Handels- en investeringscijfers Singapore-Nederland 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handels- en investeringscijfers Singapore-Nederland 1"

Transcriptie

1 Handels- en investeringscijfers Singapore-Nederland 1 1. Samenvatting Singapore behoort tot de twintig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Singapore had in 2015 een omvang van bijna ruim 7,7 miljard euro (inclusief diensten was dat circa 16,2 miljard euro). Daarbij beliep de Nederlandse goederenexport bijna 4,0 miljard euro. Daarnaast voerde Nederland in 2015 voor 6,6 miljard euro aan diensten naar Singapore uit. Nederlandse ondernemingen hadden eind 2014 volgens DNB-cijfers belangen ter grootte van 24,4 miljard euro (FDI, directe buitenlandse investeringen) in Singapore. 2. Economie en buitenlandse handel Het gemiddelde inkomen van het (gemiddeld) zeer welvarende Singapore bedroeg in 2015 volgens EIU USD (gecorrigeerd voor koopkrachtpariteiten (PPP)) 2 per inwoner (5,5 miljoen inwoners), tegenover US dollar in Ter vergelijking: het Nederlandse gemiddelde bbp bedroeg in US dollar 4 (PPP, EIU, 2016), van Australië USD en van Maleisië USD. De inkomensongelijkheid is in Singapore substantieel groter dan in Nederland. Volgens EIU groeit het Singaporese bbp dit en volgend jaar met respectievelijk 1,4% en 2,7% (volumegroei t.o.v. voorgaand jaar, zie figuur 1). 1 Dit overzicht is in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken gemaakt. 2 Dit wil zeggen dat gecorrigeerd is voor de feitelijke koopkracht van een US dollar in het betreffende land. In het ene land kun je voor een US dollar (of euro) meer goederen of diensten kopen dan in een ander land. Ergo, in het ene land kun je van een inkomen van US dollar prima rondkomen, terwijl in het andere land dit bedrag amper voldoende is om fatsoenlijke huisvesting voor een half jaar te financieren. 3 In nominale US dollar lag het bbp per hoofd in 2015 met circa USD lager en tevens op een vergelijkbaar niveau als (bijv.) het Australische gemiddelde nominale bbp per hoofd. 4 De Nederlandse koopkracht per inwoner lag in % hoger dan het EU-gemiddelde (Eurostat, 2016). Hiermee behoorde Nederland tot top-3 van EU-lidstaten met het hoogste inkomen per inwoner. 1 van 16

2 Figuur 1 Economische ontwikkeling Singapore Het bbp van Singapore beliep in 2015 volgens EIU 293 miljard US dollar. Dit was 39% van het Nederlandse bbp (755 miljard US dollar (680 miljard euro)). De Singaporese economie was vorig jaar qua omvang volgens de Wereldbank de 38 e van de wereld (in nominale USD). Op de Human Development Index van de VN deze index kijkt breder dan het bbp per hoofd (PPP), namelijk ook naar levensverwachting/gezondheidszorg en analfabetisme/opleidingsniveau staat Singapore 11 e. Dit is de beste score voor een Aziatisch (of niet-europees en Niet-Noord-Amerikaans) land/stadsstaat (NL staat 5 e, Australië 2 e, de VS 8 e, Canada 9 e, Nieuw Zeeland 9 e, Hong Kong 12 e, het VK 14 e en Maleisië 62 e ). Singapore is net als Nederland een bijzonder open economie en een echte handelsnatie. De Singaporese goederenexport en -import de waarde van elk overstijgt het bbp bestaat voor een flink deel uit wederuitvoer en doorvoer. Ook in Nederland is dit het geval. Dit is deels aan de (ook de grote variëteit) aan export- en importgoederen te zien (zie hieronder) 5. Ook de grootte van de haven van Singapore na Shanghai de grootste ter wereld illustreert de positie van Singapore als handelsnatie 6. De omvang van Singapore (vergelijkbaar met de Nederlandse Noordoostpolder) en het aantal inwoners (5,5 miljoen (2015) groeiend naar 5,7 miljoen dit jaar) zouden op zichzelf deze omvang niet kunnen verklaren. Verder is de stadsstaat een belangrijke exporteur van financiële diensten. Zo is de Singaporese financiële sector een van de belangrijkste vermogensbeheerders ter wereld. 5 Singapore importeert èn exporteert bijvoorbeeld grote hoeveelheden fossiele brandstoffen. 6 De ook breder uitstekende fysieke infrastructuur is terug te zien in 5 e positie van Singapore op de Logistics Performance Index van de Wereldbank (NL staat 2 e ). 2 van 16

3 Singapore heeft (al jaren) een in mondiaal en regionaal uitstekend ondernemingsklimaat. Het World Economic Forum (WEF) plaatst het land op een 2 e positie qua meest aantrekkelijk vestigings- en investeringsklimaat (GCI , in totaal kent deze ranglijst 140 landen, zie fig. 2). IMD (2016) plaatst Singapore op de 4 e plek van haar ranglijst, de 2016 IMD World Competitiveness Scoreboard (NL staat hierop 8 e ). Figuur 2 Singapores score op WEF-ranglijst Op Doing Business 7 deze ranglijst van de Wereldbank kijkt naar een geringer aantal indicatoren dan die van het WEF scoort Singapore op de 1 e plaats (van in totaal 189 landen, zie figuur 3). Deze toppositie heeft Singapore te danken aan onder meer het gemak/lage kosten waarmee naleving van contracten kan worden afgedwongen en de uitstekende bescherming van minderheidsaandeelhouders. 7 Deze ranglijst meet het gemak waarmee in een land zaken kan worden gedaan. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het starten van een bedrijf, het verkrijgen van een bouwvergunning, een elektriciteitsaansluiting en krediet, het registeren van eigendom, de mate van bescherming van investeerders, grensoverschrijdend kunnen handelen en de kosten daarvan en de mogelijkheid om contracten nageleefd te krijgen (functioneren van rechtbank (proceslengte, objectiviteit) e.d.). 3 van 16

4 Figuur 3 Singapores score op Doing Business-ranglijst Op de Corruption Perception Index van Transparency International deze organisatie wordt vaak de internationale "corruptiewaakhond" genoemd staat Singapore wereldwijd op de 8 e positie (van in totaal 167 landen, zie figuur 4). Het innovatievermogen van de Singaporese economie rekent INSEAD-WIPO (2016) in hun Global Innovation Index 2015 tot de tien grootste van de wereld (zie https://www.globalinnovationindex.org/content/page/data-analysis/). Met een 7 e positie (eveneens een 7 e positie in 2014) ligt het vernieuwingsvermogen van het Singaporese bedrijfsleven hoger dan in vele EUlidstaten. Nederland staat 4 e in de GII van 16

