INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Douwe Leguit

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Douwe Leguit"

Transcriptie

1 INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Douwe Leguit

2 Wake Up Call

3 Leverancier gehacked

4 Onbereikbaarheid door DDoS aanvallen op websites

5 Verlies van data a.g.v. inbraak door hackers

6 Remote Bediening door een hacker

7 Financiële schade door uitlekken van informatie

8 Vertrouwen geschaad door verlies gegevens op straat

9 Lessons Learned? Wie heeft er ooit zoiets meegemaakt? Welke tips kunt u anderen aanwezigen geven?

10 Wat zijn uw aandachtsgebieden? Aantasting persoonlijke veiligheid Compliancy Moraal medewerkers Onjuiste managementbelissingen Verstoring bedrijfsprocessen Aantasting privacy Verlies van inkomsten Juridische schade Aantasting publiek vertrouwen Onvoldoende flexibiliteit Aantasting imago Fraude

11 Waar ligt u wakker? o Aantasting publiek vertrouwen o Verlies van inkomsten / onvoorziene kosten o Moraal medewerkers o Onvoldoende flexibiliteit o Juridische schade o Aantasting privacy o Anders, nl: Wat is uw top 3?

12 Informatieveiligheid is meer dan techniek alleen Het is niet: Een afvinklijst afwerken Iets wat dicht geregeld moet zijn. Maar wel: Verantwoord omgaan met risico s Informatieveiligheid verankeren in mens én organisatie Blijven leren Van hoog tot laag, door de organisatie heen Op de plek waar het thuishoort: op de agenda van de bestuurder

13 Informatieveiligheid is mensenwerk Informatieveiligheid vereist samenwerking Intensieve samenwerking met koepelorganisaties van elk van de vijf overheidslagen Informatieveiligheid vraagt focus en eigen verantwoordelijkheid Bewustzijn, verandering en verankering Bewustzijn op informatieveiligheidsvlak vraagt concrete middelen Training- en opleidingsaanbod, Implementatie Baseline (BIG), et cetera. Bewustzijn t.a.v. informatieveiligheid bij management (en medewerkers) is waar het echt om draait! En daadwerkelijk concrete sturing op informatieveiligheid binnen organisaties

14 De (overheids)ketting is zo sterk als de zwakste schakel en dat zien we helaas nog al te vaak terugkomen

15 De (overheids)ketting is zo sterk als de zwakste schakel en dat zien we helaas nog al te vaak terugkomen

16 Taskforce BID: Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening Onderzoeksraad Voor Veiligheid Geïnitieerd door minister Plasterk Gestart per 13 februari 2013 Twee jaar actief

17 Dit doen we niet alleen

18 Invulling langs 3 lijnen Verplichtende Zelfregulering per overheidslaag Gerichtheid: Leeraanbod bestuurders en topmanagers Gericht op een leer- en ontwikkelproces Afgestemd op de volwassenheid van de overheidslaag Verankering: Handreikingen: baselines voor informatiebeveiliging Sturingsmiddelen

19 Het perspectief Alle overheidslagen en organisaties hebben over twee jaar een solide basis voor verplichtende zelfregulering op informatieveiligheidsvlak In iedere organisatie dient een jaarlijkse cyclus te zijn geborgd waarin ambtelijke en bestuurlijke oordeelsvorming over informatieveiligheid plaatsvindt en uiteraard een verbeteraanpak wordt neergelegd

20 ISO-normen Baseline overheidslaag Maken van analyse (GAP & risico) Maken van beleid Audit extern Uitvoeren Controleren Monitor Bijstellen Oordelen Sancties Evalueren Verantwoorden Toezicht

21 Wat zijn uw stuurvragen bij zelfregulering? Hebben wij bewust gekozen welke risico s we willen voorkomen? Hebben wij een beleidsplan Informatiebeveiliging? Kent en volgt iedereen het beleid en toetsen we dat? Hanteren we daarbij eenduidige normen en kaders? Laten we in- en extern onze veiligheid toetsen? Hebben we ook een verbeterplan n.a.v. de bevindingen?

22 Opbouw opleidingsaanbod

23 Voorbeeld Leerdoel: CISO kan bestuur en topmanagement in hun eigen taal het belang van informatieveiligheid uitleggen Dialoogsessie: Bestuur en informatiebeveiligers bespreken hoe ze elkaar (beter) kunnen verstaan

24 Opbouw verankeringinstrumenten

25 Inzetten op hergebruik van kennis en ervaring Good practices ontsluiten Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG) Operationele BIG producten Learn N Share bijeenkomsten Inzetten op handreikingen t.b.v. P&C cyclus Handreikingen t.a.v. juridische vraagstukken Ontwikkeling van SISA aanpak t.b.v. audits

26

27 En als u hulp nodig heeft De Taskforce BID staat graag voor u klaar met een concreet opleidings- en trainingsaanbod! In de komende periode zullen wij ook in samenwerking met de VNG, NGB en de Wethoudersvereniging Learn and Share workshops organiseren. U hoort snel van ons!

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Henk Wesseling

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Henk Wesseling INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Henk Wesseling Wake Up Call http://www.youtube.com/watch?v=f7pyhn9ic9i&sns=em Leverancier gehacked Remote Bediening door een hacker Gemalen in Veere

Nadere informatie

College Tour Informatieveiligheidbeleid. 11 oktober 2013 DEN HAAG

College Tour Informatieveiligheidbeleid. 11 oktober 2013 DEN HAAG College Tour Informatieveiligheidbeleid 11 oktober 2013 DEN HAAG Vereniging van Nederlandse Gemeenten Agenda 1. Maatschappelijke vraagstukken Patrick van Domburg, Wethouder Gemeente Zoetermeer 2. Informatievoorzieningen

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Douwe & Surfibo

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Douwe & Surfibo INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Douwe Leguit @Surfcert & Surfibo Compilatie Filmpje DigiNotar Game changer - 1 Game changer - 2 Aanbevelingen OOV 1. Zorg dat bestuurders

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Learn and Share bijeenkomst Informatieveiligheid, Rheden

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Learn and Share bijeenkomst Informatieveiligheid, Rheden INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Learn and Share bijeenkomst Informatieveiligheid, Rheden George van Heukelom Hackers bedienen containers in Antwerpen Remote bediening door een hacker

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal

INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal FAMO Mini Congres: Harro Spanninga, Peter Keur Agenda Inleiding op informatieveiligheid De opdracht van de taskforce Interactief verankeren van informatieveiligheid

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal PUBLIEKE DIENSTVERLENING & INFORMATIEVEILIGHEID noodzakelijke kennis of onnodige ballast? Informatieveiligheid een uitdaging van ons allemaal Start Publieke

Nadere informatie

Introductiefilmpje Informatieveiligheid bestuurders

Introductiefilmpje Informatieveiligheid bestuurders Introductiefilmpje Informatieveiligheid bestuurders INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Henk Wesseling Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening Geïnitieerd door minister

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. ICT Noord, Harro Spanninga

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. ICT Noord, Harro Spanninga INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal ICT Noord, Harro Spanninga Agenda Toelichting op de Taskforce BID Introductie thema Informatieveiligheid Technisch perspectief Perspectief van de overheid

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal

INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Harro Spanninga, Taskforce BID Meer filmpjes over informatieveiligheid: Informatieveiligheid.pleio.nl Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening

Nadere informatie

informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - Lbr. 14/086

informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - Lbr. 14/086 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - betreft ons kenmerk datum Voortgang informatieveiligheid ECLBR/U201402103 Lbr. 14/086 19 november

Nadere informatie

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Rheden, donderdag 9 januari 2014

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Rheden, donderdag 9 januari 2014 Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Rheden, donderdag 9 januari 2014 1 1 Inleiding In samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), VNG afdeling Gelderland, het Nederlands

Nadere informatie

BABVI/U201300696 Lbr. 13/057

BABVI/U201300696 Lbr. 13/057 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Informatiebeveiliging uw kenmerk ons kenmerk BABVI/U201300696 Lbr. 13/057 bijlage(n) datum 6 juni 2013 Samenvatting

Nadere informatie

Verplichtende Zelfregulering. Nadere concretisering n.a.v. drie bijeenkomsten

Verplichtende Zelfregulering. Nadere concretisering n.a.v. drie bijeenkomsten Verplichtende Zelfregulering Nadere concretisering n.a.v. drie bijeenkomsten April 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Waarom aandacht voor informatieveiligheid? 3 3 Waarom Verplichtende Zelfregulering?

Nadere informatie

2 3 MEI 28H. uw kenmerk. ons kenmerk. Lbr. 14/042

2 3 MEI 28H. uw kenmerk. ons kenmerk. Lbr. 14/042 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad 2 3 MEI 28H Vereniging van Nederlandse Gemeenten informatiecentrum tel. (070) 373 8393 uw kenmerk bījlage(n) betreft Voortgang Informatieveiligheid ons

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 26 643 Informatie- en communicatietechnologie (ICT) Nr. 344 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Ministerie van BZK Kenmerk Uw kenmerk

Ministerie van BZK Kenmerk Uw kenmerk > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Ministerie van BZK Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den

Nadere informatie

Rapport. Informatieveiligheid en de Raad Met de hamer op tafel. Enquête over hoe raadsleden denken over het thema Informatieveiligheid

Rapport. Informatieveiligheid en de Raad Met de hamer op tafel. Enquête over hoe raadsleden denken over het thema Informatieveiligheid Rapport Informatieveiligheid en de Raad Met de hamer op tafel Enquête over hoe raadsleden denken over het thema Informatieveiligheid Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 1.1 Achtergrond 3 1.2 Achtergrond enquête

Nadere informatie

Anita van Nieuwenborg. Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014

Anita van Nieuwenborg. Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014 Anita van Nieuwenborg Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014 De IBD Gezamenlijk initiatief VNG en KING Opgericht vanuit behoefte van gemeenten aan coördinatie en ondersteuning

Nadere informatie

o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f

o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f - JAGT_P_U201300696.docx - 20130606_ledenbri... http://www.vng.nl/files/vng/brieven/2013/20130606_ledenbrief_inf.. o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f 6 JUNI 2013 U,< v ~. ^. Vereniging van 1 Nederlandse Gemeenten

Nadere informatie

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Beilen, woensdag 5 februari 2014

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Beilen, woensdag 5 februari 2014 Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Beilen, woensdag 5 februari 2014 1 1 Inleiding In samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Nederlands Genootschap van Burgemeesters

Nadere informatie

INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013. Anita van Nieuwenborg

INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013. Anita van Nieuwenborg INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013 Anita van Nieuwenborg Agenda 1. De IBD 2. Doelen van de IBD 3. Dienstverlening van de IBD 4. Aansluiting bij de IBD 5. Vragen 2 1. De IBD

Nadere informatie

Een Information Security Management System: iedereen moet het, niemand doet het.

Een Information Security Management System: iedereen moet het, niemand doet het. ADVIESRAPPORT Een Information Security Management System: iedereen moet het, niemand doet het. Een onderzoek naar de betekenis van het ISMS ter borging van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse

Nadere informatie

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid s-hertogenbosch, woensdag 12 februari 2014

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid s-hertogenbosch, woensdag 12 februari 2014 Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid s-hertogenbosch, woensdag 12 februari 2014 1 1 Inleiding In samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Vereniging van Brabantse

Nadere informatie

Eindrapportage. Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening

Eindrapportage. Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening Eindrapportage Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening februari 2013 februari 2015 Inhoudsopgave 1 Instelling Taskforce BID 3 2 Aanpak langs vier lijnen 7 3 Resultaten 11 4 Bevindingen

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening

Voortgangsrapportage. Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening Voortgangsrapportage Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening februari 2013 november 2014 Inhoudsopgave 1 Instelling Taskforce BID 3 2 Aanpak langs vier lijnen 7 3 Resultaten 11 4 Bevindingen

Nadere informatie

ENSIA voor Informatieveiligheid. Informatie voor Auditors

ENSIA voor Informatieveiligheid. Informatie voor Auditors ENSIA voor Informatieveiligheid Informatie voor Auditors 04072017 2 ENSIA: Wat vooraf ging Resolutie Informatieveiligheid een randvoorwaarde voor professionele dienstverlening Implementatie Baseline informatieveiligheid

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

Welkom bij parallellijn 1 On the Move 15.10 16.00 uur

Welkom bij parallellijn 1 On the Move 15.10 16.00 uur Welkom bij parallellijn 1 On the Move 15.10 16.00 uur Stap 5 van de BIG Hoe draagt u zorg voor de gemeentelijke verantwoording over het informatiebeveiligingsbeleid? ENSIA 1 Project ENSIA Paulien van der

Nadere informatie

Regiobijeenkomst Aansluiten bij de IBD 2014

Regiobijeenkomst Aansluiten bij de IBD 2014 Regiobijeenkomst Aansluiten bij de IBD 2014 Programma 1. Openingswoord 2. Algemene informatie over dienstverlening en aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg 3. Het stappenplan Aansluiten bij de IBD

Nadere informatie

Toelichting op GAP-analyse. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Toelichting op GAP-analyse. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Toelichting op GAP-analyse Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers Informatiebeveiliging en privacy Remco de Boer Ludo Cuijpers Voorstellen Remco de Boer Informatiearchitect Kennisnet (programma SION) Ludo Cuijpers MSc, MIM Expert informatiebeveiliging en privacy Werkzaam

Nadere informatie

Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer

Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer Doelstellingen en scope IBD Het preventief en structureel

Nadere informatie

STAF/ALG/U Lbr. 13/068

STAF/ALG/U Lbr. 13/068 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ondersteuning beschikbaar voor opstellen transitiearrangementen jeugd uw kenmerk ons kenmerk STAF/ALG/U201301115

Nadere informatie

Controlerende taak en Informatie

Controlerende taak en Informatie Controlerende taak en Informatie Raad op Zaterdag 17 mei 2014 Den Haag Harro Spanninga, Taskforce BID Hans Versteeg, VNG Informatie is overal Informatie is geld Informatie is lastig Informatie is belangrijk

Nadere informatie

Borging van duurzaamheid in contract & leveranciersmanagement UWV. Presentatie Contract- en Leveranciersmanagement UWV 2011 Pianoo

Borging van duurzaamheid in contract & leveranciersmanagement UWV. Presentatie Contract- en Leveranciersmanagement UWV 2011 Pianoo Borging van duurzaamheid in contract & leveranciersmanagement UWV Presentatie Contract- en Leveranciersmanagement UWV 2011 Pianoo Waar willen wij het vandaag over hebben? Positionering Contract & Leveranciersmanagement

Nadere informatie

Datalekken (en privacy!)

Datalekken (en privacy!) Datalekken (en privacy!) Anita van Nieuwenborg Strategisch adviseur Privacy Gerard Heimans Adviseur Informatiebeveiliging 2 En wat is privacy? - Persoonlijke vrijheid - Recht op een persoonlijke levenssfeer

Nadere informatie

Informatiebeveiliging En terugblik op informatiebeveiliging 2016

Informatiebeveiliging En terugblik op informatiebeveiliging 2016 Informatiebeveiliging 2017 En terugblik op informatiebeveiliging 2016 Missie Waken over betrouwbaarheid, integriteit en beschikbaarheid van de gegevens waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Voldoen

Nadere informatie

Gegevenswisseling W&I: Gaat het goed? Waar liggen de uitdagingen? Jasja van Ark Senior beleidsmedewerker Werk en Inkomen VNG

Gegevenswisseling W&I: Gaat het goed? Waar liggen de uitdagingen? Jasja van Ark Senior beleidsmedewerker Werk en Inkomen VNG Gegevenswisseling W&I: Gaat het goed? Waar liggen de uitdagingen? Jasja van Ark Senior beleidsmedewerker Werk en Inkomen VNG Organisatie gegevenswisseling W&I: Suwinet 25.000 gebruikers Vrij lange historie,

Nadere informatie

THEMABIJEENKOMST INFORMATIEVEILIGHEID. Datum: 02 juli 2013 Plaats: Arnhem VERSLAG. Inleiding: herstel van geschonden vertrouwen Remco van Vliet - VNG

THEMABIJEENKOMST INFORMATIEVEILIGHEID. Datum: 02 juli 2013 Plaats: Arnhem VERSLAG. Inleiding: herstel van geschonden vertrouwen Remco van Vliet - VNG THEMABIJEENKOMST INFORMATIEVEILIGHEID Datum: 02 juli 2013 Plaats: Arnhem VERSLAG Inleiding: herstel van geschonden vertrouwen Remco van Vliet - VNG In 2008 stelde het College Standaardisatie de NEN-ISO

Nadere informatie

ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046

ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ontwikkelingen informatieveiligheid Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046 bijlage(n)

Nadere informatie

Mobiele gegevensdragers. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Mobiele gegevensdragers. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Mobiele gegevensdragers Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Verklaring van Toepasselijkheid en Informatiebeveiligingsbeleid

Verklaring van Toepasselijkheid en Informatiebeveiligingsbeleid Openbaar Onderwerp Verklaring van Toepasselijkheid en Informatiebeveiligingsbeleid Programma Bestuur en Middelen BW-nummer Portefeuillehouder H. Tiemens, B. van Hees, H. Bruls Samenvatting De gemeente

Nadere informatie

René IJpelaar VIAG-congres, 3 november ISMS. Een slimme implementatie én. goede borging van de BIG

René IJpelaar VIAG-congres, 3 november ISMS. Een slimme implementatie én. goede borging van de BIG ISMS 1. Opening 2. Kwaliteitscirkel informatieveiligheid 3. ISMS 2.0 en slimme, integrale aanpak BIG Speciaal: Slim Samenwerkende Gemeenten 4. Beveiliging 5. ISMS 3.0 gebruikersplatform 6. Contentreleases

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Amsterdam, 10 januari 2014 Ad Reuijl

Jaarverslag 2013. Amsterdam, 10 januari 2014 Ad Reuijl Jaarverslag 2013 Amsterdam, 10 januari 2014 Ad Reuijl 1. Inhoud Jaarverslag 2013... 1 1. Inhoud... 2 2. Inleiding... 3 3. In 2013 opgeleverde en onderhanden producten... 3 4. Conferenties... 3 5. Overige

Nadere informatie

Onderwerp: Informatiebeveiligingsbeleid 2014-2018 BBV nr: 2014/467799

Onderwerp: Informatiebeveiligingsbeleid 2014-2018 BBV nr: 2014/467799 Collegebesluit Onderwerp: Informatiebeveiligingsbeleid 2014-2018 BBV nr: 2014/467799 1. Inleiding In 2011 zorgde een aantal incidenten rond de beveiliging van overheidsinformatie er voor dat met andere

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Bewustwording (Klik hier) Structureren en borgen (Klik hier) Aanscherping en maatwerk (Klik hier) Continu verbeteren (Klik hier) Solviteers

Nadere informatie

Aantoonbaar in control op informatiebeveiliging

Aantoonbaar in control op informatiebeveiliging Aantoonbaar in control op informatiebeveiliging Agenda 1. Introductie key2control 2. Integrale interne beheersing 3. Informatiebeveiliging 4. Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten 5. Demonstratie ISMS

Nadere informatie

Gegevenswisseling W&I: Gaat het goed? Waar liggen de uitdagingen? Jasja van Ark Senior beleidsmedewerker Werk en Inkomen VNG

Gegevenswisseling W&I: Gaat het goed? Waar liggen de uitdagingen? Jasja van Ark Senior beleidsmedewerker Werk en Inkomen VNG Gegevenswisseling W&I: Gaat het goed? Waar liggen de uitdagingen? Jasja van Ark Senior beleidsmedewerker Werk en Inkomen VNG Organisatie gegevenswisseling W&I: Suwinet 25.000 gebruikers Vrij lange historie,

Nadere informatie

Voorstel Informatiebeveiliging beleid Twente

Voorstel Informatiebeveiliging beleid Twente Datum: Enschede, 5 februari 2014 Voor: Kernteam SSNT d.d. 12-2-2014 Betreft Agenda punt 4 beslisdocument informatiebeveiliging, Bijlage 1 Voorstel Informatiebeveiliging beleid Twente (Format ter besluitvorming)

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten Programma Huiswerk Evalueren van lesdoelen Presenteren van good practices Borgen in team of school - Highlights

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag sorganisatie Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Nadere informatie

"Baselines: eigenwijsheid of wijsheid?"

Baselines: eigenwijsheid of wijsheid? "Baselines: eigenwijsheid of wijsheid?" Een afrondende 'beschouwende' presentatie Ing. Ernst J. Oud CISA CISSP Philips Toshiba Crypsys Data Security Getronics Business Continuity (a.k.a. CUC) Urenco Deloitte

Nadere informatie

ECIB/U Lbr. 17/010

ECIB/U Lbr. 17/010 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Informatieveiligheid en privacy uw kenmerk ons kenmerk ECIB/U201700133 Lbr. 17/010 bijlage(n) - datum 20 februari

Nadere informatie

Ver V eniging eniging v an Nede rlandse meenten In deze sessie Wat vooraf ging Waarom vind ik ENSIA belangrijk? ENSIA the basics

Ver V eniging eniging v an Nede rlandse meenten In deze sessie Wat vooraf ging Waarom vind ik ENSIA belangrijk? ENSIA the basics In deze sessie Wat vooraf ging Waarom vind ik ENSIA belangrijk? ENSIA the basics Wat betekent ENSIA voor uw College Wat betekent ENSIA voor uw Raad Gemeentelijk organiseren ENSIA: Wat vooraf ging Waarom

Nadere informatie

Informatieveiligheid. Youri Lammerts van Bueren y.lammerts.van.bueren@culemborg.nl Adviseur Informatiebeveiliging (CISO)

Informatieveiligheid. Youri Lammerts van Bueren y.lammerts.van.bueren@culemborg.nl Adviseur Informatiebeveiliging (CISO) Informatieveiligheid Youri Lammerts van Bueren y.lammerts.van.bueren@culemborg.nl Adviseur Informatiebeveiliging (CISO) Regiobijeenkomst IBD 29 september 2015 1 Inhoud Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe

Nadere informatie

Verslag Visitatiecommissie Informatieveiligheid

Verslag Visitatiecommissie Informatieveiligheid Verslag Visitatiecommissie Informatieveiligheid gemeente Renswoude Tijd en datum 09.30-11.00, 2 maart 2016 Aanwezig gemeente Renswoude mw. A.E.H. van der Kolk, burgemeester (waarnemend) hr. J. van Dijk,

Nadere informatie

Dataprotectie op school

Dataprotectie op school Dataprotectie op school ook een taak van het management Jacques Verleijen Wat is informatieveiligheid? Mogelijke actoren Netwerkschijven Cloud Backup- en restoremogelijkheden Encryptie Servers Firewalls

Nadere informatie

Klaar voor de zorgplicht!? de Rijtuigenloods

Klaar voor de zorgplicht!? de Rijtuigenloods Klaar voor de zorgplicht!? de Rijtuigenloods 1 Klaar voor de zorgplicht!? Erik Wagener Voorzitter stuurgroep zorgplicht http://zeeuwbouw.nl/portfolio/nieuwbouwdijkwoning herwijnen/# Klaar voor

Nadere informatie

Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013

Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013 Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013 Inhoud 1. De IBD 2. Doelen van de IBD 3. Dienstverlening van de IBD 4. Het stappenplan Aansluiten bij de IBD 2 1. De IBD Gezamenlijk initiatief VNG

Nadere informatie

De derde themadag van het jaar 2014 staat deze maand op het programma.

De derde themadag van het jaar 2014 staat deze maand op het programma. Uitnodiging VIAG themadag 23 mei 2014 De derde themadag van het jaar 2014 staat deze maand op het programma. Thema 2014 is Informatieveiligheid Er vinden een groot aantal ontwikkelingen plaats op het vakgebied

Nadere informatie

Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering

Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering Samen Organiseren Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering Samen Organiseren: waar staat het voor? Samen organiseren is een nieuwe werkwijze, vormgegeven vanuit

Nadere informatie

IT Security in de industrie

IT Security in de industrie IT Security in de industrie Praktische ervaringen met cyber security in de Energiesector en Procesindustrie Henk Spelt Henk.Spelt@kema.com Experience you can trust. Onderwerpen Waarom is (cyber) security

Nadere informatie

Agenda. Peter Greve Strategisch Accountmanager bij UWV Gegevensdiensten

Agenda. Peter Greve Strategisch Accountmanager bij UWV Gegevensdiensten Agenda 1. Gebruik Suwinet-Inkijk door RMC 2. Auditverplichting, waarom? 3. Wat betekent de auditverplichting voor u? 4. Vragen Peter Greve Strategisch Accountmanager bij UWV Gegevensdiensten 2 Gebruik

Nadere informatie

VERSLAG PIA. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG)

VERSLAG PIA. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) VERSLAG PIA Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) Colofon Naam document Verslag PIA Versienummer 1.0 Versiedatum April 2014

Nadere informatie

Een structurele en instellingsbrede aanpak voor studiesuccesverbetering. Jeanet Schuring Hanzehogeschool Groningen

Een structurele en instellingsbrede aanpak voor studiesuccesverbetering. Jeanet Schuring Hanzehogeschool Groningen Een structurele en instellingsbrede aanpak voor Jeanet Schuring Hanzehogeschool Groningen INHOUD 1. Visie op 2. Het speelveld: factoren voor studiesucces 3. Observaties in de hogeschool 4. Uitgangspunten

Nadere informatie

Dienstverlening Procesmanagement. Informatiemanagement. 18 september 2014

Dienstverlening Procesmanagement. Informatiemanagement. 18 september 2014 Dienstverlening Procesmanagement Informatiemanagement 18 september 2014 Veel vragen gesteld en beantwoord, zoals: Wat draagt informatiemanagement bij aan dienstverlening? Visie dienstverlening en digitaal

Nadere informatie

Hoe operationaliseer ik de BIC?

Hoe operationaliseer ik de BIC? Hoe operationaliseer ik de BIC? Baseline Informatiebeveiliging Corporaties UTRECHT, 14 November 2017. Code voor Informatiebeveiliging NEN/ISO 27001; Informatietechnologie - Beveiligingstechnieken - Managementsystemen

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Brummen

Rekenkamercommissie Brummen Rekenkamercommissie Brummen REKENKAMERBRIEF Privacy in de 3 decentralisaties INLEIDING Door de 3 decentralisaties verwerkt de gemeente vanaf 1 januari 2015 veel meer persoonlijke en privacygevoelige gegevens.

Nadere informatie

Informatieveiligheid Drechtsteden. Bijeenkomst Drechtraad Gemeentehuis Zwijndrecht, 1 maart 2016

Informatieveiligheid Drechtsteden. Bijeenkomst Drechtraad Gemeentehuis Zwijndrecht, 1 maart 2016 Informatieveiligheid Drechtsteden Bijeenkomst Drechtraad Gemeentehuis Zwijndrecht, 1 maart 2016 Programma Opening, welkom, introductie Het belang van informatieveiligheid voor gemeenteraadsleden Kaders

Nadere informatie

ons kenmerk BB/U201201379

ons kenmerk BB/U201201379 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ledenbrief Informatiebeveiligingsdienst (IBD) uw kenmerk ons kenmerk BB/U201201379 bijlage(n) datum 12 oktober

Nadere informatie

Hoe gaat GGZ-instelling Emergis om met informatie beveiliging en de Europese privacy verordening?

Hoe gaat GGZ-instelling Emergis om met informatie beveiliging en de Europese privacy verordening? Hoe gaat GGZ-instelling Emergis om met informatie beveiliging en de Europese privacy verordening? Inhoud 1. Introductie 2. Informatieveiligheid en privacy van alle kanten bedreigd 3. Het belang van privacy

Nadere informatie

Tien succesfactoren voor intergemeentelijke samenwerking

Tien succesfactoren voor intergemeentelijke samenwerking Tien succesfactoren voor intergemeentelijke samenwerking Tien succesfactoren voor intergemeentelijke samenwerking Intergemeentelijke samenwerking is van alle tijden, maar gemeenten lopen de laatste jaren

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 54/2016 Datum : 22 maart 2016 B&W datum : 22 maart 2016 Beh. ambtenaar : Annelies te Booij Portefeuillehouder : G. Berghoef Onderwerp : Meldplicht datalekken Aanleiding

Nadere informatie

Taskforce Informatiebeveiliging en Privacy (IBP) Een roadmap op basis van best practices in de MBO sector.

Taskforce Informatiebeveiliging en Privacy (IBP) Een roadmap op basis van best practices in de MBO sector. Taskforce Informatiebeveiliging en Privacy (IBP) Een roadmap op basis van best practices in de MBO sector. Doel Aanbieden handreikingen, op basis van best practices uit het Hoger Onderwijs en MBO sector,

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst Veilig gebruik suwinet februari en maart 2014

Voorlichtingsbijeenkomst Veilig gebruik suwinet februari en maart 2014 Voorlichtingsbijeenkomst Veilig gebruik suwinet februari en maart 2014 Aandachtspunten Recente ontwikkelingen rond gebruik suwinet Verbeterplan veilig gebruik suwinet Opzet voorlichtingsbijeenkomsten en

Nadere informatie

Youri. CISO BUCH-gemeenten. Even voorstellen. Stuurgroeplid. Lammerts van Bueren. Grip op informatieveiligheid met ENSIA

Youri. CISO BUCH-gemeenten. Even voorstellen. Stuurgroeplid. Lammerts van Bueren. Grip op informatieveiligheid met ENSIA Even voorstellen Youri Lammerts van Bueren CISO BUCH-gemeenten Stuurgroeplid 1 Wat is ENSIA ENSIA: Eenduidige Normatiek Single Information Audit Nieuwe verantwoordingssystematiek voor gemeenten ten aanzien

Nadere informatie

Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente

Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente Toelichting Gemeenten zijn voor steeds meer beleidsterreinen verantwoordelijk. In vrijwel alle gevallen wordt daarbij gebruik gemaakt

Nadere informatie

Informatiebeveiliging binnen Edustandaard Standaardisatieraad 19 mei Dirk Linden - CTO Kennisnet

Informatiebeveiliging binnen Edustandaard Standaardisatieraad 19 mei Dirk Linden - CTO Kennisnet Informatiebeveiliging binnen Edustandaard Standaardisatieraad 19 mei 2016 Dirk Linden - CTO Kennisnet Vragen? Hoe wordt de aansluiting tussen informatiebeveiliging en privacy geborgd? Welke rol ligt bij

Nadere informatie

Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. 21 maart ECIB/U Lbr. 17/017 (070)

Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. 21 maart ECIB/U Lbr. 17/017 (070) Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad Datum 21 maart 2017 Ons kenmerk ECIB/U201700182 Lbr. 17/017 Telefoon (070) 373 8338 Bijlage(n) 1 Onderwerp nieuw verantwoordingsproces informatieveiligheid

Nadere informatie

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002.

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002. Gesloten openheid Beleid informatiebeveiliging gemeente Leeuwarden 2014-2015 VOORWOORD In januari 2003 is het eerste informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld voor de gemeente Leeuwarden in de nota Gesloten

Nadere informatie

NORA werkdocument. In stappen naar een BBO. Baseline Beveiliging Overheid. Sessie 4. Bijgewerkte versie 10 april. 2013

NORA werkdocument. In stappen naar een BBO. Baseline Beveiliging Overheid. Sessie 4. Bijgewerkte versie 10 april. 2013 NORA werkdocument Sessie 4 In stappen naar een BBO Baseline Beveiliging Overheid Bijgewerkte versie 10 april. 2013 katern Beveiliging Jaap van der Veen Agenda Sessie 4 1. Terugkoppeling afstemming met

Nadere informatie

IT Security Een keten is zo sterk als de zwakste schakel.

IT Security Een keten is zo sterk als de zwakste schakel. IT Security Een keten is zo sterk als de zwakste schakel. René Voortwist ICT Adviseur Leg het mij uit en ik vergeet het. Laat het me zien en ik onthoud het misschien, maar betrek mij erbij en ik begrijp

Nadere informatie

Op 14 maart 2017 publiceerde het DNB Expertisecentrum Operationele en IT Risico's een memo 'Toelichting Toetsingskader Informatiebeveiliging 2017'.

Op 14 maart 2017 publiceerde het DNB Expertisecentrum Operationele en IT Risico's een memo 'Toelichting Toetsingskader Informatiebeveiliging 2017'. Inleiding Op 14 maart 2017 publiceerde het DNB Expertisecentrum Operationele en IT Risico's een memo 'Toelichting Toetsingskader Informatiebeveiliging 2017'. Hierin wordt aangegeven dat DNB in 2017 met

Nadere informatie

Het Goudse incident. André Beerten CISO A12-ziekenhuizen andre@octopus-ib.nl +31 6 1272 7238

Het Goudse incident. André Beerten CISO A12-ziekenhuizen andre@octopus-ib.nl +31 6 1272 7238 1 Het Goudse incident André Beerten CISO A12-ziekenhuizen andre@octopus-ib.nl +31 6 1272 7238 Even uw perceptie managen : firewall extra kosten 300000 sensor monitoring 300000 wachtwoordenkluis 200000

Nadere informatie

TOELICHTING OP GAP-ANALYSE. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG)

TOELICHTING OP GAP-ANALYSE. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) TOELICHTING OP GAP-ANALYSE Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) Colofon Naam document Toelichting op GAP-analyse Versienummer

Nadere informatie

In hoeverre is het ICT-beleid bij de gemeenten Bergen op Zoom, Drimmelen, Halderberge en Moerdijk als doeltreffend en doelmatig aan te merken?

In hoeverre is het ICT-beleid bij de gemeenten Bergen op Zoom, Drimmelen, Halderberge en Moerdijk als doeltreffend en doelmatig aan te merken? Rekenkameronderzoek ICT-beleid Betreft: Toelichting op het onderzoek ICT-beleid Inleiding De Rekenkamer West-Brabant heeft bij de voorbereiding van het onderzoeksprogramma 2015 het onderwerp ICT-beleid

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen SSC de Kempen. Informatiebeveiliging

Nieuwe ontwikkelingen SSC de Kempen. Informatiebeveiliging Nieuwe ontwikkelingen SSC de Kempen Informatiebeveiliging SSC de Kempen Samenwerking op gebied van ICT en Geo-informatie 5 Kempengemeenten Dienstverlening aan BIZOB en gemeente Cranendonck 3 Teams: - HAS

Nadere informatie

ons kenmerk ECSD/U201402277 Lbr. 14/091

ons kenmerk ECSD/U201402277 Lbr. 14/091 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Veilige gegevenswisseling Suwinet - stand van zaken eind 2014 Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201402277

Nadere informatie

IB-Governance bij de Rijksdienst. Complex en goed geregeld

IB-Governance bij de Rijksdienst. Complex en goed geregeld IB-Governance bij de Rijksdienst Complex en goed geregeld Even voorstellen Carl Adamse Even voorstellen Frank Heijligers Bestaat de Rijksdienst Ministeriële verantwoordelijkheid Grondwet art. 44 lid 1

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Uw kenmerk 2016Z05065 Datum Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Contractmanagement. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Contractmanagement. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Contractmanagement Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst

Nadere informatie

Anita van Nieuwenborg Teamleider IBD. Stand van zaken IBD Regiobijeenkomsten juni-juli 2015

Anita van Nieuwenborg Teamleider IBD. Stand van zaken IBD Regiobijeenkomsten juni-juli 2015 Anita van Nieuwenborg Teamleider IBD Stand van zaken IBD Regiobijeenkomsten juni-juli 2015 Agenda IBD in de praktijk Terugblik Ontwikkelingen Leveranciersmanagement Meldplicht datalekken IBD producten-

Nadere informatie

IB RAPPORTAGE. Contactcenter Logius

IB RAPPORTAGE. Contactcenter Logius IB RAPPORTAGE [Kies de datum] Contactcenter Logius Dit document bevat een rapportage over de status van informatiebeveiliging bij het Contactcenter Logius en geeft inzicht in belangrijke beveiligingsaspecten.

Nadere informatie

INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU?

INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU? INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU? HANDIGE CHECKLISTS VOOR DE OVERHEIDSSECTOR In deze whitepaper bieden we u handvatten en checklists voor hoe u om kunt gaan met de nieuwe meldplicht datalekken. Steeds

Nadere informatie

Veilige afvoer van ICT-middelen. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Veilige afvoer van ICT-middelen. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Veilige afvoer van ICT-middelen Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Format presentatie Kick-off

Format presentatie Kick-off Format presentatie Kick-off Dit format kan worden gebruikt om een presentatie te geven bij de kick-off. De eerste sheets gaan in op achtergrond en effecten van ENSIA die voor alle gemeenten vergelijkbaar

Nadere informatie

Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg

Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg Programma 1. De IBD 2. stappenplan Aansluiten bij de IBD 3. VCIB-gesprek (plenair) 2 1.1 De IBD Gezamenlijk initiatief

Nadere informatie

Corporaties In Control

Corporaties In Control Corporaties In Control D A T U M : 3 0 M E I 2 0 1 3 Leonie van Meel & Frank Bieleman Agenda 1. Speelveld 2. Risicomanagement / Governancecode 3. Projectfasering ICS 4. Onafhankelijke rol / verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Informatievoorziening voor Raadsleden

Informatievoorziening voor Raadsleden Informatievoorziening voor Raadsleden Raad op Zaterdag 22 november Den Bosch Hans Versteeg, VNG Informatie is overal Informatie is geld Informatie is lastig Informatie is belangrijk Drie voorbeelden:

Nadere informatie