Vrijwilligers voor OSA Screening en training

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vrijwilligers voor OSA Screening en training"

Transcriptie

1 Vrijwilligers voor OSA Screening en training Intake vrijwilligers Bij het uitrollen van OSA in een gemeente zijn er vrijwilligers nodig. Zij leiden de gesprekken met de ouders op een neutrale, ondersteunende manier. Ze voeren het gesprek niet, maar zorgen dat vooral de deelnemers zelf met elkaar hun vragen en ervaringen uitwisselen. Ze zijn er niet om te oordelen of te normeren, of om kennis over te dragen. Ze helpen het gesprek op gang te brengen/houden en houden de balans in het gesprek en tussen de deelnemers in de gaten. Niet iedere vrijwilliger kan op zo n neutrale manier een dialoogbijeenkomst leiden. Daarom is het belangrijk het juiste type vrijwilliger te selecteren. Onderstaand vindt u enkele tips om dit te doen. Probeer in gesprekken met kandidaten drie dimensies te onderzoeken, altijd aan de hand van de panelen (maak daarvoor afbeeldingen van de panelen op A-3): 1. Kennis en ervaring: Denkkracht. Het gaat hier over voldoende intelligentie en taalvaardigheid om de methodiek van OSA echt te begrijpen. Ervaring en/of affiniteit met kinderen, jongeren, opgroeien en opvoeden is ook belangrijk. 2. Kunde en vaardigheden: Daadkracht. Het gaat hier over indirecte of directe ervaring met opvoeden, het leiden van gesprekken, (neutraal) voor een groep kunnen staan. 3. Karakter en persoonlijkheid: Levenskracht. Het gaat hier over evenwichtig, bescheiden, dienstbaar en ruimdenkend/niet normatief in het leven staan. Alle drie evenwichtig aanwezig? Dan heb je je vrijwilliger. Bespreekpunten waar je op kunt insteken/letten: Eerst iets vertellen over het project zelf. Dan de persoon zich laten voorstellen: achtergrond, werkervaring, interesse in opvoeding, band daarmee, kinderen zelf of niet, etc. Goed op motivatie letten en doorvragen; waarom wil iemand dit graag doen? Tijdens gesprek ook letten op: heeft iemand een open houding of niet, denk je dat iemand snel zal oordelen (goed/fout) of neutraal kan zijn, de leiding kan nemen maar ook goed kan luisteren? Zorg dat de persoon ook haar of zijn vragen kwijt kan aan jou (daaraan merk je ook proactiviteit). Eventueel al kijken of iemand een voor het project interessant/leuk netwerk heeft (i.v.m. uitzetten activiteiten later). Heeft iemand al ervaring voor groepen staan, dan is dat fijn. Echter, men moet ook weer niet te gevormd zijn (voorbeeld: sommige docenten hebben de neiging in de goed/fout rol te gaan zitten en zijn vaak wat minder geschikt voor dit project). En vooral: zijn ze aardig, open en gemotiveerd!

2 Het is altijd aan te raden even goed de voorwaarden neer te zetten voor de samenwerking: jij biedt een gratis en goede training aan, van hen vraag je een bepaald aantal keer inzet voor het project. Het liefst worden vrijwilligers langer verbonden aan een project/organisatie, maar dit is niet het eerste uitgangspunt. Tot slot de toelichting op de nadere procedure. Wanneer horen jullie iets van elkaar? Hebben beide partijen even bedenktijd, of wordt er gelijk besloten? Soms is het al mogelijk om praktisch de beschikbaarheid te checken op de data van de training. Competenties trainers en vrijwilligers Een belangrijk onderdeel van OSA is de training van de vrijwilligers. Zij kunnen en willen niet zomaar voor een groep worden gezet. Een goede voorbereiding helpt hen om de OSA bijeenkomst op de juiste manier te begeleiden. In de toolkit van OSA zit o.a. een draaiboek voor een training van vrijwilligers in gespreksleiding en in de methodiek, te vinden als laatste hoofdstuk in dit document. Hieronder vindt u allereerst enkele belangrijke competenties die trainers en ook de vrijwilligers moeten bezitten. Sociale steun geven aan de deelnemers en positief blijven. o Op een onvoorwaardelijke manier: ondanks mogelijk negatief gedrag de deelnemers als waardevol persoon blijven benaderen; o Positief zijn: problemen wel erkennen, maar geloven in oplossingen; o Empathie: kunnen inleven in de belevingswereld van de deelnemers. Oprechte interesse en betrokkenheid tonen aan de deelnemers: o Affiniteit met doelgroep. o Goed geheugen: eigen observaties opslaan om er later op terug te kunnen komen. Referent power kunnen opbouwen: Referent power = status en geloofwaardigheid die je krijgt toebedeeld vanuit de groep, doordat je zelfvertrouwen en expertise c.q. positief voorbeeldgedrag laat zien. Dit is uitdrukkelijk niet status die je afdwingt door op een straffende, terechtwijzende, confronterende of hiërarchische manier je autoriteit te doen gelden of op te eisen. o Op een warme, natuurlijke en subtiele manier autoriteit en expertise laten zien; o o In staat zijn de sociale afstand met de deelnemers te verkleinen; Jezelf op gelijk niveau met de deelnemers plaatsen, of zelfs daaronder: de deelnemers de expert maken. Negatief/ineffectief gedrag kunnen negeren: o Dus ook niet meedoen of er een opmerking over maken. Actief leren van de deelnemers bevorderen: o Niet zelf de expertrol of docentrol op je nemen, d.w.z. zelf geen antwoorden te geven/oplossingen te bieden; o Liever willen dat de deelnemer/de groep zelf controle en verantwoordelijkheid pakt, in plaats van willen hulpverlenen. o Een veilige omgeving bieden.