5 Figuur 4 Singapores score op Corruption Perception Index Buitenlandse handel groei gestaag verder Handelsnatie Singapore exporteerde in 2015 voor 377 miljard USD aan goederen (128,8% van het bbp), terwijl de importwaarde 294 miljard USD (100,6% bbp) beliep. Per saldo had Singapore een stevig handelsoverschot. Hetzelfde geldt voor de totale lopende rekening; het overschot (19,8% bbp in 2015) reflecteert de sterke concurrentiepositie van het Singaporese bedrijfsleven. Voor dit en komend jaar verwacht EIU een gestage voortgaande stijging van de export en import van goederen en diensten (zie tabel 1). Tabel 1: Buitenlandse goederen- en dienstenhandel, %-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar Uitvoer Invoer ,8 3, ,8 4, ,3 3, ,5 2, ,6 1, ,7 3 Bron: Economist Intelligence Unit, van 16

6 Belangrijkste export- en importproducten De export van Singapore bestaat voornamelijk uit fossiele brandstoffen, elektrische apparatuur en elektronica, machines, biochemicaliën, kunststof en kunststofartikelen, optische, foto-, technische en medische apparatuur, metalen, farmaceutische producten, transportmiddelen, chemische producten en schepen. De import van Singapore bestaat voornamelijk uit fossiele brandstoffen, elektrische apparatuur en elektronica, machines, medisch apparatuur, kunststofartikelen, biochemicaliën, transportmiddelen, ijzer en staal, chemische producten, schepen, farmaceutische producten, papier en karton. Belangrijkste handelspartners en positie van Nederland China (inclusief de met Singapore vergelijkbare handels- en doorvoerentiteit Hong Kong) en Maleisië zijn de belangrijkste handelspartners van Singapore (zie tabel 2A en 2B). Nederland staat daarbij in de top-15 van exportmarkten; we staan op de 14 e positie als belangrijkste Singaporese exportmarkt (zie tabel 2A). In 2015 ging 1,8% van de goederenexport naar Nederland. Tabel 2A: Voornaamste Singaporese exportpartners (bedragen x euro) Importers Exported value in 2013 Exported value in 2014 Exported value in 2015 Totale waarde Singaporese goederenexport China Hong Kong, China Malaysia Indonesia United States Japan South Korea Taiwan Thailand Viet Nam Australia India Philippines Netherlands Bron: ITC, van 16

7 Als goederenleverancier is Nederland voor Singapore het 17 e importland (zie tabel 2B). In 2015 kwam 1,4% van de Singaporese goederenimport uit Nederland. Tabel 2B: Voornaamste Singaporese importpartners (bedragen x euro) Exporters Imported value in 2013 Imported value in 2014 Imported value in 2015 Totale waarde Singaporese goederenimport China United States Malaysia Taiwan Japan South Korea Indonesia Germany United Arab Emirates Saudi Arabia Thailand France India United Kingdom Russian Federation Philippines Netherlands Bron: ITC, Kader - Toelichting bij cijferverschillen totale in- en uitvoerwaarden De diverse tabellen in dit document bevatten (o.a.) de totale uit- en invoerwaarde van Nederlandse goederenhandel met Singapore. De cijfers in tabel 3 en 4 stammen van het CBS. In de tabellen 2A en 2B staan de cijfers met de belangrijkste handelspartners van Singapore. Deze handelscijfers stammen van het ITC (onderdeel van UNCTAD). Helaas blijken deze cijfers af te wijken van de CBS-cijfers. Dit komt vaak voor. De oorzaak is in belangrijke mate terug te voeren op verschillen in meten/betrouwbaarheid van meetmethode. De CBS-cijfers geven o.i. een (veel) getrouwer beeld van de Nederlandse totale handel met Singapore dan die van ITC. Wel geven de ITC-cijfers een goede indicatie van de omvang/importantie van de verschillende Singaporese handelspartners. 7 van 16

8 Handel vanuit Nederlands perspectief Singapore behoort tot de twintig belangrijkste Nederlandse exportmarkten. Onze goederenexport naar Singapore bedroeg in 2015 volgens het CBS krap 4 miljard euro (zie tabel 3, ook voor de samenstelling), tegenover bijna 1,9 miljard euro in De export was in ,9% van onze totale goederenexport ter hoogte van 427 miljard euro. Singapore was in 2015 de 19 e exportmarkt voor goederen van Nederland (zie tabel A in de bijlagen). Daarnaast voerde Nederland in 2015 voor 6,6 miljard euro aan diensten naar Singapore uit (zie tabel B in de bijlagen). Daarmee was Singapore de 6 e Nederlandse exportmarkt voor diensten (met een aandeel van 4,1% in de totale waarde van de dienstenuitvoer). Tabel 3: Nederlandse goederenuitvoer naar Singapore, bedragen x euro (volgens SITC-indeling) Totale Nederlandse goederenuitvoer Voeding en levende dieren Dranken en tabak Grondstoffen Minerale brandstoffen Dierlijke en plantaardige oliën Chemische producten Fabricaten Machines en vervoermaterieel Diverse gefabriceerde goederen Niet afzonderlijk genoemde goederen Bron: CBS, De Nederlandse goederenimport uit Singapore had in 2015 volgens het CBS een waarde van ruim 3,7 miljard euro (zie tabel 4, ook voor de samenstelling), tegenover krap 2,6 miljard in De invoerwaarde in 2015 was 1,0% van onze totale goederenimport (ter hoogte van 378 miljard euro). Singapore was voor Nederland in 2015 de 20 e invoerpartner (land/stadsstaat) van goederen. In 2015 importeerde Nederland voor krap 1,9 miljard euro aan Singaporese diensten (zie tabel C in de bijlagen). 8 van 16

9 Tabel 4: Nederlandse goedereninvoer uit Singapore, bedragen x euro (volgens SITC-indeling) Totaal Nederlandse goedereninvoer Voeding en levende dieren Dranken en tabak Grondstoffen Minerale brandstoffen Dierlijke en plantaardige oliën Chemische producten Fabricaten Machines en vervoermaterieel Diverse gefabriceerde goederen Niet afzonderlijk genoemde goederen Bron: CBS, van 16

