Software-as-a-Service in de zorg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Software-as-a-Service in de zorg"

Transcriptie

1 Software-as-a-Service in de zorg ehealth ICT Datum ID nummer 3 september 2010 KA10032 Auteur(s) Marc Lankhorst Software-as-a-Service (SaaS) is een model voor het leveren van software via het internet. Doordat een aanbieder van een SaaSapplicatie deze aan meerdere klanten levert, biedt dit schaalvoordeel en daarmee lagere kosten. In de zorg vindt dit model langzamerhand ook zijn weg. Wat zijn nu de vooren nadelen en aandachtspunten bij invoering hiervan? Is dit veilig genoeg, wat vraagt het van de ICT-organisatie en past het in de architectuur van een zorgorganisatie? Samenvatting Bij het toepassing van SaaS in primaire zorgprocessen zijn privacy- en beveiligingsaspecten belangrijk. Hoewel er geen fundamentele juridische bezwaren zijn, moet een dergelijke toepassing voldoen aan dezelfde strenge normen die voor de interne systemen en organisatie gelden. Hierbij geeft het gebruik via internet, de koppeling met interne systemen en de rol van externe leveranciers extra complexiteit, zeker in grotere organisaties. Dit vraagt een hoog niveau van professionaliteit van de eigen IT-organisatie en een sterk management van de relatie met de SaaSleverancier. Vanwege de complexiteit en risico s is het verstandig om eerst ervaring met SaaS op te doen in ondersteunende processen, bijvoorbeeld HRM, voor deze in de primaire zorg toe te passen. 1 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

2 Introductie Nederland is een dienstenland bij uitstek. Internationaal bekleedt ons land een vooraanstaande positie in onder meer handel, logistiek, financiële dienstverlening, zorg-op-maat en ICT-diensten. De dienstensector is daarbij volop in beweging. Organisaties zijn zich in toenemende mate aan het herbezinnen op hun strategie en businessmodel. Dit zien we ook in de zorgsector, in het bijzonder in grote instellingen zoals ziekenhuizen waarop dit artikel zich vooral richt. Steeds meer worden zorginstellingen door de consument benaderd als commerciële dienstverleners waar men zorg kan inkopen. Patiënten vragen steeds vaker zorg op maat, en liefst ook nog thuis. Het traditionele model van ziekenhuizen wordt steeds meer verlaten en maakt plaats voor een decentraal zorgmodel, waar patiënten voor een groot deel zichzelf verzorgen met geschikte hulpmiddelen of zich individueel of kleinschalig laten verzorgen. Het is een brede trend dat organisaties, ook in de zorgsector, zich steeds meer op hun kerncompetenties concentreren en andere activiteiten uitbesteden. Een goed voorbeeld is C&A, dat niet zelf een internetwinkel is begonnen, maar hierin samenwerkt met Wehkamp. Outsourcing is ook in de financiële wereld aan de orde van de dag. Dit gaat verder dan IT en betreft in toenemende mate ook de bedrijfsprocessen, bijvoorbeeld schadetaxaties of hypothekenadministratie. De uitdaging Het inhuren van softwareservices op afstand maakt deel uit van deze trend naar specialisatie en focus op kerncompetenties. Als alternatief voor het zelf ontwikkelen of kopen van bedrijfssoftware kunnen bedrijven er voor kiezen software als dienst op afstand, via het internet, te huren. Een dergelijke ontwikkeling is al een flink aantal jaren geleden ingezet. Eerst ging het om eenvoudige hosting van applicaties, waarbij alleen de technische infrastructuur door een externe dienstverlener werd geleverd. Vervolgens kwam Application Service Provisioning (ASP) op, waarbij ook het applicatiebeheer door een externe partij werd uitgevoerd. Bijvoorbeeld in de markt voor huisartsinformatiesystemen (HIS) wordt het ASP-model toegepast. Dit model is echter niet breed doorgebroken, omdat het is gebaseerd op een directe koppeling tussen applicatie en afnemer: voor elke klant wordt een eigen exemplaar van de software geïnstalleerd. Die software is vaak niet ontwikkeld voor meerdere gebruikers tegelijk of voor levering via het web, wat de schaalvoordelen beperkt. Wat is SaaS? Nieuwere modellen voor het leveren van software, onder de noemer Software as a Service (SaaS), gaan er vanuit dat verschillende afnemers prima gebruik kunnen maken van dezelfde software-installatie, mits die software daarop is ingericht en deze gebruikers en hun gegevens strikt gescheiden blijven. Hierdoor kan een aanbieder schaalvoordelen behalen, schaarse expertise beter inzetten en daarmee lagere kosten aan zijn afnemers berekenen. SaaS maakt deel uit van de bredere trend naar cloud computing, waarbij ICT-voorzieningen steeds meer via het internet (de cloud ) wor- 2 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

3 den aangeboden. Andere concepten die hieronder vallen zijn Infrastructure-as-a-Service (IaaS), voor het op afstand leveren van technische infrastructuur zoals opslag, rekenkracht en netwerkvoorzieningen, en Platform-as-a- Service (PaaS), waarbij de dienstverlener een platform (hardware, besturingssystemen e.d.) biedt waarop de afnemer zijn zelf ontwikkelde applicaties kan uitvoeren. Naast volledig publieke cloud-oplossingen zoals bedrijven als Amazon en Google die aanbieden, is het ook mogelijk je eigen private cloud in te richten of een community cloud van samenwerkende organisaties te gebruiken. Zo werkt de Amerikaanse overheid aan een eigen government cloud. Een praktisch voordeel van SaaS is dat de uitrol van de software bij de leverancier gebeurt. Daarmee is de implementatie van een nieuwe toepassing vooral een kwestie van de juiste koppelingen leggen met de eigen applicaties. Dat is weliswaar niet altijd eenvoudig, maar veel minder werk dan een volledige uitrol van eigen soft- en hardware. SaaS-oplossingen zijn ook beter schaalbaar: het is eenvoudig om meer gebruikers of locaties te ondersteunen of groeiende hoeveelheden gegevens op te slaan, zonder zelf bijvoorbeeld hardwarecapaciteit bij te hoeven plaatsen. Een nadeel van SaaS is de beperkte flexibiliteit. Het is voor de aanbieder niet rendabel om alle verschillende wensen van klanten met specifieke oplossingen te ondersteunen. SaaS is een one size fits all oplossing en daarin zit ook het schaalvoordeel en de besparing voor de leverancier. Eigen functionele wensen of maatwerkkoppelingen met andere applicaties zijn niet altijd mogelijk. Betalen naar gebruik Een belangrijke belofte van SaaS is dat de afnemer betaalt voor het gebruik van de software en eenvoudig op kan schalen wanneer er gebruikers, gegevens of locaties bijkomen omdat er geen extra investeringen in bijvoorbeeld hardware of licenties nodig zijn. De aanbieder vangt dit op via de wet van de grote getallen : de pieken van verschillende afnemers vallen zelden op hetzelfde moment. De afnemer hoeft zo vooraf een veel lagere investering in hard- en software te doen. Dit beperkt bovendien de financiële risico s; iedereen kent de voorbeelden van mislukte investeringen in interne IT-projecten. In de praktijk blijkt overigens de flexibele kostenstructuur van SaaS soms tegen te vallen. Veel leveranciers werken met vaste abonnementen per gebruiker en rekenen geen tikken af. Net als bij conventionele software leidt dit soms tot ongebruikte licenties en abonnementen. Netwerk SaaS-oplossingen zijn van nature ingericht op toegang via het internet. In een zorgsector waar keten- en netwerkzorg een groeiend belang hebben, is het altijd en overal toegang hebben tot de juiste diensten en gegevens voor zorgverleners steeds belangrijker. SaaS-oplossingen kunnen zo bijdragen aan een verbetering van processen, een efficiëntere organisatie, betere planning en coördinatie tussen betrokkenen, en een reductie van overhead. Die genetwerkte aard van SaaS-toepassingen is niet alleen een voordeel. Doordat er veel tussenschakels en complexe verbanden zijn tussen gebruiker en software, zijn er meer verstoringen mogelijk en is de analyse van de betrouwbaarheid niet eenvoudig. In de praktijk blijkt die betrouwbaarheid echter vaak zeker zo goed als van on premise software. 3 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