3 Het groepsproces faciliteren en sturen, zonder de boventoon te voeren : o Rustig kunnen blijven als de groep heel druk is; o Geen docent- of opvoedmentaliteit; o Geen mentaliteit als therapeut of hulpverlener. Optioneel: Goed en intensief samenwerken met een co-trainer of medegespreksleider: o Goed kunnen samenwerken, de referent power van de co-trainer bevorderen, je collega de ruimte en het vertrouwen geven om een goede training neer te zetten, je ego thuislaten, overleggen en open feedback vragen en geven. Draaiboek Train-de-Trainer Opvoeden Samen Aanpakken (2 dagdelen) Dagdeel 1 Tijd Activiteit Actie 10m Welkom & aftrap - Projectleider en trainers voorstellen: - Info project OSA: Directe aanleiding: Bijvoorbeeld: voldoen aan de behoefte van ouders om onderling uit te wisselen, spanningen in wijken, opvoedcursussen zijn niet gemengd (multicult., m/v). Doel: Mensen in wijken dichter bij elkaar brengen rondom thema opvoeding. Vanuit preventieve gedachte: ouders van elkaar laten leren. Niets is fout, iedereen doet het anders. - Doel T-d-T training: 1. kennis en inzicht in het effectief begeleiden van groepsdiscussies. 2. oefenen met cruciale vaardigheden en houding hierbij. 3. inzicht in eigen kwaliteiten en valkuilen als gespreksbegeleider - Werkwijze training: discussie, rollenspellen, opdrachten (plenair en subgroepen) => jullie kennis en ervaringen belangrijk. - Huishoudelijke zaken: tijd, pauzes, mobieltjes, etc. 5m 5m 15m 30m Programma - Welkom & Basisregels - Kennismakingsopdracht: elkaar interviewen - Inventariseren leerdoelen - Kijkopdracht banners/foto s + 1 e rollenspel - Do s & dont s gespreksleider - Uitgangspunten gesprekbegeleiding OSA - Rollenspellen - Afsluiting & evaluatie Basisregels - Respecteer elkaar, vertrouwelijkheid, andere afspraken? Korte kennismaking - Naam, wel/geen kinderen, achtergrond, wat doe je in dagelijks leven? Kennismakingsopdracht: Elkaar interviewen - Stap 1: Beeldkaarten: kies kaart uit die past bij jouw kijk op opvoeding. - Stap 2: interview je buurman/vrouw (tweetallen, 2x 5m) - Wat is jouw motivatie om aan deze training mee te doen? - Wat maakt jou geschikt voor de rol van gespreksleider? - Stap 3: Presenteer je buurvouw/man aan de groep. Doe dit bondig + zo positief mogelijk. Uitdelen trainingsmateriaal: - OSA infopakket - Schriftjes - Pennen - Naamstickers FO Programma FO Basisregels Kaartenspel Fotomissie