10 3. Directe buitenlandse investeringen De gecumuleerde Nederlandse directe buitenlandse investeringen (FDI) 8 (standencijfers en FDI-cijfers exclusief BFI s (Bijzondere Financiële Instellingen 9 )) in Singapore bedroegen volgens de Nederlandsche Bank (DNB) eind ,4 miljard euro (zie tabel 5). DNB heeft nog geen cijfers over T.i: de totale waarde van Nederlandse FDI in de wereld bedroeg eind miljard euro (DNB, 2016). Het VK is de grootste Nederlandse bestemming van FDI (met 108,8 miljard euro, stand ultimo 2014), gevolgd door Zwitserland (102,7 miljard euro), de VS (74,2 miljard euro), Luxemburg (66,4 miljard), België (66,1 miljard), Duitsland (59,6 miljard) en Frankrijk (43,4 miljard). De gecumuleerde waarde van alle FDI in Singapore bedroeg eind miljard US dollar (World Investment Report 2016, standen), tegenover 110,6 miljard US dollar in In 2015 stond Singapore op de 5 e positie van mondiaal grootste ontvangers van inkomende FDI (zie figuur 5). Nederland was 9 e. De FDI/bbp-ratio voor Singapore bedroeg in ,1%. Het land scoort hiermee in internationaal perspectief uitzonderlijk hoog. Ter vergelijking: voor Griekenland bedroeg de FDI/bbp-verhouding 15,2%, voor Duitsland 20,9%, voor Canada 35,0%, Australië 39,1%, Tsjechië 69,4%, Nederland 84,6% 10 en voor Zwitserland 105%. Nederland had volgens de DNB-cijfers met een FDI-omvang van 24,4 miljard euro in 2014 een aandeel van circa 2,7% in de totale inkomende FDI in Singapore 11. De Singaporese FDI in Nederland beliepen eind 2014 krap 2,0 miljard euro. Ze waren een bescheiden deel van de totale inkomende FDI; de totale waarde van alle FDI in Nederland bedroeg eind miljard euro (DNB, 2016). 8 Directe buitenlandse investeringen (FDI) zijn investeringen door buitenlandse ondernemingen, waarbij de buitenlandse onderneming (mede)zeggenschap verkrijgt over het bedrijf waarin wordt geïnvesteerd. Het kan de vorm hebben van onder meer een participatie (als een joint venture), een totale overname of een geheel van de grond af op te bouwen dochteronderneming. Voor de volledigheid: FDI omvatten geen aankopen van aandelen door beleggers of speculanten. De "stock"- of standencijfers vertegenwoordigen de gecumuleerde waarde van alle in het verleden tot heden gedane FDI. (Deze omvatten de totale waarde van de vorderingen en verplichtingen van ondernemingen ten opzichte van het buitenland op een bepaald moment. De standen omvatten de gecumuleerde transacties, aangepast voor prijs-, wisselkoers- en overige mutaties (waaronder goodwill) en betreffen zowel kapitaaldeelnemingen als alle overige financiële transacties tussen gelieerde ondernemingen (leningen, ingehouden winsten, mutaties in rekeningen-courant, storting van werkkapitaal), evenals de aan- en verkoop van onroerend goed). 9 BFI's worden in de volksmond brievenbusfirma's genoemd. Ondernemingen (dus) die veelal om fiscale redenen formeel/juridisch in een land zijn gevestigd zonder dat sprake is van wezenlijke feitelijke economische activiteiten in dat land zelf. DNB omschrijft BFI's (Bijzondere Financiële Instellingen) als "ondernemingen of instellingen, ongeacht de rechtsvorm, welke ingezetenen zijn en waarin niet-ingezetenen, direct of indirect, via aandelenkapitaal of anderszins deelnemen en die tot doel hebben, of zich in belangrijke mate bezighouden met, het ontvangen van middelen van nietingezetenen en het doorbetalen daarvan aan niet-ingezetenen" (DNB, 2011). De economische bijdrage van de brievenbusfirma s aan de Nederlandse economie is 3 tot 3,4 miljard euro inclusief alle belastinginkomsten (SEO, 2013). Volgens de Volkskrant (13 oktober 2015) kent Nederland van deze firma s. 10 Overigens is naast het percentage ook de aard van de FDI van belang om meer te kunnen zeggen over de totale impact (qua banen, toegevoegde waarde, innovatie en kennisoverdracht) op een economie. Gaat het bijvoorbeeld om FDI in kapitaalintensieve sectoren (zoals bij de winning van olie en gas) of juist om FDI in dienstverlenende ondernemingen? Bij de eerste vorm is per arbeidsplaats gemiddeld genomen een hoger FDI-bedrag gemoeid dan bij FDI in de dienstensector. Ook is de aard van economische activiteit van belang: is het een fabriek waar laagopgeleide werknemers onderdelen in elkaar zetten, of juist een high-tech-productielocatie met bijbehorende en zelfstandige R&Dfaciliteiten. De laatste FDI-vorm heeft, begrijpelijk, een hogere positieve impact dan de eerste. 11 Hierbij zijn FDI-investeringen exclusief de BFI s genomen (zie verder in dit document de toelichting/uitleg op BFI s). Nederland heeft een bijzonder grote in- en uitgaande FDI-belangen (standen), zeker inclusief BFI s. Eind 2011 bedroeg de uitgaande de totale FDI-omvang krap miljard euro (standen) (CPB, 2013). Dit maakt dat de positie van Nederland als buitenlandse investeerder sterk kan verschillen al naar gelang wordt gekeken naar de FDI inclusief of exclusief BFI s. Sowieso kunnen de cijfers van DNB verschillen van de cijfers in het betreffende land. Internationaal komen verschillen in statistisch cijfermateriaal helaas vaak voor (zie ook het kader over handelscijfers). 1 van 16 0

11 De Singaporese FDI in Nederland waren eind 2014 een bescheiden deel (0,4%) van de totale Singaporese FDI in de wereld; deze bedroegen eind miljard US dollar (UNCTAD, 2016). Tabel 5: Investeringsrelatie Singapore-Nederland Singaporese investeringen in Nederland, excl. BFI's (x miljoen euro) Standen Nederlandse investeringen in Singapore, excl. BFI's (x miljoen euro) Standen Bron: DNB, Figuur 5 Mondiale top-10 met grootste inkomende FDI 1 van 16 1

