Orthomoleculaire karakteristieken van het hersenmetabolisme

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Orthomoleculaire karakteristieken van het hersenmetabolisme"

Transcriptie

1 ORTHOFYTO Belgisch tijdschrift orthomoleculaire geneeskunde Tweemaandelijks Wetenschappelijk Tijdschrift voor Orthomoleculaire Voeding en Fyto. Een uitgave van de Belgische Vereniging voor Orthomoleculaire GeneeskunDe BSOM. met Orthomoleculaire karakteristieken van het hersenmetabolisme Bloedsuikerspiegel, vergeten dementiefactor Achter de schermen van Ginkgo biloba ADHD een nutritioneel deficiëntiesyndroom thema-dossier Psychische gezondheid JAARGANG 10, MAART-APRIL AFGIFTEKANTOOR ANTWERPEN X VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: WALTER, O. M. FACHÉ - KERKSTRAAT LAARNE

2 Voor een optimale Simfidus Brengt evenwicht tussen gunstige en ongunstige intestinale bacterien in de darmen. intestinale flora Verhoogt de weerstand. Heeft een unieke samenstelling van 4 verschillende lactobacillen. Werkt regulerend bij gebruik van antibiotica. Simfidus van Similia is vrij te verkrijgen bij uw apotheek in verpakkingen van 60 capsules. Aanbevolen hoeveelheid 2 à 3 capsules per dag NIEUW bij Similia N.V. (België) NIEUW GLUCA-MSM-tabletten én GLUCA-MSM-crème Gluca-MSM bevat een synergistische formule van glucosaminesulfaat en MSM (methylsulfonylmethaan). Dit zijn belangrijke precursors voor de synthese van de structurele moleculen zoals proteoglycanen, collageen en elastogeen in de gewrichten, bindweefsels, bloedvaten, het skelet, de huid en de darmmucosa. Naast de opbouwende functie hebben glucosaminesulfaat en MSM een met NSAID s vergelijkbaar effect. Gluca-MSM is zowel in de vorm van tabletten als in crème verkrijgbaar, waardoor aandoeningen tegelijkertijd inwendig én uitwendig, lokaal behandeld kunnen worden. Recente studies hebben aangetoond, dat op de huid toegepast glucosaminesulfaat en MSM evenals oraal ingenomen producten een regeneratief effect op gewrichtsaandoeningen en de huid hebben. De speciale samenstelling van Gluca-MSM-crème garandeert een snelle opname van de werkzame stoffen door de huid. Viola tricolor-extract (driekleurig viooltje), dat bekend staat om zijn breed spectrum werking, is toegevoegd aan deze crème. Het ondersteunt het metabolisme van glucosaminesulfaat en MSM. De Gluca-MSM-tabletten bevatten tevens de cofactoren vitamine C (als ascorbylpalmitaat & calciumascorbaat) en mangaan (als orotaat) voor de synthese van collageen en proteoglycanen. milia Gluca-MSM-tabletten zijn verkrijgbaar in verpakkingen van 180 tabletten. Iedere tablet bevat: MSM 500 mg, glucosaminesulfaat 400 mg, ascorbylpalmitaat 10 mg, calciumascorbaat 25 mg, mangaanorotaat 6 mg (0,81 mg Mn elem.) Gluca-MSM-crème is verkrijgbaar in tubes van 100 gram en bevat : glucosaminesulfaat, MSM, Viola Tricolor vloeibaar extract, in een snel indringende, huidvriendelijke crèmebasis. Vraag vrijblijvend onze uitvoerige orthomoleculaire compendia. Bestel- en infolijnen : Similia N.V. (B) tel fax

3 Tweemaandelijks Magazine Orthofyto -Orthotrends Publi Media BSOM-VIOW Hoofdredactie Walter O.M. Faché, Orth.Biochemicus, Secret. BSOM Kernredactie Werner A. Faché, Dr. Med. ACAM, Pres. BSOM Dirk Bogaert, Wetenschapsjournalist Sofie Noppe, Msc. Biom. Wet. Prof. Dr. Ir. Jozef Poppe Dr. Apr. Geert Vergote Eindredactie Walter OM Faché Eric Ost Secretariaat Yannick Dubrulle Larenhoeve, Kerkstraat, B 9270 Laarne Tel. 0032(0)9/ Fax 0032(0)9/ Advertenties Karine Vandepitte VIOW Kerkstraat, B 9270 Laarne Bezoek onze website: Vormgeving, productie en druk Walter O. Faché, Directeur VIOW Inge Houttequiet, Bruyneel NV, Rivierstraat, 54 B 9080 Beervelde Copyright 2005 ISSN Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. druk, fotocopie of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toelating. De hoofdredacteur, de redactie, de eindredacteurs en de uitgever van de opgenomen artikelen en advertenties zijn niet aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van vermeende algemene medische adviezen, onjuistheden en/of onvolledigheden. Iedere auteur blijft verantwoordelijk voor de volledige inhoud van zijn artikels. In dit nummer 54 - jg 10, 2005 Jubileum Jaargang 10 jaar Orthofyto 1. Redactioneel, basisvoeding voor een gezonde geest met de voedingsdriehoek Faché p Ontspoord hersenmetabolisme in balans brengen p Het Alzheimerpreventieplan p Hart- en vaatziektes p Neurologie p Prostaatkanker p Toxiciteit p Sterk schommelende bloedglucosespiegel: de vergeten dementiefactor p Kunnen voedingssupplementen Parkinson helpen voorkomen p Achter de schermen van Ginkgo biloba, de werkingsmechanismen p ADHD een nutritioneel deficiëntie syndroom p. 408 COVERSTORY WAT IS PSYCHISCHE GEZONDHEID? Een optimale psychische gezondheid weerspiegelt zich in productieve activiteiten, bevredigende relaties met anderen en de mogelijkheid tot aanpassen en omgaan met tegenslagen. Niet alle psychische stoornissen zijn zichtbaar op een hersenscan. Dat een multidisciplinaire aanpak bij storingen van de psyche het meest kans op succes heeft, lees je in deze editie van Orthofyto. Orthofyto Jg. 10, nr

4 Publi Media BSOM-VIOW ORTHOFYTO met ORTHOTRENDS Een gids voor Orthomoleculaire preventie en Orthomoleculaire Substitutie Therapie verschijnt 6 maal per jaar brengt u het meest uitgebreide orthomoleculaire voedings- en geneeskundig blad voor alle gezondheidsverzorgende professionals en gezondheidsbewuste mensen. Hoe abonneren? Betaling geldt als enige abonnering Voor België: storting van 30 op rek. nr. FORTIS REDACTIONEEL Dit Orthofyto-nummer heeft als thema psychische gezondheid. Uit de verschillende voedingsdriehoeken die het VIOW heeft samengesteld wordt zeer duidelijk in welke mate het eetgedrag van de mens bepalend is voor zijn lichamelijke gezondheid. Deze redenering geldt nog in grotere mate voor de werking van de hersenen. Gemoedstoestand, mentale alertheid, geheugen, reactiesnelheid, stressbestendigheid en motivatie worden zeer sterk beïnvloed door datgene wat men dagelijks eet en drinkt. Belgen hebben het meest te lijden onder de giftige stofdeeltjes BASISVOEDING VOOR EEN GEZONDE GEEST MET DE VOEDINGSDRIEHOEK FACHÉ Voor Nederland: storting van 34 op rek. nr. IBAN: BE /41 BIC code: GEBABEBB Abonnement loopt automatisch verder indien geen schriftelijke opzegging twee maand op voorhand. Jaarabonnementen 6 nummers België: 30. Nederland 34. Prijs per nummer: 6,20 of 7 (Nl). Prof. Dr. Linus Pauling tweevoudig Nobelprijswinnaar introduceerde in 1968 voor het eerst de term Orthomoleculair in Science: alle stoffen, moleculen of handelingen die niet toxisch en niet vreemd aan het lichaam zijn, die het lichaam biochemisch en fysiologisch normaal kan verwerken zonder enige schade en die op de juiste tijd met de juiste dosis biochemisch individueel dient gegeven of geëlimineerd te worden. (verruimde betekenis uit Science 160: , 1968) in de lucht De hersenen zijn een metabool zeer actief orgaan. Het heeft heel veel eetlust, maar het is ook bijzonder kieskeurig. Enkel de beste voedingstoffen zijn goed genoeg om het lang optimaal te laten presteren. België is in de wereld de absolute, maar trieste nummer één in het aantal zelfmoorden. Ook depressies, burn-out en vermoeidheid zorgen er bij ons voor dat mensen sneller volledig uitgeblust en op non-actief worden geplaatst. Wetenschappers geven verschillende oorzaken aan waarom dit gebeurt. De hectische samenleving is uitputtend. Een nieuw Europees rapport (1,2) van einde februari 2005 toont aan dat Belgen het meest te lijden hebben onder de giftige stofdeeltjes in de lucht. We leven volgens het eindrapport Clean Air For Europe (CAFE) 15,4 maanden minder lang. Finland is op het oude continent het land waar de luchtvervuiling voorlopig de minste impact heeft op de levensverwachting (3,7 maand). De bijgevoegde kaart spreekt boekdelen. Deze Europese kaart geeft de vermindering van levensverwachting die veroorzaakt wordt door de luchtvervuiling per land aan (referentiejaar 2000) De studie Clean Air for Europe spreekt enkel over de dodelijke gevolgen van de toenemende luchtvervuiling. Men praat bijvoorbeeld niet over de invloed op ziektebeelden en in welke mate de lucht die we inademen ook een invloed heeft op de kwaliteit van ons denkvermogen. De juiste natuurlijke en zuivere stoffen zijn nodig voor de hersenen De hersenen hebben, om optimaal te functioneren, immers op ieder ogenblik van hun bestaan de juiste natuurlijke en zuivere stoffen nodig om het concentratievermogen op peil te houden, de motivatie en het geheugen te verbeteren, de reactiesnelheid en de stressbestendigheid te verhogen en het vroegtijdig afsterven van neuronen (hersencellen) te voorkomen. De hersenen zijn een vreemd orgaan omdat het zeker niet zo dynamisch is als andere organen in het menselijk lichaam. Een hersencel die afsterft, kan niet vervangen worden door een nieuwe. De longen en de lever bijvoorbeeld kunnen dit 380 Orthofyto Jg. 10, nr

5 REDACTIONEEL voor een deel wél. Dit betekent dat de hersenen zeer gevoelig zijn voor schade die toegebracht wordt door vrije radicalen via ademhaling, voeding en stress. De hersenen beschikken ook over lage concentraties aan antioxidanten die ze kunnen beschermen tegen toxische indringers. De hersenen zijn bovendien zeer actief. Dit betekent dat er door de neuronenactiviteit automatisch al veel vrije radicalen worden gevormd. Kortom het is duidelijk dat de hersenen zonder de juiste aanvoer van antioxidanten via voeding of supplementen bijzonder kwetsbaar zijn. De voedingsdriehoeken van het VIOW bieden een voor iedereen haalbaar voedingsconcept aan Het toenemend aantal verkeersongevallen, de stijgende criminaliteit en vormen van psychologische en lichamelijke agressie vormen samen met de al vermelde zelfmoorden en verschillende vormen van depressie de zichtbare bewijzen dat er iets grondig fout loopt met de voeding van ons denkvermogen. De voedingsdriehoeken van het VIOW bieden op dit vlak een voor iedereen haalbaar alternatief aan. In dit redactioneel artikel worden enkel maar enkele essentiële richtlijnen gegeven hoe mensen hun hersenen de juiste voeding kunnen geven. De gezondheid van ons brein is niet alleen afhankelijk van hoeveel (of hoe weinig) vet men eet. Vooral de soort vetten is essentieel. Intellectuele prestaties eisen de voortdurende aanwezigheid van omega-3 vetzuren. Die zijn terug te vinden in niet vervuilde vis of in visoliesupplementen. Omega-3 vetzuren zijn van cruciaal belang om de elasticiteit en de prestaties van de celmembranen van de neuronen perfect te houden. Een andere belangrijke component om de alertheid te verbeteren is voeding waarin de precursoren zitten van belangrijke neurotransmitters. Eén van hen is choline, een vetachtige B-vitamine die teruggevonden wordt in eieren. Uit studies blijkt dat choline-suppletie de geheugenfunctie en de reactiesnelheid kan verbeteren. Choline vermindert ook vermoeidheidsverschijnselen. De gemoedstoestand en de mentale draagkracht van mensen worden ook zeer sterk beïnvloed door de B-vitaminen. Het is bekend dat de Westerse bevolking een marginaal tekort heeft aan vitaminen uit de B-groep. Bovendien wordt er ook meer recreatief gesport waardoor heel veel wateroplosbare vitaminen B worden opgebruikt. Het joggingsyndroom in Amerika toont aan dat joggers dringend vit B s nodig hebben. Ze zijn de bougies van het metabolisme, dus ook van de hersenen. De bloed-vet-depressie relatie Mannen en vrouwen die milde tot matige depressies willen genezen zonder antidepressiva doen er goed aan om een voedingspatroon te volgen dat zeer laag is in slechte vetten, nl de niet essentiële meervoudig onverzadigd vetzuren, de transvetzuren, de verzadigde vetzuren. We nemen eveneens te veel omega-6-vetzuren (linolzuur) in met onze dagelijkse voeding. Linolzuur wordt als een smaakverbeteraar in vele voedingsmiddelen gebruikt. De balans tussen de omega-6 en omega-3 vetzuren is in disbalans in het nadeel van de laatste. De niet gezondheidsbevorderende vetten worden beperkt tot 15% van het dagelijkse aantal calorieën. De bedoeling is enerzijds het triglyceridenniveau in het bloed te laten dalen en de goede HDL-cholesterol te laten toenemen en anderzijds de kwaliteit van de triglyceriden te optimaliseren. Naarmate triglyceriden dalen of kwalitatief verbeteren verminderen ook de depressieve gevoelens. Glueck et al. ontdekte reeds in 1994 dat een vetarme voeding, met uitzondering van de omega- 3 vetzuren, binnen de zes weken zorgt voor een significante daling van het aantal triglyceriden en een vermindering van de depressieve gevoelens. Te veel (slechte) vetten zorgen immers voor een abnormale viscositeit van het bloed. Te dik bloed kan onvoldoende zuurstof transporteren naar de hersencellen waardoor er neuronale schade ontstaat. De gevolgen hiervan zijn depressies, agressiviteit en vervroegde dementie. Voedingsgewoonten die zorgen voor een lage triglyceridenwaarde normaliseren de viscositeit van het bloed en garanderen een voldoende zuurstoftoevoer naar de hersenen waardoor depressies en agressie zonder enige vorm van medicatie kunnen verdwijnen. Het is echter duidelijk dat niet alle psychologische en psychiatrische ziektebeelden toe te schrijven zijn aan te hoge triglyceridenconcentraties. Het is in geval van depressie of agressie echter zeker de moeite waard het triglyceridenniveau te laten bepalen en zonodig te laten dalen. Deze eenvoudige voedingsmaatregel kan volgens verschillende wetenschappers duizenden mensen terug een hoogwaardige levenskwaliteit geven, zonder dat ze versuft en verdoofd worden door antidepressiva. Referenties Walter OM Faché Uw hoofdredacteur Walter OM Faché 1. Baseline Scenarios for the Clean Air For Europe (CAFE) Programme, Final Report (Corrected version), International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA), 2/ CAFE_files/Cafe-Lot1_FINAL(Oct).pdf 2. Air pollution causes early deaths, BBC Health News, 2/ health/ stm GEZONDHEIDSBISTRO 8: LEVENSKUNST 5 avonden van 19u tot 22u of 5 namiddagen van 14u tot 17u 1. De "voedingsdriehoek Faché" gebruiken in de keuken ma nam. 28 feb '05 Walter Faché do avond 03 maa '05 2. Gezond ontbijten, praktische recepten en proeven ma nam. 18 apr '05 Walter, Karine wo avond 20 apr '05 3. Wat kunnen wij van het Oosten leren? Een Boedistische en Taoistische levensbeschouwing ma nam. 06 jun '05 Prof. Dr. Ulrich Librecht di avond 07 jun '05 4. Kruidige geheimen, praktische recepten en proeven do nam. 29 sep '05 Walter, Karine ma avond 26 sep '05 5. Orthomoleculaire medicinale dranken, proeven do nam. 20 okt '05 Walter, Karine do avond 27okt '05 Bijdrage: 35 per avond of 140 voor de volledige reeks van 5 avonden. Met opleidingscheques Vlaamse Regering kost deze opleiding 50% minder! Info: Gepensioneerden en huisvrouwen kunnen niet genieten van deze reductie. Waar? Congreszaal Larenhoeve, Kerkstraat , B-9270 Laarne RESERVATIE is noodzakelijk. Tel of fax INSCHRIJVINGSSTROOK BISTRO 8 Stort... op Rek. nr. FB van het VIOW of betaalt met opleidingscheques Naam:... Voornaam:... Adres:... Tel: Beroep:... Komt alle 5 avonden of omcirkel avond Komt alle 5 namiddagen of omcirkel namiddag Handtekening: Orthofyto Jg. 10, nr