4 15m 45m 20m 10m 20m Inventarisatie leerwensen Wat wil je vandaag leren? Kijkopdracht foto-panelen Opvoeding (2-tallen) - Instructie kijkopdracht - Inventarisatiefase - Gesprek thema 1 - Gesprek thema 2 t/m 3 - Samenvatten uitkomsten & discussie Groepsdiscussie Do s & dont s gespreksleider - Doel bijeenkomsten OSA: deelnemers met elkaar laten praten over opvoeding, laten uitwisselen van ervaringen en tips. - Basisgedachte gespreksleider: vertrouw op het groepsproces, doel is niet de beste manier van opvoeden bespreken maar het op niet-oordelende wijze discussiëren over opvoeden => Deelnemers zijn de experts, niet de gespreksleider!! - Vr: Om dit doel te realiseren wat moet je vooral wel/niet doen als gespreksleider? Uitgangspunten gespreksbegeleiding OSA Toelichten: CD-rom met info en hulpdocs (o.a. basisstramien discussie, tips, evaluatieformulieren). Basisstramien gezamenlijk doorlopen: - Introductie (plenair) - Voorstelrondje - Kijkopdracht - Inventarisatiefase - Gesprek thema 1 t/m 3 - Samenvatten uitkomsten & discussie - Afsluitende ronde - Conclusies trekken - Afsluiten Afsluiting & evaluatie - Hand-outs uitdelen - Rondvraag - Evaluatieronde - Datum 2 e (en eventueel 3 e dagdeel) FO Wat ik wil leren Klaarstaan ong. 10 panelen. Dus selectie, volgende keer de andere 9 erbij in brengen. - FO wel/niet doen HO OSA Tips gespreksleiding - Het basisstramien - FO Wat heeft voor mij gewerkt / wat wil ik anders Dagdeel 2 Tijd Activiteit Actie 10m Start & opfris dag 1 Programma: - Welkom & opfris werkwijze gespreksbegeleiding - Rollenspellen a.d.h.v. veelvoorkomende lastige situaties => hier ligt de nadruk op vanmiddag - Brainstorm lastige situaties & oplossingen - Afsluiting & evaluatie 20m Informatie Ervaringsdeskundige vertelt over haar ervaringen; ruimte voor vragen - Uitgangspunten gespreksleiding (dialoog), doelen OSA en basisstramien FO-s dag 1 FO programma Op flap zetten uitgangspunten

5 90 min p.p. Rollenspellen Groepsdiscussie gekozen thema - Leerwensen dag 1 (zie FO/ uitdraai): - Rollen verdelen: 1. gespreksleider, 2. deelnemer, 3. observant. We oefenen in 2 rondes: eerst eigen aanpak uitproberen, daarna aanpak met tips. We geven 1 of 2 deelnemers een geheime opdracht mee (bijv. dominant, oordelend, stil, langdradig gedrag). 1e ronde breken we na 5 min af en bespreken we in de groep. Deelnemers geven feedback over het effect van gedrag gespreksleider op hem/haar. Steeds 2 tops en 1 tip. Time-out wanneer je vastloopt. Vragen? - Instructie deelnemers: bedenk vooraf wat jouw opvattingen over opvoeden, emancipatie en gezin zijn. Nabespreken: herkennen en benoemen van communicatieniveaus + gespreksvaardigheden + indien van toepassing het geven en ontvangen van feedback als discussieleiders onderling. FO Leerwensen dagdeel 1 10m Brainstorm Lastige situaties tijdens groepsdiscussie FO Lastige situaties groepsdiscussie 10m. FO Situatie 1: Hoe mee omgaan? 30m Brainstorm Hoe omgaan met deze lastige situatie? - Adviezen van deelnemers inventariseren - Beste oplossingen laten kiezen - Theorie effectief leiden van gesprekken - Theorie effectief communiceren Afsluiting & evaluatie - Hand-outs uitdelen - Rondvraag & praktische vragen - Evaluatieronde training FO Wat heeft voor mij gewerkt/ wat wil ik anders Terugkomdag vrijwilligers Het is zeer de moeite waard om te investeren in je vrijwilligers. Ze vinden het vaak niet prettig het gevoel te hebben dat ze volledig worden losgelaten. Goed en regelmatig contact wordt gewaardeerd. Bijvoorbeeld door af en toe een terugkommiddag/-avond te organiseren. Bespreek en oefen die dingen waar de vrijwilligers zelf vragen of onzekerheden over hebben, of waarvan je zelf ziet dat er extra aandacht naar uit kan gaan. Hieronder vindt u een voorbeeld van de onderdelen die terugkwamen bij een terugkomdag van OSA in Amsterdam, stadsdeel Oost. De besproken onderwerpen: Voorbereiding; Introductiegedeelte; Kiezen van de thema s en het toelichten van een gekozen thema; Technieken voor gesprekken en discussies. Voorbereiding: Hoeveel tijd neem je voor de voorbereiding? Doe je thuis nog iets aan de voorbereiding? Heb je voor elk thema 2 of 3 vragen achter de hand? Heb je nog meer informatie nodig voor een goede voorbereiding?