12 Kader - Impact directe buitenlandse investeringen Volgens onderzoek leveren directe buitenlandse investeringen (FDI) vaak een belangrijke bijdrage aan het versterken van de economie en de groei van de welvaart van een land. Cijfers voor Nederland kunnen dit illustreren, te meer omdat Nederland zowel absoluut als relatief veel directe buitenlandse investeringen heeft aangetrokken. Zo zorgen buitenlandse bedrijven voor circa 15% van alle banen in de private sector in Nederland. Het gaat dan om ruim arbeidsplaatsen. Ook zijn buitenlandse ondernemingen goed voor ongeveer 26% van de totale toegevoegde waarde van het bedrijfsleven (dit is de bijdrage aan het BBP). Verder zijn buitenlandse bedrijven goed voor 34% van de totale omzet in Nederland en voor 24% van de investeringen in vaste activa. Daarnaast zijn ze verantwoordelijk voor 30% van de R&D-uitgaven. Buitenlandse bedrijven zijn innovatiever dan het gemiddelde Nederlandse bedrijf en de arbeidsproductiviteit van hun werknemers ligt op een hoger niveau. Zij betalen hun werknemers doorgaans 10% meer en spenderen meer geld en tijd aan training van hun werknemers dan nationale bedrijven. Bron: CBS, 2013 en 2016 en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland/NFIA, Den Haag, augustus 2016 drs. R.J. (Ron) Hogenboom Rijksdienst voor Ondernemend Nederland/Concernstaf/Unit Omgevingskennis 1 van 16 2

13 Bijlage Tabel A Ontwikkeling Nederlandse goederenuitvoer naar belangrijkste exportmarkt (bedragen x euro, tenzij anders aangegeven) %-mutatie 2015 t.o.v Duitsland ,6 2 België ,9 3 Verenigd Koninkrijk ,4 4 Frankrijk ,6 5 Verenigde Staten ,4 6 Italië ,4 7 Spanje ,6 8 Polen ,6 9 China (Volksrepubliek) ,2 10 Zweden ,7 11 Tsjechië ,3 12 Zwitserland ,4 13 Denemarken ,1 14 Turkije ,9 15 Oostenrijk ,9 16 Finland ,0 17 Russische Federatie ,5 18 Zuid-Korea ,6 19 Singapore ,1 20 Noorwegen ,8 21 Japan ,1 22 Ierland ,4 23 Hongarije ,5 24 Canada ,1 25 VAE ,2 26 Brazilië ,0 27 Nigeria ,3 Bron: CBS, 2016 en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, van 16 3

14 Tabel B Uitvoer Nederlandse diensten naar Singapore naar type dienst* (bedragen x 1 miljoen euro, tenzij anders aangegeven) S Totaal Diensten SA Industriële diensten 6 2 SB Onderhoud en reparatie SC Vervoersdiensten SD Reisverkeer 1 1 SE Bouwdiensten SF Verzekeringsdiensten 4 6 SG Financiële diensten SH Gebruik intellectueel eigendom n.e.g... SI Telecommunicatie-, computerdiensten SJ Andere zakelijke diensten SK Pers., cult. en recreatieve diensten. 13 SL Overheidsdiensten n.e.g.. S Totaal Diensten SA Industriële diensten 6 2 *Zie toelichting in bijlage I. Bron: CBS, 2016 en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Tabel C Nederlandse invoer van Singaporese diensten naar type dienst* (bedragen x 1 miljoen euro, tenzij anders aangegeven) S Totaal Diensten SA Industriële diensten SB Onderhoud en reparatie 5 7 SC Vervoersdiensten SD Reisverkeer SE Bouwdiensten SF Verzekeringsdiensten 2 1 SG Financiële diensten SH Gebruik intellectueel eigendom n.e.g... SI Telecommunicatie-, computerdiensten SJ Andere zakelijke diensten SK Pers., cult. en recreatieve diensten. 3 S Totaal Diensten.. SA Industriële diensten SB Onderhoud en reparatie *Zie toelichting in bijlage I. Bron: CBS, 2016 en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, van 16 4

15 Bijlage I - CBS-toelichting op/definitie van de afzonderlijke uitvoercategorieën S Totaal Diensten Omvat alle diensten die Nederlandse ingezetenen voor ingezetenen van een andere economie verrichten en andersom en omgekeerd. Diensten zijn producten die over het algemeen niet tastbaar zijn, bijvoorbeeld vervoersdiensten, zakelijke diensten en persoonlijke, culturele en recreatieve diensten. SA Industriële diensten Omvat be- en verwerking van goederen, verricht door een bedrijf dat géén eigenaar van de goederen is. SB Onderhoud en reparatie Omvat be- en verwerking van goederen, verricht door een bedrijf dat géén eigenaar van de goederen is. SC Vervoersdiensten Omvat vervoer over zee, door de lucht, over de weg, over de binnenwateren, maar ook ander vervoer (over het spoor, per ruimtevaartuig, per pijplijn en transport van elektriciteit) en post- en koeriersdiensten. Het gaat om passagiers- en/of vrachtvervoer en diensten ter ondersteuning hiervan. SD Reisverkeer Omvat diensten en goederen die reizigers aanschaffen gedurende hun verblijf van minder dan een jaar in het buitenland. Als uitvoer worden beschouwd diensten en goederen aangeschaft door niet-ingezeten reizigers in Nederland en als invoer diensten en goederen aangeschaft door Nederlandse reizigers in het buitenland. Uitgesloten: - vervoer van en naar het buitenland (valt onder passagiersvervoer) - goederen door reizigers gekocht met uitsluitend het doel deze door te verkopen Het reisverkeer is uitgesplitst naar motief van de reis: zakelijk of privé. SE Bouwdiensten Deze categorie is uitgesplitst naar: - bouwdiensten verricht in het buitenland door Nederlands ingezetenen: bouw- en andere verwante werkzaamheden gerealiseerd in het buitenland door Nederlandse bedrijven en de diensten en goederen in het buitenland verkregen door deze bedrijven voor gebruik in de buitenlandse bouwprojecten - bouwdiensten verricht in Nederland door niet-ingezetenen: bouw- en andere verwante werkzaamheden gerealiseerd in Nederland door niet-ingezeten bedrijven en de diensten en goederen verkregen in Nederland door deze bedrijven voor gebruik in deze bouwprojecten SF Verzekeringsdiensten Omvat diensten door verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen ten behoeve van diverse soorten verzekeringen. De waarde van deze diensten wordt berekend op basis van de uitvoeringskosten die in de premies zijn inbegrepen. Het betreft een deel van de betaalde of ontvangen premie zelf. Het gaat om levensverzekeringen, vrachtverzekeringen, overige directe verzekeringen, herverzekeringen, pensioenverzekeringen en diensten ter ondersteuning van verzekeringen. SG Financiële diensten Omvat bemiddelings- en ondersteunende diensten ten behoeve van financiële transacties, meestal uitgedrukt in provisies en commissies. Met uitzondering van dergelijke diensten die door verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen worden versterkt. Deze behoren tot ondersteunende diensten voor verzekeringen. Vanaf 2014 zijn de financiële diensten uitgebreid met indirect gemeten diensten van financiële bemiddelaars en marges op koop- en verkooptransacties van obligaties op de secundaire markt. Voor de dienstenkosten die zijn gekoppeld aan het kopen en verkopen van obligaties, brengen de dealers aan hun klanten in rekening een dienst die inbegrepen is in de marge (verschil tussen het bod en de verkoopprijs) van de obligaties die worden verhandeld. Dit wordt buying en sellings spreads genoemd. 1 van 16 5

16 Financiële instellingen brengen hun diensten indirect in rekening door het aanbieden van lagere rentetarieven aan hun klanten en het innen van hogere rentevoeten op de verstrekte leningen. Dit staat bekend als FISIM (Financial Intermediation Service charge Indirectly Measured). SH Gebruik intellectueel eigendom n.e.g. Vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom, niet elders genoemd Omvat vergoedingen voor licenties op reproductie en/of distributie en gebruikslicenties op franchises en handelsmerken, vergoedingen voor licenties op reproductie en/of distributie van R&D en gebruikslicenties op resultaten van R&D, vergoedingen voor licenties op reproductie en/of distributie van computer software originelen en licenties op reproductie en/of distributie van audiovisuele, artistieke en gerelateerde producten. SI Telecommunicatie-, computerdiensten.. Telecommunicatie, computer- en informatiediensten - telecommunicatiediensten omvatten transmissie en uitzending van geluid, beeld, data en andere informatie via telefoon, telex, telegraaf, kabel, glasvezel, satelliet en internet, mobiele telefoniediensten en internettoegangsdiensten - computerdiensten omvatten diensten met betrekking tot hardware, software en gegevensverwerking, aan- en verkoop van eigendomsrechten en vergoedingen voor gebruikslicenties op computer software - informatiediensten omvatten verstrekking van nieuws, foto's, thema-uitzendingen en speciale reportages aan de media, ontwerp van databanken, gegevensopslag en verspreiding van gegevens SJ Andere zakelijke diensten Omvat R&D diensten, professionele en managementadviesdiensten en technische, aan de handel verbonden en overige zakelijke diensten. SK Pers., cult. en recreatieve diensten Persoonlijke, culturele en recreatieve diensten Omvat audiovisuele en daaraan verbonden diensten (exclusief eigendomsrechten) en andere persoonlijke, culturele en recreatieve diensten. SL Overheidsdiensten n.e.g Overheidsdiensten niet elders genoemd Omvat transacties van de overheid die niet specifiek aan elders genoemde dienstensoorten kunnen worden toegewezen. Hieronder vallen transacties (zowel in goederen als in diensten) van ambassades, consulaten, militaire eenheden en defensiebureaus en overige overheidsgerelateerde diensten. Bron: CBS, Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland augustus van 16 6

Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigd Koninkrijk 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigd Koninkrijk 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigd Koninkrijk 1 1. Samenvatting Het Verenigd Koninkrijk behoort tot de vijf belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met de

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Zweden 1 september 2016

Handels- en investeringscijfers Nederland-Zweden 1 september 2016 Handels- en investeringscijfers Nederland-Zweden 1 september 2016 1. Samenvatting Zweden behoort tot de tien grootste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Zweden had in 2015 een

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Denemarken 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Denemarken 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Denemarken 1 1. Samenvatting Denemarken behoort tot de vijftien belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Denemarken had in 2016

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Litouwen-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Litouwen-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Litouwen-Nederland 1 1. Samenvatting Litouwen behoort tot de vijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Litouwen had in een omvang

Nadere informatie

bbp >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

bbp >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Handels- en investeringscijfers Nederland-Finland 1 1. Samenvatting Finland behoort tot de twintig grootste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Finland had in 2015 een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Estland-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Estland-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Estland-Nederland 1 1. Samenvatting Estland behoort tot de vijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Estland had in een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Nieuw-Zeeland 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Nieuw-Zeeland 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Nieuw-Zeeland 1 1. Samenvatting Nieuw Zeeland behoort tot de vijfenzeventig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Nieuw Zeeland

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers België-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers België-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers België-Nederland 1 1. Samenvatting België behoort tot de vijf belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met België had in 2016 een omvang van

Nadere informatie

Figuur 1 Economische ontwikkeling Vietnam (%-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar) investeringen. bbp

Figuur 1 Economische ontwikkeling Vietnam (%-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar) investeringen. bbp Handels- en investeringscijfers Nederland-Vietnam 1 1. Samenvatting Vietnam behoort tot de vijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Vietnam had in een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Israël 1 augustus 2016

Handels- en investeringscijfers Nederland-Israël 1 augustus 2016 Handels- en investeringscijfers Nederland-Israël 1 augustus 2016 1. Samenvatting Israël behoort tot de veertig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Israël had in

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Australië-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Australië-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Australië-Nederland 1 1. Samenvatting Australië behoort tot de vijfendertig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Australië had in

Nadere informatie

investeringen bbp-groei >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

investeringen bbp-groei >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Handels- en investeringscijfers Roemenië-Nederland 1 1. Samenvatting Roemenië behoort tot de dertig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Roemenië had in een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Indonesië-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Indonesië-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Indonesië-Nederland 1 1. Samenvatting Indonesië behoort tot de vijfenvijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Indonesië had in

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Kroatië 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Kroatië 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Kroatië 1 1. Samenvatting Kroatië behoort tot de zestig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Kroatië had in 2015 een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Chili-Nederland 1 september 2016

Handels- en investeringscijfers Chili-Nederland 1 september 2016 Handels- en investeringscijfers Chili-Nederland 1 september 2016 1. Samenvatting Chili behoort tot de zestig grootste exportmarkten van Nederland. Het is de vijfde afzetmarkt in Latijns- Amerika. De bilaterale

Nadere informatie

Figuur 1 Economische ontwikkeling Indonesië (volumegroei t.o.v. voorgaand jaar)

Figuur 1 Economische ontwikkeling Indonesië (volumegroei t.o.v. voorgaand jaar) Handels- en investeringscijfers Indonesië-Nederland 1 1. Samenvatting Indonesië behoort tot de vijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Indonesië had in 2016

Nadere informatie

Figuur 1 Economische ontwikkeling Marokko (%-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar) bbp. investeringen

Figuur 1 Economische ontwikkeling Marokko (%-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar) bbp. investeringen Handels- en investeringscijfers Nederland-Marokko 1 1. Samenvatting Marokko behoort tot de vijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Marokko had in een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers China-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers China-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers China-Nederland 1 1. Samenvatting China behoort tot de tien belangrijkste exportmarkten van Nederland 2. De bilaterale goederenhandel met China (exclusief dus Hong Kong,

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Koeweit 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Koeweit 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Koeweit 1 1. Samenvatting Koeweit behoort tot de zestig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Koeweit had in 2015 een omvang

Nadere informatie

Figuur 1 Economische ontwikkeling Japan (%-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar) >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

Figuur 1 Economische ontwikkeling Japan (%-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar) >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Handels- en investeringscijfers Japan-Nederland 1 1. Samenvatting Japan behoort tot de vijfentwintig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Japan had in een omvang

Nadere informatie

bbp binnenlandse vraag Handels- en investeringscijfers Nederland-Malta 1 november Samenvatting 2. Economie en buitenlandse handel

bbp binnenlandse vraag Handels- en investeringscijfers Nederland-Malta 1 november Samenvatting 2. Economie en buitenlandse handel Handels- en investeringscijfers Nederland-Malta 1 november 2016 1. Samenvatting Malta behoort tot de 80 belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Malta had in een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Ghana-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Ghana-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Ghana-Nederland 1 Samenvatting Ghana behoort tot de zeventig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Ghana had in een omvang van 1,4

Nadere informatie

Figuur 1 Economische ontwikkeling Italië (%-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar)

Figuur 1 Economische ontwikkeling Italië (%-volumemutatie t.o.v. voorgaand jaar) Handels- en investeringscijfers Italië-Nederland 1 1. Samenvatting Italië behoort tot de tien belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale handel met Italië had in 2016 een omvang van bijna

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Servië 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Servië 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Servië 1 1. Samenvatting Servië behoort tot de zeventig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Servië had in 2015 een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Nieuw-Zeeland 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Nieuw-Zeeland 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Nieuw-Zeeland 1 1. Samenvatting Nieuw Zeeland behoort tot de vijfenzeventig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Nieuw Zeeland

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Colombia-Nederland 1 augustus 2016

Handels- en investeringscijfers Colombia-Nederland 1 augustus 2016 Handels- en investeringscijfers Colombia-Nederland 1 augustus 2016 1. Samenvatting Colombia behoort tot de zestig grootste exportmarkten van Nederland. Het is de vierde afzetmarkt in Latijns-Amerika. De

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Oman 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Oman 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Oman 1 1. Samenvatting Oman behoort tot de vijfenzeventig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Oman had in 2015 een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Mexico 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Mexico 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Mexico 1 1. Samenvatting Mexico behoort tot de 35 belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Mexico had in 2015 een omvang van

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Brazilië 1 augustus 2016

Handels- en investeringscijfers Nederland-Brazilië 1 augustus 2016 Handels- en investeringscijfers Nederland-Brazilië 1 augustus 2016 1. Samenvatting Brazilië behoort tot de dertig grootste exportmarkten van Nederland en is onze grootste afzetmarkt in Latijns-Amerika.

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Soedan

Handels- en investeringscijfers Nederland-Soedan Handels- en investeringscijfers Nederland-Soedan 1. Samenvatting en conclusie Soedan is een bescheiden handelspartner van Nederland. In 2013 bedroeg de waarde van de wederzijdse goederenhandel ruim 100

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Tunesië 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Tunesië 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Tunesië 1 1. Samenvatting Tunesië behoort tot de tachtig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Tunesië had in 2016 een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Bangladesh-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Bangladesh-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Bangladesh-Nederland 1 1. Samenvatting Bangladesh behoort tot de negentig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Bangladesh had in 2016

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Sri Lanka 1 oktober 2016

Handels- en investeringscijfers Nederland-Sri Lanka 1 oktober 2016 Handels- en investeringscijfers Nederland-Sri Lanka 1 oktober 2016 1. Samenvatting Sri Lanka behoort tot de honderdvijf belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Sri Lanka

Nadere informatie

Handels- en investeringsoverzicht Kazachstan- Nederland

Handels- en investeringsoverzicht Kazachstan- Nederland Handels- en investeringsoverzicht Kazachstan- Nederland 1. Samenvatting en conclusies Kazachstan is vooralsnog geen heel belangrijke handelspartner van Nederland. De bilaterale goederenhandel bedroeg in

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Canada-Nederland 1 september 2016

Handels- en investeringscijfers Canada-Nederland 1 september 2016 Handels- en investeringscijfers Canada-Nederland 1 september 2016 1. Samenvatting Canada behoort tot de vijfentwintig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Canada

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Dominicaanse Republiek-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Dominicaanse Republiek-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Dominicaanse Republiek-Nederland 1 1. Samenvatting De Dominicaanse Republiek behoort tot de honderd belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel

Nadere informatie

Figuur 1 Economische ontwikkeling Cyprus (volumegroei t.o.v. voorgaand jaar)

Figuur 1 Economische ontwikkeling Cyprus (volumegroei t.o.v. voorgaand jaar) Handels- en investeringscijfers Cyprus-Nederland 1 1. Samenvatting Cyprus behoort tot de tachtig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Cyprus had in 2016 een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Algerije 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Algerije 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Algerije 1 1. Samenvatting Algerije behoort tot de vijfenveertig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Algerije had in 2015

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Panama-Nederland 1 augustus 2016

Handels- en investeringscijfers Panama-Nederland 1 augustus 2016 Handels- en investeringscijfers Panama-Nederland 1 augustus 2016 Samenvatting Panama behoort tot de 100 belangrijkste exportmarkten voor goederen van Nederland. In 2015 had de bilaterale handel tussen

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Venezuela 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Venezuela 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Venezuela 1 1. Samenvatting Venezuela behoort tot de honderd belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Venezuela had in 2016

Nadere informatie

investeringen bbp-groei >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

investeringen bbp-groei >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Handels- en investeringscijfers Kenia-Nederland 1 1. Samenvatting Kenia behoort tot de negentig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Kenia had in een omvang van 690

