voorwoord Intussen denk ik dat ik mijn 520 dames voorlopig nog blijf kussen Wouter Torfs, CEO Schoenen Torfs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "voorwoord Intussen denk ik dat ik mijn 520 dames voorlopig nog blijf kussen Wouter Torfs, CEO Schoenen Torfs"

Transcriptie

1 voorwoord Dames moet je kussen en moppen vertellen mag niet. Ik was meteen gefascineerd door de titel van dit boek. Bij Schoenen Torfs hebben wij jaarlijks vier medewerkersdagen en dan maak ik er een punt van onze 520 dames persoonlijk te verwelkomen en jawel, ook te kussen. Daartegen heeft tot nu toe niemand geprotesteerd (misschien durven ze het niet?) maar dat neemt niet weg dat ik me de vraag stel of ik wel goed bezig ben? En moet het dan een of drie kussen zijn? Ik kon het dus niet nalaten om dit boek door te bladeren tot het einde. Als je aan etiquette denkt, doemt al snel het beeld op van een negentiende-eeuws bestoft boek in het Nederlandsch over tafelmanieren en over wat verloofden behoren te doen en vooral niét te doen. Ik zie het boek nog zo in de bibliotheek van mijn schoonouders staan : het staarde me beschuldigend aan Ann Beckers en Dominique Merckx schreven een totaal ander boek : niet saai vol schoolse en aftandse regeltjes, maar een praktisch naslagwerk over een aantal essentiële basisregels met betrekking tot het zakenleven. En laat ons eerlijk zijn : dat ziet er vandaag wel enigszins anders uit dan twintig jaar geleden. Wat zijn de juiste omgangsvormen op het internet? Hoe gedraag je je best op een netwerkavond? Hoe gebruik je je smartphone op een hoffelijke manier? Bestaat er zoiets als etiquette of social networketiquette? Daarover vind ik niets terug in het etiquetteboek van mijn schoonouders. Je kan dit boek eigenlijk vergelijken met een update van het verkeersreglement. Het menselijk verkeer oogt vandaag anders dan twintig jaar geleden, logisch dat de verkeerscode zelf dus ook aan een update toe is. Die verdienste komt Ann en Dominique toe! ( Is het wel oké dat ik hen zomaar met de voornaam aanspreek?) Natuurlijk blijven succesvol communiceren en zakendoen een zaak van authenticiteit, wederzijds respect, creativiteit en entrepreneurschap : dat komt duidelijk tot uiting in de diepte-interviews met de tien captains of industry. Maar daarnaast moet het ook klikken met je klant, je medewerker, je prospect of je directeur en dan zit het hem vaak in kleine en minder kleine details! Wat dat betreft steekt de lezer veel op van dit praktische boek! Ann en Dominique zijn geen hofdames of etiquettespecialisten, wel straffe madammen gepassioneerd door succesvol communiceren en ondernemen. In hun boek lichten ze de combinatie en de relatie tussen die twee op een verhelderende wijze toe. Ik wens de lezer veel leesplezier en inspiratie. Samen met de praktische weetjes zal dit ongetwijfeld de kwaliteit van zijn communicatie en interactie verhogen. Intussen denk ik dat ik mijn 520 dames voorlopig nog blijf kussen Wouter Torfs, CEO Schoenen Torfs 5

2

3 ten geleide Een boek over zakelijke omgangsvormen : hoe kom je erbij?! Hoe komen twee zakenvrouwen, die eigenlijk niet rechtstreeks te maken hebben met het onderwerp etiquette, ertoe een boek over zakelijke omgangsvormen in Vlaanderen te schrijven? En dit in de 21 ste eeuw waar etiquette soms verder weg lijkt dan een pleziervlucht naar de maan. Hoewel het eigenlijke schrijven een gezamenlijke passie is, lag het onderwerp niet meteen voor de hand. De zakenwereld zelf lag echter aan de basis van dit boek. Een paar jaar geleden kwam namelijk het verzoek om de etiquetteregels omtrent nieuwjaarsrecepties toe te lichten. Moet je erheen? Wat kan je het beste aantrekken? En moet je de vrouw van je baas kussen, of juist niet? De uiteenzetting was een onverwacht succes en de gedachte om aan dit onderwerp een boek te wijden, was het logische vervolg. Wat aanvankelijk slechts een gedachte was, kreeg vrij snel gestalte en een ontmoeting met onze uitgever maakte het project plots erg concreet. Etiquette versus zakelijke omgangsvormen Bij het schrijven van dit boek kwamen we tot de bevinding dat er een duidelijk onderscheid is tussen etiquette en omgangsvormen. In grote lijnen kunnen we stellen dat etiquetteregels vrij strak en eerder statisch zijn, terwijl omgangsvormen soepel inspelen op de context, situatie of personen en er zelfs een logisch/intrinsiek gevolg van zijn. Stijlvolle omgangsvormen zijn meestal gebaseerd op etiquetteregels, maar kunnen hiervan afwijken als dat opportuun is. Wij zijn geen van beiden etiquettespecialisten. Daartegenover staat onze passie voor ondernemen, communicatie, inclusief alle zakelijke en menselijke aspecten die hiermee samengaan. Geen etiquettespecialisten en toch een boek over zakelijke omgangsvormen? Hoe doe je dat? De meeste antwoorden op onze vragen haalden wij daar waar de oorspronkelijke vraag vandaan kwam : uit de zakenwereld zelf. In eerste instantie interviewden we een tiental zakenmensen die het elk op hun eigen terrein gemaakt hebben: onze captains of industry. Uit deze diepte-interviews selecteerden we een aantal onderwerpen omtrent zakelijke omgangsvormen. Die lagen op hun beurt aan de basis van de digitale enquête die we zakelijk Vlaanderen toestuurden. Op basis van de output die we kregen, selecteerden wij de hoofdstukken voor dit boek. 7

4 ten geleide Voor bepaalde items gingen we ons licht opsteken bij specialisten binnen de verschillende vakgebieden. Daarna gingen we de theorie toetsen aan de praktijk. Dat deden we door tal van gesprekken te voeren met heel wat zakenmensen uit verschillende sectoren. Het resultaat van dit alles leest u in dit boek. Voor het overgrote deel is het een afspiegeling van wat er vandaag in zakelijk Vlaanderen leeft. Wij willen graag deze gelegenheid aangrijpen om al deze Vlaamse zakenmensen en specialisten hartelijk te danken voor hun waardevolle tijd, ervaring, mening en visie die ze met ons en met u hebben willen delen. Dames moet je kussen en moppen vertellen mag niet de titel Hoe verzin je een prikkelende titel voor een vlot leesbaar, luchtig boek over correcte omgangsvormen in het zakelijke leven? Kan je rond dit onderwerp überhaupt een leuk en luchtig boek schrijven? Natuurlijk moest de titel de lezer prikkelen. Tijdens de diepte-interviews met onze captains of industry vonden we echter de nodige inspiratie. Eén van hen stelde, zonder blikken of blozen, overtuigd van zijn uitspraak: Dames moet je altijd kussen. Netwerken is nog steeds een hoofdzakelijk mannelijke aangelegenheid. Als je een dame uit het gezelschap mag kussen, is dat een sterk teken naar de rest van de aanwezigen (voornamelijk heren dus). Het betekent dat die persoon deel uitmaakt van je netwerk. De captain die het tweede deel van de titel op zijn conto mag schrijven, kwam wat ernstiger uit de hoek: Moppen vertellen doe je niet in een zakelijke context. Je weet nooit op welke zere tenen je trapt. Het zou bijzonder jammer zijn als een zakendeal hierop afspringt. Door beide uitspraken te combineren, hadden we onze titel gevonden: Dames moet je kussen en moppen vertellen mag niet. U kunt het hiermee eens zijn of niet. Wat de Vlaamse zakenvrouw en -man hierover denkt, leest u aan het eind van dit boek. De titel geeft in ieder geval aan dat dit boek geen saai boek vol rigide regeltjes wil zijn. We beoogden een luchtig naslagwerk, met daarin enerzijds de basisregels die de etiquette voorschrijft en anderzijds de zakelijke omgangsvormen zoals ze zich de facto voordoen. Tips, meningen, visies en anekdotes van ondernemers en bedrijfsleiders vullen dit verder aan. Uit de vele reacties blijkt dat de titel bovendien een aandachtstrekker is, een soort ijsbreker. De meningen over de gegrondheid van beide stellingen lopen namelijk erg uiteen. De titel dekt verder ook workshops en entertrainmentsessies, afgeleid van dit boek. 8

5 ten geleide Dames moet je kussen en moppen vertellen mag niet de opbouw Het was voor ons onmogelijk om in dit boek alle aspecten van zakelijke omgangsvormen te behandelen. Dus hebben wij een selectie gemaakt op basis van de output van ons onderzoek. Voor meer gedetailleerde informatie verwijzen we naar de specialisten ter zake; zij waren voor ons alvast een bron van informatie. U vindt achteraan ook een lijst van bronnen, naslagwerken en inspirerende websites. Wij hebben vooral gefocust op de omgangsvormen met externen: klanten, leveranciers en stakeholders. Omgangsvormen tussen collega s en tussen verschillende hiërarchische niveaus in een bedrijf, komen niet rechtstreeks aan bod. Zij vormen voldoende stof voor een apart werk. Bij de opbouw van dit boek hanteren we geen strakke regelgeving. Per hoofdstuk snijden we een onderwerp aan, schetsen we kort (of wat langer) de geplogenheden, vermelden hier en daar een stukje geschiedenis, afgewisseld met interessante weetjes en bruikbare tips. Verder laten we de meningen, verhalen en anekdotes van zakelijk Vlaanderen voor zichzelf spreken. Wij zijn zo vrij u in de volgende hoofdstukken te tutoyeren. Te meer omdat dit geen streng boek met rigide regels is, maar een vlot naslagwerk waaraan iedere zakenman en zakenvrouw ontleent wat hij of zij nuttig vindt. De jij-vorm dus omdat dit vlotter leest. Zakenvrouw, zakenman. In dit boek zullen we consequent de hij-vorm gebruiken (al was het maar om het milieu te behoeden voor onnodige boomkap en om niet meer inkt dan nodig te laten vloeien. Succesvol zakendoen is en blijft mensenwerk. Het heeft veel te maken met vertrouwen in en respect voor mekaar. Met zakelijke omgangsvormen dus. Uw omgangsvormen zijn een ideaal middel om u te onderscheiden van uw concurrenten. Ze zijn een instrument om uw klant of opdrachtgever over de streep te trekken. De uitdaging is om dit instrument goed te leren bespelen! Niet iedereen beschikt over het aangeboren talent om zich te ontpoppen tot een muzikaal genie, maar met de juiste noten komt u al een heel eind. Wij bezorgen u alvast de partituur. We hopen dat dit boek voor u een bron van inspiratie mag zijn om nog succesvoller zaken te doen. Ann Beckers & Dominique Merckx 9

6

7 inhoudsopgave Voorwoord 5 ten geleide 7 Inleiding 1 Zakelijke omgangsvormen: waarom? 16 2 Context, situatie en positie 17 3 Zakelijke omgangsvormen zijn van alle tijden 18 4 Respect als uitgangspunt 19 5 Ligt ondernemend Vlaanderen wakker van omgangsvormen? Digitale enquête en diepte-interviews 21 Hoofdstuk 1: Non-verbale communicatie 1. Non-verbale communicatie: algemeen 24 Het aandeel van non-verbale communicatie 24 Uitstraling 25 Verbale versus non-verbale communicatie 26 Waarnemen, observeren en interpreteren Non-verbale communicatie: wat win je erbij? Non-verbale communicatie in detail 29 Houding 30 Oogcontact 40 Mimiek en stemtaal 43 Lichaamszones 44 Positionering 45 Kleding 48 Tips & tricks Non-verbale communicatie: zo hoort het Een concrete toepassing: de eerste indruk 60 Hoofdstuk 2: op zakelijk bezoek 1. De eerste indruk Afspraak maken Te vroeg - te laat Aanmelden Professionele begroeting 69 Mag ik u voorstellen 69 U of jij? Visitekaartjes 74 De geschiedenis en symboliek van visitekaartjes 76 Een visitekaartje als waardevolle marketingtool 76 11

8 inhoudsopgave 7. Gasten ontvangen Iets drinken? Een zakelijk restaurantbezoek 83 Wie kiest het restaurant? 84 Wie gaat eerst binnen? 84 De gastheer wijst de plaats aan 85 Wie kiest het menu? 85 Wat als je iets niet lust? 85 Wie kiest de wijn? 85 Klinken 85 Ober! 86 Servetten 86 Gsm aan tafel 86 Smakelijk 87 Mes en vork 87 Mijn broodje? Jouw broodje? 87 Rek je, strek je? 87 De rekening alstublieft? 88 Bedanken 88 Hoofstuk 3: Vergaderen 1. Vergaderen: een noodzakelijk kwaad? Waarom en wanneer wel? De succesfactoren 93 Het doel van de vergadering 93 Deelnemers 93 De voorzitter/moderator 97 Vormvoorwaarden 99 De accommodatie Non-verbaal vergaderen 104 Vergaderen gebeurt met of zonder woorden 104 Het natuurtalent Smalltalk Online vergaderen 109 Teleconferenties, videoconferenties en live meetings 109 Pro en contra 109 Hoofdstuk 4: Netwerken 1. Netwerken: een definitie Via via of het belang van netwerken Netwerken is net werken

9 inhoudsopgave 4. Een goede voorbereiding 116 Vergeet je attributen niet 116 Contactuitlokkende attributen Netwerken is flirten 117 Het praatje Netwerketiquette: 21 netwerktips Werken na het netwerken: opvolgen en behouden 121 Hoofdstuk 5: Telefoneren 1. Belangrijk of banaal? Waarom efficiënt telefoneren niet vanzelfsprekend is 126 De 15 basisregels van een sterk zakelijk telefoongesprek Vaste lijn Mobiele telefoons Antwoordapparaat/voic 133 Het inspreken van je voic 133 Het achterlaten van een bericht Sms en in het zakelijk verkeer 136 Geen taalfouten! 137 Hoofdstuk 6: Zakendoen in het digitale tijdperk: etiquette 1. etiquette 140 Begin en eindig in stijl 144 Beperk CC's! Out of office of out of reach? 146 Hoofdstuk 7: Zakendoen in het digitale tijdperk: omgangsvormen voor smartphones 1. Tijdens vergaderingen of een face-to-face gesprek In het openbaar 154 Hoofdstuk 8: Zakendoen in het digitale tijdperk: omgangsvormen op het internet 158 Hoofdstuk 9: Dames moet je kussen en moppen vertellen mag niet Dames moet je kussen Cultuur, context, situatie en relatie 161 Moet je kussen bij een zakelijk contact? 162 Wie bepaalt of er gekust wordt? 164 Wie kust wie? 164 Hoe vaak kussen we?

10 inhoudsopgave Hoe kus je zakelijk? 165 Beginnen we links of rechts? 166 Als je iemand kust, moet je dan iedereen kussen? Zakelijk kussen: de regels op een rijtje 167 Bij twijfel: lees de lichaamstaal 168 Moppen vertellen mag niet Beter voorkomen dan genezen Moppen, een combinatie van waarheid en gevoeligheid Moppen versus humor De taboes Conclusie 173 Kussen en moppen als zakelijke troef 174 Eindbeschouwing Het recept is respect 177 Noten 179 Inspiratiebronnen 181 Lijst van geïnterviewden

11 inleiding Slechte manieren vallen op, goede manieren zijn vanzelfsprekend

12 inleiding 1. Zakelijke omgangsvormen: waarom? Zakelijke omgangsvormen in Vlaanderen in de 21ste eeuw. Hecht de bedrijfswereld er belang aan? Hoe worden ze ingevuld in het hedendaagse zakelijke kader? En vooral, beïnvloeden correcte omgangsvormen zakelijke successen? Omgangsregels zijn belangrijk in het bedrijfsleven. Zelfs indien je er zelf weinig tot geen waarde aan hecht, heb je er niettemin baat bij er de nodige aandacht aan te besteden. Je zakenpartner kan er immers wél een punt van maken. In de praktijk Het gedrag van een zakenpartner is voor mij medebepalend voor de samenwerking. Eén of meer not-dones zorgen dat ik met die persoon niet in zee ga. Kort door de bocht, het is iets dat ik intuïtief al aanvoel. Dominique Deffontaine, You2MePlus Goede omgangsregels zijn trouwens meestal een kwestie van gezond verstand. De regels bestaan niet op zichzelf maar zijn (liefst) van praktisch, menselijk of zakelijk nut. De vergelijking met het verkeersreglement maakt dit duidelijk. Het is op z n zachtst gezegd praktisch om de verkeersregels te kennen. In eerste instantie om je rijbewijs te halen. In tweede instantie om vlot aan het verkeer te kunnen deelnemen. En ten derde omdat je dan weet wat de risico s én de gevolgen zijn als je overweegt die regels te overtreden. Niets maakt mensen zo onzeker als het spelen van een spel waarvan ze de spelregels niet kennen. Valerie Story, J. Story-Scientia nv Wanneer je vertrouwd bent met zakelijke omgangsvormen, creëert dit kansen. Je zal je wat dat aspect betreft, zelfzeker voelen zodat je je volledig kan focussen op de andere facetten van de onderhandeling. Bovendien bezorgt het je een sterkere uitstraling richting je zakenpartner(s). Nochtans beweerden heel wat zakenmensen aan het begin van het interview dat ze niet veel van zakelijke omgangsvormen af wisten, dat ze er geen bijzondere aandacht aan besteedden of er in ieder geval geen punt van maakten. Tot het interview begon. Dan bleek al snel dat zij er wel degelijk mee bezig waren, zij het onbewust. De meeste omgangsregels bleken voor hen niet 16

13 inleiding meer dan evident. Ze beschouwden ze allerminst als etiquette. Hun veeleisendheid (lees: ergernis) manifesteerde zich pas als deze regels overtreden werden. Succesvol zakendoen heeft niet alleen te maken met talent, ondernemerschap, een uniek product en een goede prijs-kwaliteitverhouding. Het moet ook klikken tussen jou en je klant. Als een klant de keuze heeft tussen jouw product en een gelijkaardig product met een vergelijkbare prijs, zijn persoonlijke troeven als vertrouwen wekken, respect uitstralen en correct gedrag, van doorslaggevend belang. Het totale plaatje moet dan kloppen. In de praktijk Als advocaat is het belangrijk om het vertrouwen van je cliënt te wekken. Je mag dan wel beschikken over een grote vakkennis en een pak ervaring, als je niet behoorlijk overkomt bij je collega s en cliënten kan je het wel schudden. Alles heeft te maken met het vertrouwen, de zekerheid die je moet uitstralen. Het is belangrijk te weten hoe je je moet gedragen en wanneer je wat informeler mag worden. Benny Backx, advocaat 2. Context, situatie en positie De omgangsvormen die we in ons boek naar voren schuiven, fungeren in eerste instantie als kapstok bij nieuwe zakelijke contacten, maar ook bij ongekende situaties en zakelijke relaties waarbij de partners mekaar niet op regelmatige basis treffen. Met andere woorden, wanneer zich nog geen specifiek omgangspatroon heeft ontwikkeld. Omgangsvormen worden vanzelf informeler als men langere tijd samenwerkt. De omgangsvormen evolueren mee naarmate de zakelijke relatie evolueert. Toch blijft het belangrijk om de onderlinge spelregels te respecteren. Duurzame zakenrelaties worden immers zorgvuldig opgebouwd. Het gaat er niet alleen om nieuwe klanten binnen te halen ; minstens zo belangrijk is bestaande klanten te behouden. Uit onze gesprekken bleek eveneens dat de manier waarop men met zakelijke omgangsregels omgaat, sterk varieert van sector tot sector. In de mediawereld gelden bijvoorbeeld heel andere regels dan in de juridische of de bouwsector. Daarnaast is een duidelijk verschil merkbaar tussen kleine en grote bedrijven. In kleinere bedrijven is de behoefte aan een uniforme huisstijl vaak minder tastbaar dan in grotere. Wij zijn er nochtans van overtuigd dat men hier een unieke kans laat liggen om zakelijk te scoren. De 17

14 inleiding bedrijfsleiding heeft wat dat betreft een verantwoordelijkheid tegenover haar medewerkers, in die zin dat het haar taak is om een kader en richtlijnen uit te zetten. Zo niet zal ieder personeelslid het vacuüm op zijn eigen manier invullen. In de praktijk Bij ons krijgt iedereen per definitie een opleiding in zakelijke omgangsvormen. Dat begint bij het opnemen van de telefoon. Het is belangrijk dat al onze medewerkers naar cliënten dezelfde normen hanteren, hetzelfde totaalpakket leveren. Pieter Puelinckx, Linklaters Tot slot bepaalt ook je positie wat je je wel en niet kan veroorloven. De finesse ligt erin te weten wannéér wel en wannéér niet. In de praktijk Als een klant ethisch goed bezig is, een constant coherent verhaal brengt, maar zich onbeleefd gedraagt, is dat vervelend maar de deal zal er niet op afspringen. Dat ligt anders wanneer ik als klant zaken moet doen met een onbeleefde leverancier. Françoise Chombar, Melexis nv Je doet niets verkeerds met correcte omgangsvormen, integendeel. Je creëert er veel goodwill mee. Kevin Strubbe, CuliConsulting 3. Zakelijke omgangsvormen zijn van alle tijden. Zakelijke omgangsvormen bestaan al sinds mensenheugenis en toch zijn ze niet ouderwets of statisch. Ze evolueren mee met de ontwikkelingen in de maatschappij. Onze maatschappij is voortdurend in beweging. We ontmoeten elkaar telkens in andere situaties, via andere kanalen. Omgangsvormen zijn dus geen rigide wetten maar eerder flexibele richtlijnen. Ze worden mede bepaald door verschillende factoren, zoals wettelijke bepalingen, technologische en sociale ontwikkelingen. 18

15 inleiding Daarbij bestaat geen eenvormige handleiding voor omgangsvormen. Alles is immers afhankelijk van de regio waarin we wonen, van onze cultuur, onze godsdienst, de sociale klasse waarin we leven en werken. Het is de kunst te weten wat je in bepaalde situaties kan doen en wat je moet laten. Etiquette biedt geen praktische richtlijnen maar wel een optimaal kader voor het oplossen van problemen. Etiquette verbetert de kwaliteit van onze omgang met klanten, leveranciers en andere stakeholders; dit zorgt dan weer voor zakelijke successen! 4. Respect als uitgangspunt Het uitgangspunt bij zowel zakelijke als algemene omgangsvormen is altijd respect. Respect voor mekaar als mens en als zakenpartner. Maar ook zelfrespect. Het kan geenszins de bedoeling zijn dat je uit beleefdheid naar de pijpen van de ander danst en over je eigen grenzen, normen en waarden heen stapt. Op lange termijn leidt dit onvermijdelijk tot explosieve situaties. Doe jezelf niet anders voor dan je bent. Dat wreekt zich op termijn. Be yourself, nobody else will. Johan Grauwels, Voka-Limburg De Kamasutra is een boek over omgangsvormen Rond 2400 voor Christus schreef de Egyptenaar Ptahhotep het oudst bekende etiquetteboek over hoe men zich diende te gedragen in het paleis van de farao. Het was een opsomming van gedragsregels die alle wijze mannen aan hun zonen moesten doorgeven. Dat was toen nog buiten Cleopatra gerekend Ook de Kamasutra is grotendeels een boek over omgangsvormen, weliswaar geen zakelijke. Het 2400 jaar oude Indiase boek staat vooral bekend om de vele manieren waarop de ligam in de yoni kan schuiven. Een man leest er echter ook hoe hij een vrouw het hof maakt. En een getrouwde vrouw leest er hoe ze haar gasten vriendelijk ontvangt. Omgangsvormen dus. Koning Richard II van Engeland ( ) voerde de algemene Angelsaksische etiquette in. Dankzij hem snuiten we onze neus niet langer in het tafellaken, praten we met twee woorden en eten we met mes en vork. 19

16 inleiding De oervader van de Europese etiquette is Desiderius Erasmus met zijn boek Van Beleeftheit der Kinderlyke Zeden uit Met drie vingers in het zoutvaatje zitten verraadt boerse manieren en was in die tijd dus not done! Het woord etiquette is hoe kan het anders van Franse origine. Koning Louis XIV ( ) ergerde zich zodanig aan het wangedrag van de hovelingen dat hij iedereen kaartjes (étiquettes) gaf over hoe hij wenste dat men zich gedroeg. De Zonnekoning ging hierin zo ver dat op zijn deur kloppen bijvoorbeeld niet toegestaan was. Men moest met de nagel van de linker pink aan de deur krabben tot hij toestemming gaf om binnen te komen. 20

17 inleiding 5. Ligt ondernemend Vlaanderen wakker van omgangsvormen? Digitale enquête & diepte-interviews Vooraleer we met het boek begonnen, wilden we weten of en in welke mate ondernemend Vlaanderen wakker ligt van omgangsvormen en zakelijke etiquette. Valt of staat een deal werkelijk met het (on)beleefde gedrag van de tegenpartij? En wat vindt men dan precies belangrijk in het zakelijk verkeer? We verspreidden binnen ons netwerk en dat van onze uitgever een digitale enquête. De vragen voor deze enquête werden gedistilleerd uit een tiental diepte-interviews met enkele captains of industry, ondernemers, mannen en vrouwen, intrapreneurs, en politici die kunnen bogen op heel wat ervaring in het bedrijfsleven. Er zijn namelijk tal van omgangsvormen in het zakenleven. Welke moesten we in dit boek opnemen en welke niet? Zo beslisten we uiteindelijk om in dit boek geen aandacht te besteden aan bijvoorbeeld verkooptechnieken. Volgens ons vallen die eerder onder de specifieke salestrainingen. De digitale enquête liep van 9 september tot 7 november 2010 en werd door een representatieve selectie van ondernemers, bedrijfsleiders, vrije beroepers, kaderleden, bedienden en studenten in heel Vlaanderen ingevuld. Ongeveer evenveel mannen als vrouwen namen deel aan de enquête en alle leeftijdscategorieën waren nagenoeg evenredig vertegenwoordigd (fig. 1). Met onze enquête bereikten we blijkbaar vooral de decision makers in bedrijven want meer dan de helft van de respondenten was zaakvoerder of kaderlid, oefende een vrij beroep uit of had een eigen zaak (fig. 2). Leeftijd % van de antwoorden % % % % % < 60 4 % Figuur 1 Leeftijd van de respondenten Bron: Resultaten digitale steekproef 09/09/ /11/

18 inleiding Functie % van de antwoorden % Zaakvoerder/Bedrijfsleider 32 % Directie 10 % Kader 22 % Bediende 22 % Ander, gelieve te specificeren 14 % Figuur 2 Functie van de respondenten Bron: Resultaten digitale steekproef 09/09/ /11/2010 De deelnemers aan de enquête moesten aangeven welke aspecten zij belangrijk vonden om zakelijk succesvol te zijn. Goed voorbereide vergaderingen (60%), een verzorgd uiterlijk (58%), foutloze communicatie (57%) en een professionele begroeting (37%) werden door de deelnemers spontaan aangevinkt. Gingen we dieper in op deze aspecten, dan bleek een professionele begroeting voor 89% van de respondenten belangrijk tot zeer belangrijk te zijn. Reden genoeg dus om in dit boek dieper in te gaan op de verschillende aspecten hiervan. Lichaamstaal bleek voor 93% van onze respondenten een grote rol te spelen in het zakelijke verkeer. Een uitgebreide en boeiende materie, zo bleek. Een selectie drong zich dus op. De diepte-interviews met de captains of industry en de resultaten van de enquête toonden aan dat ook vergaderetiquette een heikel punt is. Dus werkten we hierrond eveneens een hoofdstuk uit. Daarnaast besteedden we aandacht aan een alledaags facet van het zakenleven namelijk telefoneren. De impact van dit ogenschijnlijk banale gegeven blijkt belangrijker dan men op het eerste gezicht zou denken. Vooral de opkomst van de mobiele telefoons laat z n sporen na. Tot slot is zakendoen zonder te netwerken tegenwoordig ondenkbaar. Heel wat netwerkende bedrijfsleiders blijken formele eisen te stellen aan de ideale netwerkavond. De verschillende resultaten van de digitale enquête zijn verder in het boek verwerkt, in het hoofdstuk waarop ze betrekking hebben. 22

Direct MEER impact met je uitstraling. Marlie Franssen Color Connect 2015

Direct MEER impact met je uitstraling. Marlie Franssen Color Connect 2015 Direct MEER impact met je uitstraling Marlie Franssen Color Connect 2015 Dit is ie! Je E-book voor meer impact met je uitstraling. Veel vrouwen worstelen met het probleem hoe ze zichzelf kunnen laten zien.

Nadere informatie

Het Knaapengevoel. Vooraf

Het Knaapengevoel. Vooraf Het Knaapengevoel Vooraf Zo gaan we met elkaar om! Leg het maar eens uit: het Knaapen-gevoel. Als werknemers van KnaapenGroep weten we onbewust wat ermee bedoeld wordt en gedragen we ons ernaar. Maar hoe

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Werkboek MEER KLANTEN OP JOUW MANIER! ANNEMIEKE TISSINK KRIJG MEER KLANTEN DOOR MARKETING IN TE ZETTEN OP EEN MANIER DIE BIJ JOU PAST

Werkboek MEER KLANTEN OP JOUW MANIER! ANNEMIEKE TISSINK KRIJG MEER KLANTEN DOOR MARKETING IN TE ZETTEN OP EEN MANIER DIE BIJ JOU PAST Werkboek MEER MANIER! ANNEMIEKE TISSINK KRIJG MEER DOOR MARKETING IN TE ZETTEN OP EEN MANIER DIE BIJ JOU PAST MANIER! Hoofdstuk 1 Nieuwe klanten nodig? Marketing is een vakgebied waar veel om te doen is.

Nadere informatie

De Grote (kleine) voicemail-poll

De Grote (kleine) voicemail-poll De Grote (kleine) voicemail-poll De Grote (kleine) voicemail-poll Maken mensen tegenwoordig nog gebruik van voicemail? En hoe staat men tegenover het gebruik van voicemails in het zakelijk verkeer? Mensen

Nadere informatie

Wetenschap bij jou in de buurt/bib

Wetenschap bij jou in de buurt/bib Januari 2007 Vlaamse Overheid - departement Economie, Wetenschap en Innovatie Nobody s Unpredictable Inhoud I. Inleiding II. Synthese 1 I. INLEIDING 2 Onderzoeksdoelstelling De Vlaamse overheid besteedt

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT?

ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT? ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT? Wim Biemans Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Economie & Bedrijfswetenschappen 4 juni, 2014 2 Het doen van wetenschappelijk onderzoek Verschillende

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo 2 Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Met dit document geven wij docenten en loopbaanbegeleiders

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 9

Inhoud. Inleiding... 9 Inhoud Inleiding.............................................................. 9 Hoofdstuk 1: Een definitie van netwerken............................... 15 Wat netwerken inhoudt.......................................16

Nadere informatie

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Inleiding Ondanks het feit dat iedereen weet dat netwerken van belang is - we zullen dan ook niet meer ingaan op het waarom - blijkt dat veel mensen

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

Voorwoord! Wie wil ik helpen?!

Voorwoord! Wie wil ik helpen?! Voorwoord Allereerst dankjewel dat je mijn boek hebt gekocht of gekregen en dat je dit ook leest. Dit toont dat jij vooruit wil in het leven en dat je ook actiegericht bent. En actiegerichte mensen halen

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 9 Over dit boek...10 Afspraken in dit boek...11 Uitleg van de pictogrammen...12 Hoe verder?...13

Inhoud. Inleiding... 9 Over dit boek...10 Afspraken in dit boek...11 Uitleg van de pictogrammen...12 Hoe verder?...13 Inhoud Inleiding... 9 Over dit boek...10 Afspraken in dit boek...11 Uitleg van de pictogrammen...12 Hoe verder?...13 Hoofdstuk 1: Hoe ik reageer op jou... 15 Wisselwerking...15 Een unieke combinatie...16

Nadere informatie

Beurstraining Starting Smart Together

Beurstraining Starting Smart Together Beurstraining Starting Smart Together Essent ia l Toget her Ivar van Asten Ondernemerscoach Organisator en inspirator Spreker en dagvoorzitter Teamontwikkelaar Ervaringsgerichte trainer Legger van verbindingen

Nadere informatie

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule Werkboek Inhoudsopgave: 1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule 2. Het H.A.R.T. model 2.1. H.A.R.T. staat voor: 2.1.1. Mijn verhaal over oprechte communicatie 2.1.1: Hoofd Gebruik de rest van deze

Nadere informatie

De presentatie: basisprincipes

De presentatie: basisprincipes De presentatie: basisprincipes Een presentatie is eigenlijk een voordracht of spreekbeurt. De belangrijkste soorten: a Een uiteenzetting: je verklaart bv. hoe taal ontstaan is, behandelt het probleem van

Nadere informatie

TIPS VOOR MODELLEN. (Helaas liep ook deze poging om weer een baan te vinden weer op niets uit).

TIPS VOOR MODELLEN. (Helaas liep ook deze poging om weer een baan te vinden weer op niets uit). TIPS VOOR MODELLEN In dit artikel: Je portfolio, Je Houding, Je Niveau, Je vakgebied, Je eigen website, Werk met een contract, Oefen poses en uitdrukkingen, Waarschuwing, Outfit, Fotograaf, Modellenbureaus

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

Weddingplanning Bootcamp Weekend

Weddingplanning Bootcamp Weekend Weddingplanning Bootcamp Weekend 2012 is het jaar van ontwikkelen. Een jaar waarin Personal branding, imago en performance centraal staan. In het Weddingplanning Bootcamp Weekend komen deze eigenschappen

Nadere informatie

Effectief Communiceren NPZ-NRZ

Effectief Communiceren NPZ-NRZ Hand-out Workshop Effectief Communiceren NPZ-NRZ De kracht van aandacht 10 mei 2011 Nu vind ik mezelf wel aardig Als je eenmaal ziet dat het zelfbeeld van een kind positiever wordt, zul je al gauw zien

Nadere informatie

Emotionele Intelligentie

Emotionele Intelligentie Emotionele Intelligentie ubeon Academy Programma Emotionele intelligentie (EQ) staat voor het vermogen om eigen en andermans gevoelens te herkennen en er op effectieve wijze mee om te gaan. 70 % van communicatie

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ...

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ... P1 VOORBEELD OBSERVATIE-INSTRUMENT GROEP klantgerichtheid klanteninzicht groepsdynamica omgaan met diversiteit PRESENTATIE stemgebruik taalvaardigheid non-verbaal communiceren professionele houding PERSOON

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Communicatieworkshops

Communicatieworkshops Communicatieworkshops De invulling van de zorg en de dienstverlening aan cliënten verandert en daarmee veranderen ook de taken van de begeleider en verzorgende: Van zorg in ondersteuning Van aanbodgestuurd

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Je gezicht en houding. spreken boekdelen!

Je gezicht en houding. spreken boekdelen! Ronald Dingerdis Je gezicht en houding 5 spreken boekdelen! Iedereen lekt non-verbale communicatie. Het is menselijk en het gebeurt gewoon. Het is ook logisch want communicatie bestaat voor het grootste

Nadere informatie

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten 2015 Annie Massop Hart en Ziel Marketing - Alle rechten voorbehouden - 1 Inleiding Dit stappenplan sluit aan op de workshop Hoe je intuïtief

Nadere informatie

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Student Recruitment 2.0 Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Inleiding Inhoudsopgave Ben jij op zoek naar jong talent? Zorg dan dat je up-to-date bent en vind de beste afstudeerders van top-universiteiten.

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Talentrapportage 2 Inleiding De wereld en de arbeidsmarkt zijn constant in beweging. Maar waarheen? Niemand weet exact hoe het werkveld er

Nadere informatie

STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE

STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE NON-VERBAAL LEIDINGGEVEN OP SCHOOL Leuk dat je geïnteresseerd bent in onze specialisatiemodule Non-verbaal leidinggeven op school door Marijke van Dijk van Co-Actief!

Nadere informatie

Verdiepingsworkshops Professionele dienstverlener

Verdiepingsworkshops Professionele dienstverlener Verdiepingsworkshops Professionele dienstverlener Voor jou als professionele dienstverlener, zijn de volgende uitgangspunten belangrijk: Denken vanuit de cliënt (vraaggericht, wat wil de cliënt echt?)

Nadere informatie

Wat je vooraf moet weten

Wat je vooraf moet weten Wat je vooraf moet weten Ergens onder water Wanneer begeleiders van mensen met autisme gevraagd wordt om enkele kenmerken van deze ontwikkelingsstoornis op te sommen, hoor je al vlug twee soorten antwoorden.

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

Animatie? ANIMATIE! Werken aan een visie omtrent animatie in het WZC

Animatie? ANIMATIE! Werken aan een visie omtrent animatie in het WZC Animatie? ANIMATIE! Werken aan een visie omtrent animatie in het WZC Inhoudstafel Post-it Voorstelling woonzorgcentrum Enkele cijfergegevens Mijn visie, jouw visie maar ook onze visie? Voorwaarden Een

Nadere informatie

REEF-carrièremanagement. voor jouw persoonlijke groei. delen om te groeien

REEF-carrièremanagement. voor jouw persoonlijke groei. delen om te groeien REEF-carrièremanagement voor jouw persoonlijke groei delen om te groeien REEF hecht veel waarde aan de persoonlijke groei van zijn medewerkers. Daarom helpt REEF je in de eerste plaats aan uitdagende en

Nadere informatie

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT Monitoraat op maat Academisch Nederlands 1 EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT De communicatie tussen een student en een docent verloopt vaak per e mail. Een groot voordeel van het medium is namelijk de

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

SALARISADMINISTRATIE

SALARISADMINISTRATIE SALARISADMINISTRATIE Zelf doen of uitbesteden? Leuk dat je ons partner kennisdocument hebt gedownload. In kennisdocumenten in samenwerking met horecabranche experts brengen wij je op de hoogte van de voor

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Waarom zou dit bij vastgoed anders zijn?

Waarom zou dit bij vastgoed anders zijn? Bij Storycatchers maken we online video. Geen gewone video. We maken video die werkt. Video die voor nieuwe klanten zorgt. Video die simpelweg rendabel is. Hoe doen we dat? We gebruiken het vakmanschap

Nadere informatie

Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl

Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl Het is onze doelstelling om te allen tijde beschikbaar te zijn voor onze klanten als het gaat om werving en selectie en personeels-

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

Partnerkeuze bij allochtone jongeren

Partnerkeuze bij allochtone jongeren Partnerkeuze bij allochtone jongeren Inleiding In april 2005 lanceerde de Koning Boudewijnstichting een projectoproep tot voorstellen om de thematiek huwelijk en migratie te onderzoeken. Het projectvoorstel

Nadere informatie

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Inleiding Be good & sell it! Goed dat je dit e-book hebt gedownload! Hoe belangrijk is het voor jou om helder te communiceren

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG

OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG BPV WERKBOEK, LEERJAAR 1 BOL SCHOOLJAAR 2015-2016 Summacollege Cluster Welzijn, Cultuur & Onderwijs

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA

RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA Hoe je online je stem kunt laten horen en een Cavent-ambassadeur kunt zijn Datum vaststelling : 31-07-2012 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door :

Nadere informatie

25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts

25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts 25 Ideeën voor (zakelijke) blogposts Als ondernemer heb je vanzelfsprekend al veel kennis en expertise op jouw vakgebied. En meer dan je wellicht zou denken. Waarschijnlijk kun je tot in de lengte der

Nadere informatie

17 omzetverhogende marketing tips

17 omzetverhogende marketing tips 17 omzetverhogende marketing tips 1. Creëer je eigen youtube kanaal en gebruik het om je producten aan te kondigen, een aanbieding te doen of tips te geven. Kijk maar als voorbeeld naar het succes van

Nadere informatie

Dubbele identiteit. Anja Bekink! Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door:

Dubbele identiteit. Anja Bekink! Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door: Dubbele identiteit Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door: Programma Welke dubbele identiteit? Wil niet of kan niet? De casus & de cirkel The Matrix & de Verrassingen De professional

Nadere informatie

Beurstips 3. Standbemanning

Beurstips 3. Standbemanning Beurstips 3 Standbemanning 2 NL EXPO, laat zien wie U bent! Hollandse nuchterheid & creativiteit in combinatie met jarenlange ervaring in presentatieoplossingen. Met een frisse blik helpen wij u uw bedrijf

Nadere informatie

HHC Quick Stick. Cursus Weerbaarheid Clubscheidsrechters. Cursus weerbaarheid HHC Quick Stick Wijnand Bruin 2014 1

HHC Quick Stick. Cursus Weerbaarheid Clubscheidsrechters. Cursus weerbaarheid HHC Quick Stick Wijnand Bruin 2014 1 HHC Quick Stick Cursus Weerbaarheid Clubscheidsrechters Cursus weerbaarheid HHC Quick Stick Wijnand Bruin 2014 1 Inleiding 2 Tsja, weerbaarheid. Daar sta je dan op een verrekt groot veld. Veel groter dan

Nadere informatie

8. De waarheid achter de waarheid.

8. De waarheid achter de waarheid. 8. De waarheid achter de waarheid. Ik zou graag de dingen die ik persoonlijk heb mogen meemaken van de daken willen schreeuwen, maar soms heb ik de indruk dat anderen daar nauwelijks geloof (willen) aan

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen

11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen 11 dingen die je nu kunt doen om meer te gaan verkopen Iedereen met een website komt er vroeg of laat mee in aanraking. Hoe verander ik meer bezoekers in klanten? Met conversie dus. Conversie optimalisatie

Nadere informatie

10 Gouden Tips voor Professioneel Relatiebeheer

10 Gouden Tips voor Professioneel Relatiebeheer 2 Inhoudsopgave Inleiding ----------------------------------------------------------- 5 Wees je bewust van je doel -------------------------------------- 6 Bellen: een uitstekend instrument -------------------------------

Nadere informatie

Kennis, Kennissen & Inspiratie 2015

Kennis, Kennissen & Inspiratie 2015 Business Open Nederland Kennis, Kennissen & Inspiratie 2015 3 e Nationale Business Open Congres Scherpenzeel, 5 november 2015 @business_open / LinkedIn / Facebook PROGRAMMA 12.00 Ontvangst met lunch 12.15

Nadere informatie

Voorwaarden coachingstraject

Voorwaarden coachingstraject Voorwaarden coachingstraject Inhoud VOORWAARDEN COACHINGSTRAJECT... 1 Inhoud coachingstraject en voorwaarden 3 Intake 4 Persoonlijke Coaching 5 Skype coaching gezonde leefstijl 6 NATUURLIJK GEZOND AFVALLEN...

Nadere informatie

Gerard, vandaag moeten we het eens over óns hebben... Adviseren. verhouding

Gerard, vandaag moeten we het eens over óns hebben... Adviseren. verhouding Gerard, vandaag moeten we het eens over óns hebben... Adviseren in verhouding Adviseren in verhouding Hoe verhoud jij je tot je opdrachtgever en zijn team? Past die verhouding bij jullie doel? En is hij

Nadere informatie

Waarom bent u huurderswerk gaan doen?

Waarom bent u huurderswerk gaan doen? 1 Tijdens de laatst gehouden Huurdersraadvergadering hebben we jullie deelgenoot gemaakt van onze bevindingen tijdens de cursus Hoe betrek ik de achterban Voorzitter Rien Stek, secretaris Joop Kuipers

Nadere informatie

GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS

GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS Het doel van dit onderzoek is een vergelijking te maken tussen de aanwezige competenties bij professionals en vrijwilligers

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Werken als SoundDesigner

Werken als SoundDesigner 08722 Artiest Sounddesign 29-05-2008 14:22 Pagina 1 werkproces 1 1 2 3 4 5 Werken als SoundDesigner Artiest SoundDesign Wat laat je zien? Je maakt opnames en produceert zelfstandig en in opdracht Je creëert

Nadere informatie

Instructie bij het leggen van de eigen-waarden kaartjes

Instructie bij het leggen van de eigen-waarden kaartjes 1. Maak ruimte op een tafel 2. Knip de kaartjes uit en leg ze op een stapeltje 3. Leg aan de linkerzijde van je werkveld de 4 categoriekaartjes Op dit moment het meest belangrijk, Op dit moment ook belangrijk,

Nadere informatie

De toekomst van handelsmissies

De toekomst van handelsmissies De toekomst van handelsmissies 1 Deze rapportage is een uitgave van het lectoraat International Business. Lectoraat International Business School of Business, Media en Recht Windesheim Campus 2-6 Postbus

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

- Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen

- Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen - Elkaar leren kennen: warming-ups en spelletjes om het ijs te breken - Belangrijke namen 7 luisteren karaktereigenschappen 5 minuten zelfbewustzijn begrijpen anderen respecteren om de beurt iets doen

Nadere informatie

Live Radio. Bordes op de Borrel

Live Radio. Bordes op de Borrel Live Radio Bordes op de Borrel Bordes op de Borrel Live Radio tijdens jouw vrijdagmiddagborrel 2 Bordes op de Borrel bij jou Nodig Bordes uit op de Borrel bij jouw bedrijf. En maak samen een echt Radio

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

Inhoud. deel 1: levendig contact 15. Voorwoord 11. 1 Spreken en denken over relaties. 2 De partnerrelatie als afspraak en mogelijkheid

Inhoud. deel 1: levendig contact 15. Voorwoord 11. 1 Spreken en denken over relaties. 2 De partnerrelatie als afspraak en mogelijkheid Inhoud Voorwoord 11 deel 1: levendig contact 15 1 Spreken en denken over relaties Inleiding 17 Blauwdruk voor een relatie 17 Meer dan een werkrelatie 19 Verbinding en intimiteit 21 Oefeningen 27 2 De partnerrelatie

Nadere informatie

Les 9 - Bijlagen SOLLICITEREN, WIE ZIJN BEST DOET ZAL HET LEREN. HET CV.

Les 9 - Bijlagen SOLLICITEREN, WIE ZIJN BEST DOET ZAL HET LEREN. HET CV. Les 9 - Bijlagen SOLLICITEREN, WIE ZIJN BEST DOET ZAL HET LEREN. HET CV. Wat betekent cv letterlijk? Cv staat voor het latijnse curriculum vitae en vrij vertaald betekent het levensloop. Vrijwel elke werkgever

Nadere informatie

Onze gedragscode zorg

Onze gedragscode zorg INTERN RESULTAAT Afspraak is afspraak glashelder MELDPUNT intranet aandacht INZICHT dilemma s BETROUWBAAR Onze gedragscode zorg eerlijk vertrouwenspersonen meer vertrouwen Zo doen we dat samen bij Staedion

Nadere informatie

Deze cursus voorziet inzichten in onderhandelen. De cursus is als volgt opgebouwd:

Deze cursus voorziet inzichten in onderhandelen. De cursus is als volgt opgebouwd: Deze cursus voorziet inzichten in onderhandelen. De cursus is als volgt opgebouwd: - inleiding: onderhandelen en context - hoofdstuk 1: de voorbereiding - hoofdstuk 2: omgeving en sfeer - hoofdstuk 3:

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

37. Imago van je vakantiewerking

37. Imago van je vakantiewerking 37. Imago van je vakantiewerking BEGRIPPENKADER De term imago staat voor het beeld dat er over je organisatie bestaat bij je doelgroepen en stakeholders. Identiteit is de verzameling kenmerken die door

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING Een van de jongens De Kempenaerstraat 11B 1051 CJ Amsterdam The Netherlands www.eenvandejongens.com +31 20 894 36 28 info@eenvandejongens.nl VOORWOORD Wij zijn Anne Marieke

Nadere informatie

VRIENDSCHAP EN RELATIES

VRIENDSCHAP EN RELATIES VRIENDSCHAP EN VRIENDSCHAP Als je in de puberteit komt, wordt vriendschap belangrijk. Je vrienden kies je zelf uit. Er zijn mensen die één boezemvriend of één hartsvriendin hebben. Andere mensen hebben

Nadere informatie

Interviewvragen DRIJFVEREN

Interviewvragen DRIJFVEREN Interviewvragen DRIJFVEREN Achter iemands persoonlijke intrinsieke motivatoren komen is niet makkelijk. Hoe geeft iemand op zijn eigen wijze uiting aan zijn drijfveren? De enige manier om hierachter te

Nadere informatie

Op dit moment ook belangrijk. Avontuur Competitie Creativiteit. Dienstbaarheid Discipline Duurzaamheid. Eenvoud Erkenning Evenwicht

Op dit moment ook belangrijk. Avontuur Competitie Creativiteit. Dienstbaarheid Discipline Duurzaamheid. Eenvoud Erkenning Evenwicht Op dit moment het meest belangrijk Op dit moment ook belangrijk Op dit moment enigszins belangrijk Op dit moment niet belangrijk Afwisseling en variatie Ambitie Avontuur Competitie Creativiteit Dienstbaarheid

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

Marketing vanuit je hart

Marketing vanuit je hart Waardecreatie en identiteitsmarketing Marketing vanuit je hart Voor zelfstandige ondernemers die hun droom najagen Ingrid Langen INHOUD 1. Inleiding 4 2. Wie moet het lezen 5 3. Het Waarom van dit boek

Nadere informatie

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005 Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen uitgave 2005 Steeds meer kinderen stellen vragen aan de Kinderrechtswinkels over echtscheiding. Scheiden kan niet zomaar, je moet heel veel regels

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Uitkomsten Enquête mei 2015

Uitkomsten Enquête mei 2015 Uitkomsten Enquête mei 2015 Inhoud Conclusies 1 Inleiding 2 Antwoorden op de vragen 3 Wat is je geslacht? 3 Wat is je leeftijd? 3 Wat beschrijft jouw (werk) situatie het beste? 4 Hoe vaak lees je de nieuwsbrief?

Nadere informatie