6 Introductie De introductie is een belangrijk onderdeel van de bijeenkomst. Het is je eerste en enige kans om een sfeer neer te zetten. Hieronder nog een aantal tips en aandachtspunten. 1. Het is handig om alle onderdelen van je introductie op de flip-over te zetten. Op die manier kun je nooit iets vergeten en kan iedereen ook meelezen. Met deze werkwijze kunnen we ook niet vergeten dat bijv. de medewerkster van het CJG langskomt. 2. Het begrip veiligheid is belangrijk. Het is handig om met elkaar te bespreken hoe we dit begrip voor de doelgroep helder kunnen omschrijven. 3. Het is belangrijk om aan de deelnemers duidelijk te maken dat het niet gaat om een voorlichting (vertellen hoe iets moet) maar dat we gaan praten met elkaar over opvoeden, onze visie daarop en ervaringen ermee, en dat we elkaar tips kunnen geven. Als gespreksleider ben je dus nadrukkelijk niet de deskundige, maar leidt je het gesprek in goede banen, zorg je dat iedereen die dat wil aan het woord komt en dat de tijd in de gaten gehouden wordt. Posters 1. Taalgebruik: Het lijkt raadzaam te spreken over panelen of posters. Het woord banners is eigenlijk jargon en wordt niet door iedereen begrepen. 2. Kiezen van thema s: 3. Formuleer kort de opdracht voor de deelnemers. Waarom gaat men langs de tentoonstelling lopen? Bijvoorbeeld: o Kies twee posters uit die jou het meest aanspreken, of; o Kies twee posters waarover je graag wilt praten met de anderen. 4. Turven van de stemmen: Het is raadzaam om het turven van de gekozen posters gezamenlijk te doen. Schrijf van tevoren op de flip-over alvast de posters op. 5. Wat te doen met evenveel stemmen voor 2 of 3 panelen? Omdat het gaat om een eerste gesprek over opvoeden is het raadzaam verschillende onderwerpen aan te kaarten. Kies dus voor een geheel ander onderwerp als er gelijke stemmen zijn. Of richt je op de gemene deler tussen beide thema s. Vertel waarom je deze keuze hebt gemaakt. Je zult merken dat het merendeel het al snel met je eens is. 6. Thema gekozen, de gespreksrondes: Als er een poster is gekozen hoef je de volledige tekst niet voor te lezen. Het gaat om het thema. Het voorbeeld op de poster is slechts bedoeld als eerste indruk maar heeft niet als (eerste) doel als start te dienen voor de discussie. Als de groep helemaal stil valt, kun je eventueel nog terugvallen op het voorbeeld dat op poster staat. Gespreksdiscussie technieken Doorvragen: Het is leuk om eens door te vragen als een ouder iets verteld heeft. Hoe doet u dat?, Kunt u daar iets meer over vertellen?, etc. Het helpt om iets meer informatie boven tafel te krijgen en dit nodigt anderen uit om ook iets meer te vertellen. Soms hebben deelnemers daar een zetje voor nodig. Daarna kun je aan de andere deelnemers vragen wie dat wel of niet herkent. Complimenten geven mag! Het is plezierig voor de sfeer om complimenten te geven. Het feit dat deelnemers de moeite nemen om te komen en zich soms kwetsbaar op durven te stellen is op zich al

7 een compliment waard. In soortgelijke situaties beginnen begeleiders soms al bij de introductie met het geven van een compliment vanwege de aanwezigheid van de deelnemers. Het is een leuke binnenkomer en werkt altijd. Voorbeeld: een mevrouw in rolstoel vertelt een heftig verhaal. Hoe reageer je hierop als begeleider? Complimenten maken hoeft niet te beteken dat je het eens bent met de inhoud van het verhaal. Je geeft complimenten op het proces, zoals: Wat goed dat je dit wilt vertellen aan ons, of: Ik vind het knap hoe je omgaat met kritiek. Centraal houden: Probeer het gesprek centraal te houden. Dat deelnemers onderlinge gesprekken voeren is soms lastig (besef dat het ook een teken kan zijn van betrokkenheid met het onderwerp (iets minder met de groep). Je kunt het gesprek centraal houden door bijvoorbeeld in de kring te lopen en naar de pratende ouders toe te gaan en ze even persoonlijk aan te spreken. Ook kan je in de kring vragen of het even centraal gehouden kan worden omdat ieders verhaal interessant is en aandacht verdient. Opstelling: Een open opstelling (in U-vorm of kring met alleen stoelen, geen tafels) is het meest ideaal, maar kan niet altijd. Een tip: loop bij een U-opstelling af en toe eens IN de groep, je krijgt dan meer contact met je deelnemers. Vragen stellen: Eén vraag tegelijk. Als je meerdere vragen tegelijk stelt (en dat doen we vaker dan we ons bewust zijn) maak je het lastig voor de ontvanger, het wordt als snel een soort multiple choice. Wat helpt? LSD >> Luisteren Samenvatten Doorvragen. Zorg dat jouw samenvatting kort is en klopt, daarna kun je een vervolgvraag stellen aan dezelfde persoon of aan iemand anders. Samenvatten heeft meerdere doelen. Allereerst laat je als begeleider merken dat je goed geluisterd hebt. Daarnaast zorg je er met jouw samenvatting voor dat de andere deelnemers de discussie scherp hebben. Ook heb je na je samenvatting als gespreksleider weer even de leiding en kun je het gesprek in goede banen leiden. Open vragen: Een open vraag begint vaak met een vraagwoord zoals wie, wat, waar en wanneer. Bewust wordt hier het vraagwoord waarom vermeden, omdat dit over kan komen alsof mensen verantwoording moeten afleggen. Soms hebben we de neiging om in de vraag al een mening te verpakken. Bijvoorbeeld: Maar vindt u dan ook niet dat uw kind terecht boos wordt?. Maar: Het woordje maar wordt vaak opgevat als het woord nee. Het gesprek komt niet op gang of er vallen stiltes: Het kan voorkomen dat een gesprek niet op gang komt of even stilvalt. In het laatste geval (stilvallen) is even de stilte gebruiken een prima oplossing. Nadenken vergt nu eenmaal stilte. Let eens goed op de lichaamshouding van je deelnemers (en oogcontact) wie denk je zou wel iets willen vertellen als je hem/haar hiervoor uitnodigt? Als een gesprek niet op gang komt dan kun je de vraag herhalen (niet te snel met een andere vraag beginnen want dan moeten de deelnemers weer opnieuw een antwoord formuleren. Een andere manier is om iemand aan te wijzen en te vragen of diegene wil beginnen (even een zetje geven dus).