6 HERSENMETABOLISME Walter OM Faché, Orth. Biochemicus ONTSPOORD HERSENMETABOLISME IN BALANS BRENGEN ORTHOMOLECULAIRE KARAKTERISTIEKEN VAN HET HERSENMETABOLISME ONDERZOEKEN Te veel geld en tijd worden verspeeld aan psychosociale verklaringen voor seniliteit en andere psychische ziekten, terwijl er te weinig aandacht gaat naar de biochemische basis van deze degeneratieve hersenziekten. Een ontspoord hersenmetabolisme is vooral het gevolg van een langzame vergiftiging (exogene en endogene toxinen) en een hoge vrije radicalen-pathologie. De diagnose is in het begin moeilijk te stellen. Er kunnen onderzoeken zijn verricht door reumatologen, orthopedisch chirurgen en zelfs psychiaters voordat men uiteindelijk bij de juiste specialist terechtkomt: de neuroloog. Vaak is het pas de neuroloog die de diagnose stelt en de juiste behandeling start. Wanneer zullen orthomoleculaire artsen en therapeuten het grote belang inzien van een ingrijpende preventie om de geestelijke gezondheid van de patiënt vroegtijdig te ondersteunen? Degeneratie van de substantia nigra en het corpus striatum veroorzaakt dopaminedeficiëntie De organische oorzaak van een ontspoord hersenmetabolisme ligt in de degeneratie van de substantia nigra en het corpus striatum. De hersenschade treft één van de meest belangrijke boodschappers van het centraal zenuwstelsel: dopamine. Deze neurotransmitter is verantwoordelijk voor spiertonus, verticale stand, spiersterkte, libido, en de emotionele stuwkracht. Voorbeeld: Het fundamenteel onvermogen van bepaalde hersencellen om dopamine aan te maken is bijvoorbeeld bij Parkinson te wijten aan een onvoldoende energieproductie in deze cellen. De cellen zijn eenvoudig niet in staat de energie te genereren die nodig is voor de normale activiteiten. Het orthomoleculair beleid zal dan eerder steunen op een biochemische energieproductie-interventie dan op een symptomatische dopaaanvulling. Een versnelde celdood in de substantia nigra leidt tot Parkinson en een versnelde celdood in de hippocampus leidt tot de ziekte van Alzheimer! Vele Parkinsonpatiënten vertonen ook in mindere of meerdere mate Alzheimer-symptomen en omgekeerd! Andere mengvormen zijn eveneens schering en inslag! Vanaf het 40ste levensjaar dalen de concentraties aan hersenneurotransmitters. Dopamine daalt met ongeveer 12% per decennium! Hersenen zijn het meest zuurstofhongerig weefsel (1-3) De hersenen vormen ongeveer 6% van ons volwassen gewicht, maar gebruiken minstens 20% van alle zuurstof in het lichaam om energie te genereren. Dit betekent dat zuurstof ononderbroken naar de hersencellen moet doorstromen. Dit kan slechts indien de respiratie-enzymen intact blijven en permanent de optimale geschikte co-factoren verkrijgen. (cfr Otto Heinrich Warburg Nobelprijs respiratieenzymen). (Fig 1) Bovendien moet glucose steeds in optimale hoeveelheden beschikbaar zijn en geen metabole accumulatie geven van anaërobe metabolieten. Enzymsystemen Coënzymen NAD Riboflavine (vit. B1) FAD Thiamine (vit. B2) FMN Niacine (vit. B3) Cytochromen Co-enzym Q10, FeS, Cu Tabel 1: Zuurstof-carrier capaciteit hangt af van de volgende coënzymen. Het leeuwenaandeel van alle opgenomen suikers (45%) uit de voeding gaat naar de hersenen en slechts 10% naar de spieren. De hersenen staan voortdurend onder hoge zuurstof- en vrije radicalendruk! Een optimale zuurstof-carrier capaciteit mét co-enzymen is noodzakelijk voor een de cel van het hersenweefsel. (tabel 1) De zuurstofcapaciteit is dus van kapitaal belang voor de hersenen. Dit betekent echter dat de vrije radicalenpathologie dan ook uitgebreid kan toeslaan omdat de hersenen vol zitten met onverzadigde vetten die gemakkelijk oxideren (lipidperoxidatie). Voorbeeld: Seniliteit is een toestand van neuron-inactiviteit (latente neuronen) veroorzaakt door anaërobe ademhaling van de cellen. Het is uitgesloten seniel te worden wanneer een optimale aërobe ademhaling wordt onderhouden! Voorbeeld: Ook bij ADHDkinderen vindt men een zuurstofgebrek van de hersenen. Hersenen verbruiken 25% van alle zuurstof die via de longen binnenkomt. Lichamelijke en emotionele stress, angst of zich onveilig voelen doet spanning in het achterhoofd ontstaan waardoor er minder bloedtoevoer naar de hersenen gaat. De voorkwab en hersenstam worden minder actief en de hersenen functioneren minder goed (hersenstam is het centrum van ademhaling, hartwerking, waken en slapen). Afvalstoffen hopen zich op en worden onvoldoende afgevoerd, gebrek aan zuurstof in de hersenen leidt tot activiteitsvermindering. De hersenen krijgen te weinig energie De RBC kleven aan elkaar tot rouleauvorming en kunnen niet meer in de fijne capillairen doordringen. Bovendien vermindert dit hun capaciteit om zuurstof te fixeren en af te geven aan de weefsels. LBA-onderzoek (LBA = levend bloed analyse) en oftalmologisch onderzoek (van de kleine bloedvaatjes in het oog) tonen geen rode bloedcellen indien een aggregatie van bloedcellen aanwezig is. Deze patiënten vertonen een 382 Orthofyto Jg. 10, nr

7 HERSENMETABOLISME Permanent glucose aanbod voor de hersenen gluconeogenese biotine in lever 2. Celademhaling in de hersenmitochondriën bleek, opgezwollen, pafferig aangezicht, hebben geen alerte ogen en leiden aan moeheid, spanning en angst. Behandeling met niacine of vit. B3 reduceert alle symptomen en de patiënt verkrijgt zijn normaal uiterlijk en zijn gelaatskleur terug. Vit. B3 laat geklonterde bloedcellen uit elkaar vallen. Deze vitamine zorgt voor een onderling afstoten van de bloedcellen door een verhoging van de electronegatieve lading op elke cel. Bij de energieproductie in de hersenen zijn vitale stoffen nodig zoals glutamine, carnitine, vit. B3, liponzuur, biotine, vit B5, complexe polysacchariden Melkzuur Lactaat Lactaat-acidose Respiratieketen elektron transfer H 2 O... O 2 Anaërobe glycose... alle B s, CoQ10, Mg, tryptofaan, zuurstofgas, fosfor en glutamaat.(fig 1) Cross-linking van glycogeen Glucose (6C) glycolyse (afbraak) in mitochondria hersenen CoQ10 Pyruvaat 3C 1. Aërobe glycose Oxidatieve fosforilatie magnesium vitale biochemische NADH red ox +2e - -2e - red +2e - -2e - red ox +2e - ATP + P vit B3 NAD + stoffen in het lichaam (4,5) Door overmatige oxidatie zullen bepaalde metabolieten met elkaar een verbinding (crosslinking) aangaan. Een gecrosslinkte proteïne kan haar functie niet langer uitvoeren en kan niet meer gehydrolyseerd worden ATP door enzymen (analoog proces bij vulkanisering van rubber!). Quinonen, chroomindolen (dopachroom, noradrenochroom, adrenochroom), aldehyden, oxiderende ionen zoals koper, antilichamen, polyhaloderivaten, vrije radicalen, lipidperoxidatieproducten, kunnen gemakkelijk crosslinken in het lichaam. Deze stoffen versnellen niet alleen het verouderingsproces, maar induceren ook seniliteit en andere hersenstoornissen. Een verscheidenheid aan oorzaken kunnen de daders zijn van crosslinking. Walter OM Faché, Orth. Biochemicus 3. Tijdens ketogenese worden ketolichamen als energiebron gebruikt in hersenen ketogenese Oxidatieve decarboxylatie liponzuur Citroenzuur- cyclus of krebscyclus min elektronen in lever Vetzuren Acetyl-Coenzym A 3-hydroxybutyraat acetoacetaat acetoacetyl-coa acetyl-coa BIOCHEMISCHE DRAAISCHIJF glutamaat energierijke stof nodig voor alle biochemische processen Figuur 1. Hersencellen hebben permanent zuurstof en glucose nodig. Bij een tekort aan glucose worden twee biochemische systemen ingezet: de gluconeogenese en de vorming van ketonlichamen. Tabel 1: naar hersenen Acetyl-Coenzym A 2C vit B5 2 CO 2 +H 2 O Oorzaken van cross-linking blootstelling aan straling UV-licht stress roken overmaat aan zuurstof zware metalen vrije radicalen toxinen, vreemde stoffen lage eiwit-turnover aldehyden (formaline) suikers (diabetes mellitus) psychische overbelasting lichamelijk overbelasting Orthofyto Jg. 10, nr