Nadere informatie

Figuur 1 Economische ontwikkeling Georgië (volumegroei t.o.v. voorgaand jaar) investeringen

Figuur 1 Economische ontwikkeling Georgië (volumegroei t.o.v. voorgaand jaar) investeringen Handels- en investeringscijfers Georgië-Nederland 1 1. Samenvatting Georgië behoort tot de honderd belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Georgië had in 2016 een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Iran 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Iran 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Iran 1 1. Samenvatting Iran behoort tot de zestig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Iran had in 2016 naar verwachting

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Ethiopië 1 november 2016

Handels- en investeringscijfers Nederland-Ethiopië 1 november 2016 Handels- en investeringscijfers Nederland-Ethiopië 1 november 2016 1. Samenvatting Ethiopië behoort tot de honderdtien belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Ethiopië

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Verenigde Arabische Emiraten- Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Verenigde Arabische Emiraten- Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Verenigde Arabische Emiraten- Nederland 1 1. Samenvatting De VAE behoort tot de 25 belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met de VAE had

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Algerije-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Algerije-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Algerije-Nederland 1 1. Samenvatting Algerije behoort tot de vijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Algerije had in 2016 een

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Ivoorkust-Nederland 1 november 2016

Handels- en investeringscijfers Ivoorkust-Nederland 1 november 2016 Handels- en investeringscijfers Ivoorkust-Nederland 1 november 2016 1. Samenvatting Ivoorkust behoort tot de negentig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Ivoorkust

Nadere informatie

>> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

>> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Handels- en investeringscijfers Angola-Nederland 1 1. Samenvatting Angola behoort tot de honderd belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Angola had in 2015 een omvang

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigde Staten 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigde Staten 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigde Staten 1 1. Samenvatting en conclusie De VS is een bijzonder belangrijke handelspartner van Nederland: de bilaterale goederenhandel in 2016 bedroeg 48

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-China 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-China 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-China 1 1. Samenvatting China behoort tot de tien belangrijkste exportmarkten van Nederland 2. De bilaterale goederenhandel met China had in 2015 een omvang van

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Albanië 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Albanië 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Albanië 1 1. Samenvatting Albanië behoort tot de honderdtwintig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Albanië had in 2016

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Mozambique

Handels- en investeringscijfers Nederland-Mozambique Handels- en investeringscijfers Nederland-Mozambique 1 2016 1. Samenvatting Mozambique behoort tot de honderdvijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Mozambique

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Myanmar/Birma-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Myanmar/Birma-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Myanmar/Birma-Nederland 1 1. Samenvatting Myanmar/Birma 2 behoort tot de honderdvijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Myanmar

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Macedonië-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Macedonië-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Macedonië-Nederland 1 1. Samenvatting Macedonië behoort tot de honderdvijf belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Macedonië had in 2016

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Kosovo-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Kosovo-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Kosovo-Nederland 1 1. Samenvatting Kosovo behoort tot de honderdvijfenvijftig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Kosovo had in 2016

Nadere informatie

bbp-groei >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

bbp-groei >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Handels- en investeringscijfers Nederland-Zimbabwe 1 1. Samenvatting Zimbabwe behoort tot de honderdzeventig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met Zimbabwe had in

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

De internationale handel in goederen van Nederland in 2004

De internationale handel in goederen van Nederland in 2004 Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 27 september 26 De internationale handel in goederen van Nederland in 24 Wiel Packbier Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

De internationale handel in goederen van Nederland in 2009

De internationale handel in goederen van Nederland in 2009 De internationale handel in goederen van Nederland in 2009 109 Wiel Packbier Publicatiedatum CBS-website: 23 december 2010 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer

Nadere informatie

De internationale handel in goederen van Nederland in 2011

De internationale handel in goederen van Nederland in 2011 121 De internationale handel in goederen van Nederland in 2011 Wiel Packbier Publicatiedatum CBS-website: 18-12-2012 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Cuba-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Cuba-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Cuba-Nederland 1 1. Samenvatting Cuba behoort tot de honderd belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel bedroeg in ruim 294 miljoen euro. Daarbij

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Cuba-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Cuba-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Cuba-Nederland 1 1. Samenvatting Cuba behoort tot de negentig belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel bedroeg in 2016 220 miljoen euro. Daarbij

Nadere informatie

FACTSHEET CHAMPIGNONS

FACTSHEET CHAMPIGNONS FACTSHEET CHAMPIGNONS Fruit & Vegetable Facts; Jan Kees Boon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com NEDERLAND VERLIEST STEEDS MEER TERREIN BIJ HANDEL IN VERSE CHAMPIGNONS Positie op wereldmarkt van champignonconserven

Nadere informatie

Tabel 1- Waarde goederenexport en import Nederland-Vietnam (x 1.000 euro)

Tabel 1- Waarde goederenexport en import Nederland-Vietnam (x 1.000 euro) Nederlandse export naar Vietnam groeit rap De Nederlandse goederenuitvoer naar Vietnam laat al enige jaren een stevig opgaande lijn zien. Zo voerde Nederland in 2010 voor 466,5 (zie tabel 1) naar dit Zuid-Oost-Aziatische

Nadere informatie

Dienstenuitvoer beleeft mooi 2015

Dienstenuitvoer beleeft mooi 2015 Dienstenuitvoer beleeft mooi 2015 2015 was met een bbp-groei van 1,9% een positief jaar voor de Nederlandse economie. Daarbij droeg de export flink aan de economische groei bij, zeker de dienstenuitvoer.