8 Cultuurverschillen: Uiteraard zijn er cultuurverschillen, zeker als we het hebben over opvoeden. Wees niet te benauwd om door te vragen naar deze cultuurverschillen. Laat de deelnemers jou eens vertellen hoe men aankijkt tegen opvoeden vanuit de eigen cultuur. Wees je bewust dat er binnen een cultuur ook weer verschillen bestaan. Je kunt dus nooit algemeen geldende uitspraken doen. Maar je kunt het er wel over hebben. Nieuwe ouders die tijdens het gesprek erbij komen: Mochten er nieuwe ouders bij het gesprek komen, geef ze dan heel kort aandacht (welkom, neemt u koffie) en probeer ze snel tussen de andere ouders te plaatsen. Lastige situaties: Het kan voorkomen dat deelnemers onderling sterk verschillen over een onderwerp. Zorg er voor dat deze verschillen niet te scherp worden en de discussie uit de hand loopt. Hoe doe je dat? Door middel van luisteren, samenvatten, doorvragen geef je de deelnemer het gevoel dat hij/zij serieus is genomen, het effect is vaak dat men de mening niet nogmaals herhaalt. Vervolgens kun je de vraag stellen aan de andere deelnemers: Wie denkt daar anders of ook zo over?. Als een deelnemer uitvalt tegenover een andere deelnemer: Ook hier geldt dat luisteren, samenvatten, doorvragen helpt om aan te geven dat je gehoord hebt wat er is gezegd (je zult merken dat bij ruzies mensen zichzelf vaak herhalen omdat men de indruk heeft niet gehoord te worden). Als dit onvoldoende helpt geef je aan dat het niet de bedoeling is om elkaar aan te vallen op meningen. De bijeenkomst is bedoeld om meningen aan te horen. Het is niet de bedoeling om het met elkaar eens te worden. Dat kan ook niet altijd, opvoeden is een heel persoonlijk proces met veel verschillende mogelijkheden (op deze wijze relativeer je de discussie en bied je weer openingen voor andere meningen). Als ouders algemene verhalen vertellen: Vaders moeten er altijd zijn voor hun kind, probeer die dan wat persoonlijker te maken door bijvoorbeeld te vragen hoe dat er dan in hun gezin uitziet. Probeer alle deelnemers te betrekken en als een deelnemer een vraag heeft, handel deze eerst helemaal af voordat je een andere deelnemer een vraag laat stellen. Zo heeft de deelnemer het gevoel gehoord te worden en heb je structuur. De mening van de gespreksleider: Je hoeft als begeleider geen adviezen of eigen mening te geven. Het is niet belangrijk wat jij als gespreksleider vindt, maar dat de ouders in gesprek zijn en blijven met elkaar. Bijvoorbeeld de opmerking van een begeleider: Dat is goed, dat jullie dat doen, is een mening en kan voor ouders die er anders over denken overkomen alsof ze iets niet goed doen. Immers, de gespreksleider is het eens met de andere ouder. Probeer je reactie neutraal te houden door bijvoorbeeld luisteren, samenvatten, doorvragen toe te passen. Samenvatten is als begeleider één van je belangrijkste taken. In de map die bij de eerste trainingsdag is uitgereikt zitten ook de tips voor OSA gespreksleiding, het basisstramien van de bijeenkomst en de rol van de gespreksleider. Kijk daar af en toe in voor meer informatie en tips. Voorbeeld introductietekst: Uit ervaring blijkt dat sommige gespreksleiders het lastig vinden de bijeenkomst te openen. Wat kunt u vertellen bij aanvang van de dialoogbijeenkomst aan de groep?