4 De werkwijze Bij het beoordelen van de mogelijkheden van SaaS in de zorg, in het bijzonder in ziekenhuizen, moeten we allereerst een onderscheid maken tussen de ICT-ondersteuning van primaire zorgprocessen, hieraan direct gerelateerde processen (bijv. declaratieverkeer of inkoop) en ondersteunende processen (bijv. kantoorautomatisering of personeelsadministratie). Voor die laatste categorie is een ziekenhuis sterk vergelijkbaar met andere organisaties. De eerste twee categorieën zijn veel specifieker waar het gaat om de inhoud van de ICT-toepassingen zelf. Bovendien vereist de inzet in primaire zorgprocessen bijzondere waarborgen om continuïteit en privacy te waarborgen. In dit artikel gaan we dan ook in het bijzonder in op deze zorgspecifieke aspecten. Een voor de hand liggende toepassing van SaaS is in elektronische patiëntendossiers (EPD s). Het gaat daar immers per definitie al om een online toepassing die door verschillende partijen gebruikt moet kunnen worden. In de geestelijke gezondheidszorg wordt bijvoorbeeld gewerkt aan een EPD in SaaS-vorm (zie kader), maar dit is slechts een van de vele voorbeelden. Huisartsen gebruiken al op grote schaal HIS en die via SaaS en (vooral) ASP worden geleverd. In sommige landen is ook al ervaring met het gebruik van ziekenhuisinformatiesystemen (ZIS en) via SaaS. Een voorbeeld is Wipro, dat in India de applicatie HIS Lite levert aan verschillende kleine ziekenhuizen. Het genetwerkte karakter van SaaS past ook in de trend dat zorgconsumenten zelf meer actief betrokken zijn in diverse processen in de zorg en niet alleen als passief patiënt worden behandeld. De toenemende focus op preventie, welzijn en kwaliteit van leven gaat gepaard met een groeiende ondersteuning door online ICT-diensten op tal van terreinen, zoals de selectie van zorgaanbieders, het helpen bij een gezondere levensstijl, telemonitoring van ambulante patiënten, communicatiemogelijkheden zoals video-interactie, enzovoort. De opkomst van personal health records (PHR s) zoals Microsoft HealthVault en Google Health, waarin de zorgconsument zijn eigen zorgdata beheert, past hier ook bij. Al deze online diensten zijn te beschouwen als verschillende verschijningsvormen van SaaS. EPD in de GGZ GGZ-instellingen gebruiken, net als andere zorgpartijen EPD s, die hun werkprocessen moeten ondersteunen. Op die manier draagt het bij aan de kwaliteit en efficiency van de zorg. GGZ Nederland heeft een Referentiemodel voor een EPD (REPD) voor de GGZ ontwikkeld. Dit bevat een beschrijving van de zorgprocessen in de GGZ en een definitie van de ICT-ondersteuning die daarbij hoort. Mede op basis hiervan is begin 2010 een aanbesteding voor een gezamenlijk EPD voor de GGZ gestart [1], waarin expliciet is gevraagd zo mogelijk verschillende vormen van dienstverlening (aanschaf, ASP of SaaS) uit te werken. Verschillende leveranciers hebben op deze aanbesteding gereageerd, waaronder consortia die een volledig webgebaseerd systeem op basis van SaaS aanbieden. Na een test met 8 proofs of concept is in juli 2010 geconcludeerd dat geen van de leveranciers op dit moment aan de eisen voldoet en is besloten hen meer tijd te gunnen om begin 2011 een nieuwe proof of concept fase in te gaan. SaaS-diensten lenen zich ook goed in combinatie met dienstverlening aanpalend aan de zorg. Hierbij kunnen we denken aan gemeentelijke dienstverlening, zoals het aanbod aan sport en cultuur dat de gemeente subsidieert of WMO-faciliteiten waarvan de patiënt zich mogelijk niet bewust is. Ook verzekeraars bieden tal van diensten, zoals informatie over preventieprogramma s, zorgaanbieders, vergoedingen, en soortgelijke dienstverlening. 4 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

5 Business case Om een gefundeerde keuze voor een SaaSoplossing te maken, zal elke organisatie eerst een business case moeten opstellen. Hierin moeten kosten, baten en risico s goed tegen elkaar worden afgewogen. Voor de financiële kant van de business case kunnen de gebruikelijke instrumenten worden ingezet, zoals een berekening van de total cost of ownership van een traditionele oplossing versus de kosten van integratie en gebruik van een SaaS-toepassing. Dergelijke analyses zijn niet wezenlijk anders dan voor een afweging tussen een eigen of een geleased wagenpark, of tussen een gebouw in eigendom of huur. Wel zullen de integratiekosten van een SaaSoplossing goed in kaart gebracht moeten worden. Bij het toepassen van SaaS voor een systeem dat met veel andere systemen is gekoppeld, kunnen de kosten en risico s van die integratie wel eens een struikelblok vormen. Risico s In primaire zorgprocessen gaat het enerzijds letterlijk om mensenlevens en anderzijds om zeer privacygevoelige gegevens. Een goede risicoanalyse en bijbehorende maatregelen zijn dus van het grootste belang wanneer SaaS in die primaire zorg wordt toegepast. Omdat een SaaS-oplossing via een netwerk geleverd wordt, moet ook de betrouwbaarheid van tussenliggende schakels in deze analyse worden meegenomen. Certificering van systemen en leveranciers, zoals elders in dit artikel besproken, zal noodzakelijk zijn bij toepassing in de primaire zorgprocessen. En natuurlijk zijn regelmatige audits nodig om te garanderen dat de door de leveranciers beloofde zekerheidsniveaus daadwerkelijk gehaald worden. Inzet van SaaS in secundaire processen zoals de salarisadministratie is minder risicovol. Wanneer een organisatie zoals een ziekenhuis voor het eerst met SaaS wil gaan werken, verdient het dan ook aanbeveling om te starten met een dergelijke minder kritieke toepassing. Maar ook daar is een heldere afweging van voors en tegens noodzakelijk. Ondanks goede afspraken met leveranciers kan het onverhoopt toch mis gaan. Zo is er het gevaar van afhankelijkheid en lock-in: hoe migreert u ooit nog naar een andere aanbieder? Het verdient aanbeveling om contractueel vast te leggen dat eventuele migratie naar een andere aanbieder door de leverancier actief zal worden ondersteund: laat uw data niet opsluiten. Een organisatie dient zich dan ook in te dekken tegen rampscenario s (die er natuurlijk ook al moeten zijn voor de uitval van eigen ICT-voorzieningen). Dat betekent onder meer het zorgen voor uitwijkvoorzieningen, desnoods met handmatige processen en papieren patiëntendossiers. Een andere maatregel is zogenaamde escrow van de software, waarbij een derde partij de broncode beheert en deze in geval van een faillissement kan vrijgeven. Zo voorkomt u dat het wegvallen van de leverancier uw gegevens en systemen onbruikbaar maakt. IT-organisatie Wanneer er in een grote organisatie zoals een ziekenhuis sprake is van een complex ITlandschap met meerdere SaaS-aanbieders en talloze eigen applicaties, is de beheersbaarheid en strategische ontwikkeling hiervan een groot aandachtspunt. Een voldoende professionele IT-organisatie is dan ook een voorwaarde voor de succesvolle toepassing van SaaS. Uitbesteding, en dus ook SaaS, vraagt een professionele inrichting van de eigen demandorganisatie, om op een gelijkwaardig niveau met leveranciers te kunnen samenwerken. Dit vereist dat: 5 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

6 er een duidelijke en samenhangende visie is op de organisatiestrategie en het ITbeleid, en de verantwoordelijkheden voor realisatie hiervan zijn belegd; vanuit deze visie de huidige en gewenste bedrijfs-, informatie en IT-architectuur goed in beeld is en er een goede regie wordt gevoerd om deze toekomstvisie te realiseren; bedrijfsprocessen organisatiebreed helder zijn en waar mogelijk op een gelijksoortige manier worden ingericht, zodat een SaaSoplossing breed kan worden ingezet; eilandautomatisering wordt doorbroken en applicaties worden geconsolideerd en gestandaardiseerd, zodat schaalvoordelen behaald kunnen worden; het eigenaarschap van applicaties helder is en de verantwoordelijkheid voor uitwisselafspraken, SLA s, koppelvlakken e.d. helder is belegd; de eigen ICT-processen professioneel zijn ingericht. Denk bijv. aan vendor- en contractmanagement, auditprocessen, incident management et cetera. Voor de inrichting van een ICT-organisatie zijn verschillende methoden en standaarden beschikbaar, zoals ITIL [2]. Deze kunnen een goede leidraad vormen bij deze professionalisering. Belangrijk is vooral ook het inkoopproces; daarvoor kan bijvoorbeeld het CMMI for Acquisition [3] volwassenheidsmodel goede diensten bewijzen. Relatie met aanbieder Als de keuze voor SaaS is gemaakt, is het belangrijkste de zorgvuldige selectie van een aanbieder. Omdat het gaat om een langeretermijn relatie en (bij gebruik in het primaire zorgproces) om zeer gevoelige informatie, is de ervaring, betrouwbaarheid, stabiliteit en levensvatbaarheid van die aanbieder cruciaal, en zelfs belangrijker dan de specifieke functionaliteiten die zijn SaaS-oplossing te bieden heeft. In die relatie staat het maken van goede afspraken centraal. Niet alleen technische service level agreements (SLA s) over zaken als performance en uptime, maar vooral ook dat wat vanuit de eigen primaire processen en gebruikers belangrijk is; denk bijvoorbeeld aan zaken als de efficiëntie van zorgprocessen, een betere inplanning van patiënten, of grotere tevredenheid van patiënten door online beschikbare informatie. Daarbij is het goed meten van de afgesproken prestatie-indicatoren ook van groot belang, zodat hierover geen discussie kan ontstaan. Regionale functie Voor sommige organisaties, bijvoorbeeld ziekenhuizen met een belangrijke regionale functie, kan er een rol zijn als SaaS-leverancier aan andere zorgpartijen in dezelfde regio. Voorbeelden hiervan zijn onder meer in de VS te vinden, zoals Fletcher Allen, een academisch ziekenhuis in Vermont dat artsen en kleinere ziekenhuizen in de regio toegang tot zijn EPD geeft, en de Cleveland Clinic in Ohio die een EPD-oplossing levert aan artsen die regelmatig patiënten naar hen doorverwijzen. Bij meerdere aanbieders, en in een grote organisatie als een ziekenhuis is dat al gauw het geval, zal ook de samenwerkingsbereidheid van aanbieders een grote rol moeten spelen. Verder is er bij dergelijke complexe en langdurige projecten vrijwel altijd sprake van voorschrijdend inzicht. Een leverancier die hierin actief meedenkt en een goede procedure voor bijvoorbeeld meerwerk zijn onontbeerlijk. Architectuur Het inpassen van SaaS in de architectuur van een ziekenhuis is geen sinecure. Als bijvoorbeeld een compleet ZIS via SaaS zou worden geleverd, zijn er zeer veel afhankelijkheden op technisch en applicatieniveau, maar ook in de bedrijfsprocessen, omdat een ZIS als spin in het web met allerlei andere systemen is gekoppeld. Vervanging daarvan wordt wel vergeleken met een hart-long-levertransplantatie. 6 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

7 Infrastructuur Applicaties Informatie Organisatie & Processen Architecturen kennen vaak een gelaagde opbouw, waarin een onderscheid gemaakt wordt tussen bijvoorbeeld de organisatie en bedrijfsprocessen, informatie, applicaties en technische infrastructuur (zie de figuur). Op elk van die niveaus kan SaaS impact hebben. Met SaaS komen sommige gegevens buiten de eigen muren te berusten. Er ontstaan daardoor nieuwe informatiestromen. In de informatielaag van de architectuur moet, bijvoorbeeld door gebruik van standaarden, worden afgezekerd dat er geen begripsverwarring kan ontstaan, zoals ook besproken in het kennisartikel over interoperabiliteit [4]. Zoals besproken kan een SaaS-toepassing vaak minder goed worden aangepast, omdat diezelfde applicatie ook door andere organisaties wordt gebruikt. De organisatie en bedrijfsprocessen moeten zich dus mogelijk meer aan het systeem aanpassen dan andersom; niet ideaal, en een mogelijke oorzaak van weerstand bij medewerkers. Invoering van een SaaStoepassing vraagt dus ook om een goede begeleiding van het organisatorische veranderproces en is niet alleen een IT-feestje. Zorgprocessen Callcenter Servers patiënten Andere zorgpartijen huisartsen specialisten Verzekeraars verplegend personeel Leveranciers Ondersteunende processen ondersteunend personeel Afspraken Declaraties Voorraden Bestellingen Portaal Planning Patiëntendossiers Identiteitsen toegangsbeheer Documentbeheer PC s EPD Digitaal archief ZIS ERP... Lab Mobiele devices Beeldverwerking (PACS) Virtuele werkplek Interne netwerken De impact op de applicatielaag is ook groot. Verschillende systemen moeten goed kunnen worden gekoppeld. Dit is des te complexer wanneer sommige van die systemen door andere partijen beheerd worden. De integratie met eigen systemen is dan vaak lastiger, want even snel iets erbij bouwen is geen optie. Het gebruik van open standaarden en goede interfaces is dan ook van groot belang bij het kiezen van SaaS-toepassingen die met andere systemen moeten samenwerken, zeker bij meerdere SaaS-leveranciers. LSP Tracking & tracing... Beheerprocessen Externe netwerken, internet Door het gebruik van SaaS is er in de infrastructuurlaag minder behoefte aan servercapaciteit. Opschalen van het aantal gebruikers heeft minder impact, omdat de SaaSleverancier dit grotendeels voor zijn rekening neemt. Anderzijds zal vooral de connectie met het internet zwaarder worden belast en worden de performance en beschikbaarheid hiervan belangrijker. Specifieke applicaties stellen hierbij hun eigen eisen, bijvoorbeeld medical imaging toepassingen, die met grote datavolumes en hoge bandbreedtes werken. In de infrastructuur vinden we ook identiteitsbeheer en toegangscontrole, waarop we nu nader ingaan. 7 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

8 Privacy en beveiliging Een zeer belangrijk aandachtspunt bij het toepassen van SaaS is de beveiliging. In een recent onderzoek van KPMG [5] onder 125 bedrijven en overheidsinstellingen in Nederland wordt dit als grootste probleem genoemd. In de zorg betreft dit vooral de privacy van de patiënt. Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) heeft onlangs in een brief aan Minister Klink van VWS gewaarschuwd dat op dit moment de toepassing van ASP en SaaS in de zorg onvoldoende helder is geregeld. Het CBP is van mening dat de onduidelijkheid rondom het beroepsgeheim en de rol van ICTdienstverleners opgelost moet worden door nieuwe regelgeving of zelfregulering. Er zijn echter geen fundamentele bezwaren, mits de juiste waarborgen in acht genomen worden [6]: Vanuit de algemene principes van gegevensbescherming bestaan geen principiële bezwaren tegen de uitbesteding van verwerking van patiëntgegevens, indien en voor zover het medisch beroepsgeheim daarbij wordt gerespecteerd. Dit laatste betekent in concreto dat waarborgen dienen te worden geboden voor een veilige en discrete verwerking bij de dienstverlener. Hierbij kan met name worden gedacht aan toepassing van de normen NEN 7510/7511/7512, aangevuld met specifieke normen die zien op de verhouding zorgverlener ASP, bijvoorbeeld ten aanzien van de zeggenschap van de zorgverlener over de uitbestede verwerking en de bij de ASP aanwezige persoonsgegevens. Het centrale vraagstuk in de beveiliging van een SaaS-toepassing is gebruikers- en toegangsbeheer ( identity management ): wie krijgt toegang tot welke gegevens en hoe worden die identiteiten beheerd? Ten eerste moet worden voorkomen dat een SaaS-leverancier zelf identiteitsinformatie opslaat. Zeker wanneer bijvoorbeeld dezelfde gebruikersnamen en wachtwoorden worden gebruikt voor toegang tot verschillende systemen ( single sign-on ), zou een beveiligingsprobleem bij een externe leverancier kunnen overslaan op andere systemen. Een oplossing hiervoor is gefedereerd identity management, waarbij een zogenaamde identity provider (bij voorbeeld het ziekenhuis zelf of een andere sterk vertrouwde partij) de toegangscontrole uitvoert en de SaaSleverancier hiermee koppelt. Als een andere partij dit doet namens de zorginstelling wordt dit ook wel Identity-as-a-Service (IDaaS) genoemd. Het UZI-pas systeem is hier een voorbeeld van, waarin het CIBG de rol van vertrouwde partij speelt. Ten tweede moet de levenscyclus van een identiteit en hun rechten goed worden beheerd ( identity provisioning ): het toevoegen van mensen en het verstrekken van toegangsrechten, maar vooral ook het weer verwijderen en van de mensen en het intrekken van die rechten. Dit vraagstuk speelt ook al sterk binnen elke grote organisatie, waarin mensen tot veel verschillende systemen toegang moeten krijgen. Dit vereist een goede koppeling met bijvoorbeeld HR-systemen, en een goed overzicht van wie welke rechten heeft. Bij de toekenning van toegangsrechten gelden, net als voor alle andere toegang tot patiëntgegevens, de Wet op de Geneeskundige Behandelovereenkomst (GBO) en de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG). Bij gebruik van SaaS-oplossingen is het belangrijk om zowel de lifecycle van identeiten als het overzicht van hun rechten goed te blijven regelen. Hiervoor kan een gefedereerde aanpak worden gebruikt zoals hiervoor beschreven, al dan niet in combinatie met een automatische (de)provisioning oplossing. Dat laatste kan ook een oplossing bieden voor het probleem dat een gebruiker soms eerst in een systeem bekend moet zijn voordat hem of haar de juiste rechten kunnen worden toegekend. 8 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

9 Bij selectie van een SaaS-oplossing zal dus de manier waarop identiteiten worden beheerd een belangrijk criterium zijn. Op dit moment is dit speelveld echter nog sterk in ontwikkeling en zijn er nog weinig breed gedragen oplossingen beschikbaar waarmee SaaSoplossingen al standaard kunnen samenwerken. Een standaard zoals SAML 2.0 lijkt hierin wel verandering te kunnen brengen, met name als het gaat om het single sign-on stuk en om te voorkomen dat voormalige werknemers rechten houden. Vanzelfsprekend zijn ook alle beveiligings- en beheernormen die gelden voor een intern systeem van toepassing op een SaaSoplossing. Voor de zorg zijn dit onder meer de ook door het CBP aangehaalde NEN-normen voor informatiebeveiliging in de zorg [7]. Net als bij een EPD zijn bij een SaaS-applicatie ook de eisen aan netwerkverbindingen van belang. Een gewone internetconnectie zal hieraan niet voldoen. Minimaal is versleuteling van berichtenverkeer via een virtual private network (VPN) vereist om voldoende veiligheid te bieden. Daarnaast zijn eisen aan de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van een netwerkverbinding niet met een gewone internet-verbinding te realiseren, omdat die alleen op basis van best effort wordt geleverd. Ook daar zijn aanvullende maatregelen gewenst. Verder gelden ook in een SaaS-context de gebruikelijke maatregelen van informatiebeveiliging, zoals functiescheiding, het need to know principe en compartimentering, om te voorkomen dat een schending van de beveiliging van één systeem gevolgen heeft voor andere systemen. De aanbieder moet hierover transparant zijn en inzicht geven in de gehanteerde procedures, een goede rapportage van incidenten garanderen en de juiste mogelijkheden voor auditing bieden. Conclusies SaaS biedt veel mogelijkheden en potentiële voordelen in tal van sectoren. Lagere investeringskosten en grotere schaalbaarheid zijn de belangrijkste, maar ook de lagere behoefte aan schaarse IT-kennis speelt een rol. Omdat het in primaire zorgprocessen enerzijds letterlijk om leven en dood gaat en anderzijds om zeer privacygevoelige gegevens, gelden hier zeer sterke eisen aan betrouwbaarheid en gegevensbescherming, ook voor de SaaS-dienst. Veel organisaties zullen er daarom voor kiezen om dergelijke toepassingen toch on premise uit te voeren, hoewel er goede technische mogelijkheden zijn om betrouwbaarheid en veiligheid te realiseren. Het is verstandig eerst ervaring met SaaS op te doen in secundaire processen. Zo zijn er tal van voorbeelden van het gebruik in personeels- en salarisadministratie, binnen en buiten de zorg. Tegelijk kan dan de professionaliteit van de eigen IT-organisatie op peil worden gebracht om als gelijkwaardige partner met SaaS-leveranciers te kunnen samenwerken. Een goede business case en duidelijke afspraken met leveranciers zijn voorwaarden voor succes, evenals aandacht voor risico s, beveiliging en het voldoen aan wet- en regelgeving. SaaS-oplossingen moeten passen in de langere-termijn strategie en architectuur van de organisatie. SaaS gaat verder dan alleen een technische oplossing, maar vraagt om een goede afweging tussen de flexibiliteit van een interne oplossing en voordelen als schaalbaarheid en kostenbeheersing bij SaaS. Het vervangen van interne eilandautomatisering door SaaS-eilandjes is niet verstandig en leidt tot onbeheersbare integratieproblemen. Beter is te kiezen voor een groeistrategie waarin SaaS-toepassingen geleidelijk worden uitgerold over de organisatie. 9 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

10 Dankwoord Dit artikel is mede tot stand gekomen dankzij aanwijzingen, bijdragen en inspiratie van Fred Smeele (Nictiz), Maarten Wegdam (Novay), prof. Hans Wortmann (RuG) en het ICT Innovatieplatform SaaS (IIP-SaaS, Verwijzingen 1. Factsheet Aanbesteding EPD GGZ, /factsheet-aanbesteding-epd-ggz-dec pdf 2. IT Infrastructure Library, 3. CMMI for Acquisition, Version 1.2, orts/07tr017.cfm 4. Paul Oude Luttighuis, Interoperabiliteit in de zorg, Nictiz kennisartikel KA10001, april KPMG IT Advisory, From Hype to Future, KPMG s 2010 Cloud Survey. blicaties/from_hype_to_future.pdf 6. CBP, ASP s in de zorg, brief aan de Minister van VWS, 15 december _uitbesteding_verwerking_pati%c3%abntgege vens.aspx 7. Steunpunt NEN 7510, Nictiz is het landelijke expertisecentrum dat ontwikkeling van ICT in de zorg faciliteert. Met en voor de zorgsector voorziet Nictiz in mogelijkheden en randvoorwaarden voor elektronische informatieuitwisseling voor en rondom de patiënt. Wij doen dit ter bevordering van de kwaliteit en doelmatigheid in de gezondheidszorg. Nictiz Oude Middenweg AC Den Haag Postbus CC Den Haag T E 10 Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Nederland Licentie is van toepassing op dit werk (http://creativecommons.org)

Patiënt identificatie en authenticatie voor zorgportalen;

Patiënt identificatie en authenticatie voor zorgportalen; Patiënt identificatie en authenticatie voor zorgportalen; de stand van zaken. PATIENT GEZONDHEID 2.0 BEVEILIGING Datum ID Nummer 11 november 2010 KA10044 Auteur Nictiz - Gé Klein Wolterink Zorgportalen

Nadere informatie

IAM en Cloud Computing

IAM en Cloud Computing IAM en Cloud Computing Cloud café 14 Februari 2013 W: http://www.identitynext.eu T: @identitynext www.everett.nl www.everett.nl Agenda 1. Introductie 2. IAM 3. Cloud 4. IAM en Cloud 5. Uitdagingen 6. Tips

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Wat en wie is Andarr? Wij zijn dé partner voor waardevaste ICT transities / migraties. Wij helpen organisaties om blijvend

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

SaaS / ASP PIANOo. 20 april 2009, Amsterdam. drs. Arne Smedema a.smedema@mitopics.nl

SaaS / ASP PIANOo. 20 april 2009, Amsterdam. drs. Arne Smedema a.smedema@mitopics.nl SaaS / ASP PIANOo 20 april 2009, Amsterdam drs. Arne Smedema a.smedema@mitopics.nl Onafhankelijk IT-advies vanuit de combinatie van technische, bedrijfskundige en juridische expertise Agenda Even voorstellen

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten 1 Cloudcomputing is populair, en niet zonder reden. Clouddiensten

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Innervate is DE adviespartner voor ICT strategie en ICT technologie vraagstukken.

Innervate is DE adviespartner voor ICT strategie en ICT technologie vraagstukken. Cloud computing Kennismaking Innervate is DE adviespartner voor ICT strategie en ICT technologie vraagstukken. Onze kennis, ervaring, methodieken en ons netwerk levert aantoonbare toegevoegde waarde en

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service:

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: Betrouwbaardere ICT, minder zorgen! Maak kennis met Multrix Wilt u op maat gesneden ICT-diensten die volledig aan de wensen en behoeften van uw organisatie

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

ICT in de zorg. Over de impact van wet- en regelgeving

ICT in de zorg. Over de impact van wet- en regelgeving ICT in de zorg Over de impact van wet- en regelgeving Impact van weten regelgeving op ICT in de zorg Voldoen aan wet- en regelgeving is voor ICT-afdelingen in de zorgsector een steeds vaker terugkerend

Nadere informatie

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services.

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services. Cloud Computing Webinar Unizo Steven Dewinter Steven.Dewinter@belgacom.be January 20 th, 2012 Agenda Agenda: Wat is nu precies Cloud Computing? Voordelen & Nadelen Hoe ga ik naar de Cloud? Belgacom Cloud

Nadere informatie

Software als Service *

Software als Service * Software als Service * Een nieuw tijdperk voor testen? Wijnand Derks Telematica Instituut wijnand.derks@telin.nl * Deze presentatie is gebaseerd op het rapport: Roadmap Software als Service, i.s.m. TNO

Nadere informatie

Gegevensbescherming & IT

Gegevensbescherming & IT Gegevensbescherming & IT Sil Kingma 2 november 2011 Gustav Mahlerplein 2 1082 MA Amsterdam Postbus 75510 1070 AM Amsterdam The Netherlands 36-38 Cornhill 6th Floor London EC3V 3ND United Kingdom T +31

Nadere informatie

Cloud werkplek anno 2014. Cloud werkplek anno 2014

Cloud werkplek anno 2014. Cloud werkplek anno 2014 Introductie Peter Klix Infrastructuurarchitect Specialisatie networking en desktop concepts Peter.klix@eic.nl Cloud desktop Introductie Desktop concepten door de jaren Infrastructuur Cloud concepten Focus

Nadere informatie

Onderzoeksbureau GBNED Cloud computing en pakketselectie. Door Gerard Bottemanne, GBNED. 29-11-2012 ICT Financials

Onderzoeksbureau GBNED Cloud computing en pakketselectie. Door Gerard Bottemanne, GBNED. 29-11-2012 ICT Financials Door Gerard Bottemanne, GBNED 29-11-2012 ICT Financials Soort pakket Stand alone > Best of Breed Losstaand (beste) financieel administratiesysteem Attentiepunten: - Meer leveranciers (systeembeheer) -

Nadere informatie

Cloud. BSA The Software Alliance

Cloud. BSA The Software Alliance Cloud Steeds meer bedrijven omarmen het werken in de cloud. Maar wat betekent dit voor bedrijven, hun werknemers en het managen van de softwarelicenties? Dit e-book behandelt dergelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

Cloud & Licenties. Welkom bij BSA The Live Sessions De Live Session start binnen enkele minuten. Dank voor uw geduld.

Cloud & Licenties. Welkom bij BSA The Live Sessions De Live Session start binnen enkele minuten. Dank voor uw geduld. Cloud & Licenties Welkom bij BSA The Live Sessions De Live Session start binnen enkele minuten. Dank voor uw geduld. TIP: controleer of uw geluid aanstaat en uw browserinstellingen toestaan dat u beeld

Nadere informatie

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix Trends in de Campusinfrastuctuur In samenwerking met Stratix Agenda Workshop Trends in Campusinfrastructuur 30-4-2015 Agenda Introductie: SURFnet Automated Networks IaaS en SaaS Wireless Privacy en Security

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed Cloud Computing -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015 Opvallend betrokken, ongewoon goed Agenda Inleiding Mijn achtergrond Over Innvolve Cloud Computing Overwegingen Afsluiting

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Auteur: Roy Scholten Datum: woensdag 16 september, 2015 Versie: 1.1 Hoe u kunt profiteren van de Cloud Met de komst van moderne technieken en de opmars van

Nadere informatie

Uw IT, onze business

Uw IT, onze business Techniek gaat prima samen. Uw IT, onze business Hoogendoorn IT Services biedt vele mogelijkheden om de kantoorautomatisering van bedrijven te beheren, optimaal te laten functioneren of het bedrijf zelfs

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

zorgeloos werken in de cloud

zorgeloos werken in de cloud metacom cloud functionele mogelijkheden zorgeloos werken in de cloud vanmeijel.nl bouwen kan simpeler Metacom is één van de meest bedrijfskritische applicaties binnen uw organisatie. De beschikbaarheid,

Nadere informatie

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack Hybride-cloudaanpak Verras uw business-collega s met een IT-sixpack De CIO staat steeds meer onder druk: enerzijds vragen uw businesscollega s een s nellere en meer flexibele dienstverlening, anderzijds

Nadere informatie

RAM infotechnology. Focus op de Zorg. Gecertificeerde kennis en ervaring

RAM infotechnology. Focus op de Zorg. Gecertificeerde kennis en ervaring Focus op de zorg RAM infotechnology Focus op de Zorg Veiligheid, vertrouwen en beschikbaarheid van data en applicaties zijn van levensbelang voor organisaties. Dat geldt zeker in de zorg, waar downtime

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

GGZ EPD: een nieuw recept voor geluk

GGZ EPD: een nieuw recept voor geluk GGZ EPD: een nieuw recept voor geluk De belangrijkste kenmerken van een EPD oplossing waar GGZorganisaties wél gelukkig van worden Medisch Informatica Congres 2015 Even voorstellen Hielko Ophoff Jorrit

Nadere informatie

Werkplek anno 2013. De werkplek; maak jij de juiste keuze?

Werkplek anno 2013. De werkplek; maak jij de juiste keuze? Werkplek anno 2013 Welkom Agenda Bas van Dijk & Peter Klix (EIC) Pauze HP Converged infrastructuur Johan Benning Presales consultant HP Diner Wie is wie Bas van Dijk Infrastructuurarchitect Specialisatie

Nadere informatie

Bijzondere ICT voor bijzondere zorg

Bijzondere ICT voor bijzondere zorg Bijzondere ICT voor bijzondere zorg Agenda Over Profila Zorg Gezondheidszorg in beweging ICT requirements Profila Zorg Biedt cloud computing de oplossing? Migratie Effecten en besparingen Leerpunten Toekomst

Nadere informatie

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE Eigenschappen Converged Hardware 1 van 8 Document Informatie Versie Datum Omschrijving Auteur(s) 0.1 29-09-2015 Draft Remco Nijkamp 0.2 29-09-2015 Volgende Versie opgesteld

Nadere informatie

Vergroening Kennisnet Cloud

Vergroening Kennisnet Cloud Vergroening Kennisnet Cloud Have your cake and eat it too Dirk Linden 30 januari 2014 Inleiding / Aanleiding Aanbesteding Kennisnet Housing en Hosting 2013 Nieuwbouw aangegrepen door Vancis en Kennisnet

Nadere informatie

Zwaarbewolkt met kans op neerslag

Zwaarbewolkt met kans op neerslag 8 ControllersMagazine januari - februari 2015 automatisering Zwaarbewolkt met kans op neerslag Cloud was het woord van 2014. Het gaat hierbij om hard- en software die niet meer hoeft te worden aangeschaft

Nadere informatie

Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice

Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice De thema voor deze presentatie: Onderzoeksresultaten betreffende het

Nadere informatie

De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB. Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact

De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB. Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact De Exact MKB Cloud Barometer: Kansen in de Cloud voor het MKB Peter Vermeulen Pb7 Research i.o.v. Exact Veldwerk Doel van de Exact MKB Cloud Barometer Hoeveel waarde haalt het MKB uit de cloud? Hoe kunnen

Nadere informatie

Zorginstelling Reinier de Graaf Groep realiseert solide business intelligence-systeem

Zorginstelling Reinier de Graaf Groep realiseert solide business intelligence-systeem Zorginstelling Reinier de Graaf Groep realiseert solide business intelligence-systeem Overheid en verzekeraars willen dat zorginstellingen efficiënter en kosteneffectiever functioneren. Met standaard Microsoft-technologie

Nadere informatie

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg REGIE Informatie over Regie, dé app voor de zorg INHOUDS OPGAVE 03 04 05 06 09 10 11 12 Waarom de zorgapp Regie? Wat is Regie? De meerwaarde van Regie Wie gebruiken Regie? Voordelen van Regie Technische

Nadere informatie

Een betrokken en betrouwbare technologiepartner

Een betrokken en betrouwbare technologiepartner Een betrokken en betrouwbare technologiepartner RAM infotechnology een betrokken en betrouwbare technologiepartner ICT is tegenwoordig voor vrijwel iedere organisatie bedrijfskritisch. Toch is het voor

Nadere informatie

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Eric Polman HIMSS 2010, Atlanta 1 4 maart 2010 Agenda en doelstelling 1. Introductie 2. ICT in de zorg: kenmerken huidige

Nadere informatie

PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD?

PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD? North Trade Building Noorderlaan 133/8 B-2030 Antwerpen T +32 (0) 3 275 01 60 F +32 (0) 3 275 01 69 www.nucleus.be PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD? HOE MAAK IK DE KEUZE? NUCLEUS Hosting Solution Builder

Nadere informatie

Inzet van ERP maximaliseren

Inzet van ERP maximaliseren Inzet van ERP maximaliseren Ziekenhuis Gelderse Vallei 4 december 2014 Introductie Sprekers van Vandaag Jan de Boer Partner KPMG IT Advisory Global Lead Healthcare +31 (0)30 658 2156 deboer.janjc@kpmg.nl

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

Anton Ekker Kennisbijeenkomst EZDA 29 oktober 2013

Anton Ekker Kennisbijeenkomst EZDA 29 oktober 2013 Anton Ekker Kennisbijeenkomst EZDA 29 oktober 2013 - cloud computing: het via het internet op aanvraag beschikbaar stellen van hardware, software en gegevens. - cloud: een netwerk van computers, waarbij

Nadere informatie

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE Blackboard Managed Hosting SURF Cloud Vendordag Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE 2 Agenda SURF Cloud strategie Blackboard Managed Hosting & Private Cloud Blackboard

Nadere informatie

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services.

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services. Cloud Computing Steven Dewinter Steven.Dewinter@belgacom.be February 13 th, 2012 Cloud computing is niet nieuw. Het is een evolutie, geen revolutie! Personal Computer, Tekstverwerker, Rekenblad, MS DOS,..

Nadere informatie

Wie is leidend of lijdend?

Wie is leidend of lijdend? Organisatie Medische Technologie en ICT Wie is leidend of lijdend? Martijn Schasfoort Manager Zorg en Informatie Technologie Deze presentatie. Het betreft ervaringen uit Máxima Medisch Centrum Cultuur

Nadere informatie

Implementatiemodellen online werken

Implementatiemodellen online werken Gerard Bottemanne, onderzoeksbureau GBNED www.ictaccountancy.nl Twee uitersten: 1. Software en gegevens lokaal 2. Software en gegevens bij ASP aanbieder Eerst begrippen voor de beeldvorming.. De begrippen

Nadere informatie

IP Businessmanager voor gevorderden

IP Businessmanager voor gevorderden IP Businessmanager voor gevorderden mobiel integratie total cost of ownership (tco) management rapportages netwerken en ict vm en hosted oplossingen business manager integratie bedrijfs applicaties voip

Nadere informatie

Internetzorg en patiëntportalen. Ron van Holland, Nictiz

Internetzorg en patiëntportalen. Ron van Holland, Nictiz Internetzorg en patiëntportalen Ron van Holland, Nictiz Architectuur in de zorg 21 juni 2012 Agenda Inleiding Context en huidige status Blik op de toekomst Activiteiten Platform Internetzorg Architectuurvraagstukken

Nadere informatie

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Eric Polman HIMSS 2010, Atlanta 1 4 maart 2010 Agenda en doelstelling 1. Even voorstellen: M&I/Partners 2. ICT in de zorg:

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

Berry Kok. Navara Risk Advisory

Berry Kok. Navara Risk Advisory Berry Kok Navara Risk Advisory Topics Informatiebeveiliging in het nieuws Annual Benchmark on Patient Privacy & Data Security Informatiebeveiliging in de zorg Extra uitdaging: mobiel Informatiebeveiliging

Nadere informatie

IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK

IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK Eenvoudig informatie beheren en vinden Er is veel informatie over een onderwerp of klant. Het blijft echter lastig om de informatie te bundelen en gemakkelijk terug te vinden.

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim VU PICA Kenniscentrum Patiëntenlogistiek 21 03 2011

ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim VU PICA Kenniscentrum Patiëntenlogistiek 21 03 2011 ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim 1 ehealth is mensenwerk Bedrijfskundige informatica 10 jaar in Telecom & Media bij KPN (Call Centers, doelgroepmarketing,

Nadere informatie

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD TO CLOUD OR NOT TO CLOUD DE VOOR- EN NADELEN VAN DIGITALE FACTUURVERWERKING IN DE CLOUD Organisatie Easy Systems B.V. Telefoon +31 (0)318 648 748 E-mail info@easysystems.nl Website www.easysystems.nl Auteur

Nadere informatie

Informatieavond 15 06 2011 Gent

Informatieavond 15 06 2011 Gent Informatieavond 15 06 2011 Sessie overzicht De weg naar Cloud Computing Wat is Cloud Computing? Welke toepassingen bestaan er? Is het geschikt voor de Bouwsector/KMO? Live demo Google Apps Q&A De weg naar

Nadere informatie

STORAGEVRAAGSTUKKEN IN ZIEKENHUIZEN

STORAGEVRAAGSTUKKEN IN ZIEKENHUIZEN STORAGEVRAAGSTUKKEN IN ZIEKENHUIZEN Lineaire autonome groei, sterke groei door projecten Opslag overwegend in eigen beheer Meer dan 50% opslag voor beeldinformatie Trend naar snellere opslagmedia, uitfasering

Nadere informatie

Exact en partneroplossingen uit de Parentix Cloud. powered by Cisco. Harald de Wilde Strategic Channel Development Cisco

Exact en partneroplossingen uit de Parentix Cloud. powered by Cisco. Harald de Wilde Strategic Channel Development Cisco Exact en partneroplossingen uit de Parentix Cloud powered by Cisco Harald de Wilde Strategic Channel Development Cisco Alex Struik Partner Accountmanager Parentix Cloud introductie Cisco Parentix Cloud

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud

ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud Erik Scholten Solution Architect Agenda Introductie Waarom cloud-oplossingen en wat zijn de uitdagingen? Wat is ImtechCloud? Toepassingen van Hybride Cloud

Nadere informatie

GOEDE ZORG VOOR ONDERZOEKSDATA.

GOEDE ZORG VOOR ONDERZOEKSDATA. GOEDE ZORG VOOR ONDERZOEKSDATA. Ziekenhuislaboratorium LabWest vertrouwt IT-infrastructuur toe aan Sentia Sinds 2011 werken verschillende ziekenhuizen in en rondom Den Haag met een gezamenlijke laboratoriumorganisatie.

Nadere informatie

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Netconnex is opgericht in 2004 (Gezeteld in Belgie maar het hoofd datacenter gelegen in Nederland [omgeving Amsterdam]). Zeer gestaag groeiende onderneming

Nadere informatie

Desktop Delivery: een zakelijke afweging

Desktop Delivery: een zakelijke afweging Desktop Delivery: een zakelijke afweging Client - Server, SBC, virtuele desktops, virtuele applicaties of een virtueel besturingssysteem? Er zijn genoeg mogelijkheden om desktop functionaliteit aan de

Nadere informatie

Datum: 31 augustus 2011

Datum: 31 augustus 2011 ICT assessment Methodiek: ITEM-C ICT assessment Ontwikkeld door: ITEM-C advies en interim management Auteur: H.W. Gooskens Datum: 31 augustus 2011 Copyright: ITEM-C advies en interim management Niets uit

Nadere informatie

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT 5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT Na enkele jaren ervaring met de cloud, realiseren zowel gebruikers als leveranciers zich dat enkele van de vaakst gehoorde mythes over cloud computing eenvoudigweg... niet waar

Nadere informatie

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst?

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Louis Joosse Principal Consultant Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de inhoud van of voortvloeiende uit dit document

Nadere informatie

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING?

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Innervate: Januari 2011 WHITEPAPER CLOUD COMPUTING HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Lees hier in het kort hoe u zich het best kunt bewegen in de wereld van cloud computing

Nadere informatie

Grotere efficiëntie, meer flexibiliteit

Grotere efficiëntie, meer flexibiliteit Winvision s hybride werkplekconcept voor zorginstellingen Grotere efficiëntie, meer flexibiliteit Er wordt in Nederland steeds meer zorg verleend. Door de toename van het aantal ouderen neemt vooral de

Nadere informatie

Van idee tot ICT Oplossingen

Van idee tot ICT Oplossingen Van idee tot ICT Oplossingen Het A utomatiseren B eheren C ontroleren van Informatie Systemen Historie Parnassia Groep Parnassia: fusie organisatie 1999 2 Psychiatrische ziekenhuizen Verslavingszorg Zuid

Nadere informatie

IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients

IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients Persbericht IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients Igel beschouwt cloud computing als een kernelement in een nieuwe golf van outsourcing, een golf waarvan vooral het MKB zal gaan

Nadere informatie

Drie belangrijke ICT thema s in de langdurige zorg

Drie belangrijke ICT thema s in de langdurige zorg Drie belangrijke ICT thema s in de langdurige zorg In de langdurige zorg is van alles aan de hand en staan de ontwikkelingen, met name op het gebied van wetgeving en kostenbeheersing, niet stil. Dit heeft

Nadere informatie

Vertrouwen is het sleutelwoord bij outsourcen. IS Interned Services: Outsourcen doe je samen op basis van gelijkwaardig partnership

Vertrouwen is het sleutelwoord bij outsourcen. IS Interned Services: Outsourcen doe je samen op basis van gelijkwaardig partnership Vertrouwen is het sleutelwoord bij outsourcen IS Interned Services: Outsourcen doe je samen op basis van gelijkwaardig partnership Vertrouwen is het sleutelwoord bij outsourcen IS Interned Services: Outsourcen

Nadere informatie

PRIVACY EN CLOUD. Knelpunten:

PRIVACY EN CLOUD. Knelpunten: PRIVACY EN CLOUD Knelpunten: Wat is cloud? Soorten clouddiensten en de verschillen Wie is de verantwoordelijke? Wie heeft de beveiligingsverplichting? Is een bewerkersovereenkomst nodig? Waar staan de

Nadere informatie

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Enabling Enterprise Mobility Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Nieuwe werkplek & digitaal toetsen Hanzehogeschool Groningen Agenda 1. Introductie Chantal Smelik Microsoft Maaike van Mourik project

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau

Nadere informatie

Mensink ICT Advocatuur Nieuwsbrief Oktober 2013

Mensink ICT Advocatuur Nieuwsbrief Oktober 2013 Escrow van SAAS en Cloud diensten. Marketingtechnisch niet meteen een lekkere zin om een nieuwsbrief mee te beginnen. Zeker drie woorden die nogal wat vragen oproepen. SAAS (software as a service) en Cloud

Nadere informatie

ehealth & interoperabiliteit

ehealth & interoperabiliteit ehealth & interoperabiliteit Doortje Boshuizen Adviseur 24 juni 2010 Congres Domotica & ehealth Wat is ehealth? Het begrip 1) ehealth is een overkoepelende term voor gebruik van internet, mobiele en ambient

Nadere informatie

Kijken, kiezen, maar wat te kopen?

Kijken, kiezen, maar wat te kopen? Kijken, kiezen, maar wat te kopen? 15 aandachtspunten bij overgang naar de cloud Cloud biedt voor veel organisaties de mogelijkheid om te innoveren zonder hoge investeringen. Zowel Telecom providers als

Nadere informatie

Sofware as a Service (SaaS): software applicaties die via internet worden aangeboden;

Sofware as a Service (SaaS): software applicaties die via internet worden aangeboden; Cloud Computing Cloud computing, waarschijnlijk bent u de term de afgelopen jaren veelvuldig tegengekomen. De voor- en nadelen van cloud computing worden met enige regelmaat in de juridische literatuur

Nadere informatie

Partneren met een Cloud broker

Partneren met een Cloud broker Partneren met een Cloud broker Vijf redenen om als reseller te partneren met een Cloud broker Introductie Cloud broker, een term die je tegenwoordig vaak voorbij hoort komen. Maar wat is dat nu precies?

Nadere informatie

it diensten alles voor uw bedrijfscontinuïteit

it diensten alles voor uw bedrijfscontinuïteit it diensten alles voor uw bedrijfscontinuïteit Kantoor- en bedrijfsautomatisering it diensten alles voor uw bedrijfscontinuïteit vanboxtel is naast gerenommeerd automatiseerder van logistieke processen,

Nadere informatie

Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains. Vincent van Pelt

Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains. Vincent van Pelt Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains Vincent van Pelt Congres architectuur in de Zorg 18 juni 2015 Vincent van Pelt, MD Senior adviseur, Nictiz vvpelt@nictiz.nl IHE voorzitter werkgroep

Nadere informatie

Aanbieding dienstverlening en migratie

Aanbieding dienstverlening en migratie Aanbieding dienstverlening en migratie Aan [Naam organisatie] t.a.v. [Naam contactpersoon] Betreft: Datum: Inrichten en implementeren registratiesysteem Qsuite en migreren gegevens MezzoRegistratie [Datum]

Nadere informatie

Informatiebeveiliging. Gezondheidszorg

Informatiebeveiliging. Gezondheidszorg IBGZ Informatiebeveiliging Gezondheidszorg Fabels en feiten over informatiebeveiliging Med. Drs. Hossein Nabavi Drs. Jaap van der Kamp CISSP Er bestaan heel wat misverstanden over informatiebeveiliging

Nadere informatie

Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte

Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte 22-10-2015 Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte Hoogleraar en Lector Technologie in de Zorg Directeur Expertisecentrum voor Innovatieve Zorg en Technologie (EIZT) TIJD 16.00 tot 16.30 Waar staan

Nadere informatie