8 HERSENMETABOLISME Walter OM Faché, Orth. Biochemicus Cross-linking gebeurt permanent in het lichaam en brengt enorme schade toe aan weefsels en organen. Gecross-linkte bloedvatwanden verliezen hun elasticiteit en worden broos, proteïneketens verkorten, worden minder permeabel voor de transfer van essentiële nutriënten naar de cellen, zwellingscapaciteit vermindert, de weerstand tegen hydrolasen en andere enzymen verhoogt. Wij moeten cross-linking preventief en curatief aanpakken. Een hele batterij orthomoleculaire hulpmiddelen staan ter beschikking om alle oorzaken van cross-linking te neutraliseren. Begin vooreerst met het vangen van de vrije radicalen, enerzijds met voeding rijk aan antioxidanten, anderzijds met antioxidant enaanvullingen. Een goede antioxidantenaanvulling dient minstens te bestaan uit: vitamine E (1000 I.E.), vitamine C- complex met bioflavonoïden, carotenoïde complex ( I.E.), L-cysteïne/glutathion (450mg/50mg) en selenium (200 mcg). Vermijd dat eiwitten te oud worden zodat ze sneller kunnen cross-linken. Vernieuw sneller je lichaamseiwitten door de turn-over te verhogen. De turnover wordt bepaald door de balans tussen de afbraak van de oude eiwitten en de opbouw van nieuwe eiwitten. De eiwitsynthese kan geactiveerd worden met ginseng (duurt ± 3 maanden vooraleer de vitaliserende werking van Ginseng zich openbaart!) en Velsei-bast of velvet van het gewei van een hert (in China een topproduct en in Nederland verkrijgbaar). De eiwitsynthese heeft ook alle essentiële aminozuren nodig en de twee belangrijkste co-factoren vitamine B6 en zink. Cheleer dagelijks (vgl. koffiezetapparaat) met melkzuur. Melkzuur kunnen wij zelf aanmaken bij een snelle wandeling van 30 min. waarbij je goed warm krijgt zonder te zweten: zwemmen, fietsen, dagelijks de oefening van Dr. Le Compte uitvoeren (strijkijzer 10 min. gestrekt voor je houden). Drink dagelijks een 384 halve liter karnemelk (echt gekarnde!), het melksuiker uit melkproducten wordt in de maag tot melkzuur omgezet. Melkzuur kan je ook halen uit yoghurt, zuurkool, zure augurken, kiemen en maretak. Zorg wel voor biologische producten zonder enige toevoeging. Yoghurt die tweemaal verhit werd, waar fruit of fruitsap werd aan toegevoegd en nog gezoet met suiker is volledig waardeloos! Goede orthomoleculaire cheleerders zijn acidophilus, gefermenteerde melkproducten, Vit. E-complex, knoflook, luzerne, rutine, alginaten en groenten. Je vindt alle voedingsmiddelen en voedingsstoffen die dagelijks de toxische stoffen in het lichaam kunnen cheleren in de nieuwe Voedingsdriehoek Faché. Optimale hormoonspiegels en immuniteit voorkomen hersenstoornissenenergie Verbeter het hormoon- en immuunsysteem met Ginseng, Eleutherococcus (wortel, plant komt uit Oost-Siberië), RNA-extract (3x400 mg/d), thymusklierextract (300 mg/d), vit. A (5000 I.E./d) en zink (30 mg elementair zink/d). Regelmatige lichaamsbeweging verhoogt de aanmaak van het groeihormoon en stimuleert de immuniteit. Een juiste voeding - uit de voedingsdriehoek Faché te kiezen - ondersteunt het hersenmetabolisme. Essentiële vetzuren, ongeraffineerde voedingsmiddelen, meer verse biologische groenten en fruit, een verscheidenheid aan peulvruchten, regelmatig voedingsmiddelen uit de cepaënengroep, verse noten, zaden, pitten, kiemen en scheuten, een beperking op de inname van zuivelproducten (liefst gefermenteerde producten), een drastische vermindering van de granen (koolhydraten), extra gedroogde groenten en fruit zullen er samen voor zorgen dat je de nodige nutriënten voor het hersenmetabolisme binnen krijgt! Zoek bijvoorbeeld in de driehoek naar de mogelijke bronnen voor silicium en je zal deze vinden in groepen A2, A3, B5, D10, F13 en H15: in heermoes of akkerpaardestaart, zemelen, schil van fruit en groenten, bamboescheuten, volkorenbrood, haversap of thee. Je kan ook een orthomoleculaire aanvulling van silicium innemen: Biosil 7 druppels 1 à 3 maal per dag. In de monografie nr 68 Voedingsdriehoek Faché in de keuken vind je honderden adviezen over het snel en gezond gebruik maken van de vijftien voedingsgroepen. Je kan deze monografie bestellen bij het VIOW. Chalonen vertragen veroudering en seniliteit (6-10) Chalonen zijn weefselspecifieke anti-mitotische messenger moleculen die in alle weefsels de celdeling inhiberen. De antimitotische kracht van chalonen wordt versterkt door adrenaline en glucocorticoïd hormoon. Dit is de reden waarom cellen s nachts tijdens de slaap zich sneller delen wanneer de adrenalinesecretie lager is. Chalonen vertragen veroudering en seniliteit. (Fig 2) Neuronen delen zich niet zodat deze cellen langer leven dan de cellen die frequent delen. Op zeventigjarige leeftijd zijn reeds 10% neuronen afgestorven! Adrenaline kan gemakkelijk oxideren in aanwezigheid van zuurstof en vormt hierbij adrenochroom, een potentieel extreem krachtig mitotisch gif dat de celdeling doet stoppen. Adrenochroom kan verder worden omgezet tot twee indolen. Eén van deze indolen, adrenalutine, is toxisch en beïnvloedt de helderheid van denken. Adrenochroom is ook een synaptische blokker. (Fig 2) In voldoende aanwezigheid van vit. B3 of niacine, die de NADniveaus onderhoudt, verlaagt de vorming van adrenochroom. (Fig2) Alle antidoten van adrenochroom werken therapeutisch voor schizofrenie en andere hersenstoornissen. Cerebrale allergie, malnutritie en stress triggeren alle reacties bij denkstoornissen. Hersenen zitten vol meervoudig onverzadigde vetzuren (MOVZ) Onze hersenen bestaan uit meer dan 60% vetten, vooral de meervoudige onverzadigde vetzuren (MOVZ). Myeline rond zenuwvezels, die de overdracht van zenuwimpulsen versnellen, bestaan uit 75% vetten: vetzuren, fosfolipiden, cholesterol en proteïnen. Wanneer myeline wordt beschadigd, vertraagt de snelheid van de zenuwgeleiding. Voorbeeld: Bij de ziekte van Parkinson is niet alleen de zenuwbesturing van de spieren aangedaan, maar ook de zenuwbesturing van de huid en diverse organen: vette huid, overmatige speekselvloed, trage stoelgang, Cellulaire malnutritie als eerste en vroegste factor bij vroegtijdige veroudering Alle degeneratieve hersenstoornissen hebben een ontoereikende nutritie in de cellen gemeenschappelijk. Dit is te wijten aan: ontoereikende nutriëntentoevoer, inefficiënte distributie van nutriënten door circulatiestoornissen, ineffectief gebruik van nutriënten door enzymdeficiënties en accumulatie van schadelijke metabole afvalstoffen (slakken). Deze vijf oorzaken treden niet onmiddellijk samen op, doch de ene is de oorzaak van de Orthofyto Jg. 10, nr

9 HERSENMETABOLISME Walter OM Faché, Orth. Biochemicus 1. Inhibitie mitosis cerebrale allergie vit deficiëntie toxisch beïnvloed 2. helderheid van denken Adrenochroom Noradrenochroom 4. Figuur 2. Chalonen vertragen veroudering en seniliteit volgende. De eerste en vroegste factor bij alle ontsporingen van het hersenmetabolisme is een chronische deficiëntie van essentiële nutriënten. De oorzaak van de meeste vroegtijdige aging (veroudering) en uiteindelijk van seniliteit is chronische malnutritie of ontoereikende nutriëntentoevoer! Voedingstechnologie leidt tot een chronische malnutritie door natuurlijke voeding om te zetten in artefarct-voedsel of ersatz voedsel. Voedingstechnologische producten missen het whole food label omdat de moderne technologie de volledige, vitale natuurlijke voeding heeft geraffineerd en gesplitst in afzonderlijke componenten. Deze geïsoleerde voedingscomponenten noemen wij kunstproducten of artefactenvoeding! Voorbeelden zijn witte bloem, zuiver vet, zuivere sucrose, enz. Bovendien worden alle kunstmatige toevoegingen in deze technologische voeding wel afzonderlijk getest, maar nooit wordt de toxiciteit getest van de gecumuleerde combinatie van toxische stoffen in deze voeding. Het effect van de combinatie van 1800 additieven met de industrieel bewerkte en hoog calorierijke producten werd nog nooit biologisch getest. Moderne voedingstechnologen denken nog negentiende-eeuws, passen ultramoderne technologie toe zonder te begrijpen wat orthomoleculaire voeding is en beseffen niet dat zij de orthomoleculaire nutritionele waarde van onze voeding hebben uitgehold en uitgeput. Meer dan 60% van alle geconsumeerde calorieën zijn afkomstig van witte bloem, slechte vetten en suiker, allen non-nutritieve producten. Voorbeelden: Chlorering van granen doet het methioninegehalte sterk dalen doordat het gevormde stikstoftrichloride reageert met het aminozuur methionine tot methioninesulfoximine (veroorzaakt epileptie-achtige storingen). Bleking met chloor vernietigt ook de carotenoïden en de tocoferolen (beiden vitaminegroepen). Orthofyto Jg. 10, nr

10 HERSENMETABOLISME Walter OM Faché, Orth. Biochemicus Plaquevorming wordt vastgesteld bij Alzheimer, Multiple Sclerose,. (11) De hoge niveaus van essentiële vetzuren en de hoge metabole activiteit in de hersenen maken de hersenen speciaal gevoelig voor toxinen en schade. De noodzakelijke bescherming van dit delicaat orgaan is zeker één van de redenen waarom een bloed/hersen-barrière zich ontwikkelde. Hersen- en zenuwtoxinen overactiveren het eliminatiemechanisme waardoor onvoldoende toxinen worden opgeruimd. Trauma, infectie, hypoxie, chemische toxinen, activeren microgliacellen in de hersenen. Deze kleine microgliacellen behoren tot de neuroglia, het steunweefsel van het centraal zenuwstelsel, ze controleren de gezondheid van de omgevingscellen en worden sterk fagocytair indien zij beschadigde cellen detecteren. Zij migreren naar de plaats van schade, nemen pathogenen op, secreteren protease-enzymen, doden geïnfecteerde cellen en ruimen afvalmateriaal op. Er worden groeifactoren gesecreteerd die belangrijk zijn voor de vorming en het onderhoud van het centraal zenuwstelsel. Doch zij reageren steeds te sterk op schadesignalen om te waarborgen dat alle pathogenen worden vernietigd en al het cellulaire afval wordt verwijderd. Deze hyperactieve toestand, speciaal wanneer het inflammatieproces in t lichaam uit de hand loopt, initiëert de productie van amyloïdproteïnen en secreteren het cytokine interleukine-1. Deze sterk verhoogde fagocytaire functie versterkt de inflammatie en induceert bij andere hersencellen de productie van amyloïd. Het eindresultaat is dan plaquevorming zoals men die vaststelt bij Alzheimer, Multiple Sclerose,. Hoe de neuronen beschermen tegen schade? Houd de bloedvoorziening in de hersenen wijd open Beweging, ademhaling, yoga, ginkgo biloba, stimuleren de bloedtoevoer naar de hersenen. Vermijd chemische toxinen (12-15) Een belangrijke, significante toxinegroep zijn de organische solventia in verven, verfverdunners, reinigingsvloeistoffen, kerosine, benzine en vluchtige vloeistoffen. Recente studies tonen de ontwikkeling aan van neurologische stoornissen bij patiënten die langdurig werden blootgesteld aan n-hexaan of petroleumproducten en misbruik maakten van solventia. De schadelijke effecten zijn te wijten aan de activering van de microglia of rechtstreekse toxiciteit aan de neuronen. Patiënten met een genetische overgevoeligheid in hun overbelast cytochroom-p450 of fase-i eliminatiesysteem zullen eerder een negatieve fenotypische expressie vertonen en het ziektebeeld ontwikkelen! De mentale functies bij patiënten, die blootgesteld zijn aan organische solventia, verbeteren onmiddellijk als de toxiciteit verlaagt! Hersenletsels door solventiablootstelling veroorzaakt, kan versneld hersteld worden met fosfolipiden zoals lecitine en eigeel. Vrije radicalen vangen (16-20) De hersencelmembranen bevatten het hoogste percentages aan onverzadigde fosfolipiden van alle cellen in het lichaam en maken ze daarom extreem gevoelig voor lipidperoxidatie. Tekens van oxidatieve schade aan de hersenen worden waargenomen bij amyotrofe laterale sclerose (ALS), Huntington s ziekte, Parkinson, Alzheimer, Multiple sclerose, Verhoog de consumptie van antioxidanten via voeding en extra aanvullingen: carotenoïden, flavonoïden, vit. C en E, selenium, fyto-antioxidantia. Vit. E vertoont in het bijzonder een directe bescherming van de zenuwen tegen oxidatieve schade en resulteert in een verbeterde neurologische functie na suppletie. Ginkgo biloba beschermt specifiek het zenuwweefsel door de membranen te stabiliseren en vrije radicalen te vangen. Liposomale vorm van superoxidase dismutase (SOD) of parenteraal 2 injecties LIPSOD/ week. Lipidperoxidatie beschadigt celmembranen en cellulaire organellen van hersencellen en resulteert in neuronensterfte. Om deze schade te limiteren is het nodig om blootstelling aan oxidanten te verminderen (ozon in de atmosfeer, ranzige voeding, toxische chemicaliën) en de consumptie van antioxidantia in de voeding te verhogen en extra voedingsaanvullingen te gebruiken: Voorbeeld van een antioxidanten receptuur: Vit E: 400 à 1200 IE/d (tocoferolen en tocotriënolen) Vit C-complex: individualiseren tot bowel-tolerantiegrens! Carotenoïden: mg/d Selenium: 200 à 400 µg/d Mega Vit B-complex met minstens 50 mg B6, 50 mg B1 en 0,8 mg B9 (21) Zinkmonomethionine 150 mg/d (of 30 mg elementair zink) Referenties 1. Myers RE. Report to the Second Joint Stroke Conference, Reported in Medical Post, March 29, Walsh AC, Melaney C, Walsh B. Paper presented to the American Psychiatric association meeting in Toronto, Walsh AC Walsh BH. Presentile Dementia; further experience with an anti-coagulant Psychotherapy Regimen. J of American Geriatrics Society 22: , Bjorksten J.The crosslinkage Theory of aging. Finska Kemists Meds 80:23-38, Harman D, Piette LH. Free Radical Reactions in Serum. J of Gerontology 21: , Bullough WS. Aging of Mamals. Zeit. Fur Alternsforchung 27: , Hoffer A, Osmond H. The Hallucinogens. NY: Academic Press, Hoffer A. Dopamine, noradrenaline and adrenaline metabolism to methylated or chrome indole derivatives: two pathways or one. J of Orthomolecular Psychiatry, vol 14: , Dhalla KS, Pallab KG, Heninz R, Beamish RE, Dhalla NS. Measurement of adrenolutin as an oxidation product of catecholemines in plasma. Molecular and cellular Biochemistry 87:85-92, Matthews SB, Henderson AH, Campbell AK. The adrenochrome pathway; the major route for adrenaline catabolism by polymorphonuclear leucocytes. J of Molecular Cell Cardiology 17: , Streit WJ, Kincaid-Colton CA, The brain s immuune system. Sci AM 273: Hirata F, Axelrod J, Phospholipid methylation and biological signal transmission. Science 209: Uitti RRRJ, et al, Parkinsonism induced by solvent abuse. Ann Neurol 35: Pezzoli G, et al, N-hexane-induced Parkinsonism: Pathogenic hypotheses. Movement Dis 10: Shahi GS, et al, Parkinson s disease and cytochrome P450: A possible link? Med Hypoth 32: Beal MF, Aging, energy, and oxidative stress in neurodegenerative disease. Ann Neurol 38: Fisher LJ, Gage FH, Radical directions in Parkinson s diseazse. Nature Med 1: Muller DPR, Vitamin E and neurological function. Redox Rep 1: Michelson AM, Institut de Biologie Physico- Chimique in Paris. 20. Hendler SS, The doctors vitamin and mineral encyclopedia. Arrow Books London. 21. Mai J, et al, High dose antioxidant supplementation to multiple sclerosis patients. Biol Trace Element Res: 24; 109. Seminarie Bijscholing Chronisch vermoeidheidssyndroom 11 mei woensdagavond van 19u tot 23u of 12 mei donderdagnamiddag van 14u tot 18u in de congreszaal Larenhoeve Kerkstraat 101, 9270 Laarne Kostprijs: 35 euro met de volledige monografie * Gratis voor de leden VIOW Reservatie is noodzakelijk Tel. 09/ of Fax. 09/ Met opleidingscheques Vlaamse Regering kost deze opleiding 50% minder! info: 386 Orthofyto Jg. 10, nr

11 ALZHEIMER Orthomoleculaire Alzheimer-preventie én hulpmiddelen om mensen die aan de ziekte lijden te helpen! Dirk Bogaert, Wetenschapsjournalist HET ALZHEIMERPREVENTIEPLAN HIJ DIE ZEGT DAT IETS ONMOGELIJK IS, MAG NIEMAND ONDERBREKEN DIE AL HET MOGELIJKE DOET (CHINEES GEZEGDE) Het Alzheimerpreventieplan is bestemd voor mensen die bereid zijn de volle verantwoordelijkheid voor de eigen gezondheid op te nemen. De medische wetenschap ontsluiert traag maar zeker de oorzaken van de verschillende vormen van dementie. Het is echter overduidelijk dat een totaal genezende therapie nog jaren van ons verwijderd ligt. Alzheimerpreventie en de verdere degeneratie van de hersenen afremmen is, gezien de meest recente feiten uit de moderne geneeskunde, tot op heden de optie die de beste levenskwaliteit garandeert. De Amerikaanse neuroloog Philip Hodes geeft volgende adviezen om Alzheimer te voorkomen en de progressie van de ziekte af te remmen. Elimineer iedere bron van 1 aluminium tijdens het bereidingsproces van voedsel. Vermijd bijgevolg aluminium potten, bestek en folie. Zorg er ook voor dat de patiënt geen water of fruitsappen drinkt die verpakt zitten in aluminium blikjes. Deodorant uit aluminium busjes is ook taboe. 2 Pas ieder jaar een mentaal en lichamelijk detoxificatie programma toe. Dit moet gepaard gaan met een medisch opgevolgde vastenperiode. Verse groente- en fruitsappen staan hier centraal, samen met water en kruidenthee s. Zie voedingsdriehoek en drankendriehoek Faché 3 Laat alle zilver-, kwik- en amalgaamtandvullingen verwijderen. Lees VIOW-monografie nr. 27 van Walter Faché: Fluor en kwikbelasting biochemisch evalueren en orthomoleculair detoxificeren. Figuur 1. Het kleurverschil toont de door Alzheimer getroffen hersenen aan. Blauw is hier de normale, gezonde kleur. 4 Overweeg bio-oxidatieve therapieën. Ze zijn zeer efficiënt om extra zuurstof in de hersenen te krijgen en mensen beter te laten nadenken. Er wordt hier vooral gedacht aan ozontherapie, behandelingen in een zuurstofkamer, maar ook aan yoga-ademhalingsoefeningen en aërobe oefeningen. Maak dagelijkse wandelingen aan zee of in de bossen, kortom in gebieden waar de luchtvervuiling laag en zuurstof hoog is. 5 Neem dagelijks antioxidanten. Hier wordt vooral gedacht aan vitamine A, alle vitaminen uit de B-groep, foliumzuur, choline, inositol, vitamine E, vitamine C, vitamine P, fosfatidylserine, quercetine, L-cysteïne, L-methionine en de co-enzymen NADH en CoQ10. Een orthomoleculaire arts kan precies bepalen welke stoffen een patiënt nodig heeft. Het is de enige manier om optimale resultaten te realiseren. 6 Denk aan intraveneuze EDTA-chelatietherapie. Ze is zeer effectief om zware metalen zoals lood, cadmium, arsenicum, koper, ijzer, kwik en aluminium uit het lichaam te verwijderen. EDTA is een afkorting van ethyleendiaminetetra-acetaat, het werkzame bestanddeel bij chelatietherapie. Het is een zogenaamde chelator of chelerende stof. Deze term stamt uit het Grieks: chèlè betekent klauw en EDTA grijpt als het ware Orthofyto Jg. 10, nr

12 LUCHTVERVUILING Dirk Bogaert, Wetenschapsjounalist metaaldeeltjes als een klauw vast. In de bloedbaan ingespoten bindt het zich aan deze deeltjes. De hele verbinding (d.w.z. EDTA inclusief metaaldeeltjes) wordt vervolgens via de nieren uit het lichaam verwijderd. Lees VIOW-monografie 28 (Engels): Orale parentale chelatie. 7 Orthomoleculaire neurologen adviseren om een voedingsrotatiedieet toe te passen. De bedoeling hiervan is de voedingsallergenen waar men aan verslaafd is te elimineren. Alcohol, cafeïne, tabak, suiker, geraffineerde voedingsproducten, en voeding waar bewaar-, kleur- en smaakstoffen aan toegevoegd worden, moeten volledig vermeden worden. Men moet kiezen voor natuurlijke, biologische voeding. Zie voedingsdriehoek Walter Faché en lees VIOW-monografie 52: Het nutritioneel tien-stappenplan van het VIOW om degeneratieziekten te voorkomen. 8 Drink per dag minstens twee tot drie à vier liter zuiver drinkwater. Het is immers belangrijk de hersenen voldoende te hydrateren. 9 Probeer voldoende te transpireren. Transpiratie is een krachtige en natuurlijke manier om het lichaam te ontdoen van toxines. Transpireren kan o.a. door warm aangekleed aan sport te doen, een sauna te gebruiken, veel warme dranken te drinken in een warme kamer, of regelmatig cayennepeper te gebruiken. Het is algemeen bekend dat een aantal moderne, industriële toxines en pesticiden enkel het lichaam kunnen verlaten via de zweetklieren. De nieuwste inzichten: ApoE-e4 gen verhoogt de kans op het ontstaan van Alzheimer Mentale taken vereisen extra hersenactiviteit van gezonde, nietdementerende oudere volwassenen met een genetische variatie van de Apolipoproteïne-E allelen. Dat blijkt uit hersenscans. De ziekte van Alzheimer op latere leeftijd wordt geassocieerd met het voorkomen van ApoEe4. De aanwezigheid van ApoEe2 lijkt echter een beschermend effect te hebben. Een recente studie bevestigt veranderingen in de hersenactiviteit gedurende leer- en geheugenprocessen bij oudere volwassenen die genetisch een verhoogd risico hebben op het ontstaan van de ziekte van Alzheimer.(1) De Amerikaanse neuroloog Mark Bondi volgde twintig niet-dementerende senioren (gemiddelde leeftijd 76 jaar) tijdens een studie- en geheugenproef. Tijdens de test werd een MRI-scan van de hersenen genomen. De mensen met het ApoE-e4 gen toonden op de scan een veel grotere hersenactiviteit dan de tien proefpersonen met de ApoE-e2 variant. De ApoE-e4-groep liet een meer beperkte hersenactiviteit registreren op het ogenblik dat men een geheugenproef afnam, schrijft Bondi in het 8 februari 2005-nummer van Neurology. Volgens Bondi laat deze test met de MRI-scan toe om de allereerste signalen van de ziekte van Alzheimer op te sporen en genetisch te bepalen welke mensen het grootste risico lopen om de mentale aftakelingsziekte te krijgen. Indien we vooraf weten of het ApoE-e4 gen aanwezig is, kunnen we de betrokken patiënten preventief en veel efficiënter behandelen, aldus Bondi. De visie van de Amerikaanse neuroloog Mark Bondi wordt ondersteund door de Nederlandse wetenschapper Ewoud van Dijk die verbonden is aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.(2) Veel oudere mensen hebben beschadigingen van de kleine bloedvaten in de hersenen. De gevolgen van deze beschadigde kleine bloedvaten zijn zichtbaar op MRI-scans als kleine herseninfarcten en afwijkingen in de witte stof van de hersenen. Een hogere leeftijd, hogere bloeddruk en het roken van sigaretten vergroten de kans om binnen een periode van ruim drie jaar een toename in aantal en ernst van witte stof -afwijkingen en lacunaire infarcten te krijgen. Dit zijn risicofactoren die op zich al een grotere kans om dement of depressief te worden met zich meebrengen. Hoge bloeddruk blijkt een belangrijke risicofactor voor witte stof -afwijkingen en lacunaire herseninfarcten. Mensen met succesvol behandelde hoge bloeddruk hadden minder witte stof -afwijkingen dan mensen die ondanks therapie nog steeds een te hoge bloeddruk aanhielden. Homocysteïne is een aminozuur dat beschadiging van de bloedvaten kan veroorzaken. Mensen met een hoog homocysteïne gehalte in het bloed hadden drie keer zo vaak lacunaire herseninfarcten of ernstige witte stof - afwijkingen dan mensen met een laag homocysteïnegehalte. Het homocysteïnegehalte kan worden verlaagd door het innemen van bepaalde vitamines (B6, B12 en B9). Het APOE e4 gen en het amyloïd ß eiwit spelen een belangrijke rol bij het ontstaan van de ziekte van Alzheimer. Mensen die drager zijn van dit APOE e4 gen en meer amyloïd ß in het bloed hebben, blijken vaker witte stof -afwijkingen en lacunaire herseninfarcten te hebben. Onderzoekers waarschuwen voor het gebruik van Seroquel bij agressieve Alzheimerpatiënten Professor Clive Ballard van het Londense Institute of Psychiatry waarschuwt via het persagentschap Reuters en via een bijdrage in de British Medical Journal voor het gebruik van Seroquel bij Alzheimerpatiënten. De actieve stof quetiapine verergert de dementieverschijnselen. Patiënten worden nog meer verward en de geheugenfunctie verslechtert in vergelijking met mensen die een placebo kregen. AstraZeneca, Europa s derde grootste farmagigant, gaat niet akkoord met de bevindingen van professor Clive Ballard en zijn collega s. Seroquel werd oorspronkelijk op de markt gebracht om schizofreniepatiënten te helpen. Vandaag wordt het middel meer en meer door artsen voorgeschreven om de persoonlijkheidsveranderingen en de agressie van Alzheimerpatiënten te milderen. 45 % van de terminale Alzheimerlijders zou antipsychotica krijgen, zegt Clive Ballard. Twee andere antipsychotica, Zyprexa en Risperdal, verhogen het risico op een herseninfarct, Seroquel is duidelijk geen alternatief. Ballard volgde 93 Alzheimerpatiënten gedurende een periode van zes maanden. De cognitieve functies van de mensen die Seroquel gebruikten gingen dubbel zo snel achteruit in vergelijking met patiënten die een placebopil innamen. Degeneratie van de hersenen tijdig afremmen is de boodschap om niet in een situatie terecht te komen waarin de goedbedoelde voorgeschreven medicatie de symptomen nog kan verergeren. (3) Referenties 1. Mark W. Bondi, PhD, Wes S. Houston, PhD, Lisa T. Eyler, PhD and Gregory G. Brown, PhD. fmri evidence of compensatory mechanisms in older adults at genetic risk for Alzheimer disease. NEUROLOGY 2005; 64: Ewoud van Dijk. Oorzaken van cerebrale microangiopathie, 05/2004, een publicatie van de Erasmus Universiteit Rotterdam. 3. Faché OM Walter, Ontspoord hersenmetabolisme. Monografie nr. 67 VIOW Laarne. 388 Orthofyto Jg. 10, nr

13 vibracell : de natuurlijke krachtbron Voor een goede concentratie en een heldere geest. Gunstig bij koude handen en voeten. Bio-Biloba de eerste keuze met de laagste kost voldoet aan zuiverheidstest beste antioxidante vermogen Antioxidant activiteit in ginkgo biloba preparaten - Britse markt Vibracell is een vloeibaar voedingssupplement concentraat, samengesteld uit koud geperste sappen van verschillende groenten, fruit en kruiden van biologisch teelt (in de mate van het mogelijke) of uit teelt vrij van insecticiden, pesticiden, herbiciden en zware metalen. Al deze ingrediënten verschaffen het lichaam alle mineralen, vitaminen en oligo-elementen die het nodig heeft en dit met enkel 10 ml product. Vibracell is een voedingssupplement dat wetenschappelijk op punt gesteld werd door een team van artsen, therapeuten, voedingsspecialisten en biochimisten die heel nauwkeurig de componenten geselecteerd hebben en hun hoeveelheid en onderlinge comptabiliteit uitgewerkt hebben. Vibracell bevat noch chemische bewaarmiddelen, noch kleurstoffen en is volledig vrij van chemische additieven. Bovendien smaakt Vibracell heerlijk en is het zeer prijsgunstig vermits de dagelijkse kostprijs minder bedraagt dan de prijs van twee frisdranken. Vibracell verschaft niet enkel energie dankzij zijn componenten, maar ook trillingsenergie dankzij de biofotonen energieplaat die in elke doos zit: onder elke fles bevindt zich een energieplaat die de trillingsenergie van Vibracell versterkt. Twee Duitse professoren (Prof. Dr. Popp en Dr. Kohfink) hebben de positieve effecten van deze energieplaat wetenschappelijk aangetoond: de fotonen energieplaat verhoogt de Vibracell energie van (wat reeds veel is) naar (wat enorm is) Bovis eenheden. 18 verschillende producten Bio-Biloba Het beste preparaat is 50 x actiever dan het minst goede. Goede redenen om te kiezen voor Bio-Biloba Britse onderzoekers publiceerden de resultaten van een vergelijkend onderzoek tussen verschillende Ginkgo biloba produc ten op hun antioxiderend vermogen. Van de 18 geteste merken bleken er slechts enkele preparaten werkzaam te zijn. Bio-Biloba van Pharma Nord bleek hier de winnaar te zijn. Zowel de consumenten als de adviseurs moeten zich kritisch opstellen tegenover Ginkgo biloba-bereidingen die ze kopen of aanraden. Het etiket op het product kan een zeer hoge inhoud van Ginkgo-extract clai men, maar dat is geen waarborg voor zuiver heid of de beschermende eigenschap pen van dat extract. Op basis van onafhankelijke Ginkgotests kan er veilig gesteld worden dat Bio-Biloba beter presteert op gebied van werkzaamheid, prijs/kwaliteit én zuiverheid. Bio-Biloba is dan ook duidelijk de beste keuze voor diegenen die waarde hechten aan de voordelen van de gezondheidskwaliteiten van Ginkgo biloba. Drink elke dag Uw Vibracell voor een dag in topvorm. U voelt dat het werkt! Voor meer informatie, gelieve onze verdeler te contacteren: SANVITA Palokestraat 89, 1080 Brussel. Tel. & fax: Bio-Biloba is verkrijgbaar in apotheken in verpakkingen Made by GDI nv - Belgium. van 30, 60 en 150 Tel tabletten. Tel.: Fax.: Orthofyto Jg. 10, nr

14 Al kennis gemaakt met ons antioxidantenleger? Bij een groot aantal normale fysiologische processen zijn vrije radicalen onontbeerlijk. Pathofysiologische processen, externe agentia en andere factoren kunnen de hoeveelheid vrije radicalen extreem doen toenemen. Het lichaam beschikt over antioxidanten om de hoeveelheid vrije radicalen binnen veilige grenzen te houden. Indien er onvoldoende antioxidanten aanwezig zijn of de hoeveelheid vrije radicalen te groot is, hebben wij wat hulptroepen voor u klaar staan om de orde te herstellen. Indien u zich professioneel bezig houdt met het geven van adviezen over voeding en suppletie informeren wij u graag uitgebreid over onze producten. Wilt u als arts of therapeut meer weten over onze producten, maak dan een afspraak met onze vertegenwoordiger of vraag de uitvoerige informatie aan. Ook kunt u dagelijks tussen en uur terecht bij onze helpdesk: +31(0) Voor België: Energetica Nautura Benelux BV, Postbus 57, B Antwerpen 5, Telefoon +32(0) , gratis Fax: +32(0) Nutramin BV Postbus AH Badhoevedorp Telefoon +31(0) Fax +31(0) Wij helpen u helpen

15 INDUSTRIEEL LABORATORIUM & ADVIES VOEDING : bacteriologische en chemische analyses. WATER : bacteriologische en chemische parameters. SPECIALE TESTEN BACTERIOLOGIE : o.a. Legionella, sneltesten pathogenen. SPECIALE TESTEN SCHEIKUNDE : o.a. vetzuurprofiel (GC-MS). TOXIOLOGISCHE PARAMETERS : o.a. PCB. KWALITEITSHANDBOEK: zelfcontrole voor zuivel. ADVIES : algemene informatie bv wetgeving. OMGEVINGSCONTROLES : luchtmetingen, hygiënogrammen. ISO Erkeningsnr. 240 T Industriezone Vlamingveld Jabbeke tel: +32(0)50/ fax: +32(0)50/ Aktueel VIOW De digitale actualiteitsrubriek van het Ortho-Instituut VIOW Bezoek de website van het VIOW - Sinds einde januari 2005 beschikt het VIOW op haar website (www.viow.be) over een eigen nieuwsrubriek. U vindt er berichten die belangrijk kunnen zijn voor uw levenskwaliteit, maar die om onbekende redenen spijtig genoeg toch de klassieke media niet halen. U ontdekt in de volgende lijnen twee voorbeelden. Rilatine doet kankerrisico bij kinderen stijgen Kleine Amerikaanse studie legt een verband tussen Rilatine en een stijgend kankerrisico bij kinderen Uit een studie bij 12 kinderen die Rilatine nemen om ADHD-symptomen te bestrijden blijkt dat er na drie maanden gebruik chromosoom abnormaliteiten ontstaan in de witte bloedlichaampjes waardoor het kankerrisico bij de jonge mensen toeneemt. De ontdekking lijkt alarmerend, maar wetenschappers verklaren dat er veel grotere studies nodig zijn om de resultaten van dit eerste onderzoek te bevestigen of in twijfel te trekken. Vast staat dat het gebruik van Rilatine sterk stijgt en dat toeval of niet - ook het aantal kankergevallen bij kinderen onrustbarend toeneemt (zie het Kom op tegen kanker initiatief van dit jaar in Vlaanderen). Niemand beweert dat een kind dat Rilatine gebruikt kanker zal ontwikkelen, zegt toxicoloog Marvin Legator. Er bestaat nog geen zekerheid. De kleine studie toont enkel aan dat Rilatine misschien een vrij belangrijke risicofactor kan zijn. Rilatine werkt succesvol bij hyperkinetische of ADHD-kinderen, maar wordt ook meer en meer

16 voorgeschreven als leerpil voor jonge mensen die slecht meekunnen op school. Kinderartsen in Vlaanderen en Nederland noemen die trend gevaarlijk. Rilatine is een soort amfetamine, die ADHD-kinderen (Attention Deficit/Hyperactivity Disorder) toelaat om zich beter te concentreren. Gemiddeld één kind per klas lijdt aan ADHD (hyperactiviteit) of ADD (problematische aandachtsstoornissen). Rilatine werkt op een aantal hersenstoffen die de aandacht scherpen. ADHD-kinderen hebben een tekort aan deze stoffen. Rilatine verdwijnt na vier à zes uren uit het bloed. ADHD-kinderen nemen daarom s morgens en s middags een pilletje. Rilatine is een stimulerend product waarvan de werking op een amfetamine lijkt. Het werd méér dan vijftig jaar geleden goedgekeurd. De verkoop van Rilatine in de Westerse wereld is in de afgelopen 15 jaar met meer dan 500 procent gestegen. Uit diverse studies op dieren bleek al dat er een verband bestond tussen Rilatine en kanker. Tot vandaag was er geen bewijs dat het langdurige gebruik van het product ook in verband kon gebracht worden met het ontstaan van kanker bij kinderen. De nieuwe studie wordt binnenkort gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Cancer Letters, maar is nu al beschikbaar via de on-line editie van het blad. Onderzoekers van de universiteit van Texas rekruteerden voor de studie een twaalftal kinderen met ADHD. De deelnemers hadden een gemiddelde leeftijd van acht jaar en kregen van hun behandelende arts een voorschrift om 20 tot 50 milligram Rilatine te nemen per dag. Dat is de normale therapeutische dosis. De kinderen ondergingen een bloedonderzoek vooraleer ze begonnen met het gebruik van Rilatine. Een tweede bloedproef werd uitgevoerd nadat ze drie maanden Rilatine hadden ingenomen. De verantwoordelijke voor het onderzoek, dokter Randa A. El-Zein, ontdekte een verdrievoudiging van de chromosoomschade in de witte bloedcellen bij alle twaalf deelnemende kinderen. Het was voor ons verrassend en onrustwekkend dat alle kinderen die Rilatine gebruikten in een relatief korte periode chromosoomafwijkingen van de witte bloedcellen lieten registreren tijdens het tweede bloedonderzoek. De woordvoerder van de American Cancer Society, de oncoloog Herman Kattlove is sceptisch over de mogelijke link tussen Rilatine en het ontstaan van kanker bij kinderen. We lijden allemaal onder chromosoomafwijkingen. Het maakt deel uit van het leven van iedere cel. We beschikken gelukkig ook over een immuunsysteem die dergelijke schade kan herstellen. Dokter Kattlove verklaarde wel dat er dringend verder onderzoek nodig is om de ontstane twijfels rond Rilatine en gelijkaardige producten weg te nemen of te bevestigen. Sommige kinderartsen schrijven in de plaats van Rilatine natuurlijke visoliesupplementen voor om ADHD en ADD-symptomen te bestrijden. Mensen die zich willen verdiepen in de natuurlijke therapiemogelijkheden voor hyperactiviteit en aandachtstoornissen (ADHD/ADD) bij kinderen kunnen bij het VIOW de monografie 39 bestellen (Attention Deficit Hyperactivity Disorder of ADHD/ADD bij kinderen begrijpen). Geraadpleegde bronnen El-Zein, R. Cancer Letters, Randa A. El-Zein, MD, PhD, department of epidemiology, University of Texas M.D. Anderson Cancer Center, Houston. Marvin S. Legator, PhD, professor and director, division of environmental toxicology, University of Texas Medical Branch, Galveston. Herman Kattlove, MD, medical oncologist; spokesman, American Cancer Society. Stephen Feig, MD, professor of pediatrics, division of hematology-oncology, UCLA Jonsson Comprehensive Cancer Center, Los Angeles. Natuurlijke Vitamine E voorkomt ziekte en veroorzaakt geen extra doden Synthetische vit E is gevaarlijk! De media hebben veel aandacht geschonken aan een metaanalyse studie over vitamine E die onlangs verscheen in de Annals of Internal Medicine. Onderzoekers van de Johns Hopkins University kwamen er - na het terug analyseren van 19 studies - tot het besluit dat een dosis van 400 IE (IE = Internationale eenheden) vitamine E per dag het overlijdensrisico met 10 % liet toenemen. Het bestuur en de wetenschappelijke adviesraad van het Vlaams Instituut voor Orthomoleculaire Wetenschappen (VIOW) distantieert zich van deze studieresultaten. Vitamine E behoort samen met vitamine C tot de voornaamste antioxidanten die de levenskwaliteit van mensen kan verhogen. De vitamine levert ook een bijdrage tot het verlagen van de ziektekosten in dit land. Het VIOW noemt de meta-analyse van 19 studies speculatief omdat er nergens sprake is van het soort vitamine E. Natuurlijke vitamine E is immers veel waardevoller dan de synthetische vorm. De natuurlijke vitamine E wordt ook d- tocoferol genoemd. De synthetische soortgenoot krijgt de naam dl-tocoferol. In de meta-analyse is men ook onduidelijk over de gebruikte dagelijkse hoeveelheden. Ook de gezondheidstoestand van de proefpersonen die deelnamen aan de studies wordt niet juist omschreven. Het VIOW bekeek zelf de 19 betrokken studies en stelde vast dat de deelnemers allemaal ouder waren dan 60 jaar en dat hun gezondheidstoestand slecht was op het ogenblik dat ze vitamine E kregen toegediend. De wetenschappers bekeken vitamine E duidelijk als een medicijn voor een acute behandeling van een ziekte. Orthomoleculaire geneeskunde richt zich op preventief optreden. Het is daarom betreurenswaardig dat in deze meta-analyse geen enkel onderzoek werd opgenomen waarin het effect van vitamine E werd bestudeerd op jongere en gezonde mensen. In de medische literatuur zijn er meer dan studies beschikbaar die bewijzen dat vitamine E een veilig en waardevolle antioxidant is op voorwaarde dat men de natuurlijke vorm gebruikt en de dagdosis beperkt tot 1000 IE Een van de meest spectaculaire resultaten werd bereikt in de CHAOS studie. CHAOS staat voor Cambridge Heart Antioxidant Study. Aan dit onderzoek namen 2000 hartpatiënten deel. Ze kregen 400 tot 800 IE vitamine E per dag of een neppil (placebo). De patiënten die natuurlijke vitamine E kregen toegediend zagen hun risico op een hartaanval binnen het jaar met 77% dalen in vergelijking met de placebogroep. Het VIOW besluit dat natuurlijke vitamine E zeer veilig is indien de dosering niet hoger ligt dan 1000 IE. Enkel Alzheimerpatiënten hebben baat bij 2000 IE vitamine E per etmaal. Het gemiddelde Westerse voedingspatroon bevat slechts 10 IE vitamine E per dag. Vitamine E is o.a. belangrijk voor mensen met hart- en vaataandoeningen en diabetici. Vitamine E wordt belangrijker voor de mens naarmate hij ouder wordt. Vitamine E werkt anticarcinogeen omdat het zieke en slechte lichaamcellen vernietigt. Een studie die verscheen in de Proceedings of the National Academy of Science toonde aan dat vitamine E ook in staat is peroxynitriet onschadelijk te maken. Dat is een gevaarlijke vrije radicaal die veel meer voorkomt bij oudere mensen. Peroxynitriet beschadigt en vernietigt gezonde cellen en is een voorloper van cancerogene cellen. Peroxynitriet is ook betrokken bij het ontstaan van een aantal andere degeneratieve ziektebeelden. Daarom is het zeer belangrijk dat mensen zich met natuurlijke vitamine E blijven beschermen tegen dergelijke ziekmakende en dodelijke vrije radicalen.

17 DEMENTIE Dirk Bogaert, Wetenschapsjounalist STERK SCHOMMELENDE BLOEDSUIKERSPIEGEL: DE 'VERGETEN' DEMENTIEFACTOR! Een te sterk schommelende bloedsuikerspiegel is voor de hersenen min of meer te vergelijken met een roodgloeiende hete stroom lava na een vulkaanuitbarsting op aarde. Er wordt schade aangericht! Bloed met teveel glucose wordt immers biochemisch heet genoemd. Het verstoort de goede werking van de miljarden neuronen die de menselijke hersenen rijk zijn. Suiker bevordert de vorming van vrije radicalen zodat hersencellen voortdurend aangevallen worden door moleculaire terroristen. Fig 1 Een slechte bloedglucoseregulatie is een risicofactor voor dementie Tot voor kort werd dementie hoofdzakelijk in verband gebracht met de steeds ouder wordende bevolking, een gebrek aan lichamelijke en geestelijke activiteit en dubieuze voedingsgewoonten. Deze elementen blijven hun rol opeisen, maar er wordt de laatste maanden meer rekening gehouden met de vergeten factor. Onderzoek bij honderdjarigen toont immers aan dat een stabiele bloedsuikerspiegel een bepalende factor is om tot op hoge leeftijd gezond te blijven en mentaal alert te zijn. Uit een aantal studies blijkt trouwens dat een te sterk fluctuerende glucosespiegel aan de basis ligt van zeer veel ziektebeelden. Mensen met een slechte bloedglucoseregeling hebben meestal problemen met overgewicht. Deze gewichtige handicap vergroot het risico op het ontstaan van een te hoge bloeddruk, hartziekten, hersenbloedingen, kanker, artrose, glaucoom en diabetes, om enkel de voornaamste gezondheidsproblemen te noemen. Iedere ziekte die mensen krijgen wordt door wetenschappers meer en meer in verband gebracht met sterk variërende bloedsuikerwaarden en met het beginstadium van dementie. Moderne voedingsgewoonten leiden in veel gevallen tot insulineresistentie en hoge bloedglucosewaarden. Kortom, de snelle hap, fastfood en kant-en-klare maaltijden liggen mee aan de basis van het steeds toenemende dementieprobleem. In België leven er begin 2005 méér dan mensen die aan de ziekte van Alzheimer lijden. De wereldgezondheidsorganisatie verwacht een verdubbeling van het aantal patiënten tegen het jaar Uit een studie, waarin 6000 senioren in de leeftijdscategorie tussen 70 en 103 jaar werden betrokken, bleek dat patiënten met een te hoge bloeddruk, diabetes of hartklachten veel slechter scoorden in een aantal cognitieve testen dan senioren van dezelfde leeftijd zonder gezondheidsklachten.(1) Diabetes en prediabetes verhogen dementierisico Welk verband bestaat er tussen ziek zijn en het begin van dementie? Uit talrijke onderzoeken blijkt dat de meeste aandoeningen de hersencellen onder een chronische stresstoestand plaatsen. Daardoor wordt er in de neuronen een biochemisch vijandelijk klimaat gecreëerd die de cognitieve functies langzaam maar zeker ondermijnen. Veel wetenschappelijke studies tonen aan dat mensen met diabetes een sterk verhoogd risico hebben om dementie te krijgen. Suikerziekte Orthofyto Jg. 10, nr

18 DEMENTIE Dirk Bogaert, Wetenschapsjounalist veroorzaakt microvasculaire veranderingen die de bloedtoevoer naar de neuronen minder goed laat verlopen. Daardoor kan er een disfunctie ontstaan van het centrale zenuwstelsel. Metabole onregelmatigheden, zoals een sterk schommelende bloedsuikerspiegel, zorgen voor extra oxidatieve stress in de neuronen. Het Engelse, medische vakblad The British Medical Journal pleit voor het erkennen van een nieuwe ziekte die prediabetes heet. De Britse wetenschappers willen prediabeten behandelen omdat gebleken is dat mensen zonder suikerziekte, maar met een sterk schommelende bloedsuikerspiegel ook een verhoogd dementierisico hebben.(2) In veel kant-en-klaar voedsel worden geraffineerde koolhydraten gebruikt. Dit zijn fabrieksmatig geconcentreerde suikers die de producten een aangename smaak moeten geven. Ons lichaam kan geconcentreerde suikers maar heel slecht verwerken. Teveel (verborgen) suikers leidt tot hypoglycemie en suikerverslaving. Om suiker om te zetten in levensnoodzakelijke energie moet de pancreas (alvleesklier) insuline produceren. Door het regelmatig eten van geconcentreerde suikers verplicht men de pancreas om onbetaalde overuren te presteren. De alvleesklier slaat op hol en daardoor daalt het bloedsuikergehalte na verhogingen veel te sterk. Mensen raken vermoeid, worden zenuwachtig, angstig en duizelig. De drang naar zoete drankjes, snoep of alcohol is dan zeer sterk. Door aan die drang toe te geven stijgt de glucosespiegel weer en voelt men zich goed. Spijtig genoeg geldt hier dezelfde regel als bij alle andere vormen van verslaving. De feel good ervaring is zeer beperkt in tijd en de gezondheidsproblemen (van prediabeet naar diabeet) verergeren. Er treedt immers insulineresistentie op. Insulineresistentie wordt gekenmerkt door o.a. een nuchtere glucose die hoger ligt dan 6,1 mmol/l (normaal Fig 2 Bloedglucoseprofiel van een diabetespatiënt vertoont sterke schommelingen mmol/l) en een bloeddruk van 140/90 of hoger. Bij insulineresistentie zijn de lichaamscellen veel minder gevoelig voor insuline. Precies om die reden kan de glucose uit het bloed niet in de cellen worden opgenomen. De insulinereceptoren op de celwanden reageren onvoldoende op de aanwezigheid van insuline. Met andere woorden, een sterk schommelende bloedsuikerspiegel geeft mensen zonder diabetes niet enkel een burn-out gevoel maar ook een sterk verhoogd risico op vroegtijdige dementie. Chroom, zink en mangaan tegen suikerverslaving De voedingsupplementen chroom, zink en mangaan kunnen het probleem van een sterk schommelende bloedsuikerspiegel gedeeltelijk oplossen. Chroom is noodzakelijk voor opname van insuline door de lichaamscellen. Hierdoor heeft chroom een regulerende invloed op de glucosevoorraden in de cellen en het bloed, waardoor de stabiliteit van de bloedsuikerspiegel verbetert en periodieke hongergevoelens verminderen. Bij overmatige suikerconsumptie wordt logischerwijze uitzonderlijk veel chroom verbruikt, waardoor al snel een tekort kan ontstaan. Zink is een onmisbaar bestanddeel voor de suikerstofwisseling, aangezien dit mineraal een bestanddeel is van insuline. Bovendien is zink nodig voor de afgifte van insuline door de betreffende alvleeskliercellen. Mangaan is een onmisbaar bestanddeel van bepaalde enzymen die een essentiële rol spelen bij de ontleding van suiker. Suppletie van chroom, zink en mangaan is echter niet de enige maatregel die moet genomen worden. Het is ook van cruciaal belang dat het voedingspatroon wordt veranderd. Het gebruik van zoete producten moet zeer sterk worden beperkt. Het gaat vooral om frisdrank, snoep, ijs en gebak. Tevens dient Fig 3 Meer dan 6 mmol glucose per liter bloed is een indicatie om iemand prediabeet te noemen de consumptie van koffie, thee, alcohol en kant-en-klaar voedsel drastisch te worden verminderd. Teveel suiker in het bloed veroorzaakt oxidatieve stress! Waarom veroorzaakt een te sterk schommelende bloedsuikerspiegel dementiesymptomen? Een goed onderbouwde denkpiste is het feit dat verhoogde bloed- en insulinewaarden voor een prooxidante cellulaire status zorgen. Glucose reageert met zuurstof en genereert reactieve zuurstofradicalen (Reactive Oxygen Species) zoals superoxides, hydroxylradicalen en waterstofperoxide. Deze reactieve zuurstofradicalen kunnen alle lichaamscellen en dus ook de neuronen beschadigen. Hoe hoger de glucosewaarden, hoe groter de schade kan zijn. Te hoge insulineconcentraties versnellen de productie van gevaarlijke vrije radicalen. Mensen met een slechte bloedglucoseregeling bedreigen hun denkvermogen indien er geen nutritionele maatregelen worden ondernomen om de vrije radicalen -vorming te bestrijden met antioxidanten. Het cellulaire levensgeheim van honderdjarigen In het wetenschappelijke vaktijdschrift Experimental Gerontology verscheen een studie waaruit blijkt dat honderdjarigen zeer weinig aan oxidatieve stress lijden.(3) Ze beschikken over een zeer goede glucosetolerantie en een optimale insulineproductie. Uit bloedstalen van honderdjarigen blijkt dat er in hun bloed veel minder geoxideerde substanties zijn terug te vinden dan bij jonge mensen van tachtig jaar. Hieruit kan afgeleid worden dat de honderdjarigen zich beter beschermen tegen aanvallen van vrije radicalen, waardoor ze op een gezondere manier lichamelijk én geestelijk oud worden. Orthofyto Jg. 10, nr

19 DEMENTIE Dirk Bogaert, Wetenschapsjounalist Dementie vanaf jonge leeftijd voorkomen Iedereen kan controle uitoefenen op zijn of haar bloedsuikerspiegel en daardoor de levenskwaliteit verhogen, alsook het risico op het ontstaan van dementie verminderen. De Journal of Clinical Neuropsychology publiceerde de resultaten van een Nederlands onderzoek.(4,5) De wetenschappers schrijven over de zogenaamde cognitieve reserve -hypothese. Kortweg komt het hier op neer. Mensen die tijdens hun jeugdjaren zeer sportief waren, houden hun mentale alertheid veel langer intact dan mannen en vrouwen die tussen hun tiende en veertigste levensjaar al een sedentair bestaan leden. Het blijft echter voor iedereen belangrijk om ook op latere leeftijd lichamelijk en mentaal actief te blijven en te zorgen voor een optimale bloedglucoseregeling (zie voedingsdriehoek Walter Faché). Het verband tussen lichaamsbeweging en een goede bloedglucoseregeling heeft te maken met het beperken van een afname in spiermassa. Naarmate mensen over minder spiercellen beschikken, verlaagt ook de capaciteit van het lichaam om glucose via het bloed in de cellen te krijgen. Op die manier stijgt het suikerniveau in de bloedbanen wat resulteert in insulineresistentie. Sport en beweging verhinderen die mentaal gevaarlijke evolutie op twee manieren. Sport voorkomt het verlies aan spiermassa én zorgt ervoor dat de insulinereceptoren van de cellen veel beter blijven functioneren dan bij personen die niet wandelen, fietsen, zwemmen of een andere sportdiscipline beoefenen. Ook het eetpatroon van mensen verandert naarmate ze ouder worden. De neiging bestaat om minder vezelrijke voeding te gebruiken en méér te opteren voor geraffineerde koolhydraten. Dit is een bijkomende oorzaak waarom de bloedglucoseregeling minder goed wordt. Om dit probleem te voorkomen is het aangewezen om dagelijks voldoende antioxidanten te gebruiken. Dit kan door veel vers fruit en groenten te eten per dag (5 porties van 80 gram), aangevuld met enkele kwaliteitsvolle en wetenschappelijk goed onderbouwde voedingsupplementen. Deze preventieve benadering van een optimale bloedsuikerspiegel zorgt niet alleen voor minder oxidatieve cellulaire stress in de hersencellen, maar ook voor een alerte en goede levenskwaliteit tot op hoge leeftijd. Voorbeelden van voedingssupplementen die de bloedsuikerspiegel gunstig beïnvloeden zijn: MHCP (methylhydroxychalcone polymeer) is een chemische stof die teruggevonden wordt in kaneel. In laboratoria werd aangetoond dat MHCP er voor zorgt dat glucose veel gemakkelijker wordt opgenomen via de celreceptoren.(2) MHCP stuurt ook signalen naar spier- en levercellen om glucose te converteren in glycogeen en dit op te slaan als energiereserve. Een recent onderzoek met diabetes mellitus patiënten toonde aan hoe kaneelpoeder - met MHCP - zorgde voor verbeterde bloedsuikerwaarden.(7) Een andere waardevolle stof is liponzuur (lipoic acid). Men noemt liponzuur ook wel de antioxidant der antioxidanten, omdat het een cruciale rol speelt in het behoud van de cellulaire antioxidantdefensie in het lichaam. Liponzuur vervult een belangrijke rol omdat het glucose kan verwijderen uit het bloed. Uit onderzoek blijkt dat het de activiteit van de glucosereceptoren op spiercellen vergroot, waardoor de cellen meer suikers (energie) opnemen.(6) Liponzuur is ook een zeer waardevol ingrediënt voor neuropathielijders, een pijnlijke complicatie van zenuwschade die voorkomt bij diabetespatiënten. Aangepaste eetgewoontes, beweging en voedingssupplementen gaan de strijd aan met sterke schommelingen in de bloedsuikerspiegel, de vergeten risicofactor voor het ontwikkelen van dementie. Referenties 1 Zelinski EM, Crimmins E, Reynolds S, Seeman T. Do medical conditions affect cognition in older adults? Health Psychology, 1998; 17(6): Messier C. Tsiakas M, Gagnon M, Desrochers A, Awad N. Effect of age and glucoregulation on cognitive performance. 3 Neurobiology & Aging, 2003:24; Barbieri M, Rizzo MR, Manzella D. Glucose regulation and oxidative stress in healthy centenarians. Exp. Gerontology, 2003; 38: Laurin D, Verreault R, Lindsay J, MacPherson K, Rockwood K. Physical activity and risk of cognitive impairment and dementia in elderly persons. Arch. Neurol, 2001; 58 (3): Dirk M, Deeg DJ, Visser M, Jonker C. Early life physical activity and cognition at old age. J. Clin. Exp. Neuropsychol, 2003; 25 (5): Thirunavukkarasu V, Anitha Nandhini AT, Anuradha CV. Lipoic acid attenuates hypertension and improves insulin sensitivity, kallikrein activity and nitrite levels in high fructose-fed rats. J Comp Physiol [B] Nov; 174(8): Jarvill-Taylor KJ, Anderson RA, Graves DJ. A hydroxychalcone derived from cinnamon functions as a mimetic for insulin in 3T3-L1 adipocytes. J Am Coll Nutr Aug; 20(4): Fig 4 Kaneelpoeder verbetert slechte bloedsuikerwaarden Orthofyto Jg. 10, nr

20 PARKINSON Sofie Noppe, Msc.Biom.Wet. VOEDINGSSUPPLEMENTEN HELPEN PARKINSON VOORKOMEN? Een stoornis in de verbinding tussen hersenen en spieren laat parkinsonpatiënten beven. Een verhoogde inname van ijzer, in het bijzonder in combinatie met mangaan, bespoedigt het intreden van de ziekte. Andere voedingsstoffen bezitten het potentieel om de ziekte van Parkinson te helpen voorkomen. Maak snel even kennis. (5)(6) Bij de ziekte van Parkinson sterven bepaalde cellen in de hersenen langzaam af. Het zijn de dopamine-producerende cellen uit de substantia nigra (zwarte substantie), een onderdeel van de basale ganglia (zie figuur 1). De basale ganglia zijn het hersencentrum van waaruit bewegingen gecoördineerd worden en waarbij dopamine als neurotransmitter of overdrachtsstof functioneert. De symptomen Akinesie, rigiditeit, tremor en een gestoorde houding zijn de meest opvallende verschijnselen bij Parkinson. De ziekte wordt langzaam erger. Dit betekent niet dat alle verschijnselen bij iedereen toenemen. Het kan ook zijn dat de symptomen jarenlang stabiel blijven. 404 Akinesie (bewegingstraagheid): er wordt minder snel bewogen, het rechtkomen uit een stoel of het zich omdraaien in bed wordt bemoeilijkt, ook de fijne motoriek (vb. schrijven) vlot niet meer. Rigiditeit (spierstijfheid): het lopen gebeurt in kleine, stijve pasjes en het begin van elke beweging wordt moeilijk. Een uitdrukkingsloos gezicht typeert de patiënt. Fig 1 Ligging van de basale ganglia in de hersenen met de aanduiding van zenuwbanen die dopamine gebruiken (lichtgrijze lijnen). Tremor (beven): beven van vingers en hand in rust die verergert bij emotionele stress. Ook kin, tong en hoofd kunnen erbij betrokken worden. Gestoorde houding: uiteindelijk ontstaat een karakteristieke gebogen houding van benen, romp, armen en hoofd, er ontstaat een neiging om naar voren of achteren te vallen. Soms heeft de patiënt, na een moeizame start, de onbedwingbare neiging om steeds sneller te lopen, hij/zij kan moeilijk stoppen. Andere verschijnselen zijn moeilijk slikken en spreken, overmatig transpireren, een bloeddrukdaling bij het opstaan uit een liggende houding en constipatie door de afgenomen beweeglijkheid van de darmen. Depressie en dementie worden vaak geassocieerd aan de ziekte van Parkinson. Nutriënten met een toekomst Omdat de medicatie die gebruikt wordt bij de ziekte van Parkinson vaak vervelende bijwerkingen geeft zoals misselijkheid, verwardheid, slapeloosheid, geheugenstoornissen of het maken van overtollige bewegingen gaat de zoektocht naar niet-toxische voedingsstoffen die de symptomen helpen onderdrukken onverstoord voort. Gek genoeg beschermt roken tegen het ontstaan van Parkinson. Dit is uiteraard geen reden om te beginnen roken, maar studies bij rokers kunnen ons in de toekomst eventueel een beter inzicht geven in de ziekte. Ook het drinken van koffie of het innemen van cafeine lijkt te beschermen. Weerbaar tegen de echte parkinsonsymptomen Een gedaalde activiteit in de mitochondriën, de energiecentrales van onze cellen, en oxidatieve schade spelen een rol bij het ontstaan van Parkinson. In diermodellen van de ziekte van Parkinson gaven volgende bioenergetische stoffen een gunstig effect: creatine, co-enzym Q10, Ginkgo biloba extract, nicotinamide en acetyl-l-carnitine. Co-enzym Q10-suppletie bleek ook effectief in humane studies, voor creatine zijn de eerste humane studies reeds gestart. Weerbaar tegen de dementie-gerelateerde symptomen Om een gezonde hersenfunctie zolang mogelijk te vrijwaren worden volgende nutriënten warm aanbevolen: fosfatidylserine, fosfatidylcholine (als lecithine), vinpocetine, acetyl-l-carnitine, antioxidanten (vitamine E en C) en eventueel dehydroepiandrosteron (DHEA). Referenties 1. Powers KM, Smith-Weller T, Franklin GM, Longstreth WT, Swanson PD, Checkoway H. Parkinson s disease risks associated with dietary iron, manganese, and other nutrient intakes. Neurol 2003; 60(11): Beal MF. Bioenergetic approaches for neuroprotection in Parkinson s disease. Ann Neurol 2003; 53(S3): McDaniel MA, Maier SF, Einstein GO. Brain- Specific Nutrients: A Memory Cure? Nutrition 2003; 19: Ross GW, Abbott RD, Petrovitch H, Morens DM, Grandinetti A, Tung KH, Tanner CM, Masaki KH, Blanchette PL, Curb JD, Popper JS, White LR. Association of coffee and caffeine intake with the risk of Parkinson disease. JAMA 2000; 283(20): Faché OM Walter. Artikel p382 in deze orthofyto. Ontspoord hersenmetabolisme in balans brengen. 6. Faché OM Walter. Monografie nr 47, VIOW Parkinson, orthomoleculair behandelen. Orthofyto Jg. 10, nr

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

Multi Iron 120 tabletten Verkoopprijs 36,95

Multi Iron 120 tabletten Verkoopprijs 36,95 Multi Iron 120 tabletten Verkoopprijs 36,95 Multivitaminen en mineralen complex Geavanceerde multi vitaminen en mineralen spectrum op orthomoleculair basis, extra versterkt op Ijzer. IJzer is een belangrijk

Nadere informatie

BEWAAR ADVIES Donker, afgesloten, koel en buiten bereik van jonge kinderen.

BEWAAR ADVIES Donker, afgesloten, koel en buiten bereik van jonge kinderen. GEBRUIK 3 capsules per dag in te nemen met een glas water. Houdt u aan de aanbevolen dagelijkse dosering. Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde voeding. Voor het behoud van een

Nadere informatie

Medicinale dranken - Chlorophyl

Medicinale dranken - Chlorophyl Medicinale dranken - Chlorophyl Chlorophyl (water) Een wonder van de natuur. Chlorophyl en de balans zuren en base Giffen, schadelijke stoffen en andere milieubelastende stoffen, zoals een onevenwichtige

Nadere informatie

17/01/2011. niet altijd dezelfde bronnen. Preventie? Goed gezien! Oftalmologie : preventie? Goed gezien! Dokter L. Van Eyck

17/01/2011. niet altijd dezelfde bronnen. Preventie? Goed gezien! Oftalmologie : preventie? Goed gezien! Dokter L. Van Eyck niet altijd dezelfde bronnen Preventie? Goed gezien! Oftalmologie : preventie? Goed gezien! Dokter L. Van Eyck 1 Oftalmologie : preventie? Goed gezien! VROEGGEBORENEN Prematuren Retinopathy (ROP) 0 1 jaar

Nadere informatie

de voedingskundige samenstelling + onderbouwing

de voedingskundige samenstelling + onderbouwing de voedingskundige samenstelling + onderbouwing algemene informatie van de drinkvoeding, waarop de hoeveelheden van de ingrediënten zijn gebaseerd: Volledige voeding; drinkvoeding wordt zes keer op een

Nadere informatie

Ingrediënten: Vitaminen, mineralen, bioflavonoïden, enzymen, aminozuren, plantenextracten, capsule (gelatine), glucosamine 2KCl (schaaldieren).

Ingrediënten: Vitaminen, mineralen, bioflavonoïden, enzymen, aminozuren, plantenextracten, capsule (gelatine), glucosamine 2KCl (schaaldieren). Multi Vrouw 120 tabletten Verkoopprijs 34,95 Multivitaminen en mineralen complex voor de vrouw Geavanceerde multivitaminen en mineralen complex op orthomoleculair basis, speciaal geformuleerd voor de vrouw.

Nadere informatie

Toxische en metabole stoornissen

Toxische en metabole stoornissen Toxische en metabole stoornissen Toxische en metabole stoornissen (inclusief zuurstoftekort of hypoxie) C. Lafosse Revalidatieziekenhuis RevArte Toxische stoornissen Metabole stoornissen Inleiding Metabole

Nadere informatie

Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen:

Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen: Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen:. Een OPS patiënt. Wat is OPS en klachtenlijst? Oorzaken van OPS. Waar komt dat gif terecht? Natuurlijke ontgifting. Bioresonantie

Nadere informatie

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,...

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,... Toepassingen van pompoenpitten Werkt mee aan de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed door zink Dragen bij tot een normale vruchtbaarheid en voortplanting door zink Goed voor je blaas

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson

Ziekte van Parkinson Ziekte van Parkinson Behandeling van ziekte van Parkinson. Door: Drs. T. Kors, Orthomoleculair Therapeut, onderzoeker Gestelsestraat 16B 5582 HH Waalre Tel: 0407113026, info@linuspaulingkliniek.nl Parkinson

Nadere informatie

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten, rozijnen, gedroogde pruimen en andere gedroogde zuidvruchten bevatten veel gezonde vetten, vezels, vitamines en mineralen. Uit

Nadere informatie

Vitamine E Vitamine E draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress

Vitamine E Vitamine E draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress multihealth complete - vervolg 30 tabletten Functie afzonderlijke ingrediënten: Vitamine E Vitamine E draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress Vitamine B1 Thiamine draagt bij tot

Nadere informatie

Q-Plus. Vlug vermoeid, minder vitaal, snel ziek? Het lichaam vraagt Q-Plus 40 / 240

Q-Plus. Vlug vermoeid, minder vitaal, snel ziek? Het lichaam vraagt Q-Plus 40 / 240 Q-Plus Vlug vermoeid, minder vitaal, snel ziek? Het lichaam vraagt Q-Plus Q-Plus 240 mg: Co-enzym Q10 (240 mg), magnesiumoxide (110 mg) Q-Plus 40 mg: Maltodextrine (200 mg), magnesiumoxide (110 mg), Co-enzym

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker Wondzorg Symposium 14 oktober 2014 (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of

Nadere informatie

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Verhoogd cholesterolgehalte Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Cholesterolgehalte 3 Cholesterol 3 Cholesterol in voeding 4 Verhoogd cholesterolgehalte

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten Cholesterol Alles wat je ooit wilde weten Waar komt cholesterol vandaan? Het overgrote deel van de cholesterol in ons lichaam maakt ons lichaam zélf aan. Eén derde nemen we op via onze voeding. Cholesterol

Nadere informatie

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar...

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Op uw gezondheid! U bent baas over uw eigen lichaam. Gelukkig maar. Dat brengt natuurlijk een zekere verantwoordelijkheid met zich mee. Alles wat u eet en drinkt

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

It s all about energy

It s all about energy It s all about energy 14 juni 2016, De Lelieboom Deze avond Energiebronnen Energiefabrieken metabole routes Energieverdeling Prioriteiten Energierovers Oplossing: - metabole flexibiliteit - praknsche toepassingen

Nadere informatie

Als gifstoffen op je zenuwen gaan werken

Als gifstoffen op je zenuwen gaan werken Klaus-Dietrich Runow Als gifstoffen op je zenuwen gaan werken Hoe we onze hersenen en ons zenuwstelsel kunnen beschermen door te ontgiften Inhoud Voorwoord door prof. dr. Dietrich Grönemeyer 9 Milieugeneeskunde

Nadere informatie

Biotransformatie en toxiciteit van

Biotransformatie en toxiciteit van Biotransformatie en toxiciteit van paracetamol 062 1 Biotransformatie en toxiciteit van paracetamol Inleiding Paracetamol is het farmacologisch actieve bestanddeel van een groot aantal vrij en op recept

Nadere informatie

OMEGA-3- SUPPLEMENT. Doelgerichte voeding

OMEGA-3- SUPPLEMENT. Doelgerichte voeding OMEGA-3- Negen capsules (aanbevolen dagelij kse dosis) bevatten: 4500 mg visolie, waarvan 1026 mg EPA en 675 mg DHA. Personen die antistollingsmiddelen op recept gebruiken, dienen hun arts te raadplegen

Nadere informatie

ADHD & leer- en gedragsstoornissen Complete behandelgids voor therapeut & patiënt

ADHD & leer- en gedragsstoornissen Complete behandelgids voor therapeut & patiënt ADHD & leer- en gedragsstoornissen Complete behandelgids voor therapeut & patiënt Hilde Maris Brigitte De Smet 4 TherapieWijzer Een woordje uitleg...9 1. Diagnose...10 1.1. ADHD is de meest overgediagnosticeerde

Nadere informatie

Orthomoleculaire suppletie

Orthomoleculaire suppletie Inhoudsopgave Orthomoleculaire suppletie Bereik een optimale gezondheid Inhoudsopgave Les 1. Basisprincipes orthomoleculaire wetenschap Over deze cursus Het belang van goede voeding Orthomoleculaire voeding

Nadere informatie

Multi Senergy + 120 tabletten Verkoopprijs 38,95

Multi Senergy + 120 tabletten Verkoopprijs 38,95 Multi Senergy + 120 tabletten Verkoopprijs 38,95 Multivitaminen en mineralen complex Geavanceerde multivitaminen en mineralen spectrum op orthomoleculair basis. Multi Senergy+ biedt een zeer brede, structurele

Nadere informatie

De fysiologische basis van de melkproductie. Anita Badart, diëtist / lactatiekundige IBCLC

De fysiologische basis van de melkproductie. Anita Badart, diëtist / lactatiekundige IBCLC De fysiologische basis van de melkproductie Anita Badart, diëtist / lactatiekundige IBCLC De fysiologische basis van de melkproductie Moedermelk; hoe? Moedermelk; hoeveel? Moedermelk; samenstelling? Aandachtspunten

Nadere informatie

Dogscare. Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497

Dogscare. Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497 Dogscare Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497 D a t a s h e e t DOG LOVERS GOLD Ingrediënten: Alle geselecteerde ingrediënten van de allerhoogste kwaliteit zijn.

Nadere informatie

Advies voor het gebruik van voedingssupplementen

Advies voor het gebruik van voedingssupplementen Advies voor het gebruik van voedingssupplementen Aandoening: Beschrijving aandoening: Fibromyalgie Onder Fibromyalgie wordt een reumatische aandoening verstaan, waarbij er sprake is van pijn in spieren

Nadere informatie

Dutch summary. Mitochondriaal dysfunctioneren in multiple sclerosis

Dutch summary. Mitochondriaal dysfunctioneren in multiple sclerosis Mitochondriaal dysfunctioneren in multiple sclerosis Multiple sclerose (MS) is een ingrijpende aandoening van het centraal zenuwstelsel en de meest voorkomende oorzaak van niet-trauma gerelateerde invaliditeit

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 210 Nederlandse samenvatting Zuurstofradicalen en antioxidanten in multiple sclerosis 1. Multiple sclerosis Multiple sclerose (MS) is een chronische ontstekingsziekte van het centraal

Nadere informatie

ARGI+ Sporten met Forever

ARGI+ Sporten met Forever ARGI+ Sporten met Forever Sporten met de natuurlijke boost van ARGI+ ARGI+ is een uniek supplement voor actieve sporters die hun lichaam dat beetje extra willen geven voor optimale prestaties. ARGI+ heeft

Nadere informatie

Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Je bent wat je eet

Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Je bent wat je eet Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Is er een verband

Nadere informatie

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar Verzuring: hoe werkt het? Dagelijks groeit ons bewustzijn over de werking van ons lichaam. Maar bij veel mensen is nog niet bekend hoe ons voedingspatroon en onze levensstijl de gezondheid op de langere

Nadere informatie

2 Hoe vaak eet u gefrituurd, gebakken, gegrild of gebarbecued voedsel? Vaak 4

2 Hoe vaak eet u gefrituurd, gebakken, gegrild of gebarbecued voedsel? Vaak 4 Sublijst A - Chronologische leeftijd wat is thans uw leeftijd (in jaren) Totale score (sublijst A) Sublijst B - Eetgewoonten Hoe vaak eet u gefrituurd, gebakken, gegrild of gebarbecued voedsel? Vaak keer

Nadere informatie

Hoe word je 100? (en willen we dat eigenlijk wel?)

Hoe word je 100? (en willen we dat eigenlijk wel?) Hoe word je 100? (en willen we dat eigenlijk wel?) Gezond zijn levert dus niet alleen meer Als voorbeeld vergelijken we twee jaren op, vijftigjarigen zonder en met diabetes maar ook veel betere en vitalere

Nadere informatie

Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de

Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de Energie op je bord, voedsel tegen vermoeidheid In de herfst worden we sneller moe dan in het warme seizoen. Welke producten verlossen ons van de vermoeidheid? Gezond eten, wil niet enkel zeggen voedsel

Nadere informatie

LifePak + 9 functies in 1 formule

LifePak + 9 functies in 1 formule LifePak + 9 functies in 1 formule Eén product voor Europa Vereenvoudigde uitleg voor EMEAactiviteiten Verbeterde formule Een uitgebreid voedings- en wellnessprogramma dat gebruik maakt van vernieuwende

Nadere informatie

Leptin Cocoa-Hot Chocolate

Leptin Cocoa-Hot Chocolate Leptin Cocoa-Hot Chocolate Leptin Cacao Hot Chocolate geeft het zelfde resultaat als, Green Coffee 800 en de Leptin Afslank Thee. Leptin - de beste keuze om af te slanken Cacao of warme chocolademelk voor

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Diabetes (suikerziekte)

Diabetes (suikerziekte) Diabetes (suikerziekte) 9 Diabetes en cardiovasculaire complicaties de doorbraak Achtergrondinformatie Klinische onderzoeken Diabetes en cardiovasculaire complicaties de doorbraak Miljoenen Europeanen

Nadere informatie

Hoge bloeddruk: de inzichten van cellulaire geneeskunde. Hoe specifieke vitale celstoffen patiënten met hoge bloeddruk kunnen helpen

Hoge bloeddruk: de inzichten van cellulaire geneeskunde. Hoe specifieke vitale celstoffen patiënten met hoge bloeddruk kunnen helpen Hoge bloeddruk4 Vitale celstoffen ter preventie en ondersteunende therapie Hoge bloeddruk: de inzichten van cellulaire geneeskunde Hoe specifieke vitale celstoffen patiënten met hoge bloeddruk kunnen helpen

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL. GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL. GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA CHOLESTEROL GabrieleJasmin@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen

gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen

Nadere informatie

Voedingssupplementen

Voedingssupplementen Voedingssupplementen Een nieuwe productlijn is geboren, om voor u te zorgen! De wereld wordt steeds hectischer en veeleisender. Zo wordt ook de omgeving steeds schadelijker voor ons lichaam en ons gezonde

Nadere informatie

Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten

Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten Evidence-based richtlijn van de German Nutrition Society Van vezels tot suikers: koolhydraten omvatten een brede range van voedingsstoffen. Wat is er precies

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

12-11-2012. De fysiologische basis van de melkproductie. De fysiologische basis van de melkproductie. Hormonen tijdens lactatie

12-11-2012. De fysiologische basis van de melkproductie. De fysiologische basis van de melkproductie. Hormonen tijdens lactatie De fysiologische basis van de melkproductie Anita Badart, diëtist / lactatiekundige IBCLC Moedermelk; Aandachtspunten hoe? hoeveel? samenstelling? De fysiologische basis van de melkproductie Lactose Vetten

Nadere informatie

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Eet gezond en gevarieerd Vermijd overgewicht Beweeg voldoende Stop met roken en beperk alcoholgebruik www.diabetescoach.be EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Een gezonde

Nadere informatie

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500, omhulde tabletten 500 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850, omhulde tabletten 850 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Vetverbranding in de hersenen?

Vetverbranding in de hersenen? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Kan een synthetische olie helpen om de hersenen van voedsel te voorzien

Nadere informatie

Superfoods of doe maar gewoon? Coby Wijnen diëtist Spierziekten Nederland

Superfoods of doe maar gewoon? Coby Wijnen diëtist Spierziekten Nederland Superfoods of doe maar gewoon? Coby Wijnen diëtist Spierziekten Nederland Chiazaad Goji bessen Zeewier Hennepzaad Tarwegras Macapoeder Superfoods zijn voedingsmiddelen waarvan gezegd wordt dat ze een hoog

Nadere informatie

vitamineralize yourself!

vitamineralize yourself! vitamineralize yourself! met ontdek de voordelen van het retard effect vitaminen en mineralen Folium zuur Niacine fem support hair potency hematinic sport potency stress complex total complex Vertraagde

Nadere informatie

Talloze epidemiologische studies vinden een gunstig effect van consumptie van volkoren granen ( whole grain ) op overgewicht, metabool syndroom en chronische ziekten als hart- en vaatziekten, diabetes

Nadere informatie

De 27 onmisbare vitaminen en mineralen

De 27 onmisbare vitaminen en mineralen Page 1 of 5 De 27 onmisbare vitaminen en mineralen zaterdag 05 september 2009 Wist je dat een kiwi in verhouding veel meer vitamine C bevat dan een sinaasappel? Week&nd start het nieuwe schooljaar gezond,

Nadere informatie

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset Zo ondersteunt Pure Whey Eiwit uw gezondheid Eiwitten zijn belangrijke bouwstoffen voor het lichaam. Ze zijn nodig voor groei, herstel en instandhouding van lichaamscellen en weefsels. Niet voor niets

Nadere informatie

Stress en anti-oxidanten

Stress en anti-oxidanten De rol van voeding Voeding is duidelijk van invloed op hoe je je voelt. Wanneer je kiest voor evenwichtige en gezonde voeding, blijf je makkelijker in balans dan wanneer je ongezond eet. Wanneer we het

Nadere informatie

Diabetes of suikerziekte

Diabetes of suikerziekte Diabetes of suikerziekte (bron: Weet je voldoende over diabetes - Vlaamse Diabetes Vereniging) SUIKER EN HET MENSELIJK LICHAAM In onze dagelijke voeding zijn tal van koolhydraten (=suikers) aanwezig. Deze

Nadere informatie

De zin en onzin van voedingssupplementen. Coby Wijnen diëtist Spierziekten Nederland

De zin en onzin van voedingssupplementen. Coby Wijnen diëtist Spierziekten Nederland De zin en onzin van voedingssupplementen Coby Wijnen diëtist Spierziekten Nederland Voedingssupplementen zijn producten die alleen uit vitamines, mineralen of bioactieve stoffen bestaan. Bedoeld als aanvulling

Nadere informatie

Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer

Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer Christine Van Broeckhoven Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium voor Neurogenetica, Instituut Born-Bunge,

Nadere informatie

perfect balance uitgebalanceerde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 vetzuren

perfect balance uitgebalanceerde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 vetzuren perfect balance uitgebalanceerde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 vetzuren perfect balance uitgebalanceerde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 vetzuren Deze combinatie van bijzondere

Nadere informatie

DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK

DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK Prof. Dr. Julie van der Zee, PhD Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium Neurogenetica, Instituut Born Bunge, Universiteit

Nadere informatie

Breedmax : Een zeer volledig voedingssupplement met duidelijk wetenschappelijke achtergrond

Breedmax : Een zeer volledig voedingssupplement met duidelijk wetenschappelijke achtergrond : Een zeer volledig voedingssupplement met duidelijk wetenschappelijke achtergrond In het wild eten vogels naast zaden ook insecten, larven, bloemknoppen, fruit, bladeren, boomschors, groenvoer en aarde.

Nadere informatie

Je moet er niet teveel van hebben!

Je moet er niet teveel van hebben! Vrije radicalen, Je moet er niet teveel van hebben! Inleiding In deze brochure wordt in het kort uitgelegd wat vrije radicalen zijn, hoe ze ontstaan en wat ze kunnen doen. Ook wordt ingegaan op manieren

Nadere informatie

MELATONINE. Het natuurlijke slaapmiddel

MELATONINE. Het natuurlijke slaapmiddel MELATONINE Het natuurlijke slaapmiddel Wat is Melatonine Melatonine is een hormoon dat in de pijnappelklier (epifyse) geproduceerd wordt uit serotonine (neurotransmitter betrokken bij stemming en pijn)

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Marihuana, endocannabinoïden en acute hersenschade

Nederlandse samenvatting Marihuana, endocannabinoïden en acute hersenschade Nederlandse samenvatting Marihuana, endocannabinoïden en acute hersenschade Marihuana en haar ingrediënten: de cannabinoïden Marihuana is het meest gebruikte illegale genotmiddel ter wereld en heeft aanleiding

Nadere informatie

Mitochondriën en oxidatieve stress

Mitochondriën en oxidatieve stress Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Ons richten op oxidatieve stress bij de ziekte van Huntington Celschade

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Een leven lang vitaal. Kwestie van geluk of goede genen? Kun je er zelf iets aan doen?

Een leven lang vitaal. Kwestie van geluk of goede genen? Kun je er zelf iets aan doen? Een leven lang vitaal Kwestie van geluk of goede genen? Kun je er zelf iets aan doen? Oudste vrouw van de wereld Japanse Misao Okawa, 115 jaar Gemiddelde levensverwachting Mannen en vrouwen in de 20 ste

Nadere informatie

Woordenlijst. Aminozuurpreparaat Wordt in dit handboek ook preparaat genoemd. Zie preparaat. Arts metabole ziekten Zie metabool arts.

Woordenlijst. Aminozuurpreparaat Wordt in dit handboek ook preparaat genoemd. Zie preparaat. Arts metabole ziekten Zie metabool arts. Woordenlijst. Aminozuur Aminozuren zijn de bouwstenen van eiwitten. Het lichaam maakt zelf veel aminozuren aan, maar andere moeten uit de voeding worden opgenomen: de zogenoemde essentiële aminozuren.

Nadere informatie

g e c o n c e n t r e e r d e v o e d i n g s s u p p l e m e n t e n EquiForcE

g e c o n c e n t r e e r d e v o e d i n g s s u p p l e m e n t e n EquiForcE g e c o n c e n t r e e r d e v o e d i n g s s u p p l e m e n t e n EquiForce EquiForce - geconcentreerde voedingssupplementen powered by HAVENS g e c o n c e n t r e e r d e v o e d i n g s s u p p

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

Uw oudere hond: voedingsgids voor honden van 7 jaar en ouder

Uw oudere hond: voedingsgids voor honden van 7 jaar en ouder Als u uw hond gezond en fit wilt houden, kunt u uw dierenarts om advies vragen over de volgende belangrijke onderwerpen: Inentingen Zelfs oudere honden moeten regelmatig ingeënt worden om ze tegen verschillende

Nadere informatie

DIEET PRO WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT

DIEET PRO WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT WEEKMENU + ADVIEZEN EN TIPS VOOR EEN NÒG SNELLER EN EFFECTIEVER RESULTAAT WAAROM EIWITTEN OM AF TE SLANKEN? Koolhydraten en de oorzaak van obesitas Koolhydraten zijn een energiebron voor het lichaam. Als

Nadere informatie

Prepare for the Switch Make the Switch. Keep the Switch. Producten in het sportvastentraject. www.sportvasten.nl

Prepare for the Switch Make the Switch. Keep the Switch. Producten in het sportvastentraject. www.sportvasten.nl Prepare for the Switch Make the Switch Producten in het sportvastentraject Keep the Switch www.sportvasten.nl Inleiding Sportvasten is een trainingsmethode waarmee je de metabole switch van suiker- naar

Nadere informatie

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK BIJ VERKOUDHEID, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

Centrumlocatie. Vitamine A therapie bij retinitis pigmentosa

Centrumlocatie. Vitamine A therapie bij retinitis pigmentosa Centrumlocatie Normaal netvlies Netvlies bij retinitis pigmentosa Vitamine A therapie bij retinitis pigmentosa U heeft een afspraak op de polikliniek Oogheelkunde voor een Vitamine A therapie bij retinitis

Nadere informatie

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter ETOS PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u.

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

Gezonde voeding (voor ouderen)

Gezonde voeding (voor ouderen) Gezonde voeding (voor ouderen) We worden steeds ouder Europe 29% North America 25% Eastern Asia 21% LA & Caribbean 14% 1953 Schijf van vijf 2004 1981 voorjaar van 2016 1965 1991 Algemene voedingsadviezen

Nadere informatie

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit Prima vertering graanproducten Vezelrijk, bevordert de stoelgang Vermindert opgeblazen gevoel na de maaltijd Iemand met coeliakie kan absoluut

Nadere informatie

Alternatieve geneeswijzen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Alternatieve geneeswijzen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Alternatieve geneeswijzen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Alternatieve geneeskunde 3 Homeopathie 5 Fytotherapie 9 Orthomoleculaire geneeskunde

Nadere informatie

Zeekraal. Beoordeling voedingswaarde en gezondheidsclaims. 11 september 2012

Zeekraal. Beoordeling voedingswaarde en gezondheidsclaims. 11 september 2012 Zeekraal Beoordeling en gezondheidsclaims 11 september 2012 Auteur: Dr. Stephan Peters Voedingscentrum Den Haag 2/16 1. Samenvatting Zeekraalmonsters (9 stuks) zijn geanalyseerd door Nutricontrol. Het

Nadere informatie

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve

Nadere informatie

Ontdek het geheim achter de nieuwe, unieke en revolutionaire technologie van FGXpress Powerstrips : 100% natuurlijk (kruiden)hulpmiddel voor een

Ontdek het geheim achter de nieuwe, unieke en revolutionaire technologie van FGXpress Powerstrips : 100% natuurlijk (kruiden)hulpmiddel voor een PowerStrips Ontdek het geheim achter de nieuwe, unieke en revolutionaire technologie van FGXpress Powerstrips : 100% natuurlijk (kruiden)hulpmiddel voor een gezondere en sneller herstellende huid voor

Nadere informatie

VOEDINGS ADVIEZEN IN DE (HUISARTSEN) PRAKTIJK. 19 november 2015

VOEDINGS ADVIEZEN IN DE (HUISARTSEN) PRAKTIJK. 19 november 2015 VOEDINGS ADVIEZEN IN DE (HUISARTSEN) PRAKTIJK Iris de Vries Tamara de Weijer Huisarts i.o. & promovenda Huisarts 19 november 2015 Laat uw voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding Hippocrates

Nadere informatie

Informatie over de behandeling van Depressie met Seroquel XR

Informatie over de behandeling van Depressie met Seroquel XR Informatie over de behandeling van Depressie met Seroquel XR 20127644 AZ Seroquel Depressie folder.indd 1 24-12-12 14:14 Copyright AstraZeneca BV Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

PERFECT BALANCE. supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9

PERFECT BALANCE. supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 PERFECT BALANCE supergezonde oliemelange met omega-3, omega-6 en omega-9 Deze combinatie van bijzondere biologische oliën bevat precies de essentiële vetzuren die uw lichaam nodig heeft om goed te kunnen

Nadere informatie

Biofotonen en de regulering van het lichaam met Prof. Fritz-Albert Popp van het International Institute of Biophysics in Neuss, Duitsland.

Biofotonen en de regulering van het lichaam met Prof. Fritz-Albert Popp van het International Institute of Biophysics in Neuss, Duitsland. Biofotonen en de regulering van het lichaam met Prof. Fritz-Albert Popp van het International Institute of Biophysics in Neuss, Duitsland. In de andere twee testen werd duidelijk dat de stem de activiteit

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Dieet,supplementen en Cogmed

Dieet,supplementen en Cogmed Dieet,supplementen en Cogmed Arine Vlieger en Anne van Lammeren Wie gaat naar alternatief genezer? Bron CBS NCCAM The National Center for Complementary and Alternative Medicine (NCCAM) Onderdeel van National

Nadere informatie

Inspanningsfysiologie. Energiesystemen. Fosfaatpool. Hoofdstuk 5. 1. Fosfaatpool 2. Melkzuursysteem 3. Zuurstofsysteem

Inspanningsfysiologie. Energiesystemen. Fosfaatpool. Hoofdstuk 5. 1. Fosfaatpool 2. Melkzuursysteem 3. Zuurstofsysteem Inspanningsfysiologie Hoofdstuk 5 Energiesystemen 1. Fosfaatpool 2. Melkzuursysteem 3. Zuurstofsysteem Fosfaatpool Anaërobe alactische systeem Energierijke fosfaatverbindingen in de cel Voorraad ATP en

Nadere informatie

Goede keus voor uw gezondheid, al meer dan 20 jaar! Hooggedoseerde Cranberry producten

Goede keus voor uw gezondheid, al meer dan 20 jaar! Hooggedoseerde Cranberry producten KRANT Goede keus voor uw gezondheid, al meer dan 20 jaar! Voordeel Hooggedoseerde Cranberry producten De Cranberry, ook wel veenbes genoemd, is een zurige ronde bes en bevat talrijke voedingsstoffen, vitaminen

Nadere informatie