9 Deze bijeenkomst is geen cursus of voorlichting. Ik zal het gesprek leiden, maar dat betekent niet dat ik het beter weet dan u. Als u zelf ouder bent, kunt u hier iets zeggen als: Vaak vind ik mijn kinderen heel leuk, maar soms weet ik het ook even niet zo goed. Doel van deze bijeenkomst/het project is praten met u over opvoeding, uitwisselen met elkaar. Waarom? Opvoeden is belangrijk, voor alle ouders, en wij denken dat het voor u interessant kan zijn om te horen wat andere ouders bezig houdt en hoe zij het doen. Misschien heeft u ook tips voor elkaar. Wij willen graag weten wat u belangrijk en lastig vindt als het gaat om het opgroeien en opvoeden van uw kinderen. Er is een aantal spelregels, die gaan met name over veiligheid en respect: Respecteer elkaars mening. Niets is goed of fout. Wel kunnen jullie op elkaar reageren, elkaar tips geven, ervaringen uitwisselen, enzovoorts. [Eventueel: Er worden aantekeningen gemaakt maar niet met de namen erbij, dit is omdat wij willen weten waar mensen behoefte aan hebben.] Wat gaan we doen vandaag? Tentoonstelling bekijken: 17 gezinnen, 1 klas, 1 informatiepaneel. Bestaande gezinnen die vertellen over wat zij belangrijk vinden in de opvoeding. Daarna gaan we erover praten met elkaar: Welke 2 panelen spreken u het meest aan? En waarom? Wat vindt u er zelf van? Welke ervaringen, vragen, knelpunten en tips heeft u? Maar eerst een korte voorstelronde. Vertel in het kort hoe u heet, of u kinderen heeft en over uw achtergrond.

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Voor de gespreksleider

Voor de gespreksleider Voor de gespreksleider De rol van de gespreksleider De rol van de gespreksleider is heel belangrijk bij het werken met OSA. Bereid u zich dus goed voor: De gespreksleider bij een OSA bijeenkomst is bij

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS Yvette Paludanus 2 Dit boekje is tot stand gekomen dankzij de vragen en verhalen van medewerkers in de zorg. Wil je een exemplaar van dit boekje bestellen? Wil je begeleiding

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen "#$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen #$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/ Thema TEAM Module 3: Feedback geven en ontvangen Voorbeeld van het begin van de training feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen Het geven van effectieve feedback is een waardevol hulpmiddel

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen

Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen De doelstelling van Sociaal Weerbaar is het versterken van de sociale weerbaarheid van kinderen, binnenschools binnenschools maar ook buiten de school. Weerbaarheid

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Scholings- en trainingsmateriaal bij het traject Zelfmanagement in de praktijk

Scholings- en trainingsmateriaal bij het traject Zelfmanagement in de praktijk Scholings- en trainingsmateriaal bij het traject Zelfmanagement in de praktijk Inhoudsopgave: Presentatie Zelfmanagement in de Praktijk Doortje Boshuizen Vilans pag. 2 Werkwijze Introductie van het IZP

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders Sociaal netwerk Handleiding voor begeleiders Algemene tips voor begeleider Het beste uit jezelf! Philadelphia vindt het belangrijk dat cliënten zich net als ieder ander mens kunnen ontwikkelen. Hierbij

Nadere informatie

SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6

SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6 SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6 SPEELWIJZE Eigen Wijsheden Spel Citaten zijn sinds mensenheugenis voor velen een inspiratiebron: het is de kunst om met weinig woorden veel te zeggen.

Nadere informatie

Doel en resultaat WPOplus training

Doel en resultaat WPOplus training Doel en resultaat WPOplus training Effect: Werknemers vergroten zichtbaar de vaardigheden goed werknemerschap en daardoor kunnen ze doorstromen in hun loopbaan Resultaat: Deelnemers in staat stellen WPO

Nadere informatie

Toetsopdracht. Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2

Toetsopdracht. Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2 Toetsopdracht Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra Studentnummer: 500646500 Klas: 2B2 Datum: 15 januari 2013 Reflectieverslag bijeenkomst 1,2 en 3 Zingevingsgesprekken Dit

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden COMMUNICATIE technieken voor leidinggevenden Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs

Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs Training, cursussen en coaching Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs 2008/2009 Volg een cursus bij AOb scholing Scholing Starters 08-09.indd 1 28-05-2008

Nadere informatie

READER STUDENTENCOACH

READER STUDENTENCOACH READER STUDENTENCOACH VO Reader studentencoch VO 1 Inleiding Voor jullie ligt de reader die hoort bij het project studentencoach (het coachen van jongerejaars studenten door ouderejaars). In deze reader

Nadere informatie

Handleiding Studieloopbaanbegeleiding

Handleiding Studieloopbaanbegeleiding Handleiding Studieloopbaanbegeleiding Trainingen slb voor de docent Marian Cornelissen 2 Studieloopbaanbegeiding Deze handleiding geeft algemene richtlijnen voor groepen die met het materiaal uit het boek

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016

OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016 OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016 AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD Gebruik van dit materiaal alleen met uitdrukkelijke toestemming van stichting leerkracht Overzicht Doel sessie

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Discussiëren Kun Je Leren:

Discussiëren Kun Je Leren: Chantal Deken Discussiëren Kun Je Leren: discussielessen voor groep 3 t/m 8; sluit aan bij referentieniveaus Mondelinge taal; versterkt 21 e -eeuwvaardigheden als communiceren en samenwerken; compleet

Nadere informatie

Regio Business Dagen 2014. Meer rendement uit je beursdeelname

Regio Business Dagen 2014. Meer rendement uit je beursdeelname Regio Business Dagen 2014 Meer rendement uit je beursdeelname De ballon Doel Op een klantgerichte wijze maximaal rendement uit de beurs halen. 5 Tips & Inzichten om de beursbezoeker aan je te binden Beurscontactmomenten

Nadere informatie

Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur

Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur Wat is communicatie LSD (luisteren, samenvatten en doorvragen) Open vragen stellen Waarderend gesprek Hoe geef je feedback (doorlopend proces) Oefenen d.m.v. rollenspellen

Nadere informatie

Workshop communicatie

Workshop communicatie Workshop communicatie Feedback is collegiale ondersteuning of toch niet? Wat wil de beroepsvereniging betekenen voor Verzorgenden en Verpleegkundigen? Wij willen onze beroepsgroepen in staat stellen hun

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

Advies en verkoopvaardigheden

Advies en verkoopvaardigheden Advies en verkoopvaardigheden en 1/6 Voorbereidingsopdracht bijeenkomst 1 Wat versta jij onder verkoop? Bewust worden wat verkopen in de apotheek is. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst oriënteer je

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rouw en verlies Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rouw en verlies Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar DOELSTELLINGEN De deelnemers worden zich bewust van hun eigen omgang met rouw en verlies en de rol die hun geloof of levensoriëntatie hierbij heeft. De deelnemers weten dat ieder op een eigen manier rouwt

Nadere informatie

Daarnaast hebben deskundigen van HO hebben gezamenlijk presentaties voor ouders ontworpen te geven door decanen VO of deskundigen HO.

Daarnaast hebben deskundigen van HO hebben gezamenlijk presentaties voor ouders ontworpen te geven door decanen VO of deskundigen HO. Handleiding training mentor en ouders, partners in studiekeuze De training mentor en ouders, partners in studiekeuze is zodanig ontworpen dat een decaan de training zelfstandig uit kan voeren. Alle leden

Nadere informatie

Beter in een groep. Inleiding groepsdynamica GMC-symposium Drs. Arjeh Mesquita

Beter in een groep. Inleiding groepsdynamica GMC-symposium Drs. Arjeh Mesquita Beter in een groep Inleiding groepsdynamica GMC-symposium Drs. Arjeh Mesquita Na deze bijeenkomst Weet je wat groepsdynamica is Heb je ervaren wat dynamiek doet Weet je hoe je je verder kunt bekwamen

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

12-11-2014. HGW..gezien vanuit het perspectief van ouders

12-11-2014. HGW..gezien vanuit het perspectief van ouders 12-11-2014 HGW..gezien vanuit het perspectief van ouders 1 Wat wensen ouders voor hun kind? 2 De drie G s Geluk Gezondheid Goede toekomst 3 4 Alle ouders willen.. zich welkom voelen Contact gaat voor contract

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren WE DOEN HET SAMEN Over samenwerking en feedback geven www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren Situering In een inloophuis werk je bijná altijd samen met twee of drie mensen. Vaak is

Nadere informatie

Coalitielid met hart en ziel

Coalitielid met hart en ziel Coalitielid met hart en ziel Samenwerken vind ik belangrijk omdat... Peter Rooze 29 januari 2011 Teambuilding en samenwerking. Resultaten: 1. Kennismaking met - motieven van - collega s. 2. Betere samenwerking.

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl.

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl. SPELVARIANTEN Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato Het klinkt zo simpel we gaan bouwen aan het vertrouwen maar is het wel zo simpel? Zomaar vanuit het niets het thema vertrouwen

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Handvatten Interventie GEZAMENLIJK HUISBEZOEK bij complexe palliatieve thuiszorg

Handvatten Interventie GEZAMENLIJK HUISBEZOEK bij complexe palliatieve thuiszorg INHOUDSOPGAVE 1. Het initiatief tot een gezamenlijk huisbezoek: wie en wanneer? Pagina 1 2. Voorbereiding van het gezamenlijk huisbezoek Pagina 1 3. Uitvoering van het gezamenlijk huisbezoek / het gesprek

Nadere informatie

Mediatraining ACADEMIE. www.pgosupport.nl

Mediatraining ACADEMIE. www.pgosupport.nl Mediatraining ACADEMIE ACADEMIE CONSULT WEB Over PGOsupport PGOsupport is een onafhankelijke netwerkorganisatie, die haar diensten aanbiedt aan alle pgo-organisaties. PGOsupport is hèt bureau voor versterking

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vandaag gaan we weer een tekst lezen. Daarbij gaan we een nieuwe strategie leren. Deze strategie heet vragen stellen. We gaan

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Eindverslag SLB module 12

Eindverslag SLB module 12 Eindverslag SLB module 12 Marthe Verwater HDT 3C 0901129 Inhoudsopgave: Eindreflectie.. Blz.3 Reflectieverslag les 1.. Blz.4 Reflectieverslag les 2.. Blz.6 Reflectieverslag les 3.. Blz.8 2 Eindreflectie

Nadere informatie

TRAINING WERKBEGELEIDING

TRAINING WERKBEGELEIDING TRAINING WERKBEGELEIDING Door Martje Kuijlenburg Student no: 500618854 Jaar 3 Hogere Beroepsopleiding Verpleegkunde In opdracht van: de Hogeschool van Amsterdam Docent: Yvonne van Marle INHOUDSOPGAVE Inleiding...

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht I Lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen worden zich meer bewust van eigen talenten en eigenschappen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Kinderen kunnen

Nadere informatie

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties

Oefenen 1 punt verdienen Onderwerpen van de presentaties Presenteren vmbo-4 Presenteren is aan de ene kant een kunst de één is er beter in dan de ander maar aan de andere kant valt of staat elke presentatie met een goede voorbereiding en veel oefening. Bij presenteren

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Meningsvorming: jij en vluchtelingen

Meningsvorming: jij en vluchtelingen Meningsvorming: jij en vluchtelingen Korte omschrijving Het kan uw leerlingen bijna niet ontgaan zijn dat de Europese Unie te maken heeft met een grote stroom vluchtelingen. Sinds een paar maanden is dit

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

Presenteren & Promoveren Presentatietraining voor promovendi

Presenteren & Promoveren Presentatietraining voor promovendi Presenteren & Promoveren Presentatietraining voor promovendi Ik kon na de training echt vol vertrouwen, met rust en enthousiasme mijn proefschrift verdedigen! Spies&Spreken Glasfabriek, Daalsedwarsweg

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: cursusbijeenkomst 2, duwen/ trekken/ manoeuvreren..2

Hoofdstuk 1: cursusbijeenkomst 2, duwen/ trekken/ manoeuvreren..2 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: cursusbijeenkomst 2, duwen/ trekken/ manoeuvreren..2 1.1 Introductie 3 1.2 Stellingen en discussie..5 1.3 Praktische oefening en klassikale nabespreking..7 1.4 Theorie overdragen..

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN WAAROM DIT BOEKJE? 1. Denk jij, na het lezen van deze bladzijde dat dit boekje nuttig voor jou kan zijn? a. Ja,.. b. Nee, want c. Dat weet ik nog niet, omdat 2. Wat hoop jij na

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Brugklastraining 2015 Groep 8

Brugklastraining 2015 Groep 8 Brugklastraining 2015 Groep 8 Marieke van der Ven (Kinder-jeugd Psycholoog - Propersona) Mehrnaz Rezai (Ortho-pedagoog Propersona) Renske van der Zande (Dramatherapeut IO BovensteOnder, Tandem) Deelnemers:

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Geloofsopvoeding 3. Leeftijd: Soort bijeenkomst: Soort werkvorm: Thema: 3e bijeenkomst - Communiceren met je kind

Geloofsopvoeding 3. Leeftijd: Soort bijeenkomst: Soort werkvorm: Thema: 3e bijeenkomst - Communiceren met je kind Geloofsopvoeding 3 Leeftijd: Soort bijeenkomst: Soort werkvorm: Thema: 3e bijeenkomst - Communiceren met je kind Doel: Je gaat aan de slag met verschillende manieren om met je kind te communiceren. Het

Nadere informatie

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden:

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden: Wervingscirkel 1 Veel vrijwilligersorganisaties hebben probelemen met het werven van vrijwilligers. Je hebt tenslotte geen baan te bieden met salaris, maar je biedt een vorm van vrijetijdsbesteding. In

Nadere informatie

FASE 1: WAT KAN ER BETER?

FASE 1: WAT KAN ER BETER? FASE 1:? Wat? Wie? Wanneer? Hoe lang? In de eerste maand gaan jullie bekijken wat er beter kan op school! Met het hele team en de begeleider. Dit is de start van het project. Deze fase duurt ongeveer acht

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich bewust van de grenzen die zij stellen als het gaat om vakantie, relaties, alcohol/drugs en geloof. Ouders bespreken welke grenzen hun kinderen opzoeken rondom deze thema

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

1 Kies je onderwerp Samen met je buurman of buurvrouw. Ons onderwerp: Voorbeeld: Michael Jackson was de beste artiest ooit! Nu jullie!

1 Kies je onderwerp Samen met je buurman of buurvrouw. Ons onderwerp: Voorbeeld: Michael Jackson was de beste artiest ooit! Nu jullie! Na deze les kun je presenteren in vijf stappen: 1. Kies een onderwerp 2. Bedenk een goede opbouw 3. Verzamel informatie 4. Oefen je presentatie 5. Presenteren maar! 8 Vertel je verhaal Regelmatig moet

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie