INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Learn and Share bijeenkomst Informatieveiligheid, Rheden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Learn and Share bijeenkomst Informatieveiligheid, Rheden"

Transcriptie

1 INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Learn and Share bijeenkomst Informatieveiligheid, Rheden

2 George van Heukelom

3 Hackers bedienen containers in Antwerpen

4 Remote bediening door een hacker

5

6 Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening Geïnitieerd door minister Plasterk N.a.v. Rapport Onderzoeksraad voor Veiligheid over DigiNotar Gestart per 13 februari 2013 Actief voor een periode van twee jaar Focus op bestuur & topmanagement Bouwt voort op bestaande initiatieven en is gericht op samenwerking

7 Dit doen we niet alleen

8 Het technisch perspectief hack demo

9 Het bestuurskundig perspectief

10 De gemeentelijke praktijk

11 Vervolg Resolutie Informatieveiligheid: 1. Onderdeel van collegeambities, in portefeuille collegelid 2. Verankering op agenda, paragraaf in jaarverslag 3. Gemeenten implementeren, lokaal informatieveiligheidsbeleid gebaseerd op de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG), hét gemeentelijke basisnormenkader 4. Borging door aansluiting planning & controlcyclus: leren en cyclisch ontwikkelen organisatie 5. Transparantie via waarstaatjegemeente.nl, peer reviews en interbestuurlijke visitatiecommissie

12 De (overheids)ketting is zo sterk als de zwakste schakel en dat zien we helaas nog al te vaak terugkomen

13 Bijlagen

14 Waar liggen uw belangrijkste risico s? Heeft u al eens zoiets meegemaakt? Wat zijn de meest kritieke processen en systemen in uw gemeente? Wat zijn de belangrijkste bedreigingen voor deze systemen?

15 Top 10 kritieke processen Uit 30 gemeentelijke continuïteitsplannen: Salarisadministratie / salarismutaties / betaling Bereikbaarheid / en telefoonbehandeling / meldpunt openbare ruimte Begraven Inzameling huishoudelijk afval Aangifte overlijden Aangifte geboorte Postregistratie / verwerking Rijbewijzen Betalen uitkering Burgerlijke stand / aangifte huwelijken /uittreksels verklaringen GBA geen uitputtende lijst, kan per gemeente verschillen

16 Top 10 Risico s Uit onderzoek blijkt dat Security managers meeste aandacht besteden aan: 1. Diefstal 2. Informatiediefstal 3. Agressie 3. Agressie 4. Vandalisme 5. Fraude 6. Lekken of manipuleren van informatie 7. Cybercrime 8. Bedrijfsspionage 9. Bewust toebrengen van imagoschade 10. Bewuste negatieve continuïteitsbeïnvloeding

17 ISO-normen Baseline overheidslaag Maken van analyse (GAP & risico) Maken van beleid Audit extern Uitvoeren Controleren Monitor Bijstellen Oordelen Sancties Evalueren Verantwoorden Toezicht

18 Aanpak Taskforce langs vier lijnen Uitgangspunt : Verplichtende Zelfregulering per overheidslaag Gerichtheid van bestuurders en topmanagers : Leeraanbod bestuurders en topmanagers Gericht op een leer- en ontwikkelproces Afgestemd op de volwassenheid van de overheidslaag Verankering van Informatieveiligheid: Baselines voor informatiebeveiliging Sturingsmiddelen Stelsel Informatieveiligheid Dialoog als basis van een vitale coalitie

19 Waar staat jullie gemeente met informatieveiligheid? Is de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) bij jullie bekend? Is organisatie rond informatieveiligheid ingericht en zijn de rollen en verantwoordelijkheden bekend? Zijn de meest kritieke processen in beeld? Zijn de belangrijkste risico s en kwetsbaarheden in beeld? Wordt er planmatig aan de verbetering gewerkt? Is er sprake van borging in de algemene planning & controlcyclus? Is het informatiebeveiligingsbeleid bestuurlijk vastgesteld? Is informatieveiligheid onderdeel van de organisatiecultuur?

20 Het aanbod van de Taskforce BID De Taskforce BID heeft als opdracht informatieveiligheid en de gerichtheid daarop in de reguliere processen en binnen informatieketens te verankeren. Hiervoor zet de Taskforce BID een generieke programmering met generieke middelen op, die ze vervolgens vertaalt naar de specifieke situatie van elke overheidslaag. Het aanbod van middelen bestaat uit twee delen: Opleidings- en trainingsaanbod Verankeringsinstrumenten

21 Verankeringinstrumenten Best practices: Systematiek voor risicoanalyse Beleidsplannen Responsmanagement Implementatieplan Handreikingen: Handboek optimalisatie processen en procedures Top 10 stuurvragen voor informatieveiligheid Top 10 stuurvragen bij incidenten en calamiteiten Oefenscenario s calamiteiten en incidenten Meldingssystematiek incidenten (Stelsel breed) Systematiek voor controlemechanismen Systematiek voor veranderen en bijstellen Datum Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening

22 Opbouw verankeringinstrumenten

23 Ook nadrukkelijk aandacht voor ketens Naast aandacht voor individuele organisaties: ook aandacht voor overheidslagen als geheel en aandacht voor ketens; thema gerichte samenwerking Afhankelijkheid van derde partijen, zoals: Rijkswaterstaat (verkeersgegevens), Milieudiensten Waterschappen Et cetera Fouten die bij anderen ontstaan, kunnen van grote invloed zijn op de eigen systemen en dienstverlening

24 Bent u hierop voorbereid? Bent u zich bewust van de risico s en stuurt u daar ook op? Weet u wie binnen uw organisatie aanspreekpunt is in geval risico s werkelijkheid worden? En wie de achtervang is? Heeft u een communicatie(crisis)plan met scenario s? Heeft u een continuïteitsplan? Voorziet die ook in uitval door een virusuitbraak? Heeft u contactgegevens offline beschikbaar? Kent u uw ICT-leveranciers en toetst u die ook?

25 Bent u hierop voorbereid? Zelftest Informatieveiligheid Vraag Percentage goed 1. Informatieveiligheid onderdeel van organisatie 67% 2. Volwassenheid van de organisatie 92% 3. Risicoanalyse 56% 4. Sturen 87% 5. Actoren 32% 6. Samenstelling crisisteam 73% 7. Acties bestuurder 87% 8. Ketenverantwoordelijkheid 84% 9. Datalekken 51% 10. Dreigingen 55% Gemiddelde basisvragen 6,8 Gemiddelde inclusief specifieke vraag per laag 7,5

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Henk Wesseling

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Henk Wesseling INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Henk Wesseling Wake Up Call http://www.youtube.com/watch?v=f7pyhn9ic9i&sns=em Leverancier gehacked Remote Bediening door een hacker Gemalen in Veere

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Douwe Leguit

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. Douwe Leguit INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Douwe Leguit Wake Up Call http://www.youtube.com/watch?v=f7pyhn9ic9i&sns=em Leverancier gehacked Onbereikbaarheid door DDoS aanvallen op websites Verlies

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. ICT Noord, Harro Spanninga

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. ICT Noord, Harro Spanninga INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal ICT Noord, Harro Spanninga Agenda Toelichting op de Taskforce BID Introductie thema Informatieveiligheid Technisch perspectief Perspectief van de overheid

Nadere informatie

College Tour Informatieveiligheidbeleid. 11 oktober 2013 DEN HAAG

College Tour Informatieveiligheidbeleid. 11 oktober 2013 DEN HAAG College Tour Informatieveiligheidbeleid 11 oktober 2013 DEN HAAG Vereniging van Nederlandse Gemeenten Agenda 1. Maatschappelijke vraagstukken Patrick van Domburg, Wethouder Gemeente Zoetermeer 2. Informatievoorzieningen

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal

INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal Harro Spanninga, Taskforce BID Meer filmpjes over informatieveiligheid: Informatieveiligheid.pleio.nl Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal PUBLIEKE DIENSTVERLENING & INFORMATIEVEILIGHEID noodzakelijke kennis of onnodige ballast? Informatieveiligheid een uitdaging van ons allemaal Start Publieke

Nadere informatie

informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - Lbr. 14/086

informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - Lbr. 14/086 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - betreft ons kenmerk datum Voortgang informatieveiligheid ECLBR/U201402103 Lbr. 14/086 19 november

Nadere informatie

Controlerende taak en Informatie

Controlerende taak en Informatie Controlerende taak en Informatie Raad op Zaterdag 17 mei 2014 Den Haag Harro Spanninga, Taskforce BID Hans Versteeg, VNG Informatie is overal Informatie is geld Informatie is lastig Informatie is belangrijk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 26 643 Informatie- en communicatietechnologie (ICT) Nr. 344 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Ministerie van BZK Kenmerk Uw kenmerk

Ministerie van BZK Kenmerk Uw kenmerk > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Ministerie van BZK Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

BABVI/U201300696 Lbr. 13/057

BABVI/U201300696 Lbr. 13/057 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Informatiebeveiliging uw kenmerk ons kenmerk BABVI/U201300696 Lbr. 13/057 bijlage(n) datum 6 juni 2013 Samenvatting

Nadere informatie

Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente

Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente Toelichting Gemeenten zijn voor steeds meer beleidsterreinen verantwoordelijk. In vrijwel alle gevallen wordt daarbij gebruik gemaakt

Nadere informatie

Informatievoorziening voor Raadsleden

Informatievoorziening voor Raadsleden Informatievoorziening voor Raadsleden Raad op Zaterdag 22 november Den Bosch Hans Versteeg, VNG Informatie is overal Informatie is geld Informatie is lastig Informatie is belangrijk Drie voorbeelden:

Nadere informatie

2 3 MEI 28H. uw kenmerk. ons kenmerk. Lbr. 14/042

2 3 MEI 28H. uw kenmerk. ons kenmerk. Lbr. 14/042 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad 2 3 MEI 28H Vereniging van Nederlandse Gemeenten informatiecentrum tel. (070) 373 8393 uw kenmerk bījlage(n) betreft Voortgang Informatieveiligheid ons

Nadere informatie

Verplichtende Zelfregulering. Nadere concretisering n.a.v. drie bijeenkomsten

Verplichtende Zelfregulering. Nadere concretisering n.a.v. drie bijeenkomsten Verplichtende Zelfregulering Nadere concretisering n.a.v. drie bijeenkomsten April 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Waarom aandacht voor informatieveiligheid? 3 3 Waarom Verplichtende Zelfregulering?

Nadere informatie

Anita van Nieuwenborg. Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014

Anita van Nieuwenborg. Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014 Anita van Nieuwenborg Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014 De IBD Gezamenlijk initiatief VNG en KING Opgericht vanuit behoefte van gemeenten aan coördinatie en ondersteuning

Nadere informatie

Security Management Trendonderzoek. Chloë Hezemans

Security Management Trendonderzoek. Chloë Hezemans Security Management Trendonderzoek Chloë Hezemans Security Management Survey (5 e editie) Agenda Voorstellen Methode Trends Opvallende resultaten deze editie Security Management 2020? Voorstellen Chloë

Nadere informatie

Welkom bij parallellijn 1 On the Move 15.10 16.00 uur

Welkom bij parallellijn 1 On the Move 15.10 16.00 uur Welkom bij parallellijn 1 On the Move 15.10 16.00 uur Stap 5 van de BIG Hoe draagt u zorg voor de gemeentelijke verantwoording over het informatiebeveiligingsbeleid? ENSIA 1 Project ENSIA Paulien van der

Nadere informatie

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Rheden, donderdag 9 januari 2014

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Rheden, donderdag 9 januari 2014 Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Rheden, donderdag 9 januari 2014 1 1 Inleiding In samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), VNG afdeling Gelderland, het Nederlands

Nadere informatie

115 NOV 2013. BABVI/U201301281 Lbr. 13/084

115 NOV 2013. BABVI/U201301281 Lbr. 13/084 GHMKENTfí HKI.1.BNIX)()RN Behand.: 115 NOV 2013 3INK15284 IHIIIIIIHH Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad /Mdm-rplN. reeks7vtvvr(r Vereniging van Nederlandse Gemeenten informatiecentrum tel.

Nadere informatie

ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046

ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ontwikkelingen informatieveiligheid Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046 bijlage(n)

Nadere informatie

o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f

o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f - JAGT_P_U201300696.docx - 20130606_ledenbri... http://www.vng.nl/files/vng/brieven/2013/20130606_ledenbrief_inf.. o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f 6 JUNI 2013 U,< v ~. ^. Vereniging van 1 Nederlandse Gemeenten

Nadere informatie

Voorstel Informatiebeveiliging beleid Twente

Voorstel Informatiebeveiliging beleid Twente Datum: Enschede, 5 februari 2014 Voor: Kernteam SSNT d.d. 12-2-2014 Betreft Agenda punt 4 beslisdocument informatiebeveiliging, Bijlage 1 Voorstel Informatiebeveiliging beleid Twente (Format ter besluitvorming)

Nadere informatie

Rapport. Informatieveiligheid en de Raad Met de hamer op tafel. Enquête over hoe raadsleden denken over het thema Informatieveiligheid

Rapport. Informatieveiligheid en de Raad Met de hamer op tafel. Enquête over hoe raadsleden denken over het thema Informatieveiligheid Rapport Informatieveiligheid en de Raad Met de hamer op tafel Enquête over hoe raadsleden denken over het thema Informatieveiligheid Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 1.1 Achtergrond 3 1.2 Achtergrond enquête

Nadere informatie

Onderwerp: Informatiebeveiligingsbeleid 2014-2018 BBV nr: 2014/467799

Onderwerp: Informatiebeveiligingsbeleid 2014-2018 BBV nr: 2014/467799 Collegebesluit Onderwerp: Informatiebeveiligingsbeleid 2014-2018 BBV nr: 2014/467799 1. Inleiding In 2011 zorgde een aantal incidenten rond de beveiliging van overheidsinformatie er voor dat met andere

Nadere informatie

Eindrapportage. Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening

Eindrapportage. Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening Eindrapportage Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening februari 2013 februari 2015 Inhoudsopgave 1 Instelling Taskforce BID 3 2 Aanpak langs vier lijnen 7 3 Resultaten 11 4 Bevindingen

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening

Voortgangsrapportage. Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening Voortgangsrapportage Taskforce Bestuur & Informatieveiligheid Dienstverlening februari 2013 november 2014 Inhoudsopgave 1 Instelling Taskforce BID 3 2 Aanpak langs vier lijnen 7 3 Resultaten 11 4 Bevindingen

Nadere informatie

ons kenmerk BB/U201201379

ons kenmerk BB/U201201379 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ledenbrief Informatiebeveiligingsdienst (IBD) uw kenmerk ons kenmerk BB/U201201379 bijlage(n) datum 12 oktober

Nadere informatie

Informatieveiligheid. Youri Lammerts van Bueren y.lammerts.van.bueren@culemborg.nl Adviseur Informatiebeveiliging (CISO)

Informatieveiligheid. Youri Lammerts van Bueren y.lammerts.van.bueren@culemborg.nl Adviseur Informatiebeveiliging (CISO) Informatieveiligheid Youri Lammerts van Bueren y.lammerts.van.bueren@culemborg.nl Adviseur Informatiebeveiliging (CISO) Regiobijeenkomst IBD 29 september 2015 1 Inhoud Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe

Nadere informatie

Informatieveiligheid en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

Informatieveiligheid en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden Informatieveiligheid en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden Colofon Een product van de VNG en de Taskforce BID Teksten AEF Vormgeving Chris Koning (VNG) Coördinatie Jasja van Ark (VNG) Harro Spanninga

Nadere informatie

Informatieveiligheid. Onderzoeksopzet

Informatieveiligheid. Onderzoeksopzet Informatieveiligheid Onderzoeksopzet Amsterdam, september 2015 Inhoudsopgave 1. Aanleiding... 3 2. Achtergrond... 5 3. Probleemstelling en onderzoeksvragen... 7 4. Afbakening... 8 5. Beoordelingskader...

Nadere informatie

THEMABIJEENKOMST INFORMATIEVEILIGHEID. Datum: 02 juli 2013 Plaats: Arnhem VERSLAG. Inleiding: herstel van geschonden vertrouwen Remco van Vliet - VNG

THEMABIJEENKOMST INFORMATIEVEILIGHEID. Datum: 02 juli 2013 Plaats: Arnhem VERSLAG. Inleiding: herstel van geschonden vertrouwen Remco van Vliet - VNG THEMABIJEENKOMST INFORMATIEVEILIGHEID Datum: 02 juli 2013 Plaats: Arnhem VERSLAG Inleiding: herstel van geschonden vertrouwen Remco van Vliet - VNG In 2008 stelde het College Standaardisatie de NEN-ISO

Nadere informatie

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002.

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002. Gesloten openheid Beleid informatiebeveiliging gemeente Leeuwarden 2014-2015 VOORWOORD In januari 2003 is het eerste informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld voor de gemeente Leeuwarden in de nota Gesloten

Nadere informatie

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid s-hertogenbosch, woensdag 12 februari 2014

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid s-hertogenbosch, woensdag 12 februari 2014 Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid s-hertogenbosch, woensdag 12 februari 2014 1 1 Inleiding In samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Vereniging van Brabantse

Nadere informatie

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Beilen, woensdag 5 februari 2014

Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Beilen, woensdag 5 februari 2014 Verslag Learn & Share bijeenkomst Informatieveiligheid Beilen, woensdag 5 februari 2014 1 1 Inleiding In samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Nederlands Genootschap van Burgemeesters

Nadere informatie

Implementatie BIR. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Implementatie BIR. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Implementatie BIR Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst

Nadere informatie

RAAK-project Veilig Water Programma Informatieveiligheid. Marcel Spruit (HHS), Michiel Dirriwachter (UvW)

RAAK-project Veilig Water Programma Informatieveiligheid. Marcel Spruit (HHS), Michiel Dirriwachter (UvW) RAAK-project Veilig Water Programma Informatieveiligheid Marcel Spruit (HHS), Michiel Dirriwachter (UvW) Michiel Dirriwachter? Dit doet een waterschap Een Waterschap? Een Waterschap? Een Waterschap? Een

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Amsterdam, 10 januari 2014 Ad Reuijl

Jaarverslag 2013. Amsterdam, 10 januari 2014 Ad Reuijl Jaarverslag 2013 Amsterdam, 10 januari 2014 Ad Reuijl 1. Inhoud Jaarverslag 2013... 1 1. Inhoud... 2 2. Inleiding... 3 3. In 2013 opgeleverde en onderhanden producten... 3 4. Conferenties... 3 5. Overige

Nadere informatie

Agendapunt 7f van de vergadering van het Algemeen Bestuur van 18 december 2015.

Agendapunt 7f van de vergadering van het Algemeen Bestuur van 18 december 2015. Ter info (AB) Afdeling: Team: Bedrijfsbureau Beh.door: Bos, M.G. Port.houder: DB, Agendapunt 7f van de vergadering van het Algemeen Bestuur van 18 december 2015. Memo Informatiebeveiliging Inleiding Met

Nadere informatie

Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013

Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013 Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013 Inhoud 1. De IBD 2. Doelen van de IBD 3. Dienstverlening van de IBD 4. Het stappenplan Aansluiten bij de IBD 2 1. De IBD Gezamenlijk initiatief VNG

Nadere informatie

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers Informatiebeveiliging en privacy Remco de Boer Ludo Cuijpers Voorstellen Remco de Boer Informatiearchitect Kennisnet (programma SION) Ludo Cuijpers MSc, MIM Expert informatiebeveiliging en privacy Werkzaam

Nadere informatie

Toelichting op GAP-analyse. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Toelichting op GAP-analyse. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Toelichting op GAP-analyse Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Bijlage 2 Beveiligingsplan. Informatiebeveiliging

Bijlage 2 Beveiligingsplan. Informatiebeveiliging Bijlage 2 Beveiligingsplan Informatiebeveiliging De verantwoordelijkheid voor informatiebeveiliging ligt bij het dagelijks bestuur. In de DB-vergadering van 31 augustus 2015 is stilgestaan bij een aantal

Nadere informatie

Informatiebeveiliging. Hoe informatie te beveiligen en datalekken te voorkomen...

Informatiebeveiliging. Hoe informatie te beveiligen en datalekken te voorkomen... Whitepaper Informatiebeveiliging Hoe informatie te beveiligen en datalekken te voorkomen... HERKENT U DIT? Een organisatie besluit dat er na jaren uitstel eindelijk iets moet gebeuren rondom informatiebeveiliging.

Nadere informatie

Informatiebeveiliging gemeenten. KPN logische partner bij invoering en uitvoering

Informatiebeveiliging gemeenten. KPN logische partner bij invoering en uitvoering Informatiebeveiliging gemeenten KPN logische partner bij invoering en uitvoering 2 Informatiebeveiliging is en blijft een hot issue, want de digitalisering neemt nog steeds toe. Ook binnen gemeenten. Sinds

Nadere informatie

H t ICT -Beveili iligings- assessment DigiD & Informatiebeveiliging

H t ICT -Beveili iligings- assessment DigiD & Informatiebeveiliging Het ICT-Beveiligings- i assessment DigiD & Informatiebeveiliging De aanleiding 2011: Diginotar 2011: Lektober En ook: 2012: Dorifel 2012: Citadel 2013: DongIT Botnet De reactie vanuit VNG/KING Starting

Nadere informatie

Informatiebeveiligingsdienst Aansluiten, waarom eigenlijk Assen, 6 Maart 2014. Anita van Nieuwenborg

Informatiebeveiligingsdienst Aansluiten, waarom eigenlijk Assen, 6 Maart 2014. Anita van Nieuwenborg Informatiebeveiligingsdienst Aansluiten, waarom eigenlijk Assen, 6 Maart 2014 Anita van Nieuwenborg Programma 1. De IBD 2. Dienstverlening van de IBD 3. Het stappenplan Aansluiten bij de IBD 4. Dialoog

Nadere informatie

Informatiebeveiligingsbeleid 2015-2018

Informatiebeveiligingsbeleid 2015-2018 Inleiding Dit document geeft de beleidsuitgangspunten voor de Gemeente Hilversum weer als het gaat om informatiebeveiliging/ informatieveiligheid. In dit document worden de (wettelijke en landelijke) normen

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen SSC de Kempen. Informatiebeveiliging

Nieuwe ontwikkelingen SSC de Kempen. Informatiebeveiliging Nieuwe ontwikkelingen SSC de Kempen Informatiebeveiliging SSC de Kempen Samenwerking op gebied van ICT en Geo-informatie 5 Kempengemeenten Dienstverlening aan BIZOB en gemeente Cranendonck 3 Teams: - HAS

Nadere informatie

INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013. Anita van Nieuwenborg

INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013. Anita van Nieuwenborg INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013 Anita van Nieuwenborg Agenda 1. De IBD 2. Doelen van de IBD 3. Dienstverlening van de IBD 4. Aansluiting bij de IBD 5. Vragen 2 1. De IBD

Nadere informatie

Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg

Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg Programma 1. De IBD 2. stappenplan Aansluiten bij de IBD 3. VCIB-gesprek (plenair) 2 1.1 De IBD Gezamenlijk initiatief

Nadere informatie

ons kenmerk ECSD/U201402277 Lbr. 14/091

ons kenmerk ECSD/U201402277 Lbr. 14/091 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Veilige gegevenswisseling Suwinet - stand van zaken eind 2014 Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201402277

Nadere informatie

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Bewustwording (Klik hier) Structureren en borgen (Klik hier) Aanscherping en maatwerk (Klik hier) Continu verbeteren (Klik hier) Solviteers

Nadere informatie

kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten

kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten het suwinet-normenkader en de big kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten De Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD) is een gezamenlijk

Nadere informatie

NORA werkdocument. In stappen naar een BBO. Baseline Beveiliging Overheid. Sessie 4. Bijgewerkte versie 10 april. 2013

NORA werkdocument. In stappen naar een BBO. Baseline Beveiliging Overheid. Sessie 4. Bijgewerkte versie 10 april. 2013 NORA werkdocument Sessie 4 In stappen naar een BBO Baseline Beveiliging Overheid Bijgewerkte versie 10 april. 2013 katern Beveiliging Jaap van der Veen Agenda Sessie 4 1. Terugkoppeling afstemming met

Nadere informatie

De Baseline Informatiebeveiliging & grote gemeenten. 6 oktober 2014 John van Huijgevoort, IBD

De Baseline Informatiebeveiliging & grote gemeenten. 6 oktober 2014 John van Huijgevoort, IBD De Baseline Informatiebeveiliging & grote gemeenten 6 oktober 2014 John van Huijgevoort, IBD Agenda De Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG): Samenhang Instrumenten Hoe om te gaan

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Uw kenmerk 2016Z05065 Datum Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 26 643 Informatie- en communicatietechnologie (ICT) Nr. 278 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Quick Scan - Informatiebeveiliging gemeente Lelystad

Quick Scan - Informatiebeveiliging gemeente Lelystad Lelystad op weg naar BIG Quick Scan - Informatiebeveiliging gemeente Lelystad Nota van bevindingen In opdracht van de rekenkamer Lelystad Maart 2016 Drs. E.J.M. Lemmens, Prae Advies & Onderzoek Inhoud

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 54/2016 Datum : 22 maart 2016 B&W datum : 22 maart 2016 Beh. ambtenaar : Annelies te Booij Portefeuillehouder : G. Berghoef Onderwerp : Meldplicht datalekken Aanleiding

Nadere informatie

Veilig gebruik van suwinet. Mariska ten Heuw Wethouder Sociale Zaken

Veilig gebruik van suwinet. Mariska ten Heuw Wethouder Sociale Zaken Veilig gebruik van suwinet Mariska ten Heuw Wethouder Sociale Zaken Aanleiding en korte terugblik SZW Inspectie onderzoekt periodiek gebruik suwinet Gemeentelijke presentaties schieten tekort Suwi Normenkader

Nadere informatie

Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid. Gemeenten IJsselstein, Montfoort en Nieuwegein

Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid. Gemeenten IJsselstein, Montfoort en Nieuwegein Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid Gemeenten IJsselstein, Montfoort en Nieuwegein Versie: 0.9 (definitief concept) Datum: 18 december 2012 Inhoudsopgave 1. MANAGEMENTSAMENVATTING... 1 2. INTRODUCTIE...

Nadere informatie

Verdere integratie van risicodisciplines

Verdere integratie van risicodisciplines Security Management Survey 2012/2013 Verdere integratie van risicodisciplines De vorige editie van de Security Management Survey maakte inzichtelijk dat de kloof tussen klassieke beveiliging en ICT-security

Nadere informatie

Contractmanagement. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Contractmanagement. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Contractmanagement Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst

Nadere informatie

ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN. Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers

ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN. Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers 1 Inleiding De Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten is een activiteit die in opdracht

Nadere informatie

Security Starts With Awareness

Security Starts With Awareness Security Starts With Awareness Think Secure Think Secure is in 2003 opgericht met het doel organisaties te ondersteunen met kennis en diensten die: 1.Het bewustzijn m.b.t. informatie- en ICT beveiliging

Nadere informatie

Veiligheidsregio Fryslân. Netwerkbijeenkomst crisispartners i.h.k.v. de risico s 2012

Veiligheidsregio Fryslân. Netwerkbijeenkomst crisispartners i.h.k.v. de risico s 2012 Veiligheidsregio Fryslân Netwerkbijeenkomst crisispartners i.h.k.v. de risico s 2012 Programma bijeenkomst 1. Risicoprofiel en uitval elektriciteitsvoorziening (VRF) 2. Impact stroomstoring (Liander) 3.

Nadere informatie

ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN. Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers

ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN. Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers 1 Inleiding De Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten is een activiteit die in opdracht

Nadere informatie

inspiratie informatieveiligheid

inspiratie informatieveiligheid inspiratie informatieveiligheid Deze bundel Informatieveiligheid wordt u ter inspiratie aangeboden door: Gert-Jan Buitendijk, directeur-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties, Ministerie van Binnenlandse

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! 1! 1. Introductie Agenda! 2. Stand van zaken in de Cyber Security wereld 3. Verschillende soorten

Nadere informatie

Cools, Luuk 17-12-2014

Cools, Luuk 17-12-2014 Inlichten instantie via e-mail Page 1 of 2 Cools, Luuk Van: VNG [VNG@VNG.NL] Verzonden: woensdag 17 december 2014 11:10 Aan: VNG Onderwerp: Lbr. 14/091 -Veilige gegevenswisseling Suwinet - stand van zaken

Nadere informatie

Cyber Security Manifest

Cyber Security Manifest Cyber Security Manifest mei 2012 1 Deel 1: het Cyber Security Manifest Aanleiding Met de presentatie van de Nationale Cyber Security Strategie in februari 2011 staat cyber security nadrukkelijk op de (politieke)

Nadere informatie

De derde themadag van het jaar 2014 staat deze maand op het programma.

De derde themadag van het jaar 2014 staat deze maand op het programma. Uitnodiging VIAG themadag 23 mei 2014 De derde themadag van het jaar 2014 staat deze maand op het programma. Thema 2014 is Informatieveiligheid Er vinden een groot aantal ontwikkelingen plaats op het vakgebied

Nadere informatie

Cyber Security Manifest

Cyber Security Manifest Cyber Security Manifest Deel 1:Het Manifest Met de presentatie van de Nationale Cyber Security Strategie (NCSS) in februari 2011 staat cyber security nadrukkelijk op de (politieke) agenda. Incidenten benadrukken

Nadere informatie

Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer

Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer Doelstellingen en scope IBD Het preventief en structureel

Nadere informatie

Mobiele gegevensdragers. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Mobiele gegevensdragers. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Mobiele gegevensdragers Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen.

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen. Speech Erik Akerboom, Secretaris-generaal Ministerie van Defensie Symposium KVNRO Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen Donderdag 20 november, KMA te Breda Dames en heren, Welkom op dit symposium

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE BIG. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG)

IMPLEMENTATIE BIG. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) IMPLEMENTATIE BIG Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) Colofon Naam document Implementatie BIG Versienummer 1.0 Versiedatum

Nadere informatie

Taskforce Informatiebeveiliging en Privacy (IBP) Een roadmap op basis van best practices in de MBO sector.

Taskforce Informatiebeveiliging en Privacy (IBP) Een roadmap op basis van best practices in de MBO sector. Taskforce Informatiebeveiliging en Privacy (IBP) Een roadmap op basis van best practices in de MBO sector. Doel Aanbieden handreikingen, op basis van best practices uit het Hoger Onderwijs en MBO sector,

Nadere informatie

Grip op Secure Software Development de rol van de tester

Grip op Secure Software Development de rol van de tester Grip op Secure Software Development de rol van de tester Rob van der Veer / Arjan Janssen Testnet 14 oktober 2015 Even voorstellen.. Arjan Janssen Directeur P&O DKTP a.janssen@dktp.nl DKTP is gespecialiseerd

Nadere informatie

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN?

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? EEN HANDIGE CHECKLIST In deze whitepaper bieden we u handvatten die u kunnen helpen bij de implementatie van de meldplicht datalekken binnen uw organisatie. We

Nadere informatie

PROJECTOPZET (PID) Project: Informatiebeveiliging

PROJECTOPZET (PID) Project: Informatiebeveiliging PROJECTOPZET (PID) Project: Informatiebeveiliging Opdrachtgever / Budgethouder: Bestuurlijk: WPM: Joop de Hoon WBL: WRO: Ambtelijk: WPM: Gineke Anninga WBL: Bert Speetjens WRO: Peter Notten Opdrachtnemer

Nadere informatie

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance Januari 2011 Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties - Governance, Risk & Compliance Agenda Bespreken ontwikkelingen Governance, Risk & Compliance Invloed op bestuurdersaansprakelijkheid

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

Doel van de opleiding informatieveiligheid

Doel van de opleiding informatieveiligheid Doel van de opleiding informatieveiligheid Het netwerk voor elektronische uitwisseling van persoonsgegevens tussen de diverse instellingen van de sociale zekerheid, dat door de Kruispuntbank wordt beheerd,

Nadere informatie

De voorzitter van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, Dhr. Mr. T. Joustra Postbus 95404 2509 CK Den Haag

De voorzitter van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, Dhr. Mr. T. Joustra Postbus 95404 2509 CK Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De voorzitter van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, Dhr. Mr. T. Joustra Postbus 95404 2509 CK Den Haag DGBK B&I Informatie Schedeldoekshaven 200 2511 EZ

Nadere informatie

Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties. Informatiebeveiliging

Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties. Informatiebeveiliging Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties Informatiebeveiliging Agenda Rondje verwachtingen Even voorstellen.. Informatiebeveiliging waarom? Stand van zaken bij corporaties Informatiebeveiliging

Nadere informatie

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014

ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014 ISO55000: Harde norm voor assetmanagement in de context van organisatiecultuur AMC Seminar 2014 Robert van Grunsven, Adviseur CMS Asset Management Inhoud assetmanagement Assetmanagement ISO55000 assetmanagementsysteem

Nadere informatie

Het Goudse incident. André Beerten CISO A12-ziekenhuizen andre@octopus-ib.nl +31 6 1272 7238

Het Goudse incident. André Beerten CISO A12-ziekenhuizen andre@octopus-ib.nl +31 6 1272 7238 1 Het Goudse incident André Beerten CISO A12-ziekenhuizen andre@octopus-ib.nl +31 6 1272 7238 Even uw perceptie managen : firewall extra kosten 300000 sensor monitoring 300000 wachtwoordenkluis 200000

Nadere informatie

Themadag Beveiliging & ICT Trends, dilemma s & toekomst

Themadag Beveiliging & ICT Trends, dilemma s & toekomst Themadag Beveiliging & ICT Trends, dilemma s & toekomst Zoetermeer, Erik de Vries CPP DutchRisk bv Programma Erik de Vries CPP Security trends, dilemma s, prakkjkcase DGC lid prakkjkcase Discussie 12.45

Nadere informatie

Bijlage 11 Taakomschrijving rollen NEN informatiebeveiliging. 1. Doel

Bijlage 11 Taakomschrijving rollen NEN informatiebeveiliging. 1. Doel Bijlage 11 Taakomschrijving rollen NEN informatiebeveiliging 1. Doel In dit document leggen we vast hoe de taken en bevoegdheden ten aanzien van informatiebeveiliging verdeeld zijn over de diverse medewerkers.

Nadere informatie

kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten

kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten Implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten De Informatiebeveiligingsdienst

Nadere informatie

ons kenmerk ECSD/U201402277 Lbr. 14/091

ons kenmerk ECSD/U201402277 Lbr. 14/091 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Veilige gegevenswisseling Suwinet - stand van zaken eind 2014 Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201402277

Nadere informatie

IBD DIENSTENPORTFOLIO. Uitgebreide beschrijving van de diensten van de IBD

IBD DIENSTENPORTFOLIO. Uitgebreide beschrijving van de diensten van de IBD IBD DIENSTENPORTFOLIO Uitgebreide beschrijving van de diensten van de IBD Auteur IBD Datum september 2013 2 Inhoud 1 Inleiding 4 1.1 Kernactiviteiten en diensten 4 1.1 Officieel aansluiten bij de IBD 6

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 200 VIII Jaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2014 Nr. 11 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN

Nadere informatie