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Investeringen door buitenlandse bedrijven hebben een belangrijke toe gevoegde

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code ) (8 februari 2013)

FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code ) (8 februari 2013) FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code 08 10 50) (8 februari 2013) Summery De wereldproductie van kiwi s was in de eerste heft van het vorige decennium redelijk stabiel op een niveau van ruim 1 miljoen ton daarna

Nadere informatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14 Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

Dienstenlijst. Internationale Handel in Diensten naar landen. Versie 2014.06

Dienstenlijst. Internationale Handel in Diensten naar landen. Versie 2014.06 Dienstenlijst Internationale Handel in Diensten naar landen Versie 2014.06 Nieuwe indeling van diensten en specifieke vormen van goederenhandel geldend vanaf opgave over het 1e kwartaal van 2014 SA INDUSTRIËLE

Nadere informatie

Tabel 1: Economische indicatoren (1)

Tabel 1: Economische indicatoren (1) Tabel 1: Economische indicatoren (1) Grootte van de Openheid van de Netto internationale Saldo op de lopende rekening (% economie (in economie (Export + BBP per hoofd, nominaal (EUR) BBP per hoofd, nominaal,

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Recordhoeveelheid varkensvlees uitgevoerd

Recordhoeveelheid varkensvlees uitgevoerd Page 1 of 5 Recordhoeveelheid varkensvlees uitgevoerd 11-5-2016 / 02:00 In 2015 exporteerde Nederland een recordhoeveelheid van 944 miljoen kilo varkensvlees, 6 procent meer dan in 2014. Door de lage prijzen

Nadere informatie

in miljard Uitvoer Var in % Invoer Var in % Handelsbalans ,61 6,92-3, ,26-9,80% 6,59-4,77% -3, ,81-13,71% 7,01 +6,44% -4,20

in miljard Uitvoer Var in % Invoer Var in % Handelsbalans ,61 6,92-3, ,26-9,80% 6,59-4,77% -3, ,81-13,71% 7,01 +6,44% -4,20 Bilaterale handel Vlaanderen - Japan Handelsbalans Vlaanderen - Japan Sinds er bilaterale handelscijfers beschikbaar zijn op het gewestelijke niveau (aanvangsjaar 2002) heeft Vlaanderen jaar na jaar een

Nadere informatie

Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland

Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland Nederland scoort relatief hoog op economische groei en het aanpakken van ongelijkheid, maar de ongelijkheid

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Internationale Handel in Diensten naar landen

Internationale Handel in Diensten naar landen Handleiding Internationale Handel in Diensten naar landen Versie 2014.06 Inhoudsopgave 1. Belangrijke wijzigingen met ingang van opgave over 1e kwartaal 2014 5 1.1 Inhoudelijke wijzigingen 5 1.1.1 Wijziging

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

2011 7,842 5,235 2,606. Handel Vlaanderen - India (x EUR miljard)

2011 7,842 5,235 2,606. Handel Vlaanderen - India (x EUR miljard) Bilaterale handel Vlaanderen India Handelsbalans: Vlaanderen - India Sinds 2002, het jaar waarin er voor het eerst handelscijfers beschikbaar waren op het niveau van de gewesten, werd de handelsbalans

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Internationale Handel in Diensten naar landen

Internationale Handel in Diensten naar landen Dienstenlijst Internationale Handel in Diensten naar landen Versie 2016 Indeling van diensten en specifieke vormen van goederenhandel SA INDUSTRIËLE DIENSTEN SB ONDERHOUD EN REPARATIE SC11 SC12 SC13 SC21

Nadere informatie

Handel Vlaanderen - Nieuw-Zeeland ( miljoen)

Handel Vlaanderen - Nieuw-Zeeland ( miljoen) Bilaterale handel Vlaanderen - Nieuw-Zeeland Handelsbalans Vlaanderen - Nieuw-Zeeland Vlaanderen kampt met een chronisch handelsdeficit met Nieuw-Zeeland. Wel dook dat tekort in 2012 en 2013 voor het eerst

Nadere informatie

De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector

De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector De risico s van het vak Enkele ervaringen over risicomanagement uit de pensioensector Ir. André ten Damme RC MCM, CFO APG VRC Congres Amsterdam, 17 maart 2011 2 Agenda 1. Het Nederlandse pensioenstelsel

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2010

De agrarische handel van Nederland in 2010 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Wereldhandel in agrarische producten daalde in met ruim 10%, maar vertoont in weer herstel Nederlandse agrarische export groeit in naar

Nadere informatie

Informatieve notitie voor de Dutch Trade Board over de Nederlandse internationale handel

Informatieve notitie voor de Dutch Trade Board over de Nederlandse internationale handel Informatieve notitie voor de Dutch Trade Board over de Nederlandse internationale handel Samenvatting: Deze notitie beschrijft het belang, de samenstelling en de ontwikkeling van de Nederlandse internationale

Nadere informatie

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS OVERNACHTINGEN 2015-2016 - 9 maanden VOORLOPIGE CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS 2015-2016 - 9 months PRELIMINARY FIGURES BELGIUM België 15 668 923 15 878 478 +209 555 +1,3% Belgium Nederland 4 071 014 3

Nadere informatie

Handel Vlaanderen - Zuid-Afrika ( miljard)

Handel Vlaanderen - Zuid-Afrika ( miljard) Bilaterale handel Vlaanderen - Zuid-Afrika Handelsbalans Vlaanderen - Zuid-Afrika In 2015 exporteerde Vlaanderen voor 1,32 miljard naar Zuid-Afrika, terwijl het er voor 2,32 miljard uit importeerde. De

Nadere informatie

Lijst van verdragen op alfabetische volgorde: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Lijst van verdragen op alfabetische volgorde: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Lijst van verdragen op alfabetische volgorde: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Albanië dubbele 14-12-2001 22-07-2004 15-11-2005 Trb.2004, 281 Argentinië dubbele 04-03-1994 27-12-1996

Nadere informatie

De Nederlandse handel met Tsjechië en Slowakije

De Nederlandse handel met Tsjechië en Slowakije DO RESEARCH De Nederlandse handel met Tsjechië en Slowakije Ontwikkeling handelsrelaties sinds toetreding beide landen tot de EU DO Research 9-8-2011 Inleiding en inhoudsopgave Pagina I Profiel Tsjechië

Nadere informatie

Handleiding. Internationale Handel in Diensten. Versie 2016

Handleiding. Internationale Handel in Diensten. Versie 2016 Handleiding Internationale Handel in Diensten Versie 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1 Wie moet gegevens leveren 4 1.2 Verplichting 4 1.3 Verantwoordelijkheid 4 1.4 Verslagperiode 4 1.5 Inzendtermijn

Nadere informatie

Bilaterale handel Vlaanderen Polen

Bilaterale handel Vlaanderen Polen Bilaterale handel Vlaanderen Polen Handelsbalans Vlaanderen Polen (2010 2014) Sinds 2002, het jaar waarin een aanvang werd genomen met Vlaamse in- en uitvoercijfers, is de totaalhandel tussen Vlaanderen

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België. - 2 de semester

De buitenlandse handel van België. - 2 de semester De buitenlandse handel van België - 2 de semester 2008-1 De buitenlandse handel van België tijdens het eerste semester van 2008 (Bron: NBB communautair concept) Analyse van de cijfers m.b.t. het eerste

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie