehalte van het bloed zeer doeltreffend kan verlagen. Chemische en fysische eigenschappen Cholesterol is een belangrijke vertegenwoordiger van de steroïden, vetachtige stoffen die in alle levende wezens voorkomen en die zijn opgebouwd uit een min of meer verzadigd cyclopentaanfenanthreenskelet. Cholesterol is in het lichaam een belangrijke bouwsteen van membranen, flexibele omhulsels van cellen en celorganellen. Tevens is cholesterol een structuurelement van de lipoproteïnen, deeltjes die in het bloed zorgdragen voor het transport van vetten. Cholesterol is voorts een stof waaruit door het lichaam geslachtshormonen (progestagenen, androgenen, oestrogenen) en corticosteroïden worden

2 057 2 Cholesterol , 21, etc HO cholesterol Het cyclopentaanfenanthreenskelet van steroïden (links) en de structuurformule van cholesterol (rechts) geproduceerd. Verder maakt het lichaam uit cholesterol het vitamine D en de galzuren. Deze laatste zijn van belang voor de vertering van vetten uit de voeding. Het cholesterolgehalte in gedroogde weefsels van veel dieren varieert van 0,5-5%. Menselijke hersenen bevatten zelfs 17% cholesterol. Cholesterol, verkregen uit ruggemerg en hersenen van slachtdieren wordt door de farmaceutische industrie gebruikt voor de synthese van veel verschillende steroïden. Cholesterolstofwisseling Cholesterol is geen onmisbare voedingsstof, omdat het lichaam zelf in staat is door aanmaak in het lichaam in de behoefte aan dit steroïd te voorzien. Deze aanmaak bedraagt circa 0,5-1 gram (8-12 mg/ kg) per dag, is afhankelijk van het cholesterolaanbod met de voeding en vindt hoofdzakelijk plaats in de lever. Via een groot aantal reacties, waarbij negen verschillende enzymen betrokken zijn, wordt cholesterol gevormd uit acetylcoënzym A ( actief azijnzuur ). Bij deze cholesterolsynthese is een van de reacties snelheidsbeperkend, namelijk de vorming van het tussenprodukt mevalonzuur uit HMG- CoA (β-hydroxy-β-methylglutaryl-coa) door het enzym HMG- CoA-reductase. Door cholesterolrijke voeding wordt de activiteit van dit enzym verlaagd. Ongeveer 60% van de totale hoeveelheid cholesterol in het lichaam is afkomstig van aanmaak in het lichaam zelf, de rest van de voeding.

3 Cholesterol In westerse landen levert de voeding mg cholesterol per dag. De belangrijkste bronnen zijn eieren, vlees, gevogelte, vis en zuivelprodukten. Cholesterol wordt voor ongeveer 50% in de darm geabsorbeerd. De absorptie wordt bevorderd door vet in de voeding. Het percentage cholesterol dat wordt geabsorbeerd neemt af naarmate de voeding meer cholesterol bevat. Absorptie heeft plaats als vrij cholesterol. Cholesterolesters worden in de darm eerst gesplitst in cholesterol en vetzuren. Voedingsmiddelen van zuiver plantaardige oorsprong bevatten geen cholesterol. Onder normale omstandigheden is in het lichaam sprake van een cholesterolevenwicht, dat wil zeggen dat de hoeveelheid cholesterol die per dag het lichaam binnenkomt (eigen aanmaak plus cholesterol uit de voeding) gelijk is aan de hoeveelheid cholesterol die het lichaam per dag verlaat. Cholesterol wordt namelijk met de gal in de darm uitgescheiden als cholesterol en als galzuren. Deze galzuren worden in de lever uit cholesterol gevormd. Een belangrijk deel (meer dan 95%) van deze steroïden wordt opnieuw geabsorbeerd en benut. De rest wordt uitgescheiden met de ontlasting. Lipoproteïnen Om duidelijk te kunnen maken waarom een hoog cholesterolgehalte van het bloed een risicofactor is voor het ontstaan van hart- en vaatziekten, is enige kennis nodig van de lipoproteïnen, deeltjes die betrokken zijn bij het transport van cholesterol in het lichaam. Deze deeltjes bestaan uit een buitenlaag van eiwitten, fosfolipiden en cholesterol. Binnenin bevatten ze triglyceriden en cholesterolesters. Op grond van hun verschillen in dichtheid kunnen ze met behulp van een ultracentrifuge worden gescheiden. Men onderscheidt chylomicronen, VLDL (very low density lipoproteins), LDL (low density lipoproteins) en HDL (high density lipoproteins). De lichtste lipoproteïnen zijn de chylomicronen. Zij worden gevormd in het darmslijmvlies en bevatten hoofdzakelijk triglyceriden, afkomstig van de voeding, en een geringe hoeveelheid cholesterol. VLDL worden in

4 057 4 Cholesterol de lever gemaakt. Zij bevatten vooral triglyceriden. De meeste VLDL worden afgebroken tot LDL en deze lipoproteïnen zijn de belangrijkste dragers van cholesterol in het bloed. De kleinste lipoproteïnen, de HDL, zijn rijk aan eiwit. Minder dan 10% van de totale hoeveelheid cholesterol in het lichaam is in het bloed aanwezig. Van deze hoeveelheid wordt gewoonlijk 65% gedragen door LDL, 20% door HDL en 15% door VLDL. Thans wordt aangenomen dat LDL vooral betrokken zijn bij het transport van cholesterol naar de lichaamscellen, terwijl HDL juist zorgdragen voor het transport van de cellen naar de lever, om vanuit dit orgaan te worden uitgescheiden in de vorm van galzuren of opnieuw in de circulatie te worden gebracht. Verhoogde concentraties LDL in het bloed gaan gepaard met een verhoogd risico voor het ontstaan van hart- en vaatziekten, terwijl hoge HDL-gehalten daarentegen juist een beschermend effect hebben. Cholesterol en atherosclerose Atherosclerose (in de volksmond: aderverkalking) wordt gekenmerkt door een plaatselijke verdikking van de binnenbekleding (intima) van de slagaderen, die wordt veroorzaakt door toeneming van het aantal cellen en van bindweefsel en door stapeling van vetten, met name van cholesterolesters. In de hartkransslagaderen (coronairarteriën), die een kleine diameter hebben (1-3 mm) kan artherosclerose een plaatselijke vernauwing veroorzaken die de bloedvoorziening beperkt. Hierdoor ontstaat bij inspanning zuurstoftekort in het betrokken deel van de hartspier. Men spreekt dan van angina pectoris. Door vaatkramp of door een bloedstolsel kan een vernauwde hartkransslagader worden afgesloten, waardoor schade aan de hartspier wordt toegebracht. In dat geval spreekt men van een hartinfarct (myocardinfarct). Thans wordt algemeen aangenomen dat het risico op coronaire artherosclerostische hartziekten toeneemt naarmate het cholesterolgehalte van het bloed hoger is. Men gaat er daarbij van uit dat een hoge concentratie LDL-deeltjes de ophoping van cholesterol en cholesterolesters in de vaatwand bevordert.

5 Cholesterol Cholesterol en voeding Het serumcholesterolgehalte en met name de concentratie atherosclerosebevorderende en cholesterolrijke LDL-deeltjes kan door de samenstelling van de voeding worden beïnvloed. De belangrijkste factoren hierbij zijn de hoeveelheid en de aard van de vetten in de voeding en het cholesterolgehalte van de voeding. Een vetrijke voeding verhoogt het cholesterolgehalte, vooral als dat vet overwegend bestaat uit verzadigde vetzuren. Verzadigd vet is vooral aanwezig in harde margarines en frituurvetten, vet rundvlees en vetrijke zuivelprodukten (kaas, slagroom en boter). Oliën met een hoog gehalte aan meervoudig onverzadigde vetzuren (met name linolzuur), zoals sojaolie, maïsolie, tarwekiemolie, en zonnebloemolie, alsmede produkten die deze oliën bevatten (dieetmargarines, speciale bak- en braadvetten) kunnen het cholesterolgehalte verlagen. In haar rapport Richtlijnen Goede Voeding beveelt de Nederlandse Voedingsraad aan de vetconsumptie te matigen tot een hoeveelheid van 30-35% van de energie-inname (thans circa 38%), met daarbij een verhouding tussen meervoudig onverzadigde en verzadigde vetzuren van 1:1 tot 1:2 (thans circa 1:3). De invloed van het cholesterolgehalte van de voeding op de LDLconcentratie van het serum is geringer dan die van de hoeveelheid en aard van het vet. De Voedingsraad adviseert de inname van cholesterol te beperken tot een hoeveelheid van circa 300 mg per dag (thans gemiddeld circa 450 mg per dag). Aangenomen wordt dat naast verlaging van de LDL-concentratie, verhoging van de HDL-concentratie gepaard gaat met een geringer risico voor het krijgen van hart- en vaatziekten. De HDL-concentratie kan worden verhoogd door lichamelijke activiteit (sport). Voorts zijn er aanwijzingen dat matig gebruik van alcohol (2 tot 3 glazen alcoholische drank per dag) de HDL-concentratie gunstig beïnvloedt.

6 057 6 Cholesterol Eenstemmigheid over cholesterol Tijdens een consensus -bijeenkomst over cholesterol in maart 1987 is een groot aantal vooraanstaande deskundigen in Nederland op het gebied van geneeskunde, klinische chemie, epidemiologie en voeding het eens geworden over niet minder dan 17 stellingen die betrekking hebben op cholesterol als risicofactor voor hart- en vaatziekten en op de behandeling en preventie van een hoog serumcholesterolgehalte. Wij beperken ons hier tot een korte bespreking. De deskundigen zijn het er over eens dat met elke toename van het serumcholesterol de kans op coronaire atherosclerotische hartziekten toeneemt en dat er geen sprake is van een drempel, waaronder deze relatie niet bestaat. Aangenomen wordt dat personen met een serumcholesterolconcentratie van meer dan 6,5 mmol/l een extra verhoogd risico hebben. Men vindt dat de Nederlandse bevolking te hoge serumcholesterolwaarden heeft. Voor alle leeftijden liggen deze waarden zelfs 10-15% boven die in de Verenigde Staten. Tijdens de bijeenkomst is concreet aangegeven op welke wijze een hoog cholesterolgehalte moet worden voorkomen en welke personen voor behandeling in aanmerking komen. Onderzoek van de gehele bevolking op serumcholesterol wordt onnodig geacht. Dit onderzoek zou zich moeten beperken tot de risicogroepen, zoals patiënten met een hartinfarct voor het zestigste levensjaar, personen bij wie in de familie atherosclerotische hartziekten voorkomen en patiënten met hoge bloeddruk en suikerziekte. In Tabel 1 is aangegeven hoe de serumcholesterolgehalten worden geclassificeerd en welke richtlijnen voor behandeling worden aangegeven.

7 Cholesterol Tabel 1. Classificatie van serumcholesterolniveaus en richtlijnen voor behandeling. serumcholesterol (mmol/l) omschrijving advies < 5,0 ideaal richtlijnen goede voeding 5,0-6,4 licht verhoogd richtlijnen goede voeding 6,5-7,9 verhoogd dieet, eventueel medicamenten 8,0 en hoger sterk verhoogd dieet, zonodig medicamenten nader onderzoek Ten aanzien van het dieet geldt dat kan worden volstaan met opvolging van de Richtlijnen Goede Voeding in uiterste vorm, dat wil zeggen niet meer dan 30 energieprocent vet in de voeding met daarin een verhouding tussen meervoudig onverzadigde en verzadigde vetzuren van 1:1 en niet meer dan 300 mg cholesterol per dag. Wat betreft de medicamenten wordt de voorkeur uitgesproken voor de zogenaamde galzuurbindende harsen. Deze stoffen binden de galzuren in de darm, verhinderen hun absorptie en verhogen daardoor de steroïduitscheiding met als gevolg een daling van het serumcholesterol. Nieuw cholesterol-verlagend medicament Onlangs heeft de Amerikaanse FDA (Food and Drug Administration) een nieuw cholesterol-verlagend medicament toegelaten. Dit middel, Iovastatine, merknaam Mevacor, veroorzaakt een sterke remming van het sleutelenzym in de cholesterolbiosynthese, het HMGCoA-reductase, en geeft volgens de fabrikant (MSD) bij sommige vormen van hypercholesterolaemie een serumcholesterolverlaging tot 39%. Deze werking is veel krachtiger dan alleen door dieet kan worden bereikt (circa 15% verlaging). Volgens MSD zijn de bijwerkingen gering en zal een soortgelijk middel binnen twee jaar op de Nederlandse markt verschijnen. In vijf academische centra in ons land zijn door specialisten klinische proeven met het nieuwe medicijn verricht. De resultaten zijn zeer bemoedigend. Het lijkt waarschijnlijk dat het middel op de eerste plaats gebruikt gaat worden bij

8 057 8 Cholesterol patiënten met een erfelijke afwijking in de cholesterolstofwisseling (familiare hypercholesterolaemie). Het zal dan blijvend moeten worden ingenomen, hetgeen overigens ook geldt voor de galzuurbindende harsen. Literatuur Consensus Cholesterol, het resultaat van een consensusbijeenkomst gehouden op 20 maart 1987 te Amersfoort. Centraal Begeleidingsorgaan voor de Intercollegiale Toetsing, Postbus 20064, 3502 LB Utrecht. C. M. van Gent, Atherosclerose en Lipoproteïnen. Melk in Relatie tot de Gezondheid 9 nr. 2 (1982). Enzymremmer tegen cholesterol. Chemische Weekblad 83 nr. 37 (1987). Voedingsraad, Advies Richtlijnen Goede Voeding, Den Haag, mei 1988 Dr. ir. G. Schaafsma Afdeling Voeding CIVO-Toxicologie en Voeding TNO

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Verhoogd cholesterolgehalte Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Cholesterolgehalte 3 Cholesterol 3 Cholesterol in voeding 4 Verhoogd cholesterolgehalte

Nadere informatie

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve

Nadere informatie

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten Cholesterol Alles wat je ooit wilde weten Waar komt cholesterol vandaan? Het overgrote deel van de cholesterol in ons lichaam maakt ons lichaam zélf aan. Eén derde nemen we op via onze voeding. Cholesterol

Nadere informatie

De feiten over cholesterol:

De feiten over cholesterol: De feiten over cholesterol: Cholesterol is een vetachtige stof die het menselijk lichaam nodig heeft als bouwsteen voor lichaamscellen en hormonen. Het meeste cholesterol wordt aangemaakt in de lever.

Nadere informatie

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE E-book WAT IS VET? VET IS EEN VOEDINGSSTOF DIE ZIT IN BIJVOORBEELD HALVARINE, OLIE, VLEES, KAAS EN IN KOEK, SNACKS EN SAUZEN. VET IS ALTIJD EEN MENGSEL VAN VETZUREN.

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL. GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL. GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

Wetenschappelijke onderbouwing Nederlandse voedingsrichtlijnen

Wetenschappelijke onderbouwing Nederlandse voedingsrichtlijnen Wetenschappelijke onderbouwing Nederlandse voedingsrichtlijnen Prof Daan Kromhout Gezondheidsraad Gezondheidsraad 1 De commissie Wat zijn Richtlijnen goede voeding? Geïntegreerde boodschappen gebaseerd

Nadere informatie

Nederlandse. Samenvatting

Nederlandse. Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het metabole syndroom is tegenwoordig een veel voorkomend ziektebeeld dat getypeerd wordt door een combinatie van verschillende aandoeningen. Voornamelijk in de westerse landen

Nadere informatie

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog Van harte welkom! Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog CONFUCIUS: Chinees wijsgeer circa 500 voor Christus Het is niet moeilijk om het goede te herkennen, maar wel

Nadere informatie

Dia 1. Dia 2 Wat is voeding: Dia 3. Voeding - Alles over voeding - Voeding in de praktijk - Voedingsschema. Koolhydraten

Dia 1. Dia 2 Wat is voeding: Dia 3. Voeding - Alles over voeding - Voeding in de praktijk - Voedingsschema. Koolhydraten Dia 1 Voeding - Alles over voeding - Voeding in de praktijk - Voedingsschema Dia 2 Wat is voeding: Voeding = alle organische stoffen die je als mens of organisme nodig hebt om energie op te wekken in je

Nadere informatie

Voor op brood (kuipjes 41 % totaal vet) Voor op brood (kuipjes > 41 % vet) Twenty Four Brio Light Becel pro.activ Calorie Light

Voor op brood (kuipjes 41 % totaal vet) Voor op brood (kuipjes > 41 % vet) Twenty Four Brio Light Becel pro.activ Calorie Light INFOKAART n van margarine-, halvarine- en bak- en braadproducten December 2016 - Het assortiment margarineproducten wordt steeds groter en sluit steeds beter aan op de wensen en eisen van de consument.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Louwe, Maria Cornelia (Mieke) Title: Inflammatory mediators in diet-induced cardiac

Nadere informatie

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn:

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn: Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten

Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten Standpuntnota van de ENSA Scientific Advisory Committee Inleiding Eiwitten zijn een belangrijke voedingsstof die nodig zijn voor de groei en het herstel

Nadere informatie

Het verband tussen vitamine C en hart- en vaatziekten

Het verband tussen vitamine C en hart- en vaatziekten Het verband tussen vitamine C en hart- en vaatziekten Hart- en vaatziekten zijn in Nederland nog altijd de nummer 1 doodsoorzaken. Atherosclerose, de medische naam voor aderverkalking, is in de meeste

Nadere informatie

Alles wat u moet weten over Cholesterol

Alles wat u moet weten over Cholesterol Alles wat u moet weten over Cholesterol In het kort Cholesterol is een vetachtige stof die in alle dierlijke weefsels, en dus ook in het menselijk lichaam, voorkomt. Ondanks zijn slechte naam is cholesterol

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse Samenvatting In dit proefschrift wordt de rol en interactie van verschillende cholesterol en fosfolipiden transporters besproken. Deze transporters zijn erg belangrijk voor het bewaren van

Nadere informatie

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips Vetten 1 Onderwerpen Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips 2 Wat zijn vetten? Vetten zijn naast eiwitten en koolhydraten, een van de drie

Nadere informatie

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4 Gezonde voeding 1 INLEIDING Thema 3 hoofdstuk Gezonde voeding blz. 149 Onderwerpen: -Persoonlijke verschillen -Voeding en levensfasen -Voedingsmiddelen en voedingsstoffen -Richtlijnen

Nadere informatie

Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement. 17 januari 2013, Utrecht Dr. Janneke Wittekoek, Cardioloog Stichting Actief Preventie Plan

Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement. 17 januari 2013, Utrecht Dr. Janneke Wittekoek, Cardioloog Stichting Actief Preventie Plan Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement 17 januari 2013, Utrecht Dr. Janneke Wittekoek, Cardioloog Stichting Actief Preventie Plan Vet in Historisch Perspectief simpele vetopstapelingsziekte

Nadere informatie

Dia 1 Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement. Dia 2. Dia 3. Vet in Historisch Perspectief. simpele vetopstapelingsziekte

Dia 1 Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement. Dia 2. Dia 3. Vet in Historisch Perspectief. simpele vetopstapelingsziekte Dia 1 Lipiden, Diabetes en Cardiovasculair Risicomanagement 17 januari 2013, Utrecht Dr. Janneke Wittekoek, Cardioloog Stichting Actief Preventie Plan Dia 2 Vet in Historisch Perspectief simpele vetopstapelingsziekte

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Afdeling Diëtetiek Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Algemeen U heeft een verhoogd cholesterolgehalte. Deze folder bevat informatie over het dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte. U kunt deze

Nadere informatie

Heartbeat. Ujala Radio. Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders. Leefwijzer 1.

Heartbeat. Ujala Radio. Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders. Leefwijzer 1. Heartbeat Leefwijzer 1 Ujala Radio Deze gezondheid Leefwijzer is door Ujala Radio ontwikkeld voor met name Hindoestaanse Nederlanders Met dank aan Stadsdeel Amsterdam Zuidoost Hart en vaatziekte, wat is

Nadere informatie

Physiological functions of biliary lipid secretion SAMENVATTING

Physiological functions of biliary lipid secretion SAMENVATTING Physiological functions of biliary lipid secretion SAMENVATTING De lever neemt een centrale plaats in in de regulering van de cholesterol huishouding. I: De lever speelt een belangrijke rol in de handhaving

Nadere informatie

Familiaire hypercholesterolemie (FH)

Familiaire hypercholesterolemie (FH) Familiaire hypercholesterolemie (FH) Familiaire Hypercholesterolemie (afgekort FH) is één van de meest voorkomende erfelijke vetstofwisselingsziekten in Nederland. Ongeveer 1 op de 250 Nederlanders heeft

Nadere informatie

De richtlijnen zijn bedoeld voor de ogenschijnlijk gezonde bevolking

De richtlijnen zijn bedoeld voor de ogenschijnlijk gezonde bevolking Samenvatting De zogeheten Richtlijnen goede voeding zijn bedoeld om de overheid steun te bieden bij het ontwikkelen van een voedingsbeleid en bij het volgen van de effecten van dat beleid. Het advies vormt

Nadere informatie

Arteriosclerose. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Arteriosclerose. Ziekenhuis Gelderse Vallei Arteriosclerose Ziekenhuis Gelderse Vallei U hebt een folder in handen met daarin uitleg over de klachten en de behandeling van arteriosclerose. Het is goed u te realiseren dat de situatie voor u anders

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten. voor Marokkaanse Nederlanders. Zorg goed voor uw hart

Hart- en vaatziekten. voor Marokkaanse Nederlanders. Zorg goed voor uw hart Hart- en vaatziekten voor Marokkaanse Nederlanders Zorg goed voor uw hart Zorg goed voor uw hart Deze folder gaat over gezondheid en hart- en vaatziekten. Eerst vertellen we wat hart- en vaatziekten zijn.

Nadere informatie

Een voorlichtingsboekje voor patiënten met familiaire hypercholesterolemie DR. LEIV OSE

Een voorlichtingsboekje voor patiënten met familiaire hypercholesterolemie DR. LEIV OSE Een voorlichtingsboekje voor patiënten met familiaire hypercholesterolemie DR. LEIV OSE WAT KOMT U TE WETEN DOOR DIT BOEKJE TE LEZEN? INHOUDSOPGAVE Wat komt u te weten door dit boekje te lezen? DEEL 1:

Nadere informatie

GIDS VOOR FAMILIALE HYPERCHOLESTEROLEMIE (FH) VOOR DE PATIËNT. Heterozygote familiale hypercholesterolemie - voorbeeld van een stamboom

GIDS VOOR FAMILIALE HYPERCHOLESTEROLEMIE (FH) VOOR DE PATIËNT. Heterozygote familiale hypercholesterolemie - voorbeeld van een stamboom GIDS VOOR FAMILIALE HYPERCHOLESTEROLEMIE (FH) VOOR DE PATIËNT Heterozygote familiale hypercholesterolemie - voorbeeld van een stamboom INHOUD DEEL 1: WAT IS FH? 2 DEEL 2: FH DIAGNOSTICEREN 7 DEEL 3: FH

Nadere informatie

Cholesterol, zorg dat je goed zit

Cholesterol, zorg dat je goed zit Cholesterol, zorg dat je goed zit De auteurs zijn verbonden aan de afdeling Vasculaire Genees kunde van het Academisch Medisch Centrum te Amsterdam. Met medewerking van drs. R.J. van Woersem, cardioloog

Nadere informatie

The role of apolipoprotein E in the assembly and secretion of very low density lipoproteins Mensenkamp, Arjen Rutger

The role of apolipoprotein E in the assembly and secretion of very low density lipoproteins Mensenkamp, Arjen Rutger University of Groningen The role of apolipoprotein E in the assembly and secretion of very low density lipoproteins Mensenkamp, Arjen Rutger IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version

Nadere informatie

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar...

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Op uw gezondheid! U bent baas over uw eigen lichaam. Gelukkig maar. Dat brengt natuurlijk een zekere verantwoordelijkheid met zich mee. Alles wat u eet en drinkt

Nadere informatie

Ik heb cholesterol Wat nu?

Ik heb cholesterol Wat nu? Ik heb cholesterol Wat nu? Belangrijk: Deze patiëntbrief is bedoeld ter ondersteuning van het consult door de huisarts. Deze informatie dient dus niet als vervanging van een consult bij een arts. Bedenk

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten. voor Nederlanders. Zorg goed voor uw hart

Hart- en vaatziekten. voor Nederlanders. Zorg goed voor uw hart Hart- en vaatziekten voor Nederlanders Zorg goed voor uw hart Zorg goed voor uw hart Deze folder gaat over gezondheid en hart- en vaatziekten. Eerst vertellen we wat hart- en vaatziekten zijn. Daarna vertellen

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus Arterieel vaatlijden Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Chapter 9 NEDERLANDSE SAMENVATTING

Chapter 9 NEDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 9 NEDERLANDSE SAMENVATTING Ondanks de behandeling met cholesterol en bloeddruk verlagende geneesmiddelen, blijven hart- en vaatziekten één van de belangrijkste doodsoorzaken in de wereld. Naast

Nadere informatie

density lipoproteïne (LDL cholesterol) lijkt een belangrijke rol te spelen in de initiatie van Nederlandse samenvatting

density lipoproteïne (LDL cholesterol) lijkt een belangrijke rol te spelen in de initiatie van Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak van dialysepatiënten en dit beperkt hun levensverwachting sterk. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat milde tot matige nierschade

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie. Beter voor elkaar

Arterieel vaatlijden. Chirurgie. Beter voor elkaar Arterieel vaatlijden Chirurgie Beter voor elkaar Arterieel vaatlijden Er is bij u een afwijking in één van de slagaders vastgesteld. Deze afwijking is het gevolg van de afzetting van vet in de wand en

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie Arterieel vaatlijden Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding 5 Wat is er aan de hand? 5 Atherosclerose 5 Risicofactoren 6 Roken 6 Hoge bloeddruk 6 Diabetes mellitus 6 Cholesterol 7 Overgewicht en te weinig

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden

Arterieel vaatlijden Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Een voorlichtingsboekje voor patiënten met familiaire hypercholesterolemie DR. LEIV OSE

Een voorlichtingsboekje voor patiënten met familiaire hypercholesterolemie DR. LEIV OSE Een voorlichtingsboekje voor patiënten met familiaire hypercholesterolemie DR. LEIV OSE INHOUDSOPGAVE WAT KOMT U TE WETEN DOOR DIT BOEKJE TE LEZEN? U komt te weten wat familiaire hypercholesterolemie is

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen In publiceerde de toenmalige oedingsraad de Nederlandse voedingsnormen. Deze waren hoofdzakelijk gericht op de preventie van deficiëntieverschijnselen. De laatste

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie

Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie Casuïstiek Mw. K, slanke en sportieve 30 jarige vrouw wordt verwezen voor behandeling van haar verhoogde cholesterol. Haar vader kreeg op 57 jarige leeftijd

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING Hart- en vaatziekten zijn één van de meest voorkomende doodsoorzaken in Nederland en andere westerse landen. Een belangrijke oorzaak van hart- en vaatziekten

Nadere informatie

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten, rozijnen, gedroogde pruimen en andere gedroogde zuidvruchten bevatten veel gezonde vetten, vezels, vitamines en mineralen. Uit

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Cholesterol. Je gezondheid, zó werk je eraan!

Cholesterol. Je gezondheid, zó werk je eraan! Cholesterol Je gezondheid, zó werk je eraan! www.lm.be Inleiding Zowel bij mannen als bij vrouwen vormen hart- en vaatziekten een belangrijke doodsoorzaak. Een van de risicofactoren van hart- en vaatziekten

Nadere informatie

Chapter 9. Samenvatting

Chapter 9. Samenvatting Samenvatting Hart- en vaatziekten zijn de meest voorkomende doodsoorzaak in de Westerse wereld. Atherosclerose, ook wel aderverkalking genoemd, is de belangrijkste onderliggende oorzaak van hart- en vaatziekten.

Nadere informatie

Infobundel Week van de diëtist THEMA VETTEN

Infobundel Week van de diëtist THEMA VETTEN Infobundel Week van de diëtist THEMA VETTEN Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11 f 014 24 61 26 www.azherentals.be Inhoudsopgave Vetten in de actieve voedingsdriehoek... 3 Zichtbaar en onzichtbaar

Nadere informatie

Eiwitten. Voeding en Welzijn

Eiwitten. Voeding en Welzijn Eiwitten Voeding en Welzijn Vandaag Mindmap Maak een mindmap Wat weet je allemaal over eiwitten? Filmpje Filmpje Wat is je opgevallen in het filmpje? Wat wist je nog niet? Opdracht Pak ons voedsel erbij.

Nadere informatie

Vetzuur- en cholesterolsynthese

Vetzuur- en cholesterolsynthese Vetzuur- en cholesterolsynthese Vetzuursynthese De vetzuursynthese is niet het omgekeerde van de beta-oxidatie; Beta-oxidatie Vetzuursynthese Plaats Mitochondriale matrix Cytoplasma en glad ER Enzymen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20879 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20879 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20879 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wong, Man Chi Title: Extravascular inflammation in experimental atherosclerosis

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten 400015 Hart- en vaatziekten folder_400015 Hart- en vaatziekten 27-03-12 09:50 Pag Hart- en vaatziekten WAT ZIJN HART- EN VAATZIEKTEN WAT KUNT U ZELF DOEN MEDICIJNEN BIJ HART- EN VAATZIEKTEN WAT KAN UW

Nadere informatie

Verlaag uw kans op een hart- of vaatziekte

Verlaag uw kans op een hart- of vaatziekte Verlaag uw kans op een hart of vaatziekte Neem het heft in eigen hand! Verlaag het risico op hart en vaatziekten We willen allemaal graag gezond en vitaal oud worden. Daarbij helpt het als u voldoende

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding

Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding Wat zijn de nieuwe voedingsaanbevelingen vanuit de wetenschap? Prof. Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Inhoud Voedingsonderzoek is moeilijk! Hoe komen Richtlijnen tot

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Hypercholesterolaemie, het biochemisch defect en reden voor behandeling

Hypercholesterolaemie, het biochemisch defect en reden voor behandeling Hypercholesterolaemie, het biochemisch defect en reden voor behandeling Frits Wijburg, kinderarts metabole ziekten Cholesterol Cholesterol is een vet dat een essentiële bouwsteen is voor het lichaam. Ongeveer

Nadere informatie

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum Pre-diabetes Vasculair Preventie Centrum Wat is pre-diabetes? Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het glucosegehalte in uw bloed (bloedsuiker) is, vooral s ochtends voordat u gegeten

Nadere informatie

Consensus Screening op risicofactoren hart/vaatziekten

Consensus Screening op risicofactoren hart/vaatziekten Consensus Screening op risicofactoren hart/vaatziekten Samenvatting Bij het preventief sportmedisch onderzoek (basisplus en groot Sportmedisch Onderzoek) bepalen we tenminste Cholesterol en HDL-cholesterol

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Kransslagadervernauwing en hartklachten Kransslagadervernauwing is een van de belangrijkste ziekten in de westerse wereld. De kransslagaderen zijn de bloedvaten die het hart van

Nadere informatie

Gezonde Leefstijl: Alcohol

Gezonde Leefstijl: Alcohol Gezonde Leefstijl: Alcohol 1 Onderwerpen Cijfers en feiten Alcohol in je lichaam Ziektes door Alcohol Alcohol in de praktijk Alcohol en overgewicht Tips Alcoholgebruik Vragen 2 Cijfers en feiten 1) Ruim

Nadere informatie

CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING

CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 10 156 Dit proefschrift bestaat uit een aantal studies waarin de veranderingen in het vermogen van plasma om de uitstroom (efflux) van cholesterol uit cellen

Nadere informatie

Vraag van Mathijs Bodde: Hoe komt u aan het cholesterol in uw lichaam? 70% komt door eigen aanmaak van het lichaam en 30% door inname.

Vraag van Mathijs Bodde: Hoe komt u aan het cholesterol in uw lichaam? 70% komt door eigen aanmaak van het lichaam en 30% door inname. Verslag van het Hart&Vaatcafé in CORPUS op woensdagavond 25 januari met als thema: hoog cholesterol. Er zijn ongeveer zeventig deelnemers en twee sprekers: arts-onderzoeker Mathijs Bodde en diëtiste Anke

Nadere informatie

Problemen met de slagaders

Problemen met de slagaders Arterieel vaatlijden Problemen met de slagaders U heeft een afwijking in de slagaders. In deze informatie wordt hier uitleg over gegeven. Bedenk dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

gezonde voeding, een kwestie van gezond verstand

gezonde voeding, een kwestie van gezond verstand gezonde voeding, een kwestie van gezond verstand Gezond eten is regelmaat brengen in uw voeding. Dat betekent drie hoofdmaaltijden en twee gezonde tussendoortjes per dag. 3 Gezonde voeding, een kwestie

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Klop, Boudewijn Title: Interplay between lipoproteins, the complement system and

Nadere informatie

PATIËNTENBIJSLUITER. CRESTOR (rosuvastatine) Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.

PATIËNTENBIJSLUITER. CRESTOR (rosuvastatine) Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. PATIËNTENBIJSLUITER CRESTOR (rosuvastatine) Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals door te

Nadere informatie

Een te hoog cholesterol

Een te hoog cholesterol Een te hoog cholesterol Beschrijving Wat is te een hoog cholesterol? Een te hoog cholesterol wil zeggen dat er te veel cholesterol in uw bloed zit. Dat is schadelijk voor uw slagaders. Het cholesterol

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In de Westerse wereld vormen hart- en vaatziekten de belangrijkste oorzaken van ziekte en overlijden. Bij het ontstaan van hart- en vaatziekten speelt atherosclerose (slagaderverkalking)

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Uitgave van de Liberale Mutualiteit. Cholesterol. uw gezondheid, zó werkt u eraan!

Uitgave van de Liberale Mutualiteit. Cholesterol. uw gezondheid, zó werkt u eraan! Uitgave van de Liberale Mutualiteit Cholesterol uw gezondheid, zó werkt u eraan! 2 Inleiding Zowel bij mannen als bij vrouwen vormen hart- en vaatziekten een belangrijke doodsoorzaak. Een te hoog cholesterolgehalte

Nadere informatie

DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR

DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR 358 Inleiding U bezoekt het Diabetes- & Vasculaircentrum van het Sint Franciscus Gasthuis, vanwege uw verhoogde kans op: hart- en vaatziekten; suikerziekte (diabetes mellitus);

Nadere informatie

Voorbijgaande verstopping van een bloedvat in de hersenen

Voorbijgaande verstopping van een bloedvat in de hersenen TIA Voorbijgaande verstopping van een bloedvat in de hersenen Een TIA is een voorbijgaande verstopping van een bloedvat in de hersenen. In deze folder leest u meer informatie over wat een TIA precies is,

Nadere informatie

Kent u de cijfers van uw hart?

Kent u de cijfers van uw hart? Kent u de cijfers van uw hart? CHOLESTEROL? GEWICHT/ BUIKOMTREK? UW? BLOEDDRUK? SUIKERGEHALTE? V.U.: Dr Freddy Van de Casseye - Elyzeese-Veldenstraat 63-1050 Brussel Belgische Cardiologische Liga www.cardiologischeliga.be

Nadere informatie

INFOBLAD. Meeste invloed. Gezond leven

INFOBLAD. Meeste invloed. Gezond leven GEWICHT, VOEDING, BEWEGEN EN ALCOHOL INFOBLAD Ongeveer 30% van kanker zou voorkomen kunnen worden. Een garantie om kanker te voorkomen is er niet. Je kan wel het risico op kanker verkleinen door een gezonde

Nadere informatie

Bronvermelding: Lekker Gezond Smeren, slikken. of een harinkje. Lian van Doorn / José Leeuwenkamp

Bronvermelding: Lekker Gezond Smeren, slikken. of een harinkje. Lian van Doorn / José Leeuwenkamp Bronvermelding: Lekker Gezond 1-2016 - www.lekkergezond.nl Smeren, slikken of een harinkje happen? Wat zijn de oorzaken van een te hoog cholesterol? Een hoog cholesterolgehalte kan verschillende oorzaken

Nadere informatie

Ken je cardiovasculair risico!

Ken je cardiovasculair risico! UGP-FOLDER Ken je cardiovasculair risico! Wat zijn risicofactoren voor hart- en vaatziekten en welke risicofactoren zijn er? Risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn factoren die de kans op ziekten

Nadere informatie

Cholesterol en andere secundaire risicofactoren van hart- en vaatziekten

Cholesterol en andere secundaire risicofactoren van hart- en vaatziekten 3 Cholesterol en andere secundaire risicofactoren van hart- en vaatziekten De feiten over cholesterol en andere risicofactoren Klinische studies Lipoproteïne(a), een secundaire risicofactor De feiten over

Nadere informatie

PERFECT BALANCE. supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9

PERFECT BALANCE. supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 PERFECT BALANCE supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 Deze combinatie van bijzondere biologische oliën bevat precies de essentiële vetzuren die uw lichaam nodig heeft om goed te kunnen

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in

Nadere informatie

Vitale celstofsynergieën als ondersteuning bij storingen in de vetstofwisseling. Hoofdstuk 5

Vitale celstofsynergieën als ondersteuning bij storingen in de vetstofwisseling. Hoofdstuk 5 Vitale celstofsynergieën als ondersteuning bij storingen in de vetstofwisseling Hoofdstuk 5 Celvitaalstoffen doel: levercellen Celvitaalstoffen tekort Gehele cholesterol Lipoproteïne (a) Triclyceride De

Nadere informatie

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten In Nederland hebben ongeveer 400.000 mensen last van ontstekingsreuma. Deze vorm van reuma kenmerkt zich door langdurige gewrichtsontstekingen.

Nadere informatie

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Activiteitenschema en begeleiding fysiotherapeut Door het hartinfarct is er bij u een stukje spierweefsel afgestorven. Dit gedeelte zal in de

Nadere informatie

De voedingsmiddelendriehoek.

De voedingsmiddelendriehoek. Hoofdstuk 8 De voedingsmiddelendriehoek. 1. De voedingsdriehoek invullen. 2. De drie maaltijden per dag opnoemen. 3. Zeggen wanneer we best drinken en hoeveel liter we drinken. 4. Tips opnoemen om gezond

Nadere informatie

Vetten en cardiovasculaire gezondheid: juist en fout uit elkaar houden!

Vetten en cardiovasculaire gezondheid: juist en fout uit elkaar houden! Vetten en cardiovasculaire gezondheid: juist en fout uit elkaar houden! Brussel, december 2015 - De Belgische Cardiologische Liga wilde alles op een rijtje zetten over vetten en hun rol bij hart- en vaataandoeningen.

Nadere informatie

De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen

De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen Naam Geboortedatum :... : - - Uw specialist of huisarts heeft u doorverwezen naar de cardiovasculaire risicopolikliniek omdat u een hart- en vaatziekte

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA HOGE BLOEDDRUK. psamtik@fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA HOGE BLOEDDRUK. psamtik@fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA HOGE BLOEDDRUK psamtik@fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

Hoge bloeddruk: de inzichten van cellulaire geneeskunde. Hoe specifieke vitale celstoffen patiënten met hoge bloeddruk kunnen helpen

Hoge bloeddruk: de inzichten van cellulaire geneeskunde. Hoe specifieke vitale celstoffen patiënten met hoge bloeddruk kunnen helpen Hoge bloeddruk4 Vitale celstoffen ter preventie en ondersteunende therapie Hoge bloeddruk: de inzichten van cellulaire geneeskunde Hoe specifieke vitale celstoffen patiënten met hoge bloeddruk kunnen helpen

Nadere informatie

- Cacao als medicijn - Cacao, godenvoeding - Chocolade gunstig voor hart en bloedvaten. Cacao als medicijn

- Cacao als medicijn - Cacao, godenvoeding - Chocolade gunstig voor hart en bloedvaten. Cacao als medicijn - Cacao als medicijn - Cacao, godenvoeding - Chocolade gunstig voor hart en bloedvaten Cacao als medicijn De indianen gebruiken al eeuwenlang cacao als medicijn. De eerste beschreven therapieën dateren

Nadere informatie

Het voorkomen van (ernstig) overgewicht of obesitas neemt wereldwijd ernstige vormen aan,

Het voorkomen van (ernstig) overgewicht of obesitas neemt wereldwijd ernstige vormen aan, Samenvatting voor de geïnteresseerde leek Het voorkomen van (ernstig) overgewicht of obesitas neemt wereldwijd ernstige vormen aan, met name door het overnemen van de zogenaamde Westerse leefstijl, dat

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

TIA (Transiënt Ischaemic Attack)

TIA (Transiënt Ischaemic Attack) 1/7 Neurologie TIA (Transiënt Ischaemic Attack) Inleiding U bent opgenomen op de afdeling neurologie (C1) van het Streekziekenhuis Koningin Beatrix. U verblijft op de stroke-unit, omdat u kortgeleden mogelijk

Nadere informatie

Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten

Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten Evidence-based richtlijn van de German Nutrition Society Van vezels tot suikers: koolhydraten omvatten een brede range van voedingsstoffen. Wat is er precies

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting EJA van Wanrooij Hart en vaatziekten zijn de meest voorkomende doodsoorzaak in de westerse wereld. De onderliggende oorzaak van infarcten en beroertes

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20128 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Blad, Clara Catelijne Title: A quest for connections : ligands for the HCA2, adenosine

Nadere informatie

Afdeling diëtetiek Voeding en zwangerschapsdiabetes

Afdeling diëtetiek Voeding en zwangerschapsdiabetes Afdeling diëtetiek Voeding en zwangerschapsdiabetes Telefoonnummer: 0344 674285 Zwangerschapsdiabetes (= diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes mellitus die tijdens de zwangerschap ontstaat en meestal

Nadere informatie

Changing Diabetes is een geregistreerd handelsmerk. van Novo Nordisk A/S. Wietske Wits, diabetes type 1

Changing Diabetes is een geregistreerd handelsmerk. van Novo Nordisk A/S. Wietske Wits, diabetes type 1 Novo Nordisk beschouwt het als haar missie om de toekomst van diabetes te veranderen. Om deze visie gestalte te geven hebben wij het Changing Diabetes-programma ontwikkeld. Changing Diabetes omvat diverse

Nadere informatie